http://ascenteq.com/project/epdp

ናይ ህይወት ነገር ኣይፍለጥን እሞ፡ ሓደ ኩሉ ጊዜ ናይ ሕልና ቅሳነት ዝኸልኣኒ  ነገር ክነግር ደልየ እጽሕፍ ኣሎኹ። ኲልኹም እቶም ምሳይ ዝነበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ምስክርነትኩም ክትህቡ  ኣጥቢቐ እላቦን እሓትትን። እዚ ገበናት'ዚ ናብ መን ክበጽሕን ንመን ክንገርን ኣሎዎ ንዝብል ሕቶ በብመንገድና መልሲ ንርከበሉ። ንህዝብና ዓው ኢልና ምሕባሩ እውን ኣድላይነት ይህልዎ።  

ብመንነተይ ንሕጂ ብዙሕ ክዛረብ ኣይክእልን። ኣብ 60ታት ተወሊደ። ኣብ 80ታት ኣብ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፈ።  ሕጂ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ኣሎኹ። ህግደፍ ኣብ ርእሲ ህዝቢ ኤርትራ ነጊርካዮ ዘይውዳእ፣ ዘይሰብኣዊ፡ ኣስካሕካሒ ገበናት ከም ዝፈጸመን ይፍጽም ከም ዘሎን እንፈልጥ ውሑዳት ኣይኮናን። ኣብ ልዕሊ ካልኦት (ዘይኤርትራውያን) ዝገበሮ ገበናት ከም ዘሎ እንፈልጥ እውን ብዙሓት ኢና። እዚ ቀጺሉ ዝግለጽ ዘሎ ገበን ሓደ ካብኡ ነይሩ።

ኣብ ተስዓታት፡ ርክብ ሱዳንን ኤርትራን ሕማቕ ከም ዝነበረ ዝዝከር ኢዩ። ብ1996 ንሱዳን ቅድሚ ምጥቃዕና፡  መሪሕነት ህግደፍ  ናብ ናቕፋን ቃሮራን ከባቢኡን ከግዕዘና እንከሎ፡ "ሱዳን ናይ ግብረ ሽበራን ጃሃድን መዕቆቢ ኮይኑ የስግኣና ስለዘሎ፡ ከነጥቅዖ ኢና፡ ኣብ ተጠንቀቕ ኩኑ" ዝብል ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። መሪሕነትና፡ ግብጽን ኡጋንዳን ኢትዮጵያን ምሳና ኣለዋ ክብል ቀንዩ፡ "እተን ሃገራት ርእይቶኤን ቀይረን፡ ንሓና ግን ዝሓሰብናዮ ክንቅጽሎ" ከም ዝበለ ተሓቢርና።

ካብዚ ብምንቃል፡ ብዕለት 27/03/1997 ኮር 271 ብዓብዱ ረመጭን ምክትሉ ወዲ ቀሽን ዝምራሕ፡ ካብ ቀሮራ ሱዳን ክሳብ መራፊት ብሓደ ወገን፡ በቲ ካልኣይ ድማ ካብ ደንቦቤት ክሳብ ጀልሃንዲ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበራ መደበራት ሱዳን ማለት ቃሮራ፡ ሃቦኻይት፡ ዓይተርባይ፡ ዓዳረት፡ ዓጊት ክሰረት፡ ዓጊት መራፊት፡ ጀልሃንድን ከቢድ መጥቃዕቲ ከም እነካይድ ኮነ። ንሽሙ ነይሮም ክበሃሉ፡ ኣዝዮም ውሑዳት ተጋደልቲ ካብ ናይ ጆን ገራንግን ናይ ሰዲቕ-ኣልማህድን ናይ ዶክቶር ዓብደልዓዚዝን (ኣልሓልፋ) ዝበሃሉ  ሸነኻት ተሓዊሶምና። ነይሮም ንማለት ጥራይ።

እቲ ውግእ ኣብ ገለ ቦታታት 4 መዓልቲ ኣብ ካልእ ከኣ 5 መዓልቲ ምስ ቀጸለ፡ እዘን ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩወን መደበራት ብምሉኤን ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ኤርትራ ኣትየን። ካብ መራፊት ድሕሪ 3 መዓልቲ ስሒብና ኣብ ዓጊግ ዓሪድና። ኣብተን ዝተረፋ መደበራት ግን ብዘይ ምቊራጽ ክሳብ ወርሒ 6/1998 ጸኒሕና።

ድሕሪ ወርሒ 6/98 ግን፡ ብዘይካቲ ሓሓሊፍካ እተገብረ ናይ ከበድቲ መሳርያን ናይ ነፈርትና ደብዳብን፡ መንግስቲ ሱዳን ብብዙሕ ሰራዊትን ኣጽዋርን ተሰንዩ መጥቃዕቲ ሰለዝገበረልና፡ ንኤርትራ ተመሊስና። እቶም ውሑዳት ሱዳናውያን ተቓወምቲ'ውን ምሳና ንኤርትራ ኣንሳሒቦም።

ኣብ ውሽጢ ሱዳን ውግእ ከነካይድ ከሎና፡ ኣብ ልዕሊ ወተሃደራዊ መደበራት ምጥቃዕ ጥራይ ከይኣክል፡ ንዝኾነ ወተሃደር ምርሻን ዝብል ትእዛዝ ተመሓላሊፉ። ኣብ ርእሲኡ፡  ድሕሪ'ቲ ብ27/03/1997 ዝጀመርናዮ መጥቃዕቲ ምዕዋቱ፡ ድሕሪ 2 ሰሙን ኣቢሉ መራሕ ብርጌድና ወዲ ተኸስተ ንብርጌድ ኣኪቡ፡ "ብዘይካ ኣብ ኩናት ዝሞቱ ኣባላት ሰራዊት ሱዳን፡ 1,273  (ሽሕን ክልተ ሚእትን ሰብዓን ሰለስተን) እሱራት ነይሮምና። ይኹን'ምበር ተቓወምቲ ሱዳን፡ ብፍላይ ናይ ጆን ገርንግ፡ ሓዝዎም እንተበልናዮም ዓቕሚ የብልናን ኢሎምና። ንሕና ድማ ብማሕበረሰብ ዓለም ከይንፍለጥን ከይንኹነንን፡ ብዘይካ ምርሻኖም ካልእ መተካእታ ስለዘይረኸብና፡ ረሺንናዮም" ኢሉ ይሕብረና። ካብ ኣባላት ሰራዊትና ገለ ተቓውሞ ናይቲ ተግባር ዘርኣዩ ነይሮም። ግን ታህዲድ ተገይሩሎም፡ ስቕ ኢሎም። ብወገን ተቓወምቲ ሱዳናውያን እውን ዝተራእየ  ተቓውሞ ኣይነበረን።

ብተወሳኺ፡ ኮር 381 ብወገን ከሰላ ኣብቲ ጊዜ'ቲ መጥቃዕቲ ኣካይዱ ከም ዝነበረ  ዝፍለጥ ኢዩ። ግን ከምቲ ናትና መደበራት ሰራዊት ሱዳን ተቖጻጾሮም ኣይቀነዩሉን። ኣብኡ እተገብረ ጌጋታት እንተነይሩ ኣነ ነቲ ዝርዝሩ ኣይፈልጦን። ብወገንግንባርከሰላዝነበርኩም' ሓበረታ ክህልወኩም ይኽእል። ግንከ ሕሉፍሓሊፉ ዝተማረኹ መኮንናት (ዙባጥ) በንዚን ከስኪሶም ኣብ ኣጉዶ  ብሓዊ ዘቃጸልዎም ርኢና ዝብሉ ስለ ዝሰማዕኩ፣ ካብኡ ሓሊፉ'ውን ናይትግረ (በንዓምር) መበቆል ዘለዎምን ኤርትራ ኣይንወግእን ብምባል ካብ ሰራዊት ሱዳን ዝሃደሙ 105 መንእሰያት'ውን በጅምላ መታን ምስጢር ህግደፍ ከይቃላዕ ኣብ ክልተጋህሲ ከም ዝተረሸኑ እትፈልጡ ከም ዘሎኹም ይስማዕ ነይሩ።  ብዘይ ገበን ኣብ ቅድሚ ዓይንና ዝተረሸኑ ብዙሓት መንእሰያትዝርኣና ምዓስ ኢና ክንዛረበሉ? ...ካልእ ዝተገብረ ቆጺርካ ዘይውዳእ ነውሪ ተሸኪምካን ሓቢእካን ምኻድ ምእንቲ ምንታይ? ምእንቲ ፍትሒ ክነግስን ሓዲሽ መድረኽ ክእቶን፡ ክንዲ ተሸከምቲ ነውርን ሰተርቲ ገበንን እንኸውን፣ ጥዋፍ ብርሃን ሓቂን ምውላዕ ንቀዳደም ክብል እፈቱ።

እቲ ብሸነኽ ኮር 271 ዝጠቐስኩዎ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝተፈጸመ ካብ ናይ ህግደፍ ኣስካሕካሒ ግፍዒታት ሓደ ኢዩ። ብወገነይ ድቃስ ዝኸልኣኒ ጉዳይ ኰይኑ ይነብር ኣሎ። ሕጂ ብሓልዮት ሕቡራት መንግስታት ዝቖመ መርማሪ ኮሚሽን ብዛዕባ እተፈጸበ ጸረ-ሰብኣውነት ህግደፍ ናይ መወዳእታ ርእይትኡ ክህብ ምዃኑ ምስ ሰማዕኩ፡ እዚ እውን ከም ኣገዳሲ ሓበሬታ ይኸውን ብማለት ኣዝርግሖ ኣለኹ። ደጊመ ክብሎ ከኣ፡- ከማይ ነዚ ዝፈልጡ፡ ወይ ዝወዓልዎ ሕጂ ግን ዘሕምሞም ከም ዘለዉ ይርድኣኒ እዩ። ኣነን ኩልና እቶም እንፈልጥን ኣብ ቅድሚት ወጺእና፡ ዋላ’ውን ብዘይቅሉዕ መንገዲ: ምስክርነትና ክንህብ ቅሩባት ክንከውን ተስፋ እገብር። ብወገነይ፡ ድማ ቅሩብነተይ አረጋግጽ። ኣውራ ድማ መርማሪ ኮምሽን፡ ካብ ወዲ ተኸስተ ጀሚሩ ናብ ላዕሊ ዘብጽሖ መርመራታት ከካይድ እምሕጸን።

ሓደ መዓልቲ ገበነኛታት ክተሓዙ ሃገርና ድማ ክሓልፈላ ካብ ዝምነ

ሓደ ኤርትራዊ ሓውኹም

ሰላምታና ብምቕዳም 

ኩላትና ከም እንፈልጦ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ድሮ ጽምብል መበል 25 ዓመት ብሩራዊ እዮቤል መዓልቲ ናጽነት እያ ትርከብ። እዚ ብረዚን ዋጋ ዝተረኽበ ናጽነት መጻወቲ ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውልቀ መላኽን መጋበርያታቱን ካብ ዝኸውን ርብዒ ዘመን ኣቑጺሩ ንረኽቦ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ክውን ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን  ምስሊ ኤርትራ ዘይመልክዑ ንምትሓዝ ነዚ ክቡር ዕለት ናብ ፕሮፖጋንዲዊ ሃልክታቱ ከውዕሎ ምሽብሻባት ኣብ ምግባር ይርከብ። ተደናገጽትን ደገፍትን እቲ ስርዓት እውን ንህግደፋዊ ምስሉይ ተንኮላት ንምዕዋት ኩሉ መዲያዊ ምድላዋትን ምቅርራብን ኣብ ምግባር ይርከቡ።

 
ንሕና ደለይቲ ፍትሕን ዯሞክራስን ዝኾንና ፖለቲካውያን ውድባት፡ በርጌሳውያን ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ነዚ ስርዓት ህግደፍ ወጢንዎ ዘሎ ዘመተ ብሓባርን ብሓደ ናዕታን ክንገጥሞን ከነፍሽሎን አዋናዊ ጠለብ ኣሎና። ነዚ ወፍሪ ፍሽለት ስርዓት ህግደፍ ዕውት ንምግባርን፣ ሞራልን ፍናንን ቃልሲ ህዝብና ንምብራኽን "25 ዓመት ናጽነት፡ ብዘይ ህዝባዊ ሓርነት" ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኩላትና ክንጥርነፍን ናይ ሓባር መኸተ ከነካይድን ሃገራውን ህዝባውን ጻውዒትና ምስ ኣኽብሮት ነቕርበልኩም። እዚ ሓሳብ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ክፉት ኮይኑ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ሓሳቡ ከፍስሰሉ ርእይትኡ ክህበሉ፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ክውንኖን ከዕውቶን እምነትና እዩ።

 
ዕላዊ ዕለት ምጅማር እዚ ጎስጓስ (campaign) ሰኑይ 14 መጋቢት 2016 ዓም ኮይኑ፥ ብዛዕባ እዚ ውጥን ንምዝርራብን ንምምኻርን ዝዓለመ ኣኼባ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክዲሎ መደብ ተታሒዙ ስለዘሎ፥ ናብቲ ኣኼባ ዝሳተፍ ሰብ ከተዲልውን ተሳትፎኹም ከተረጋግጹን  ኣቐዲምና ንሕብር። ንሰንበት ዕለታ 06 መጋቢት ከምኡ'ውን ሰንበት 13 መጋቢት ኣኼባ ክግበር ተወጢኑ ምህላውን፡ ሰዓትን ኣገባብ ኣኼባን ኣብ ዝሓጸረ አዋን ክንሕብር ምኻንና ነረጋግጸልኩም። ብዘሎ ጽበት ጊዜን ተዛማዲ ሰፊሕ መደብን መልስታትኩም ኣብ ዝሓጸረ መዓልታት ክትሰደልና ብትሕትና ንምሕጸን። 

ዓወት ንደላይ ለውጢ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ!!!
ዮናስ ሓጎስ ኣቦ መንበር (EYSC)

ኣብ ሓደ ውሱን ጂኦግራፊካዊ ክሊ ዝነብር ህዝቢ፡ መበቆሉ ብዘየገድስ ምሉእ እንታይነቱን መንነቱን በቲ ዝነብሮ መሬትን ዘለዎ ዶብን ኣረጋጊጹ ማለት ኢዩ። እዚ መንነት እዚ ዘይፈሓቚን ዘይልውጥን ኮይኑ ናይ ሓባር ሃገር ንዝውንን ህዝቢ መለለይኡ ማለት ኢዩ።

እዚ መንነት እዚ ንኹሉ ኣብታ ናይ ሓባር ሃገር ዝነብር ሕብረተሰብ፡ እቲ ዘለዎ ዝተፈላለየ ልምዲ፡ ባህልን እምነትን ዓቂቡ ተሓቛቚፉ፥ በታ፡ ናይ ሓባር ረቛሒት ሃገር ኣቢሉ ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ ምዃኑ እዩ ዝእምት። ከመይሲ ሃገር ዘይትከፋፈልን ዘይትቆራረስን ስለዝኾነት። እቲ መንነት ከኣ ክምኡ ዘይጎዛዘ ብምዃኑ ኢዩ እቲ ሓደ ልብን ሓደ ህዝብን ዘብል። እዚ ብመልክዕ ፍልልያት እምነት፥ ኣውራጃ፥ ዓሌትን፥ ብሄርነትን ተመርኲስካ ዝግለጽ ኣይኮነን። ህላወ እዚ ፍልልያት ግና ዝከሓድ ይኮነን።

ሓንቲ ፖለቲካዊት ሃገር ብዝኾነ መልክዕ ትመሓደር፡ እቲ ምምሕዳር ንሃገራዊ መንነት ዘይምልከትን ሓደ ህዝብን ሓደ ልብን ዘየብል ምኽንያት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ሃገራዊ መንነት ናይቲ ኩሉ ኣብታ ሃገር ዝነብር ሕብረተሰብ ቀንዲ መለለዪ፡ መራኸብን መተኣሳሰርን ስለ ዝኾነ። እቲ መንነት ዝሕይለሉ ብማዕረ’ቲ ኣብ ሃገራውነት ዘሎ እምነት ከኽውን ከሎ፡ እቲ መንነት ዝዳኸመሉ ከኣ፡ ሃገራውነት ተረሲዑ፡ ኣብ ብሄር፡ ኣውራጃ ወይ እምነት ክመቓቐል እንከሎ እዩ። ስለዚ ኣብ ሃገራዊ መንነት፡ ናይ ሃይማኖት ይኹን ቤሄርነት ወይ ኣውራጃውነት መምዘኒ ከም ቀዳማይ መለክዒ ናይ ሃገራውነት መለለዪ ክውሰድ ኣይግባእን። እዚ ማለት ግና ከምቲ ህግደፍ ክገብሮ ዝፍትን፡ እቲ ኣብ ጽላል ሃገራውነት ዘሎ ፍልልይ ክከሓድ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን።

መንነት ብደረጃ ብሄራውን ኣውራጃውን እምነት ጥራይ እንተ ተወሲዱ ግና፡ እቲ ሓደ ልብን ሓደ ህዝብን ዝብል ኣምር ስለ ዝሽርመም እቲ ሃገራዊ ስምዒትን ሃገራዊ ውህደትን’ውን ብኣኡ መጠን ፈርከሽከሽ ይብልን ይደክምን’ሞ እታ ሃገር ከም ሃገር ክትቀውም የጸግም። ምልካዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ወገናት እምበኣር  እዚ ሃገራዊ ውህደት ከም ዝዳኸም እዮም ዝሰርሑ። ሓደ ካብኡ ህዝቢ ኣብ ነንሓድሕዱ ከም ዘይተኣማመን ብምግባር ይግለጽ። እዞም ሎሚ ነቲ ሰውራ ከም ናይ ሸፋቱ ተግባር እናበልካ ኣብ ምግላጽ ዓንገረር ዝብሉ ዘለዉ ሸነኻት’ውን ነዚ እዮም ዘራጉዱ።

ሃገራዊ መንነት እምበኣር ምስ ሓደ ፍሉይ ምምሕዳር ዝተኣሳሰር ዘይኮነስ፡ ወጻኢ ካብቲ ምምሕዳር ዝረአ ኢዩ። እዚ ማለት ዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር እንተኾነ መንነት ኣሎ፥ ዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር እንተዘይኮነ ከኣ ሃገራዊ መንነት የልቦን ኣብ ዝብል ኣምር ክእቶ ኣይግባእን። ንኣብነት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ጣልያን፥ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር እንግሊዝ፥ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትይጵያ ኣብ ዝነበረትሉ ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ መንነቱ ስለ ዘየጥፈአ ኢዩ ንሃገራዊ ነጻነቱ ተቓሊሱ ዝተዓወተ። በዚ ምኽንያት እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ እንታይ ዓይነት ስርዓት ትመሓደር ኣላ ብዝየገድስ እቲ ሃገራዊ መንነት ክዕቀብ ዘለዎ ኢዩ። ወጻዒ ስርዓት ስለ ዘሎ ሃገራዊ መንነት ይሕከኽ ወይ ይድምሰስ ማለት ኣይኮነን።

ልክዕ ኢዩ እቲ ኣብ ሓንቲ ሃገር ንመንነት ብመልክዕ ብሄራዊ ይኹን ኣውራጃ ወይ ብእምነት ጥራይ እንተ ተመዚኑ ኣብ መንጎ ነንሓድሕዱ ጐንጺ ከም ዘሎ ዘመልክት ወይ እውን ንምዕብላል ዝዕድም ኢዩ ። እዚ ከኣ ነቲ ሃገራዊ ውህደት ወይ ስጥመት ኢዩ ዘህስስ። ሃገራዊ መንነት በዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ እንተ ተመዚኑ ነቲ ሃገራዊ ውህደት የላሕሊሖ እሞ ንሃገራዊ ሕቶ ኣብ ምምላስ የጸግም።

ስለዚ እቲ ሃገራዊ መንነት ውሕስነት ንሃገራዊ ውህደት ኮይኑ፡ ሃገራዊ ሕቶ ንምምላስ ከብቀዓና ይኽእል። ምኽንያቱ ሃገራዊ ሕቶ ንዘሎ ጸገማት ቅኑዕ ፍታሕን፥ ምዝመዛ ይኹን ወጽዓ ሓደ ኣብ ልዕሊ ካልእ ብሄር፥ ኣውራጃ ወይ እምነት ዘውግድን ኢዩ። እዚ ከኣ ምስቲ ሃገራዊ መንነት ደኣ ኢዩ ዝተኣሳሰር እምበር ምስ ትሕተ-ሃገራውነት ዝኾነ ኣይኮነን ዝተኣሳሰር።

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት በሓትን መላኽን ስርዓት ምዃኑ ንኹልና ብሩህ ኢዩ። እዚ ስርዓት እዚ ንዝኾነይኹን ብሄር፡ ሃማኖት ወይ ኣውራጃ ዝውክል ከም ዘይኮነ ከኣ ብባህሪ ምልኩ ርዱእ ኢዩ። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን ነዚ ምልኪ’ዚ ንምልጋስ ክህልወና ዝኽእል ኣተሓሳስባ ብመልክዕ ሃገር ደኣ እምበር ብመልክዕ ብሄር፡ እምነት ወይ ኣውራጃ መዚንና ሃገራዊ መንነትና፡ ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ ካብ ምዃን ክዓግተና እይግባእን። ከመይሲ ፖሊቲካዊ፡ ሃይማኖታውን ብሄራውን ቅልውላው ዘይብላ ሃገር ክንምስርት እንተኾይኑ፥ ኣብ ሃገራዊ መንነትና ተመርኰስና ንሃገራዊ ወህደትና ብዘደልድል ኣገባብ ሃገራዊ ሕቶ ክንምልስ ክንበቅዕ ይግባእ።

ድራር ማንታይ

ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዛ ቀዳመይቲ ብስራት ዝኾነት ስርሒት ፈንቅል ምብዓሉን፡ ድሮ ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ነጻነት ሃገሩ ከብዕል ኣብ ምሽብሻብ ምብቅዑን፡ ዮሃና ዝግብኦ ክቡር ህዝቢ እዩ። ምኽንያቱ እዚ በዓል እዚ፡ ውጽኢት ናይቲ ንምዕዋት ቃልስና ዝተወጠነ ውግእ ተጎርባ ጀሚሩ፡ በብደረጅኡ ዝዓበየን ዝተዋህለለን ክቡር መስዋእቲ ብሉጻት ደቁን ሓጺናዊ ጽንዓቱን ስለ ዝኾነ።

ነጻነትና ኣብ እነብዕለሉ ኣጋጣሚታት፡ ኣብኡ ንምብጻሕ ዝሓለፍናዮ ጽንኩር መሰናኽላትን ዝኸፈልናዮ መስዋእትን ዝተፈጸመ ታሪኽ ዝምስክሮ ጅግንነትን ቅያታትን፡ ዓለም ብምልእታ ወረቐት ውቅያኖሳት ከኣ ቀለም እንተዝኾኑ ኣይምኣኸሉናን ምባል ምግናን ኣይኮነን። እዚ ማለት ግና ኣይግለጽን ኣሎ ዘይኮነስ እኹልን ዝተማልአን ኣይኮነን ንምባል እዩ።

ታሪኽ ጐሊምካ ዘዝመረጽካዮ ጥራሕ ምግላጽ፡ ነቲ ክህቦ ዝግብኦ መልእኽቲ ስለ ዘየመሓላልፍ፡ ንርዝነት እቲ ፍጻመ ብኣሉታ ዝጸሉ እዩ ዝኸውን። ብዘይክኡ ነጻነት ረኺብካ ምብዓል፡ ካብ ነጻነት ዝርከብ ፍትሓውን ምዕሩይ ሂወትን መሰል ኩሉ ዜጋ ተሓልዩ ንክነብር ዘጠቓለለ ኣምር እዩ። ስለዚ ነጻነት ህያብ ስዉኣትና ንህሉዋት ከም ምዃና መጠን፡ ህሉዋት ክዕቅቡዋን ክሕልዉዋን ከም ዝግባእ ኣስተምህሮ ዘየድልዮ ርዱእ ጉዳይ እዩ። ብኣንጻሩ ነጻነት ንኩሎም ዜጋታት ሃገር ብዝተማልአን ብዘይኣድልዎን ሓቚፉ፡ ምሉእ መሰረታዊ ጠለባት እናረኸበ ብሰላም ክነብር ከይብደል ከይብድል ዝድርት ሕጋዊ ስነምግባር ከተውሕስን ክትጣበቕን ይግባእ። እዚ ኣብ ዘይተረጋገጸሉ ኩነታት እቶም ሕድሪ ክትግብሩ ዝግበኦም ህሉዋት፡ ክነብሩሉ ዝኽእሉ ናይ መጻኢ ዕድሎም ስለ ዝጽልምት፡ ሃገሮም ጠንጢኖም ኣብ ዘይተጸንዐ ሓደገኛ ጉዕዞ ስደት ከምርሑ ይግደዱ ጥራሕ ዘይኮነስ ብተግባር ዝርአ ዘሎ ሓቂ እዩ። ብወገን ፍትሓዊ ምሕደራ ብዝምልከት፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል ነጻነት ዝነብር ህዝቢ መሰሉ ተሓልዩ ክነብር ግዴታን ሓላፍነትን ናይቲ ሃገር ዝመርሕ ስርዓት ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን።

እዚ ኣብ ዝበኾረሉ እዋን፡ ህዝቢ ብምሉኡ ካብ ነጻነቱ ክረኽቦ ዝግባእ ጸጋ ብዘይምርካቡ፡ ከማርር ወይ ከይሕጐስ ግድን እዩ። ንከምዚ ዝኣመሰለ ዘይምዕሩይ መሰናኽላት ሸፊንካ ዝዳሎ በዓላት ነጻነት፡ ምእንቲ ክብሪ ሰንደቕ ዕላምኦም ንዝወደቑ ጀጋኑን ፈላልዩ ብምርኣይን ልቢ ብምዕባይን ቀዳምነት ሂቡ ከኽብሮም ደኣ እምበር፡ ማዕረ‘ቲ እተጸበዮ ግቡእ ውጽኢት ስለ ዝረኸበ ኣይኮነን። ብፍላይ ንነጻነት ዝተቓለሱ ጅጋኑ ነጻነት ስኢኖም፡ ኣብ ድቕድቕ ጸልማት ማእሰርቲ ብዘይ ፍትሓዊ ብይን እናተሳቐዩ፡ ሕጉስ ኮይንካ ብምስታፍ ከምቲ ዝድለ ክትድብልን ክትዘልልን ሕልና ፍትሓውያን ዝቕበሎ ኣይኮነን።

መልእኽቲ ስርሒት ፈንቅልን ዝመጽእ ዘሎ በዓል ብሩራዊ ኢዮበልዩን እምበኣር፥ ንነጻነት በዓላ ብግቡእ ካብ ምብዓል ጅሚርካ ክሳብ ምዕቃባን ምሕላዋን ልዑል ሓላፍነት ህሉዋት እዩ። ነቶም ጐዲሎም ዘለዉን ንህይወት ህዝብና ዝርምሱን ንምምላእ፡ ብዓማጺ ፖሊሲ እናተመርሐ ኣብ ሃገርና ዕንወትን ጥፍኣትን ዘውርድ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ንምቕያር ከኣ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም እዩ። ብዘይካዚ ኣብ ዑናታት እዚ ምልካዊ ብቕዋም ዝምራሕን ወጻዕን ተወጻዕን ዘይብሉ ወዲ-ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ ምዃኑ ኣሚኑ ዝመርሕ፡ ህዝቢ ዝመረጾን ዝቆጻጸሮን ስርዓት ንምትካል ሕድሪ ስዉኣት ንምፍጻም ቃልና ከነሐድስ ይግበኣና።

ብዓንደጽዮን ግርማይ
ጀርመን
3 መጋቢት 2016

ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራን መርበብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ከምኡወን ንሰፊሕ ጠርናፌ ደቂ-ኣንስትዮ ዝቃለሳ ውልቀ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ብምትሕብባር ንሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊት መዓልቲ ኣብ ዕለት 12.03.2016 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ከነብዕል ሰለዝኾና ንኹሉ ደላይ ፍትሕን ማዕርነትን ንዕድም::

ኣብ ትሕ ቲ “ንመሰልና ኣሎና ባዕልና„ !!!ኢልና ነዳልዎ ዘሎና በዓል 8 መጋቢት:

1, ንደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ተጠርኒፍና ንኸይንቃለስ ዝዕንቅፉና ዘለው ምኽንያታት እንታይ እዮም?

2,ሰፊሕን ድልዱልን ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራኸ ብኸመይ ክንምስርት ንኸእል? ኣብ ዝብል ነጥብታት ክንምያየጥ ክንዘራረብና ምኻና እዳሐበርና ንሰፊሕ ተሳትፎ ደጊምና ብኽብሪ ንዕድም::

ቦታ በዓል   

Saalbau Nied

Heinrich Stahl Str. 3

65934 Frankfurt - Nied

ዕለት፡ 12.03,2016

ሰዓት፡ 15፡00-22፡00

ብድሐን ምጽኣ/ምጽኡ

ኣዳለውቲ ሽማግለ በዓል 8 መጋቢት 2016

ቀዳሞት ወለድና ካብ ሓሳውን ሰራቕንሲ ኣየናዮም ከም ዝሓይሽ ክገልጹ ከለዉ፥ ካብ ሓሳውስ ሰራቒ ይሓይሽ ኢዮም ዝብሉ ነይሮም። ምኽንያቱ ከኣ ሓሳዊ የጣፍእ’ዩ ኢዮም ዝብሉ። ሓሳዊ ዝጥቀመሎም መሳርሒታት፥ ሕሜት፡ ጠቐነ፡ ጸለመ፡ ውንጀላ፡ ሸፈጥ ... ወዘተ ኢዮም። ስለዚ ሓሳዊ ኩሉ ግዜ መበኣሲ እምበር መተዓራቒ ሓሳብ ኣየምጽእን እዩ።

ሎሚ ሎሚ ብዝያዳ ኣብ ስደት እንርከበሉ ዘሎና ግዜ እቲ ኣሳንዩ ዘንብረና ዝነበረ ክቡር ባህልና ዳርጋ ዘሊቑ ኢዩ እንተተባህለ ሓሶት ኣይኮነን። ኣተሃላልዋና ከም ዝወጸዓና ከኣ ርዱእ ኢዩ። ምኽንያቱ ከምቲ ዘሎኻዮ ሃገር ክትከውን ዘገድድ ኩነት ስለ ዘሎ።

እዚ ግን ዋላ’ኳ ኣብ ዓዲ ጓና እንተነበርና ሓሶት ክነዘውትር ዝተፈቕደልና ኣይኮነን። እቲ ነጥቢ ንሓሶት ዝተዛረበ በየናይ መንገዲ ከም ትተሓሓዞ ዝድርት ኣገባብ ስለ ዘየለ መልሓስና ዝሃበና ዱድ ክንብል ንርከብ ንምባልዩ።

ወዲ ሰብ ብባህሪኡ ሓደ ከምዘይኮነ ንኹልና ብሩህ ኢዩ። ይኹን እምበር፡ ስነ-ምግባርን ስነስርዓትን ሓሊኻ ምኻድ ከም ባህልን ኣካል ናይ ዕለታዊ መነባብሮናን ገርና ክንወስዶ ዘይምኽኣልና ኢዩ እቲ ዝዓበየ ጸገም።

እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ መሳርሒ ሓሶት ከኣ ኣብ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካውን ባህላውን ኩነታትና ብምዝውታር ንዕወት ኮይኑ ዝስመዓና ኣይንሰኣንን ንኸውን። እቶም ነዚ ከም መሳርሒ ዝጥቀሙ ባእታታት ይኹኑ ዝኾነ እኩብ ሓይሊ፡ ልክዕ ከምታ ሓደ መላኺ ስርዓት ነቲ ንዕኡ ዝጻረር ዝበለ ብሓይሊ ዝጭፍልቖ፥ እዚ እውን ካብኡ ኣይፍለን እዩ። በዚ መንጽር ንሓሰውቲ ወሲኽካ ብዙሓት ናይ ምልኪ ኣተሓሳስባ ዝውኑኑ ኣለዉና ማለት ኢዩ።

ሓሶት ኩሉ ግዜ ገታኢ ግደ ዝጻወት እምበር ንቕድሚት ዘሰጉም ከም ዘይኮነ እናፈለጥና፡ ግን ኣብ ልዕሊ እቶም እንነጽጎም ወይ እውን ክነግልሎም እንደሊ በዚ ሓሶትን ጸለመን ኣቢልና ኢና ክንስዕሮም ዝብል እዩ ዝስዕርረናን ዘዕሽወናን ዘሎ። ኩልና እምበኣር ካብዚ ናይ ፈላልይን ኣቋናጻብን ሓሳብ ወጺእና ዲሞክራስን ፍትሕን ዝዕምብበሉ ግብራዊ መስርሕ ሓቂ ክንክተል ይግባኣና።

ብኸምዚ ናይ ሓሶትን ሸፈጥን ኣገባብን ዲሞክራሲያዊ ሓሳብ ክዕምብብ ይኹን ኣብ ስራሕ ክውዕል ፈጺሙ ዘይከኣል ኢዩ። ምኽንያቱ ዲሞክራሲ ኣብ ሓባራዊ፥ ኣብ ምርድዳእ፡ ኣብ ምትሕብባር፡ ኮታ ስኒትን ፍቕርን ዝዕድም እምበር ዘዋስን ወይ ከኣ ዝዕምጽ ኣይኮነን።

ስለዚ ኩልና ኣብ ለውጢ እንኣምን ዘበልና ብመንፈስ ኣግላልነት ይኹን ወይ ከኣ ብጸረ-ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ተጎቢጥና ወይ እውን መናፍቓን ኰንና ፍትሕን ሰላምን ከነንግስ ኣይንኽእልን ኢና። ብሓደ ወገን ነቲ ዓማጺ ስርዓትን ነቲ ለውጢ ዝደልን፥ ከምኡ እውን ነቶም ንለውጢ ዝቃለሱን ንዘሎ ዓማጺ ስነ-ሓሳብ ዝድግፉን ዘሎ ፍልልያት ኣነጺርና ክንፈልጥ ይግበኣና። እዚ ተዘይገርና ግና፡ ኣብ ጠቐነ፡ ሓሶት፡ ውንጀላን ኣግላልነትን ተመርኲስና ብዘይ መጽናዕቲ ፍርዲ ብምሃብ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክንተክል ማለት ዘበት ኢዩ።

ድራር መንታይ

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ሰላምታይ ይብጻሕኩም። ቀጺለ ገለ ኣብ ጉዕዞይ ዝትዓዘብኩዎም፡  ዘገረመንን ዘሕዘነንን ጉዳይ ጉዕዞ ሃገርና በዛ መሪጸያ ዘሎኹ ኣርእስቲ  ጌረ ክገልጾ ክፍትን ኢየ ።

መቸም  ኣብ ዝተኻየደ ቃልስና፥  ሜዳ ኤርትራ  ብዙሕ ጉድ ሓቢኣ ከምዝነበረትን ብንዓይ ጥራሕ በሃልትን  ሓለይቲ ህዝቢ ተመሲሎም ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ምምራሕ ከም ዝነበሩ ሎሚ ይበርህ ኣሎ። ብኣይ ክጅምር ኣብ ተሓኤ በቲ ዝውቱር መጸዊዕኣ ጀብሃ ተሰሊፈ ይቃለስ ኣብዝነበርኩሉ እዋን ገለ ምሳይ ዝነበሩ ተጋደልቲ ንኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ በዚ ሕጂ ኣነ ፈሊጠዮ ዘልኹ ባህሪኡ ክገልጽዎ ከለው ኣይቅበሎምን ጥራይ ዘይኮነስ ይቃወሞምውን ኔረ;; ወረ ጉዳይኩም ዘይትገብሩ ንሱ በሊሕን መስተውዓልን እንተዘይከውንዶ ውድብ ይመርሕ ኣልዩ ብማለት ይምልሸሎም ኔረ፡ ክሳብ ግዜ ነጻነት ድማ በዛ እምነትዚኣ ቀጺለ፡፡

ሃገርና ኤርትራ  ናጻ ምስ ወጸት  ኩልና  ተሓጉሽና፥  ዓደይ ክኣቱ እናተሃንጠኹ ድማ ኣብ 20 ሰነ 1991 ምስ በኹሪ መዓልቲ ስውኣት ካብ ኣቶ ኢሰያስ ዘይተጸበኹዎ ሃንደበት ኣዋጅ ተኣወጀ፡ ከምዚ ድማ ይብል “ብቐዳምነት  ነቶም ኣብ ካልእ ውድባት ክቃለሱ ዝጸንሑ ተጋድልቲ ኣንቱም ብስም ውድባት ተታሊልኩም ዝጸናሕኩም ምሕረት ተጌርልኩም ኣሎ ዓድኹም ኣቲኹም ሃገርኩም ክትሃንጹ ብጀካ እቶም ብገበን ዝሕተቱ፤ ከምኡውን እቶም ምስ ጸላኢ ብረት ዓጢቕኩም ዝጸናሕኩም ምሕረት ተገይርልኩም ኣሎ ዓድኹም ኣቲኹም ሃገርኩም ክትሃንጹ ብጀካ እቶም ብገበን ዝሕተቱ።  ድሕሪ ሕጂ ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን፥  ብወገን ብሃይማኖት ብኣውራጃ ኣምሲሉ ፖለቲካ ክገብር ዝተረኽበ ድማ ኢድ ህዝባዊ ግንባር ሓጺር ኣይኮነን” ክብል ፈኪሩ። ሽዑ መን ኢዩ መሓሪ መንከ ተመሓሪ ኢሉ ዝሓቶ እንተዝርከብስ እንታይኮን ምኾነ መልሱ?

ብዝኾነ ንዓይ ካብታ ግዜቲኣ ምልክነት ከም ዝተኣወጀ  ስለዝበርሃለይ ንስደት ኣምሪሐ፡ ኣብ ስደት ድማ እነብር ኣለኹ።  ኣብ ስደት ምስ መጻእኩ ድማ ኣቶ ኢሰያስ ቅድሚ ነጻነት ኣብ ኣሜሪካ ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ  ኣብ ቪድዮ ካሴት ከምዝተዓዘብኩዎ፤ ውዳሴ ኣብ ዝሰምዓሉ ገጹ ክበርህ ድሕሪ ምጽናሕ ፖለቲካዊ ሕቶ መጾ’ሞ ዓቕሉ ጸበቦ። እቲ ሕቶ ድማ ከምዚ ዝብል ነበረ፤ ”ህዝባዊ ግንባር ከም ሓያል ውድብ ነዘን ዘለዋ ውድባት ኣብ ምጥርናፍ እንታይ መደብ ኣለዎ በልዎ፤ ኣቶ ኢሰያስ ከኣ ብብድዐ ቅድም ውድብ ማለትኮ ዝሰርሕ ክኸውን ከሎ ኢዩ ብጀካ ህዝባዊ ግንባር ከኣ ዝሰርሕ ውድብ የለን።  እዞም ውድባት ትብልዎም ዘለኹም ከኣ ኣንታ ንዑስከ ዋላ ብድሕሪት ኮንኩም ማይ ኣቐብሉ እንተበልናዮም ኣብዮሙና ኢዮም  ክብል መልሲ ሃበ።   ካብ ሓተትቲ  ከኣ እዘን ውድባት እዚኣተን ዝውክልኦ ሕብረተሰብኣዊ ሸነኻት ኣለወን፡  ነዚአን ከይጠርነፍካ ትመጽእ ነጻነት ከኣ ነጻነት ኣይኮነትን ምስ በሉዎ ዓቕሉ ጸቢብዎ ንህዝብና ውድባት ኣለዋ የለዋን እንዳበልና ኣብ ድንግርግር ኣይነእትዎን ኢና ብጀካ ህዝባዊ ግንባር ድማ  ውድብ ዝበሃል የለን ብማለት ኣኼብኡ ደምዲሙ።

ከምኡ እውን ኣብቲ ህዝብን ፕረሲደንትን ዝብል ርክባት ብጀካ ንሱ ዝብሎ እምበር ናይ ህዝቢ ርእይቶ ዘይቅበል ምኻኑ ይበርሃልካ፡፡ ንኣብነት ብ1994 ምስ ሱዳን ኣብ ግርጭት ኣብ ዝነበረሉ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ሱዳን ኮይንና ኣብ ካርቱም ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክንተክል ኢና ምስ በለ፤ ሓደ ዓቢ ኣቦ ብዕሊ ከምዚ ምባልሲ ብዓለም ኣየውቅሰናንዶ፡ ክንሕግዞም እንተኮይንናኸ ንምንታይ ብምስጢር ዘይንሕግዞም ምስበልዎ፡ ንሕና. ንእንገብሮ ተሓቢእና ኣይንገብሮን ኢና ክብል መለሰ።  ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ግጭት ኣብ ዝኣተዉሉ ድማ ኣብ ናይ ጓሶት ደረጃ ወሪዱ ጃህራን ፈኸራን የስምዕ ምንባሩ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ። ናይ ኣቶ ኢሰያስ ጃህራን ፈኸራን  ከኣ ኣብ ምንታይ ኣውዲቑና ከምዘሎ ዋላ ደገፍቱ ዝመስሉ’ውን ብልቦምሲ ዝሓምሉ ዘለዉ ኢዩ፡፡ እቲ ብቓሉ ዝበሎ  ጃህራን ፈኸራን ካብ በሃሊኡስ ደጋሚኡ ከይከውን ጓስየዮ ክሓልፍ መሪጸ ኣለኹ፡፡ 

ኣብ ታሕሳስ 1999 ኣብ ፍራንክፎርት ጀርመን ምስ ህዝቢ ዝገበሮ ኣኼባ ድማ ብዛዕባ ውድባት ምስ ተሓተተ ዓቕሉ ብምጽባብ እዚኣቶም ምስ ሱዳን ተባኢሶም ኢሎም ሸሓኒ ሱዳን ከልምጹ ናብ ሱዳን ጉያጉያ ምስ የመን ተባኢሶም ኢሎም ሸሓኒ ናይ የመን ከልምጹ ናብ የመን ጉያጉያ፤ ሕጂ ድማ ምስ ወያነ ተባኢሶም ኢሎም ወያነ ቀደም ልሒሶም ዝወድእዎ ሸሐኒ ከልምጹ ናብ ኢትዮጵያ ጉያጉያ፤ ኣነ ነዚኦም ናይ ግለት ግለት ናይ ሩኳን ሩኳን ኢየ ዝብሎም፡ ምስ በለ ምሉእ ኣኼበኛ ጠቓዒት ከንጐድጉዶ ከሎ ኣቶ ጴጥሮስ ጸጋይ ግን ፍሉይ ኔሩ።

ካብቲ ዘገርም ግን ምስ ኣቶ ኢሰያስ ኮፍ ኢሉ ዝነበረ ዶክቶር ተስፋይ ግርማጼን ዝተባህለ ብቓላት ኢሰያስ ሓፊሩ ኣእዳዉ ናብ ታሕቲ ብምውራድ ርእሱ ኣድነነ። ኣቶ ኢሰያስ ዒራ ዝሓቶ ዘየብሉ ኮይኑ እምበር እንታይ ኮይንና ምስ ሱዳን ምስ የመን ምስ ኢትዮጵያ ንበኣስ ኣሎና ዝብል ሓታቲ እንተዝርከብ ኔሩስ ከምዚ ኢሉ ምልኪ ኣይምሳዕረረን። ስለዚ ህዝብና እቲ ምኽንያት ደኣ ኣይተረደኣናን እምበር ኣቶ ኢሰያስ  ብባህሪ በጋሚንዶታት ይጎዓዝ ምጽንሑስ ይፈልጦ ጸኒሑ ኢዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ኢየ መጥፊኢኻ ይብርሃካ ዝብል ንኣርእስቲ ጽሑፈይ ዝሃብኩዎ።

 ስለዚ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣባላትን ደገፍትን ህግደፍ ዝጸንሑ፡ ንኣቶ ኢሰያስ ክሳብ ሕጂ ዝበደልካናን ዘታለልካናን ምስ ኣሕዋትናውን ዘጻላእካና ይኣኽለካ ስልጣን ናትና ናይ ህዝቢ ኢዩሞ ልቐቕ ክብሉዎ፤እቶም ንፍትሒ ክንቃለስ ዝጸናሕናን ዘለናን ክኣ ንሕናን እቶም ክሳብ ሕጂ ኣባላትን ደገፍትን ህግደፍ ኮይኖም ዝጸንሑ’ሞ፡ ይኣክል ምልኪ ዝበሉን ሓቢርና እምበር በበይንና ነምጽኦ ለውጢ ከምዘየለ ኣሚንና ሓቢርና ንቃለስ። ሽዑ ከኣ ኢዩ እቲ ክሳብ ሕጂ መጥፊኢኡ ተበሪህዎ ዝጸንሐ  ስርዓት ኢሰያስ ዝሰዓር።            

መዓሾ ኣስራት    
 23 ለካቲት 2016