ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተኻየዱ መጽናዕትታት፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ ብዝኾነ መለክዒ፡ ምስ ዝኾነ መራሒ ሃገር ክወዳድር እንከሎ ኣብቲ ዝኸፈአ ቀዳማይ ወይ ካለኣይ ደረጃ እዩ ዝስራዕ። ኤርትራ እውን ብሰንኩ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል፡ ጉዳይ  ልዕልና ሕጊ፡ ጉዳይ ድኽነትን ዝኣመሰሉን ዛዕባታት ክለዓል እንከሎ፡ መስርዓ ፍሉጥ’ዩ ኣብ መወዳእታ ወይ ኣብ ጥቓኡ እያ እትሰፍር። ከምኡ ስለ ዝኾነት እያ ከኣ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ዝብል ሕማቕ ሳጓ ተጠሚቓ ዘላ።

ዲክታቶር ኢሳይያስ፡ ኣብዚ እዋንዚ ካብ ክሳድ ንላዕሊ “ህዝበይ እዩ” ንዝብሎ ህዝቢ ኤርትራ ብምብዳል ኣብ መስርዕ ጸሊም መዝገብ ጨቆንቲ እዩ ዝርከብ። ናብዚ ደረጃ ዘብጽሕዎ ገበናት ኣዝዮም ብዙሓት ኮይኖም፡ ኢደወነናዊ ቅትለትን ምስዋርን ዜጋታት፡ ዘበናውን ሜላውን ባርነት፡ ስደትን ፍልሰትን ዜጋታት፡ ምንፋግ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ፡ ምንፋግ እምነትን ምውዳብን፡ ቁጠባዊ ግበታን ክብሪ ህዝብን ሃገርን ኣሕሊፍካ ምሃብን ንኣብነት ክጥቀሱ ዝኽእሉ ገበናቱ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኢሳይያስ ታሪኹን መሰሉን ጨውዩ ዝገዝኦ ዘሎ ዓመጸኛ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ኣይድግፎን እዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክውገደሉ ዝጽበዮ ዘሎ ዲያብሎስ እዩ። ትጽቢት ብዘይ ተግባር ውጽኢት ስለ ዘየብሉ ግና ህዝብና ኢሳይያስ ክውገደሉ ምምናይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ኣጠፋፍኣኡ ግብራዊ ስጉምቲ ምውሳድ ኣብ ቅድሚኡ ተገቲሩ ዘሎ፡ ማንም ዘይዓመሉ ሓላፍነት ምዃኑ ክዝንግዕ ኣይግበኦን።

ናይ ኢሳይያስ ተንኮልን ጉርሕን ተጠቕሊሉ፡ ዝኾነ ኣገባብ ተጠቒምካ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ምዃኑ ሎሚ ህዝብና ብግቡእ ተረዲእዎ እዩ። ዋላ’ኳ ኢሳይያስ ስልጣኑ ንምሕላው እዚ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ሓዊስካ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተፈላለዩ ክፋፋሊ ገበናት ዝፍጽም እንተኾነ፡ ከቶ ካብ ዓይኒ ህዝብና ክሃድም ኣይክእልን እዩ። እነሆ’ኳ ሎሚ ወዮ ቀደም “መን ከምኡ” ዝበሃል ዝነበረ ዝተዓዛዘሮ ሰብኣይ “እዚ ህዝብን ሃገር ከጥፍእ ዝተላእከ ሰይጣን እዩ” ዝብል ድምጽታት ኣብ ሕንብርቲ ኤርትራ ኣስመራ ከይተረፈ ይጓዝም ኣሎ። እቲ ድምጺ ህዝቢ በዚ ጠጠው ኣይበለን መቓልሕ “ይኣክል” እውን ኣብ ኩሉ ኣንጐሎታት ኣስመራ ይጸሓፍን ይንበብን ኣሎ።  እዚ ነቲ “ንሱ ኣንበሳ ዓሻክሩ ነብሪየ” ዝበሃለሉ ዝነበረ ጉሒላ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዝዓረደ ሰብኣይ ዝደፈረ ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ደጊም መመሊሱ ዝስስን እምበር ንድሕሪት ዝምለስ ኣይኮነን።

ከም ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ጸረ-ህዝቢ ዝባህርያቶም መራሕቲ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ምውራዶም ናይ ግድን እዩ። ተመኩሮ መንግስቱ ሃይለማርያም፡ መዓመር ጋዳፊ፡ ሮበርት ሙጋበ ኮነ፡ ሑስኒ ሙባረክ ናይዚ ኣብነት እዩ። እነሆ ከኣ ሕጂ ኣብ ድርኩዂት ኢሳይያስ መራሒ ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ከምቲ “ዝኹዓትካያ ጉድጓድ ባዕልኻ ትኣትዋ” ዝበሃል፥  ኣብታ ዝኣስረላን ዘሳቕየላን ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ኮበር ተዳጒኑ፡ ናብ ቤት ፍርዲ ክመላለስ ጀሚሩ። ኣብ ቤት ፍርዲ ዝተገልጸ ገበናት መራሒ ሱዳን ነበር ክምዘን እንከሎ፡ ናይ ኢሳይያስ ገበን ካብኡ ኣዝዩ ዝኸብድ እምበር ዝፈኩስ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ። በሽር ናብ ሱዕድ ዓረብን ኤመረትን መገሻ ናይ ምብዝሑ ምስጢር እንታይ ምዃኑ ብጸቢብ ተታሒዙ ምስ ተናዘዘ ምልክታቱ ይረአ ኣሎ። ናይ ኢሳይያስ ኣብዘን ዝተጠቐሳ ሃገራት ምስውስው ምባል እውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣይክኸውንን እዩ። ምዃን ናይ ኢሳይያስ እኳ ክሳብ ተኣሲሩ ናብ ቤት ፍርዲ ዝቐረብ ተሓቢኡ ዝጸንሕ ምስጢር ዘይኮነ፡ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብሚልዮናት ዶላር ኣካርዩ ዶላራት ከጓርት ይውዕል ከም ዘሎ ድሮ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ እዩ። ስለዚ ምናልባት ይድንጒ እምበር፡ እቲ ናብ ዝኾዓትካያ ጉድጓድ ምእታው ስለ ዘይተርፍ ኢሳይያስ፡ ጭሕሚ ዓርኩን ጐረቤቱን ካብ ተላጸየ፡ ጭሕሙ ማይ ክለኪ ኣብ ርእሲቲ ባዕሉ’ውን ዘይስሕቶ ከነዘኻኽሮ ንደሊ። በሽር ኣብ ኮበር ካብ ተኣስረ ኢሳይያስ ኣብ ዒራዒሮሞ ይጽናሕ ኣብ ሰንበል ወይ ካርሸሊ ዘይእሰረሉ ምኽንያት የለን።

ኢሳይያስ ኣብ ሱዳን ዝዘነበ ናይ ለውጢ ማዕበል፡ ንዓኡ እውን ከምዘይገድፎ ተረዲእዎ ኣሎ። ኣብ ሱዳን ዝተራእየ ለውጢ ከምዚ ጀሚርዎ ዘሎ ዘተኣማምን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምንጻፍ ናብ ዘኽእል ደረጃ እንተበጺሑ፡ ናብኡ ከም ዝመጽእ ግድን ምዃኑ ስለ ዝርዳእ፡ እቲ ማዕበል ኣብኡ ከይበጽሐ ምእንቲ ክከላኸሎ ከበላሽዎ ፈቲኑ እዩ። ኣብ ሱዳን እቲ ወተሃደራዊ ክፍሊ በይኑ መሰጋገሪ መንግስቲ  ክምስርት እሞ ናይቲ ሲቪል ተቓውሞ ቀጺሉ እቲ ምፍሳስ ደም ክቕጽል ድሌት ኢሳይያስ ከም ዝነበረ ርኢና። ከምኡ እንተዝኾነሉ “ለውጢ ሳዕቤኑ ከምዚ ኣብ ሱዳን ዝረአ ዘሎ ኣሉታዊ እዩ እሞ ኣየድልን” ክብል ህርፋን ከም ዝነበሮ ምልክታቱ ርኢናዮ ኢና። ሱዳናውያን ግና፡ ነቲ ኢሳይያስ ዘገላግል ዘይብሎም በይኖም ምእንቲ ክባልዑ፡ “ናይ ደገ ኢድ ኣይተእትዉ” ዝብል ብመዓር ዝተላዕጠጠ ዕረ ምኽሩ ነጺጎም፡ ሳላ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን መንጎኝነት ዝተቐበሉ ኣንጻራዊ ህድኣት ምፍጣሮም ንኢሳይያስ መዓንጣኡ ኣሕሪርዎ እዩ። ኣብዚ ጉዳይዚ ስዕረት ኢሳይያስ ድርብ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ጉዳይ ሱዳን ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ከይዱ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ዞባዊ መዳይ ብሕብረት ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን ተሳዒሩ። እቲ ዘገርም ከኣ ወዮ ንሱዳናውያን ናይ ደገ ኢድ ከይኣትዎም ዝመክር ኢሳይያስ፡ ተገልቢጡ ንሶማላውያን ወተሃደራት ኣብ ኤርትራ ኣምጺኡ ከሰልጥን ኣብ ዝጀመረሉ ምዃኑ፡  ክሳብ ክንደይ ኣብ ተጋራጫዊ ዓለም ይነብር ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ።

ኤርትራውያን ሓደን ብዙሓትን ኢና። ኤርትራውነትና ናይ ሓደነትና መርኣያ እዩ። እዚ ዝበረኸ ናይ ሓባር መርኣያናን መለለይናን እዩ። እዚ ብ”ንሕና” ዝግለጽ ኤርትራዊ መንነትና መሰረታዊ ናይ ሓባር ብደሆ ከጋጥመና እንከሎ መኪትና እንስዕረሉ ፍቱን መሳሪሕናን ምንጪ ብርታዐናን እዩ። ናይዚ  ሓደነታዊ መለለይና ፍቱን ተዓዋትነት ኣብ ዝተፈላለዩ ወሰንቲ ኣጋጣምታት ዝተመስከረ እዩ። ኣብቲ ነዊሕን መሪርን ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ከኣ ብዙሓት ብዘደነቕዎ ኣብነታዊ ጽንዓት ተረጋጊጹ እዩ። እዚ ዝና ብጥራዩ ዝተወፈየ ህያብ ዘይኮነ፡ ሳላ ብሓባር ጸኒዕና መኪትና፡ ኣብ ሓደ መኣዲ ተመጊብና ኣብ ናይ ሓባር ጉድጓድ ዝተቐበርና ዝተረኽበ ናብ ቀጻሊ ትውልዲ ዝመሓላለፍ ውርሻ እዩ። እዚ ብ”ንሕና” ዝግለጽ ኤርትራዊ ውሁድ ዓቕምና ሓንሳብ ኣዕዊቱና ዝበንን ዘይኮነ፡ ኣብ ዝኾነ ወሳኒ ናይ ሓባር ወፍሪ ዝሓትት መድረኽ እንጥቀመሉ ምስጢር ተዓዋትነትና እዩ። እነሆ ሎሚ ሃገርናን ህዝባን ብሰንኪ ጥልመት ኢሳይያስን ኰራኩሩን ኣብ ቀረና መንገዲ ተጠው ኣብ ዝበልናሉ ወሳኒ ኣጋጣሚ’ውን፡ ከምቲ ጀሚርናዮ ዘለና፡  ኤርትራዊ ሓድነትና ኣጽኒዕና፡ ኣብ ክንዲ “ንሕናን ንሳቶም”፡ ዓው ኢልና፡ “ንሕና” ዝብል ድምጽና ከነበርኽን ናይ ሓባር ቅልጽምና ከነተርንዕን ኣብ እንግደደሉ ደረጃ ንርከብ ኣለና።

እዚ ክበሃል እንከሎ ነቲ ብግቡእ ከነመሓድሮ እንከለና፡ መልክዕናን ናይ ብቕዓትናን ዓቕምናን መንጭን ዝኸውን፡ “ንሕናን ንሳቶምን” እንተተበሃሃልናሉ’ውን ዘየኽፈኣልና፡ ናይ እምነት፥ ዕድመ፡ ጾታ፡ ኣውራጃ፡ ውደባ፡ ብሄር፡ ሞያ፡ ደረጃ መነባብሮን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ብዙሕነትና ብምዝንጋዕን ቦታ ብዘይምሃብን ኣይኮነን። ኤርትራውያን ሓደን ብዙሓት ኢና ክንበል እንከለና፡ ሓደነትናን ብዙሓነትናን፡ ነናቶም ዘይራኸብ ህልውና ኣለዎም ማለት  ዘይኮነ፡ ኣብ ሕድሕዶም ተጸላለውትን ተመላላእትን ምዃኖም ከቶ ክዝለል ዘየብሉ መሰረታዊ ተረድኦ እዩ። ሓዲኦም ብዘይካቲ ካልእ ህውልና የብሎም። ሓደነታ ዝሓለወት ግና ድማ ናይ ህዝባ ብዙሕነት ዘየውሓሰት ኤርትራ ሰላም ኣይትኸውንን። ብዙሑነቱ ዘውሓሰ ህዝባ፡ እውን ብዘይ ብሓድነት ዝዋሰኣላ ውህድቲ ሃገር ኣይቀስንን። ስለዚ ከከም ኩነታቱን ኣድላይነቱን መዓስ “ንሕናን ንስኻትኩምን” ንበሃሃልን ንመላላእን፡ መዓስከ “ንሕና” ኢልና ሃገርን ህዝብን ከነድሕን ሰሚርና ንነቅል ክንግንዘብ ይግበኣና። ሃገር ብዘይህዝቢ፡ ህዝቢ ብዘይሃገር፡  ምሉእነት የብሉን ኢልካ ምጥቕላል’ውን ዘጸገም ኣይኮነን።

ኣድላይነት “ንሕና” ዝብል ድምጽና ብምራኽ፡ ኣብ ከምዚ ሎሚ ኤርትራን ህዝባን ንርከበሉ ዘለና ናይ ፈተና ግዜ ብሩህ እዩ። ፋሕ ዝበለ ኩለመዳያዊ ዓቕምናን ናይ ቃልሲ ንዋትናን ኣኪብና ኣድማዒ ዓቕሚ እንፈጥረሉ መሳርሒና እዩ። ኣብ ውሽጥና ኣትዩ ዓቕምና ኣዳኺሙ ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕ ንዝብህግ ህግዲፍን ላሕኩታቱን ኣፍደገ እንዓጽወሉ ፍቱን መድሃኒት እውን ንሱ እዩ። ከምቲ ብሓባር “ንሕና” ኢልና እንተተንሲእና ምዕዋትና ውሁብ ምዃኑ ዘይንስሕቶ፡ ጸላኢ ህዝብና ብወገኑ እዚ ናይ “ንሕና” ንቕሎ ዕድሚኡ ዘሕጽር ማዕበል ምዃኑ ኣዳዕዲዑ ዝርድኦ እዩ። እዚ ናይ ክልቴና ወገናት ተረድኦ፡ ሎሚ ኣብዚ ኣንጻር ህግዲፍ ንጠማጠመሉ ዘለና ግዜ ዝጀመረ ዘይኮነ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ፡ “ንሕና” ዝዕጥቁ ህዝቢ እንዳተዓወተ፡ ኣንጻርዚ ማዕበልዚ ዝተሰለፉ ገዛእትን ጨቆንትን ወገናት ከኣ እንዳተሳዕሩ ዝመጽሉ ናይ ተመኩሮና ሰንሰለት እዩ።

ንጉጅለ ህግዲፍ ወሲኽካ፡ ጨቆንቲ ንስዕረት ተገዲዶም እምበር፡ ኣሜን ኢሎም ክቕበሉ ባህሪኦም ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ ማእከል እቲ ሰሚሩ ንመሰሉ ዝቃልስ ህዝቢ ኣትዮም ናይ “ገረብ ብሓኽላ” እኩይ ጥበብ ተጠቒሞም ናይ ህዝብና “ንሕና” በሃልነት ከፋፊሎምን ኣፍሪሶምን፡ ኣብቲ ናይ ሓባር መኸተ ዝድለየሉ ህሞት፡ ብ”ንሕናን ንስኻትኩምን” ኣጠማሚቶም ክበታትንዎን ብዘይመሰረታዊ ረብሓን መብጸዓን ጠቢሮም፡ ከፋጥጥዎን ብዝዙሕ ፈቲም እዮም። እንተኾነ ህዝብና፡ መዓስን ብኸመይን ኣበይ ንምብጻሕ፡ ብሓባር “ንሕና” ወይን “ንሕናን ንሳቶምን” ይባሃሃል ስለ ዝፈልጥ፡ በቲ ዝደልይዎ ደረጃ ግዳዮም ኣይኮነን። ሎሚ እውን ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮ ዘይምሃር ህግደፍ፡ ህዝብና ኣንጻሩ ሆ ኢሉ “ንሕና ብሓባር ኣንጻር ወጽዓ” ኢሉ ምእንቲ ከይለዓሎ፡ ተንኮላት ካብ ምፍሓስን ከፋፋሊ መርዚ ካብ ምንጻግን ዓዲ ኣይወዓለን። ውጽኢቱ ከመይ ይኸውን ኣሎ ግና ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ኣብቲ ንኹልና ኤርትራውያን ብዘይኣፈላላይ ዝምልከት ጉዳይ “ንሕናን ንሳቶም” ተበሃሂልካ ምጥምማት እንዳተረፈ፥ ብኣንጻሩ “ንሕና” ዝብል ንቕሎ እንዳበረኸ ይመጽኣ ኣሎ። እዚ እዩ ከኣ እቲ ህግዲፍ ዝሰዓረሉ ፍቱን መሳርሒ።

ጸላኢና ረብሓኡ ኣብ ምርሓሓቕና ምዃኑ ተረዲእና ኣለና። ካብዚ ተረድኦዚ ነቒሎም፡ “ህግዲፍ ብሓያልነቱ ዘይኮነ ብድኽመት ናይቶም ኣንጻሩ ዝቃለሱ ዘለዉ ናይ ለውጢ ኣካላት ዝዕንገል ስርዓትዩ” ዝብልዎ ተዓዘብቲ ብዙሓት እዮም። ነዚ ካብ ተረዳእና እቲ መፍትሒኡ ቀሊልን ኣብ ኢድና ዘሎን እዩ። ነቲ ንሱ ንብዙሕነትና ብግጉይ መልክዕ እናመዝመዘ ከናቑተና ዝፍትነሉ ኣፍደገታት ብድምጺ “ንሕና”  ክንልኩቶ ይግበኣና። ህግዲፍ  ከከም ኩነታቱ ካብቲ ብዙሕነትና ንሓንሳብ ሃይማኖት፡ ንሓንሳብ ድማ ኣውራጃን ጀኦግራፍያዊ ኣሰፋፍራናን (ከበሳን መታሕትን) መመሺቱ ፍልልያት እንዳባልሐ እዩ ዝነብር። እቲ ሓደ ተንኮል ምስራሕ ምስ ኣበዮ እቲ ካልእ ይመዝዝ። ንሓንሳብ ነቲ ሓደ ወይለኻ ይብሎ ነቲ ካልእ ከኣ ኣጆኻ። ጽንሕ ኢሉ ከኣ ነቲ ኣጆኻ ክብሎ ዝጸንሐ ወይለኻ ምባል ኣየጸግሞን። ኣብዚ ኩልና ክንፈልጦ ዝግበና እዚ ጨቋኒ ስርዓት ብዘይካ ናይቶም ንጨቋንን ጸረ ህዝብን ኣተሓሳስባኡን ዝረዓሙ መጣፍእቱ፡ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊ ኣካል ፈታዊ ዘይምዃኑ እዩ። ህግዲፍ ክፈቱ እንከሎ ኮነ ክጸልእ፡ መለክዒኡ ጨቋኒ ኣተሓሳስባ እምበር፡ ሃይማኖት ኮነ ብሄር ወይ ኣውራጃ ኣይመርጽን እዩ። ነዚ መድሃኒቱ ከኣ፡ ንመቓልሕ “ንሕና” ዓው ምባል’ዩ።

ቃልና ብተግባር

Wednesday, 14 August 2019 08:23 Written by

ሎሚ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋና እንዳነጸረ ይመጽእ ኣሎ። ገሌና ኣብ መስርዕ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ተሰሊፍና ኣለና። መሰረታዊ ዕላማ መስርዕና ከኣ ንሃገርናን ህዝብናን ሓመድ ድፋጨኦም ዘስቲ ዘሎ ምልካዊ ምምሕዳርን ናይ ምልኪ ትካላቱን ኣወጊድካ፡ ብልዕልና ህዝቢ ዘውሕስ፡ ንኤርትራዊ ብዝሑነትና ግቡእ ክብርን ኣፍልጦን ዝህብ ሕገመንግስታዊ ምምሕዳር ምትካእ እዩ። ብኣንጻርዚ ድማ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝወርድ ዘሎ፡ ኣይኮነንዶ ንዓና ግዳያት ናይቲ ወጽዓ፡ ንዓለም እውን ዘገረመ፡ መግለጺ ቃላት ዘይርከቦ በደል “ርእዮም ከም ዘይረኣዩ” ብምዃን ምስ ጉጅለ ህግዲፍ ዝተሰለፉ ግዝያዊ ጠቕምን ዕዉር ስሚዒትን ዘንበርከኾም ኤርትራዊ ወገናት ኣለዉ።

ኣብዚ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ወጻእን ሃገርናን፡ ውዑይ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ንፋስ ዝነፍሰሉ ዘሎ ግዜ፡ ደንበ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣዝዩ እንዳሰሰነ ይኸይድ ኣሎ። ብኣንጻሩ ደንበ ምልክን ወጽዓን መመሊሱ እንዳተራገፈ ይምህምን ኣሎ። ብዙሓት እቲ ናይ ኩሉቲ ወጽዓ ተሓታቲ ዝኾነ ጉጅለ “ንሓዋሩ ከሰንዩኒ እዮም” ኢሉ ዝንየተሎም ዝነበሩ ኤርትራዊ ወገናት፡ ገለን ናብ ደንበ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ክጽንበሩ እንከለዉ ገለን ድማ ካብኡ ርሒቖም ድምጾም ዘጥፍኡ ኣለዉ። እዞም ድምጾም ኣጥፊኦም ኣጽቂጦም ዘለዉ ናይ መወዳእታ ሰልፎም ምስ ናይ ለውጢ ሓይልታት እምበር፡ ናብ ደንበ ወጽዓን ጭቆናን ከቶ ኣይክምለሱን እዮም።

ሓይልታት ዲሞክራስያዊ ለውጢ ሸቶና ሓደ ንሱ ከኣ፡ ንወጽዓ ኣወጊድካ ብራህዋ ምትካእ እዩ። ኣተሃላልዋና ግና ዝተፈላለየ መልክዕ ዝሓዘ እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባት፡ ሲቪላዊ ማሕበራትን ናይ ምልዕዓል ንቕሎታትን ካብቲ ኣተሃላልዋና ዝግለጸሉ መልከዓት እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ኮኩርነዓቶም ሒዞም ብውልቆም ኣብ ደንበ ለውጢ ዝነጥፉ ኤርትራዊ ባእታታት እውን ኣለዉና። እዚ ዘመልክቶ ከኣ ነዚ በበይኑ ዝወፍር ዘሎ ዓቕምታት ናብ ሓደ ናይ ሓባር መድረኽ ናይ ምቕናዩ መሰረታዊ ዕማም ኣብ ቅድሜና ምህላዉ እዩ። እቲ ተስፋ ዝህብን ዘተባብዕን ከኣ፡ እዚ ግዜ ዘይህብ ምፍጣር ናይ ሓባር መድረኽ ቃልሲ ኣገዳስነቱን ኣድላይነቱን ኣብ ቅድሚ ኩልና ብሩህ ምህላዉ እዩ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት፡ ክንእውጅ፡ ክንምድርን ክንጽሕፍን እንከላና  ነዚ ተደላይትዚ ኢና ቅድሚት ንሰርዖ ዘለና።

ብመጽር እዚ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብነታዊ ሓድነታዊ ጉባአኡ ዘሰላሰለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) እኳ ኣብቲ ንሓቢርካ ምስራሕ ደንበ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ፍሉይ ቆላሕታ ሂቡ ዝወሰኖ ፖለቲካዊ ውሳነታቱ፡

“3.1. ነቲ ምስ ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውድባትን ግንባራትን ተጀሚሩስ ከይተውድኤ ዝጸንሐ መስርሕ ዘተ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ኣብ መፈጸምታኡ ንምብጻሕ፡ ማእከላይ መሪሕነት ሰልፊ ኣድላዪ ስጉምቲ ንኽወስድ፤

3.2. ክሳብ ሕጂ ምስ ኩሎም እቶም ምሳና ኣብ ግብራዊ ዘተን ጽምዶን ዘይኣተዉ ሰልፍታት፡ ውድባትን ማሕበራትን ከምኡ እውን ግዱሳት ኤርትራውያን፡ በበቲ ዝምጥኑዎን ዝሰማምዑሉን ደረጃ፡ ክሳብ ምሉእ ሓድነት ኣብ ዝበጽሕ ኮነ ኣብ ሓባራዊ ጽላል ዘስርሓና ኰነታት ንምፍጣር ኣብ ዕቱብ ዘተን ልዝብን ክንኣቱ፤

3.3 ብሓሳብን ብግብርን ምስ ዝሰማምዑና ውድባት ኣብ ናይ ምጽንባር ደረጃ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡  መሪሕነት ውድብ ንዕኡ ኣብ ግብሪ ናይ ምውዓል ኣድላዪ ስጉምቲ ክወስድ ጉባኤ ወሲኑ።” ብዝብል ኣስፊሩ፡ ወግዓዊ  ናይ ብሓባር ዘስርሓና ሓባራዊ ጽላል ንፍጠር ጸዋዒቱ ኣሕዲሱ ኣሎ።

ሎሚ ምስቲ ወጽዓ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና መመሊሱ ይገድድ ምህላዉ፡ ናትና ቅሩብነት ብሓባር ኣንጻር ወጻዒ ጉጅለ ምቅላስ እውን ይዓቢ ኣሎ። መቓልሕ “ይኣክል” ናይዚ ተስፋ ዝህብ መጻኢ ሓባሪ እዩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ዝጸንሐ እቲ ወጻዒ ጉጅለ ክደክም እንከሎ ናይ ለውጢ ደንበ’ውን ማዕሪኡ ምድካም ይቕየር ኣሎ። ንሱ እቲ ወጻዒ ኣተሓሳስባ ክቃላዕን ከንቆልቁልን እንከሎ፡ ደንበ ለውጢ ብኣንጻሩ ክሕይልን ክሰፍሕን ንዕዘብ ኣለና። ብሓባር ዘስርሕ መድረኽ ንበሎ ጽላል፡ ግንባር ንበሎ ምሕዝነት ኣገዳስነቱ ወሳኒ እዩ። ክንድቲ ወሳኒ ኣድላይነቱ ዋጋ ዘኽፍል ምዃኑ እውን ዝከሓድ ኣይኮነን። እንተደኣ ካብ ተመኩሮና ተማሂርና ንቕድሚት ኣማዕዲና፡ እቲ ዝኽፈል ዋጋ ክቡር ግና ከኣ ክንከፍሎ እንኽእል እዩ። ብሰንኪ ክንጸዋወርን ክንመላላእን ዘይብምቃዕና፡ ቃልስና ተናዊሑ ወጽዓ ህዝብና ከኣ ብኽንድኡ ደረጃ ከም ዝመረረ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ገጠራትና ኮነ ከተማታትና ዕንዩ ሰብ ዝሓረሞ ኮይኑ። በዚ ዘለናዮ እንተቐጺልና እቲ ዕንወት ክሓዊ ናብ ዘይክእለሉ ደረጃ ክዓርግ ከም ዝኽእል ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ስለዚ እቲ ክንፈጥሮ ዝግበኣና ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽ ክፍጠር ይግበኦ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክቕልጥፍ እምበር ይግበኦ።

ብሓባር ዘስርሓና መድረኽ ክንፈጥር ድሉዋት ምህላውና በበቲ ዝጥዕመና ኣገባብን ኣጋጣምን ቃል ኣቲና ኣለና። ቃል ብዘይተግባር ግና ደርፊ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። እቲ ክንፈጥሮ ዝግበኣና  ግብራዊ ናይ ሓባር መድረኽ፡ ንዝኾነ ቅሩብ ናይ ለውጢ ሓይሊ ዘየግልል ኣብ ውሱን ዘሰማምዕ ዛዕባ ዘትከለ ክኸውን ይግበኦ። ስለዚ ኩላትና ኣእዳውና ክንሕውሰሉ ድሉዋት ንኹን። ሎሚ ከምቲ “ዝሓበራ ኣጻብዕ ኣርቃይ የጸንበዓ” ዝበሃል፡ ዝጠምረና ናይ ተግባር ውዳበ ከድልየና እዩ። ውድባት ኣየድልያን፡ ማሕበራትባ ኣየድልያን፡ ዝበሃል ዝንባለ ስለ ዘየዋጸኣና፡ ካብኡ ክንወጽእ ይግበና። ሰልፊዶ ማሕበር፡ ነባርዶ መንእሰይ …… ወዘተ ተበሃሂልና ከይተጸዋወግና ብሓባር እንተሰሪሕና ከም እንመላላእ ክንእመን ይግበኣና። ከምኡ እንተዘይገይርና ነቲ ጸበብቲ ስምዒታትና እንዳመዝመዘን እንዳናቖተን ዕድሚኡ ከናውሕ ዝሕልን ደንበ ወጽዓ ኣይክንስዕሮን ኢና። ስለዚ እቲ ብሓባር ክንሰርሕ ድሉዋት ምዃና እንኣትዎ ዘለና ቃል፡ ክንትግብሮ ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ ንተንስእ። ፈውሱ ኣብ ኢድና ብዘሎ ሕማም ክንሳቐ ኣይግባእን።

ከም-ዝፍለጥ ብወገን ኣሥመራ፥  ጥዑም ዜና ካብ ዘይስማዕ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ኣብ ሕጂ በጺሑ’ውን፥ ሠናይ ዜና ክስማዕ ትጽቢት ክግበረሉ ዝከኣል ኣይኮነን። ከምኡ ስለ-ዝኾነ ድማ’ዩ ሕጂ’ውን። ቤተ-ክርስቲያን ዘፍርስን ሃገር ዝበታትንን፥ ሓዲሽ ዘራጊቶ ንፋስ ክነፍስ ዝስማዕ ዘሎ። የግዳስ ንሕና ከም ሕዝቢ መጠን፥ እቲ ድሮ ተጻዒኑና ዘሎ ጸገም፥ ልዕሊ ዓቐን ኮይኑ ከቢዱና እናሃለወ ከሎ። ካልእ ተወሳኺ ጸገም ክህልወና ኣይምደለናዮን። ይኹን እምበር ንሳቶም እቶም ፀረ-ሕዝብን ፀረ-ሃገርን ዝኾነ ኣጀንዳ ሒዞም፥ ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ወገናት ግና፥ ነቲ ሃገር ሰላም ክህቡዎ ዝደልዩ ኣይኮኑን። ከመይሲ ንሳቶም ኣብ ህውከትን ዕግርግርን እምበር። ኣብ ሰላም ዝረኽቡዎ ረብሓ የልቦን።

ከም-ዝፍለጥ ሕዝቢ-ኤርትራ ኣብዚ ግዜ’ዚ። ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ፥ ቆፍኡ ከም-ዝተተንከፎ ንህቢ ኮይኑ “-ይኣክል-!!! -” ኣብ ዝብለሉ ሰዓት’ዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ኃያል ተቓውሞ’ዚ ከኣ። ንዓታቶም ነቶም ብመሰል ሕዝብን ሃገርን እናተጻወቱ፥ ክነብሩ ዝደልዩ ሰብ-ፖለቲካ፥ ቅሳነት ክህቦም ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። እዚ ፖለቲካዊ ረስኒ’ዚ ዝፈጠሮ ዘራጊቶ ንፋስ ከኣ’ዩ። ሕጂ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዕላማ ዝገበረ፥ ሓዲሽ ሕንፍሽፍሽ ክፍጠር ተዓጠቕ ተሸብሸብ ኣብ ምባል ዝርከቡ ዘለዉ። ብዝተረፈ ጉዳይ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ ሕጂ ከም ኣርእስቲ ክለዓል ምንም ምኽንያት ኣይነበሮን። ከመይሲ ቅድሚ 15-ዓመት ሕሳቡ ተዓጽዩ ዝተቐመጠ መዝገብ ምዃኑ፥ ንሕና ጥራይ ዘይኮንና ማኅበረ-ሰብ ዓለም’ውን ይፈልጥ’ዩ።

ከመይሲ እቲ ብማእከልነት ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ ዝምራሕ ዝነበረ ሲኖዶስ። ድሮ ኣብ 05/05/1998 ዓ/ም (15/01/2006) ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ ሥልጣኖም ኣውሪዱ፥ ንመቑሕ ኣሕሊፉ ከም-ዝሃቦም እናተፈልጠ ከሎ። ስለምንታይ ሕጂ ድሕሪ 15-ዓመት። ኣብ ልዕሊኦም ከም-እንደገና ኵናት ክኽፈት ይድለ ከምዘሎ። ንዝኾነ ክሓስብ ዝኽእል ጥዑይ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ፥ ብቐሊል ምርድኡ  ዝከኣል ኣይኮነን። ከመይሲ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ምንም’ኳ ብማኅበረ-ሰብ ዓለም፥ ሕጋዊ ናይ ሃገረ-ኤርትራ ፓትርያርክ ምዃኖም ዝፍለጥ እንተኾነ።  እቲ ብተጽዕኖ-ፖለቲካ  ቤተ-ክርስቲያን ተቘጻጺሩ ዝርከብ ዘሎ ኃይሊ ግና። ን15-ዓመት መመላእታ ኣብ መቑሕ ኣእትዩዎም’ዩ ዝርከብ ዘሎ።

እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ እዚ ምዃኑ እናተፈልጠ ከሎ ግና። ሕጂ ብሃንደበት ነገር ኣለዓዒሎም “-መናፍቅነቶም ስለ-ዝተረጋገጸ ብውግዘት ክፍለዩ-” ኢልካ ውሳኔ ምሃብ። እንታይ ዝዓይነቱ ትርጉም’ዩ ከስምዕ ዝድለ ዘሎ-? ብርግጽ ድማ መልሲ ክርከበሉ ዘለዎ ሕቶ’ዩ። ከመይሲ እዚ ነገሩ ተወዲኡ መዝገቡ ዝተዓጽወ ጉዳይ። እንታይ ንምድላይ’ዩ ወይ ኣበይ ንምብጻሕ’ዩ “-ገበን ኣቡነ-እንጦንዮስ ዘቃልዕ ሰነዳት፥ ምስ ዝርዝር መግለጺታቱ ክንዝርግሕ ኢና-” ብምባል፥ ደም ከይነጥረኩም ዝዓይነቱ ምፍርራህ ክግበር ዝድለ ዘሎ-?! ንምዃኑ እንታይ’ዮም ኮይኖም እዞም ሰባት-? ወይ እንታይ’ዩ ወሪዱዎም -? ዘየብል ኣይኮነን። እሞ “-እቲ ንዓመታ ዝጽለልሲ፥ ሕጂ እምኒ ምድርባይ ይጅምርዶ ክንብል-”

ብዝተረፈ እቲ ሓቁ ክፍለጥ እንተደኣ ኮይኑ። እቲ ታሪኽ ከም-ዝብሎ። ንናይ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ ሥልጣን ምውራድ። ናይ ግብጺ ኮፕቲክ ቤተ-ክርስቲያን ደገፍን ኣፍልጦን ክትህብ ተባሂሉ። ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ ንኣባ-ዲዮስቆሮስን ኣባ-ማርቆስን ኣኸቲሉ። ኣብቲ እዋን’ቲ ንሃገረ-ግብጺ በሪሩ ከም-ዝኸደ ዝፍለጥ’ዩ። ከመይሲ ብዘይ ኣፍልጦን ምስምማዕን መንበረ-ማርቆስ፥ ሓንቲ ስጉምቲ’ኳ ክኸዱ ከም-ዘይክእሉ ኣጸቢቖም ዝርድኡዎ ጉዳይ’ዩ ነይሩ። መንገዲ ግብጺ ግና ንሳቶም ከም-ዝሓሰቡዎ፥ ብቐሊል ክሕለፍ ዝኽእል መንገዲ ኮይኑ ኣይተረኽበን።

ስለ-ዝኾነ’ውን እቲ ከምቲ ዝዓይነቱ ጸወታ ሒዝካ። ኣብ ቅድሚ’ቶም ታሪኽ ብኽብሪ ዝዝክሮም፥ ቅዱስ-ፓትርያርክ ሺኖዳ-3ይ ምቕራብ።  ዮፍታሔ ከም-ዝሓሰቦ ቀሊል ክኸውን ኣይከኣለን። ዘምጽኣኩም ጉዳይ ተዛረቡ ምስ-ተባህሉ ድማ። እቲ ሚዛኑን ዓቐኑን ዘይፈልጥ ዝነበረ ዮፍታሔ’ዩ። ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ብምውንጃል ክዛረብ ኢሉ ዝተላዕለ። ፓትርያርክ-ሺኖዳ ግና ነዚ ዓሻ ድፍረት’ዚ ክዕገሱዎ ስለ-ዘይከኣሉ  “.... ጳጳሳት ኣብዚ ከለዉ ንስኻ ክትዛረብ ኣይፍቀደካን’ዩ ....” ብምባል ገኒሖም ደው ምስ-ኣበሉዎ። እቶም ክልተ-ጳጳሳት’ዮም፥ ኣብቲ እንታይ ምዃኑ  ጫፉን ወሰኑን ዘይፈልጡዎ ጉዳይ  ኣትዮም። ዝሕዙዎን ዝጭብጡዎን ጠፊኡዎም፥ ነገር ክዘባርቑ ዝተራእዩ። ከመይሲ ንሳቶም ከም ዓጀብቲ ደኣዮም ካይሮ ከም-ዝኸዱ ዝተገብረ እምበር። እቲ ዓይኑ ተዃሒሉን ቀርኑ ተሳሒሉን ዝኸደስ ባዕሉ ዮፍታሔ’ዩ ነይሩ።   

እቲ ጉዳይ ፓትርያርክ-ሺኖዳ ምስ ሰምዑዎ ድማ  “....በዚ ትብሉዎ ዘለኹም ምኽንያት ፓትርያርክ ካብ ሥልጣኑ ክወርድ ኣይክእልን እዩ። ብዝኾነ ግና እቲ ጉዳይ ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቀሪቡ ክርአ ክኽእል ኣለዎ። ወይ ንሕና ኣሥመራ ክንመጽእ፥  ወይ ከኣ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ናብዚ ናብ ግብጺ ክመጹ። እዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቀሪቡ ፣ ውሳኔ ከም-ዝረክብ  ከይተገብረ ግና። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ ሥልጣን ክእለዩ ኣይክእሉን እዮም። ስለዚ’ውን ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ንዓና፥ ትማሊ ኮነ ሎሚ ሕጋዊ  ፓትርያርክ እዮም....” ዝብል ኣቕዋም ብምሓዝ’ዮም፥ ፓትርያርክ-ሺኖዳ ቁርጹ ነጊሮም ዘፋነዉዎም። እዚ ከኣ ብቐሊል ተጣሒሱ ክሕለፍ ዝኽእል ውሳኔ ኣይነበረን። ኣብቲ ኣርሒቖም ክጥምቱ ዝኽእሉ ለባማት ዘይነበሩዎ ደምበ ግና። እቲ ከኸትሎ ዝኽእል ዝነበረ ሳዕቤን’ውን፥  ክርድኦን ክመዝኖን ዝኽእል ኣይነበረን።

ብመሠረቱ’ውን ቅድሚ’ዚ ዝተባህለ ኩሉ። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ 02/05/1998 ዓ/ም (11/01/206) ዘመሓላለፉዎ ቃል-ውግዘት ነይሩ’ዩ። ከመይሲ ነቲ ዝቐረበሎም ክሲ፥ ዘይሕጋውን ዘይቀኖናውን’ዩ ብምባል ድሕሪ ምንጻጎም። ከምኡ’ውን እቶም ጳጳሳት “-ፓትርያርክ, ጳጳስ, ካህን ከይሾሙ፥ ብሥልጣነ-ኣብ  ወወልድ  ወመንፈስ-ቅዱስ-” ኣውጊዞም ምንባሮም ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ቃል-ውግዘት’ዚ ከኣ፥ ብዝኾነ ተኣምር ተጣሒሱ ክሕለፍ ዝግብኦ ኣይነበረን። እቲ ብኃይሊ ፖለቲካ ተደፊኡን ተሳሒቡን ዝንቀሳቐስ ሲኖዶስ ግና። ምስ ከመይ ዝኣመሰለ፥  ከቢድ መርገም ከኸትል ዝኽእል ሓደገኛ ጉዳይ ገጢሙ ከም-ዝነበረ፥ ክርድኦ ዝኽእል ዝነበረ’ውን ኣይመስልን።

ንክንድቲ ዝኣክል ክብደት ዝነበሮ ውግዘት፥ ክርዳእ ዝኽእል ንቕሓት ግና፥ ኣብቲ ሲኖዶስ-ጳጳሳት ነይሩ ኢልካ ክዝረብ ኣይከኣልን። ስለዚ ድማ’ዩ ኣጀንዳ-ፖለቲካ ንምትግባር ክበሃል፥ ነቲ ዝተሓላለፈ-ውግዘት ተሰጊሩ።  ብዕብዳን ክግለጽ ኣብ ዝኽእል ውሳኔ ክብጻሕ ዝተራእየ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ግንቦት 1998 ዓ/ም (2007) 4ይ-ፓትርያርክ ብምባል፥ ንናይ ሰራየ ሃገረ-ስብከት ጳጳስ። ማለት ንኣቡን-ዲዮስቆሮስ 4ይ-ፓርያርክ ኢሎም ክቕብኡዎም’ዮም ዝተረኽቡ።እዚ ሢመት’ዚ ብደረጃ ማኅበረ-ሰብ ዓለም፥ ከቢድ ወቐሳን ተቓውሞን ኣልዒሉ ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ’ዩ። ነቲ ብዘይ ዝኾነ መምዘንን መዐቀንን ዝተመርጸ ሲኖዶስ ግና፥ እዚ ኩሉ’ዚ ዝኸብዶ ኮይኑ ክርከብ፥ እቲ ናይ ንቕሓቱ ደረጃ ዝፍቐደሉ ኮይኑ ኣይተረኽበን።

ብዝተረፈ ኣባ-ዲዮስቆሮስ ካብ ዝዓርፉ ድሮ ጥቓ ሓሙሽተ ዓመት ኮይኑ ኣሎ። እንታይ ደኣ’ዩ ክሳብ ሕጂ ካልእ መቐጸልታ ፓትርያርክ ካብ ምሻም ዓጊቱዎም ጸኒሑ-? ዝብል ሕቶ ክቐርብ ግቡእ’ዩ። እወ እቲ ውግዘት ጥሒሶሞ ካብ ዝኸዱ ድሮ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። እሞ ክሳብ ሕጂ ደኣ እንታይ’ዩ ዓዚሙዎም ዝጸንሐ-? ከም-ዝፍለጥ እቲ ነባ-ዲዮስቆሮስ ፓትርያርክ ንምግባር ዝወሰዱዎ ስጉምቲ። ካብ ማኅበረ-ሰብ ዓለም ብብዙሕ ከም-ዝኹነኑን ከም-ዝንጸሉን ገይሩዎም ስለ-ዝጸንሐ። ካልኣይ ግዜ ደፊሮም ክኣትዉዎ ክሕሰብ ዝኽእል ኮይኑ ኣይጸንሐን። ሕጂ ብሃንደበት ክለዓል ምኽንያት ክኸውን ዝኸኣለ ግና፥ ንኣተሓሳስባ’ቲ ሕዝቢ ከፋፊልካ መኣዝኑ ከም ዝስሕት ንምግባር ዝዓለመ ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር ኣይኮነን።

ኣብቲ 10 ሓምለ 2011 ዓ/ም (17/07/2019) በቲ ሲኖዶስ ተዋሂቡ ዘሎ መግለጺ ግና “-ቅዱስ-ሲኖዶስ ብዘለዎ ልዑላዊ ሥልጣን፥ ንድኅነት ቤተ-ክርስቲያንን ዕቅበተ ሃይማኖትን-” ክብል፥ ኣብዚ ውሳኔ’ዚ ክበጽሕ ከም-ዝተገደደ’ዩ ተገሊጹ ዘሎ። እዚ ከኣ እቲ ኣዚዩ ዘገርም ትንታኔ’ዩ። እዚ ሲኖዶስ’ዚ ግና ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋናት፥  ጉልባቡ ተቐሊዑ ወይ ተጋሊጹ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ከመይሲ ኩሎም ጳጳሳት ኣብ ኣብ ዝተረኽቡሉ ጉባኤ መንበረ-ፓትርያርክ። ብሪጋዴር ጀረናል ኣብርሃ ካሣ ዝመርሖ ጉጅለ መንግሥቲ። እናተባራረዩ ነቲ መድረኽ መንበረ-ፓትርያርክ ክዋስኡሉ ተራእዮም እዮም። እሞ ኣበየናይ ቁም-ነገር ከም-ዝወዓሉ ደኣ’ዮም ሕጂ “-ብዘሎና ልዑላዊ ሥልጣን፥ ንድኅነት ቤተ-ክርስቲያንን ዕቅብተ ሃይማኖትን-”  ክብሉ ኣብ ባይታ ዘየሎ ሓቂ ክነግሩና ዝደልዩ ዘለዉ-? በዚ ክዕሸወሎም ዝኽእል ሕዝቢ ስለ-ዘየልቦ “-ነዚ ክትግዕታዶ ትርህጻ-” ክበሃል እንተ-ዘይኮይኑ። ንሳቶምሲ ያኢ-!! ሓለይቲ ቤተ-ክርስቲያን ኢሉ ኣሚኑ ዝቕበሎም ክረኽቡ፥ ፈጺሙ ክሕሰብ’ውን ዝከኣል ኣይኮነን።

ብዝተረፈ እቶም ሰብ ፖለቲካ፥ ነታ ዋና ዝሰኣኑላ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ። ኣብዚ እዋን’ዚ ንፖለቲካዊ ኣጀንዳኦም ከም መጋበርያ ክጥቀሙላ ምድላዮም እንተ ዘይኮይኑ። ሕቶ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ከም ሓዲሽ ኣርእስቲ ኮይኑ፥ ክለዓል ዘግብር ምኽንያት ፈጺሙ ኣይነበረን። ድሮ ካብ ዝሓለፈ 15-ዓመት ኣትሒዞም፥ ኣብ መቝሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ ፓትርያርክ። ድሕሪ’ዚ ኩሉ ማእሰርትን ስቓይን ደኣ ሕጂ “-ንክሕደቶምን ገበኖምን ዘቃልዕ ሰነዳት፥ ምስ ዝርዝር መግለጺታቱ ክንዝርግሕ ኢና-” ብምባል ዝግበር ዘሎ ፈኸራ ደኣ፥ ንመን’ዮም ከፈራርሁ ወይ ክድህሉ ዝደልዩ ዘለዉ-? ግዳስ ንዓታቶም ደኣ ይመስሎም ይኸውን እምበር። በዚ ዝፈርሃሎም ወይ ዝደሃለሎም ይርከብ’ዩሲ ኣይንብልን ኢና።

ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ብግልጺ ከም-ዝፈልጡዎ። እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ብኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝግበር ዘሎ ተሪርን ኃያልን ተቓውሞ። ነቲ ሕዝቢ ናብቲ ብፓትርያርክነት እንጦንዮስ ዝወረደ ሓዋርያዊ-ሰንሰለት። ጸኒዑ ደው ከም-ዝብልዩ ገይሩዎ  ዝርከብ ዘሎ። ከም ውጽኢት እዚ ኩሉ’ዚ ድማ “-ሊቀ-ጳጳሳቲነ እንጦንዮስ-” እናተባህለ’ዩ፣ ኣብ ማእከል ኣስመራ ቅዳሴ ክካየድ ዝርአ ዘሎ። እቲ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ትብዓት ከኣ ነዚ’ዩ ዝመስል። እዚ’ዩ እምበኣርከስ ሕጂ ነቶም ካድረ-ፖለቲካ ተቐይሮም ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ “- ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዘቃልዕ ሰነዳት ክንዝርግሕ ኢና-” ብምባል። መኣዝኖም ስሒቶም ክርከቡ ኣገዲዱዎም ዘሎ፥ እዚ’ዩ ክበሃል ይከኣል።

ብዝተረፈ ኣብ በዓቲ ፖለቲካ ተሓቢኦም ዘይዝሩብ ኣብ ክንዲ ምዝራብ። እንተደኣ ሓቂ ኣልዩዎም ኣብ ነፃ መጋባእያ’ዮም ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ክገጥሙዎም ዘለዎም። ባዕላቶም ከሰስቲ ባዕላቶም ከኣ ፈረድቲ ኣብ ዝኾኑሉ መጋባእያ ግና። እቶም ድሮ ኣብ መቝሕ ተታሒዞም ዝርከቡ  ዘለዉ ፓትርያርክ። ምእንቲ መሰሎም ክከላኸሉ ዘኽእሎም ሕጋዊ ባይታ ክረኽቡ ዝኽእሉ ኣይኮኑን። በዚ ምኽንያት እዚ’ውን እቲ ቅድሚ 15-ዓመት፥ ኣብ ዕጽው ማዕጾ ዝፈጸሙዎ  ግፍዒ። ሕጂ’ውን ንዕኡ’ዮም  ክንደግሞ ኢና ኣብ ምባል ዝርከቡ ዘለዉ። እዚ ኩሉ ተዓጠቕ ተሸብሸብ ዝበሃል ዘሎ ከኣ፥ ምስ ሓደ ኣብ 93-ዓመት ዕድመ ዝርከቡ’ሞ፥ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ  ሒዞሞም  ዝርከቡ ዘለዉ ፓትርያርክ’ዮም፥  ኵናት ክንገጥም ኢና ብምባል ዝውጠጡ ዘለዉ።  

ይኹን እምበር ከምቲ “-ዓሻስ ከይስተር ይግተር-” ዝበሃል ክኸውን እንተ ዘይኮይኑ። ንሳቶምሲ ትንፋሶም ውሒጦምን ድምፆም ኣጥፊኦምን ደኣ፥ ድሕሪት ከይዶም ክሕብኡ ምተገብኦም እምበር። ሕጂ ኣይትሓዙና በሃልቲ ኮይኖም፥ ኣባትር ዘወጣውጡ ኮይኖም ምርካቦም፥ እምበርዶ ኣብ ጥዕና ኣለዉ’ዮም ዘየብል ኣይኮነን። ስለዚ ከኣ’ዩ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ መራኸቢ-ብዙኃን።  ነቲ ፈጺሙ ክእመን ዘይክእል ዜና ጉድ እናበለ ክቀባበለሉ ዝርከብ ዘሎ። ብዝተረፈ እቲ ሕዝቢ ተረዲኡዎ ከም-ዘሎ። እቲ ብስም ሲኖዶስ ዝወሃብ ዘሎ መግለጺ። ናይቲ ፖለቲካዊ-ስርዓት እምበር፥ ናይ ቤተ-ክርስቲያን’ዩ ዝብል ርድኢት ኣብቲ ሕዝቢ ዘይምህላዉ እዩ።

ብዝተረፈ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ መሠረቱ ኣትሒዞም። ንናይቲ ፖለቲካ ኢድ ምትእትታው’ዮም ክቃወሙ ጸኒሖም። መወዳእታኡ ድማ እቲ ሲኖዶስ፥ ብድፍኢት ፖለቲካ መስመር ሰጢጡ ከይሓልፍ ንምጥንቃቕ “-ብሥልጣነ-ኣብ፥ ወወልድ፥ ወመንፈስ-ቅዱስ’ዮም-” ቃለ-ውግዘት ከቐምጡ ዝኸኣሉ። እዚ በቶም ፓትርያርክ ዝተመሓላለፈ ቃለ-ውግዘት ከኣ፥ ብዝኾነ ተኣምር ክስዕሮ ዝኽእል ኃይሊ የልቦን። ከምኡ እንተዘይከውን ነይሩ፥ ነዚ ቃል ውግዘት’ዚ ተሓላሊፎም ፓትርያርክ መሪጽና ዝበሉሉ እዋን ነይሩ ‘ዩ።  እቲ ፓትርያርክነት እቲ ግና፥ ካብ ብሎኮ ጎዳይፍ ዝወጽእ ኮይኑ ኣይተረኽበን። እኳደኣ ብማኅበረ-ሰብ ዓለም ከቢድ ተነጽሎ ከስዕበሎም ከም-ዝጸንሐ’ዩ ዝፍለጥ።

እቲ መንገዲ’ቲ ዓዲ ዘየእትዎም ምዃኑ ስለ-ዝተረድኦም ግዲ ኮይኑ ድማ። ኣብቲ መንጎ ምስ መንበረ-ማርቆስ ምርድዳእ ክገብሩ ብማለት፥ ዝፈተኑዎ ፈተነ ነይሩ’ዩ። ማለት ኣባ-ሉቃስ ዝመርሑዎ ጉጅለ። ካይሮ በጺሑ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ማለት ድማ፥ ምናልባት ድሕሪ ዕረፍቲ ቅዱስ-ፓትርያርክ  ሺኖዳ-3ይ። እቲ ተሪር ናይ መንበረ-ማርቆስ ኣቕዋም፥ ክቕየር ይኽእል’ዩ ዝብል ተስፋ ብምግባር’ዩ ዝነበረ። ንጉጅለ ኣባ-ሉቃስ ግና ዝተቐየረ ነገር ኣይጸንሖምን። የግዳስ ናይ ኤርትራ ሕጋዊ-ፓትርያርክ፥ ብጀካ ኣቡነ-እንጦንዮስ ካልእ ከም-ዘፈልጥ’ዩ፥ እቲ ቅዱስ ናይ ማርቆስ መንበር መግለጺ ዝሃበ። ኣቦታት ገዳማት ኤርትራን ምሉእ ውሉደ-ክህነት’ውን፥ ኣብዚ ኣቕዋም’ዚ ተሪሩ ዝረገጸ ብምንባሩ። እቶም ጳጳሳት’ውን ከምኡ ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ሠሚሮም ይርከቡ ብምንባሮም። ኣባ-ልቃስን ጎይቶት ኣባ-ሉቃስን ኣብ ከቢድ ወጥሪ ዝኣተዉሉ’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።

እቲ ብመሪሕነት ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝግበር ዝነበረ ተቓውሞ። እቲ ናህሩ እናዓበየ ከይዱ፥ እቲ ጸቕጢ’ውን እናኃየለ ምስ መጸ። እቲ ፖለቲካዊ-ሥርዓት ክከላኸሎ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ’ዩ ክምዕብል  ዝተራእየ። ስለ’ዚ ከኣ’ዩ ንቁጥዓ-ማዕበል፥ ናይቶም ገዳማውያን-ኣቦታት ንምዕጋስ ተባሂሉ። እቶም ክልተ ከም ቁርዲድ ደም ቤተ-ክርስቲያን ክመጽዩ ዝነበሩ። ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን ውጉዝ ሃብቶም ርእሶምን፥ ብዘሕፍር ውርደት ተደፊኦም ካብ ቀጽሪ ቤተ-ክርስቲያን ከም-ዝወጹ ዝተገብረ። እዚ ማለት ግና በቲ ፖለቲካዊ-ሥርዓት፥ በደል ተረኺቡዎም’ዩ ተባሂሉ ተኣሚኑሎም ዘይኮነ። ነቲ ዝተላዕለ ነድሪ’ቶም ገዳምውያን-ኣቦታት ንምዕጋስ። ተገዲዶም ዝወሰዱዎ ስጉምቲ ምንባሩ፥ እቲ ኣብ ባይታ ዝነበረ ህልው ኩነታት ባዕሉ ከረጋግጾ ዝኽእል’ዩ።

እቲ ምኽንያት ከምኡ እንተ-ዘይከውን ነይሩ።ንበዓል-ዮፍታሔ ብወገፈ ከም-ዘሰናበቱዎም ብምምሳል። ግልብጥ ኢሎም ከኣ ካልኦት ሓደስቲ ካድረታት ፖለቲካ፥ ብሕጓ ከእትዉ ኣይምተረኸቡን። እቶም ብፖለቲካ ዝተመልመሉ ካድራት ከኣ’ዮም፥ ሕጂ’ውን ንመድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክዕንድሩሉ ዝርከቡ ዘለዉ። ከም ውጽኢት እዚ ኩሉ’ዚ ድማ’ዩ። እቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብመራኽቢ ብዙኃን ጉዱ ተቐሊዑ። እቲ መንበረ-ፓትርያክ ጀረናላት ዝዋስኡሉ መድረኽ ኮይኑ ክርአ ዝቐነየ። እቶም ጳጳሳት ንሓዘን ዝተቐመጡ  ክመስሉ ተጐልቢቦም ኮፍ ኢሎም ክርኣዩ ከለዉ። እቲ ናይ ሃገራዊ-ድኅነት ሓላፊ ዝኾነ ብ/ጀረናል ግና። ነቲ መድረኽ ተቘጻጺሩዎ’ዩ ዝተራእየ። ልዕሊ’ዚ ክመጽእ ዝኽእል ሞትን ሕልፈትን ከኣ የልቦን።

ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ፖለቲካዊ-ሥርዓት። ከምኡ ይኸውን ኢሉ ኣብ ዘይሓሰቦን ዘይጠርጠሮን ሰዓት።ዕርቃኑ ወጺኡን ጉዱ ተቓሊዑን ስለ-ዝተረኽበ። ካብዚ ተበጊሱ’ዩ ድሮ ተዓጽዩ ተቐሚጡ ዝጸንሐ መዝገብ ገላቢጡ። ኣብቲ ሕዝቢ መጋገዪ ክኸውን ዝኽእል ስእሊ ንምዝርጋሕ እንተሓገዘ ተባሂሉ’ዩ። ኣንጻር ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ሓዲሽ ኵናት ተኸፊቱ ዝርአ ዘሎ። እዚ ሕጂ ዝኸፍቱዎ ዝደልዩ ዘለዉ ኵናት። ከዋጽኦም ዝኽእል ከም-ዘይኮነ፥ ካብ ዝኾነ ካልእ ባዕላቶም’ውን ይፈልጡዎ እዮም። ንኹሉ ዝኸውን ግዜ ኣለዎም ዝበሃሉ’ውን ኣይኮኑን። ከምቲ “-ናይ ዕዳጋ ዕግርግርሲ፥ ንሰራቒ ይጥዕሞ-” ዝበሃል ግና። እንሆ ነቲ ሕዝቢ መኣዝኑ ከስሕቱዎ ምእንቲ፥ ነቶም ድሮ ኣብ ትሕቲ መቝሕ ኣእትዮሞም ዝርከቡ ዘለዉ ፓትርያርክ። ንኻልኣይ ግዜ ከነውግዞም ኢና ኣብ ምባል’ዮም ዝርከቡ ዘለዉ። ነገር ተዋቒዑዎም ስለ ዘሎ’ውን፥ ዝብሉዎን ዝገብሩዎን ክፈልጡ ዝኽእሉ ኣይመስሉን።

ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ፥ ብዙሓት ውሉደ-ክህነት ኣብ መቑሕ ይኣትዉ ከም-ዘለዉ። እቲ ካብ ዓዲ ይመጽእ ዘሎ ዜና ይሕብር’ዩ ዘሎ። ናይ ገዳም ደብረ-ቢዘን ኣቦታት፥ ካብቶም ብዓይኒ ጽልኢ ዝጥመቱ ኮይኖም’ዮም ዝህደኑ ዘለዉ። ድሮ ኣብ መቝሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ’ውን ውሑዳት ኣይኮኑን። ዲያቆናት’ውን ብብዝሒ ይእሰሩ ከም-ዘለዉ’ዩ ዝንገር ዘሎ። ዓቕሉ ኣጽቢቡ ኣብ መወዳእታ ጫፍ ረጊጹ ዝርከብ ዘሎ ሥርዓት ድማ፥ ነቲ ዘሎ ጸገም ነቲ ሕዝቢ ኣጽቢቡ ብምሓዝ ክፈትሖ እንተደለየ ዘገርም ኣይኮነን። ብዝተረፈ ከምቲ “-ጥንስቲ ንፋስ እንተኸደላስ፥ ዝሓረሰት ይመስላ-” ዝበሃል። ንርእሶም ከተዓሻሽዉ እንተ ዘይኮይኖም፥ ደጊምሲ ክታለለሎም ዝኽእል ሕዝቢ ዝረኽቡ ኣይመስለናን።

ብዝተረፈ ቁርጹ ክፈልጡ እንተደኣ ደልዮም። ሕዝቢ ተዋሕዶ “-ዘኣበዮ ለእንጦንዮስ፥ ኣበዮ ለመንፈስ-ቅዱስ-” ኣብ ዝብል ኣቕዋም ረጊጹ ደው ካብ ዝብል፥ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ዓቃቤ-መንበር ክንመርጽ ኢና እንተበሉ’ውን፥ ክልውጡዎ ዝኽእሉ ነገር የብሎምን። ካብቲ ሓዋርያዊ-ሰንሰለት ወጺኦም ክኸዱ ዝደልዩ እንተ-ዘይኮይኖም። ኣብ ትሕቲ ጽላል እቲ ቅዱስ-መንበር ክሳብ ዝሃለዉ። ብጀካ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካልእ ፓትርያርክ ክህልዎም ዝሕሰብ ኣይኮነን። ብዝተረፈ እቲ ትማሊ ንኣባ-ዲዮስቆሮስ ከም መጋበሪ ብምጥቃም፥ ተፈቲኑ ዝነበረ ጸይቂ ዝኾነ ነገር። ሕጂ ድማ ክንደግሞ ኢና እንተበሉ። እቲ ብድሕሪኡ ክመጽእ ዝኽእል ሳዕቤን ደኣ ክስከሙዎ የኽእሎም እምበር። ሕዝቢ ተዋሕዶስ ንሰማይ ኣቢሉ ንብዓቱ ካብ ምንጻግ ሓሊፉ፥ ምስኣቶም ኣብ ቈይቍ ክኣቱ መደብ ኮነ ሓሳብ ዘለዎ ኣይኮነን።

እቲ ዘገርም ግና ኣቡነ-ሰላማ ንበይኖም ጥራይ።  ኣብዚ ናይ ጸይቂ መኣዲ’ዚ፥ ኢደይ ሓዊሰ ኣይርከብን በሃሊ ኮይኖም ክርከቡ ከለዉ። እቶም ካልኦት ጳጳሳት ግና፥ ኣብቲ ናይ ጥፍኣት ድግስ ከሳስዩ ብክታሞም ዘረጋግጹ ኮይኖም ምርካቦም’ዩ። ነየናይ ዕድመ ክብሉ’ዮም ኮን-? መጋበርያ ፖለቲካ ብምዃን፥ ንክብርን ቅድስናን ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥  ኣብ ዕዳጋ ኣውሪዶም ክሸጡዎ ዝደልዩ ዘለዉ-?! ብዝተረፈ ኣእምሮኦም ደንዚዙን ሕልንኦም ዓሪቡን እንተ-ዘይኮይኑ። “-ኦ ጐይታ-! ነዚ መባእ’ዚ እንታይና ክንገብሮ-? ናበይከ ክንወስዶ ኢና-? ቤት-መቕደስካ በሕዛብ ተረጊጹን ረኺሱን። ካህናትካ ድማ ተዋሪዶም ይበኽዩ ኣለዉዶ-” ኣይኮነን ዝበሃል ዘሎ። ታሪኾም ዝተበላሸወ ዘሕዝኑ ጳጳሳት ኢና ንርኢ ዘሎና። ኣቡነ-ሰላማ ግና በቲ ዝወሰዱዎ ስጉምቲ፥ ታሪኽ ቤተ-ክርስቲያንና ብሞሳን ሓበንን እናዘከሮም ክነብር እዩ። (መቃ. 3/50-51)

ስብሓት ለግዚኣብሔር ኣምላከ ኣበዊነ

ስቡሕኒ ውእቱ ወልዑልኒ ውእቱ ለዓለም

ሊቀ-ካህናት ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን

ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ

ብዛዕባ ኣድላይነት ሓድነት ክዝረብ ወይ ክጸሓፍ እንከሎ፥ ኩሉ ዝኣምነሉ ሓሳብ ምዃኑ ምንም ጥርጥር የለን። እቲ ሽግር ኣብ ተግባር ናይ ምውዓል እምበር ነቲ ሓሳብሲ ዝነጽጎ ኣካል ፈጺሙ የለን። ነዚ ዘመልክት ኩልና፥ ብፍላይ ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ፥ ነዛ “እንተሰመርና ንቕወም ወይ ደው ንብል ወይ ንጸንዕ፥ እንተተፈናጨልና ግና ረማዕ ንብል ወይ ንወድቕ” (united we stand divided we fall) እትብል ሓረግ ዘይሰምዓ ወይ ዘየንበባ ኣካል የለን።

እወ! ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ፖአልቲካዊ፡ ማሕበራውን ንግዳውን ስራሓትን፥ ዝግበር ስምረት ወይ ሓድነት ካብ በበይንኻ ኬድካ ንዕንወትትን ክሳራን ወይ ንስዕረት ካብ ምቅላዕ ዘድሕን ምዃኑ ርዱእ እዩ።  ህዝቢ ኤርትራ ንኣድላይነት ሓድነት ካብ ማንም ንላዕሊ ዝርደኦን ዝድግፎን እዩ። ነዚ መረዳእታ ዝኾነና፡ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ 1974 ኣብ ከባቢ ከተማ ኣስመራ ነተን ክልተ ውድባት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራን ንምትዕራቕ ዝወሰዶ ተበግሶ ህያው ምስክር እዩ።

እንታይ እዩ እቲ ቀንዲ ሕምረት ተደላይነት ናይ ስምረት ወይ ሓድነት? ልክዕ እዩ፥ ሓድነት መላእ ህዝቢ ልሕሉሕ እንተኾይኑ ብቐሊሉ ክፈናጣሕን፥ እንተተፈናጢሑ ከኣ ክድቆስ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ፥ ነቲ ሰሚርና ደው እንብሎ ዝኾነ ዝትንክፈና ይኹን መሰልና ዝገፍፍ ኣይክህሉን እዩ፡ ካብ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ስለዝነቅል እዩ። ብተወሳኺ  ሓድነት ናይ ትብዓት ሓይሊ ዝድርዕን፥ ሓቢርካ ብምስራሕ ተደራራቢ ዓወታት ዘጐናጽፍን ንህላዌ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ ሓድነት ማለት ትብዓት፥ ምትእምማን፥ ዕቤት፥ ህልውና፥ መወዳእታ ከኣ ዓወት ዘጐናጽፍን እዩ። ስለዚ ነቲ በበይንኻ ጉያ ናብ ስዕረትን፥  ንዝኾነ ይኹን ተጻባኢ ደጋዊ ይኹን ውሽጣዊ ሓይሊ ኣሕሊፉ ዝህብ፡ ሰላም፡ ምርግጋእን ፍትሕን ዝዘርግን እዩ።

ሓድነት ዘይብሉ ፖለቲካዊ ሓይሊ ይኹን ህዝባዊ ወይ ሲቪካዊ ምንቅስቓስ እምበኣር፥ ሃገርን ህዝብን ከድሕን ኣይክእልን እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ከኣ ነዚ ጉዳይ እዚ ብግቡእ ዝተረድኡ  ወድባት፡ ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድርን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ዝወሰድዎ ተባዕ ስጉምቲ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ዓብይ ምስክር እዩ። እዚ ውድባት እዚ ምስ መላእ ኣባላቱ  ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ዝብል ብተግባር ዝወሰዶ ተባዕ ስጉምቲ ንህዝቢ ኤርትራ ንምብሳር እነሆ ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ብስምረት ክልቲኡ ወድባት ተደምዲሙ።  ናብዚ ስምረት ንምብጻሕ ከኣ እቲ ኣብነታዊ ስጉምቲ ሓድነት ዝወሰደ ውድባት፡ ነቲ ናይ ስም ይኹን ናይ መሪሕነት ጦብላሕታታት ወጊዱ፥ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን እንተኾይኑ እቲ ዕላማ ስምን መሪሕነትን ዘገድስ ኣይኮነን፡ ኣብቲ ዕላማ እንተተሰማሚዕና ካብ ዝብል ቅዱስ ዕላማ ስለዝነቐለ እዩ ናብ ሓደነት ዝተበጽሐ።

ስምን መሪሕነትን ክቀያየር ዝከኣል ብምዃኑ ድማ ክልቲኤን ውድባት ፈጺመን ውረድ ደይብ ኣይተባህሎን። ንብድሕሪ ሕጂ እውን ውድባት ስምረት ክገብራ እንከለዋ ዘይመሰረታዊ ጉዳያት ካብ ምቕዳም፡ ነቲ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ዘዕኩዂ መገዲ ወይ መርሆ ምሓዝ ኣገዳሲ ተመኩሮ እዩ። ከምቲ ዝተጠቕሰ ኣድላይነት ሓድነት ኣብ ሕልና ነፍሲ ወከፍ ደላይ ለውጢ ኤርትራዊ ዘሎ ስለ ዝኾነ ነዚ ናይ ስሓድነት ኣብነት ብዙሓት ክስዕብዎ ተስፋና ልዑል እዩ።

ኩሉ ጉዳያትና ብምርድዳ፡ ብዓሚቕ ሓልዮትን ስምምዕን ስለዝተኻየደ ሓደ ዝኸሰረ ሓደን ዝኸሰበ ዘይብሉ ናይ ሓባር ዓወትና እዩ። ምኽንያቱ ቀዳምነት ምድሓን ሃገርን ህዝብን ናብ ዝብል ቅኑዕ ጐደና ዝመርሓና ስለ ዝኾነ። እዚ መሰረታዊ ጉዳያት ኣጽኒዑ ህዝቢ ብዝማእከሉ ተጸንቢሉ ዘሎ ሓድነትና ኣብቲ እንጽበዮ ውጽኢት ንክበጽሕ ከኣ ኣብ ቅድሜና ግብራዊ ዕማም ይጽበየና ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ ኩሉ ዝተወደበ ይኹን ዘይተወደበ ኤርትራዊ፡ ካብቲ በበይንኻ ምጭራሕ ወጺኡ ኣብቲ ንሃገርን ህዝብን ዘርብሕ ቀንዲ ዕላማታት ብምስምማዕ ኣብ ግብራዊ ናይ ሓባር ስጉምቲ ክኣቱ ይግባኦ ንብል።

ዝኸበርኩም ዕዱማት ኣጋይሽና ብሓበራ

ዝኸበርኩም ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ,ኣቦ መንበር ሰደህኤ

ዝኸበርኩም ኣቶ ክፍልዝጊ ገብረመድህን ኣቦ መንበር ግሃድ-ሕድሪ

ዝኸበርኩም ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ሓዱሽ ኣቦ መንበር ሰደህኤ

ዝኸብርኩም ዶክ.ሽተፋን ዶይሲንገን ሰልፊ ሰዲኡ ፍራንክፎርት

ዝከበርክን ወይ/ ላውራ ክኒሪን ሓምላይ ሰልፊ ፍራንክፎርት

ዝኸበርክን ወሮ/ ካተሪና ሽራይነር ኤፍደፐ ፍራንክፎርት

ዝኸበርክን ወሮ/ ክሪስቲና ብጆይር ሽወደን

ዝኸበርኩም ተውከልቲ ሰልፍታትን ውድባትን ስቪካዊ ማሕበራትን     

ዝኸበርኩም ኣባላት ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫልን ኣባላት ኤደማን

ንውልቀ መደባትኩም ገቲእኹም ንዝተገበረልኩም ዕድመ ኣኽቢርኩም፡ ኣብዚ ኤርትራዊ ፈስቲቫል እዚ ብኣካል ምስታፍኩም ፡ ዝስማዓና ሓጎስ ደረት የብሉን ፡ ስለዚ ብስመይን ብስም እቲ ሓላፍነት ንምድላው ዝተቐበለ ክሳብ  ኣብዚ ደረጃ ንዘጸሐ ፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል 2019 ፡ እንኻዕ ብደሓን መጻእኹም እናበልኩ ክብ ዝበለ ምስጋናይን ሰላምታይን የሕልፍ ።

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን

  ኤደማ ጀርመን ከምቲ ኣብ ጽሑፍና ሰፊሩ ዘሎ እዚ ኤርትራዊ ፈስቲቫል እዚ ከዳሉ ከሎ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብዘይ ኣድልዎ ከዋስእ ከም ዕላማ ኣብ ፕሮግራሙ ስለዘስፈረ ጥራሕ እዩ። ስለዚ ትጽቢትና ነዚ ዕድል እዚ ክትጥቀመሉን ብግብሪ ከተሰንይዎን እዩ ። ብሓጺሩ ኣጀንዳኹም ክኸውን ዘለዎ ብናይ ገዝእ ርእስኹም ናይ ስደት ሃለዋትኩምን ናይ ሃገርኩምን ህዝብኹምን መሰረት ዝገበረ ዘተ ብሓባር ሽግራትኩም እትፈትሓሉ ፡ ብሓባር ክትሰርሑ መሪሕ መንገዲ እተጸጽየሉ ባይታ ዝተሓስበ እዩ። 

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን

እዚ ኣብ መላእ ዓለምና ተበቲኑ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ፣ብስም ይኣክል ነዲሩ ንእንኮ መላኺ ስርዓት ንምልጋስ ዝገብሮ ዘሎ ርኡይ ናዕብን ምትእኽኻብን ውጽኢት ወይ ድማ እኩብ ድምር ናይ 28 ናይ ተቓውሞ ዓመታት እዩ ።ኤርትራዊ ዜጋ ስምዒቱ ገንፊሉ ኣብ ዝላዓለ ጽፍሒ ተቓውሞ ክበጽሕ ከሎ ንኹልና ተስፋ ዝህብ ፡ ዕድመ መላኺ ስርዓት ከኣ ዘሕጽር ምዃኑ ንርኢ።እዚ እቲ ኣወንታዊ ሸነኹ ክኸውን ከሎ፡ በቲ ሓደ ሸነክ ከኣ ሓጓፍ ከም ዘሎና ፡ ነዚ በብቦታኡ ዝግበር ምትእኽኻብ ፤ፊትወራሪ ኮይኑ ዘማእክሎ ሓደ ዝተወደበ ሓይሊ ዘይምህላው እዩ ።ድሕሪ ይኣኽል ናበይን ከመይ ስለምንታይ ዝብሉ ሕቶታት ነፍሲ ወከፍና እነልዕሎምን እንስከፈሎምን ዘሎና ኣገደስቲ ነጥብታት እዮም ።

እዚ ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫልና ኣብ ሓደ ንምግላጹ ዘሸግር መድረኽ ንልዑላውነት ሃገርን ክብሪ ህዝብን ኤርትራ ዝፈታትን ኩነት ኣብ ዝራኣየሉ ፡ ክልተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ዝሰመርሉ ፡ ጎረባብቲ ሃገራት ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ሶማልያ፡ርግኣት ዝጎደሎ ሃለዋት ኣብ ዘለዋሉ ፡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ኣዝዩ ዘሰክፍ ህሞት ኣብ ዝርከበሉ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ክቱር ምረት ዝገንፈለ ናይ ይኣክል ነጋሪት ኣብ ዝሃርመሉ ንርከብ ። እቲ ቀንዲ ንሃገርና ናብ ናይ ሽግር ዓዘቕቲ ዝሸማ ዘሎ ብቐንዱ እቲ ናይ ሳሕል ወታህደር ብግዝያዊ መንግስቲ ን28 ዓመታት ዝፍለጥ መላኺ ሓይሊ ክኸውን ከሎ ፡ በቲ ካላኣይ ሸነኽ ድማ ብደንበ ተቓውምቲ ዝፍለጥ ዝተበታተነ ኣተሃላልዋ ዝውንን ፡ ነንሕድ ሕዱ ዝዋጠጥ፡ ብሓደ ተጠሚሩ ክቃለስን ነዚ ንመላኺ ሓይሊ ክብድህ ኣንፈት ዘይሓዘን እዩ ።እቲ ዘገርም መትከላዊ ወይ ስነሓሳባዊ ፍልልይ ኣለዎ ኢልካ ዘይትግምገመሉ ሃለዋት ኣብ ኣረጊት ምስ ዘበና ዘይከይድ ኣትሓሳስባን ቂምን ቅርሕንትን ማእከል ዝገበረ ዝመስል እዩ።

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን

ተመኩሮ ናይዚ 28 ዓመት ዘቕጸረ ደንበ ተቓውሞ እዚ ካብ ኮነ፤እቲ ዝዓበየ ዋኒኑ ክኸውን ዘለዎ ንኣረጊት ኣተሓሳስባ ፤ኣብ ጋም ማን ዘጽንሓና ዘይ ኣፍራዪ ጉዕዞ ወጊዱ ኢሉ ፤ ንሃገር ህዝብን ንምድሓን ዘኽእሎ ሓዱሽ ቅዲ ምስ ኣዚ መድረኽ ዘሳኒ ክህንድስ ዝግደደሉ መዋእል ንኣቱ ኣሎና ።ሕድገትን ምትእምማንን መሰረት ዝገበረ ፡ናይ ሎሚን ናይ ጽባሕን ኣጀንዳ ኣለልዩ ክግስግስ ኤደማ ጸዋዒቱ የቕርብ ።ስለዚ እዚ ብኤደማ ተቐሪብልኩም ዘሎ ዕድል ናይ ብሓባር ምዝታይ ክትጥቐምሉን ነቲ ፈላሊይኩም ዝጸንሐ ዘይፈርስ መንደቕ ዝመስል ግን ከ ከም ናይ በርሊን መንደቕ ኩርምሽ ዝብል ስዒርኩም ፡ብሓባር ኣድምጹ ከተስምዑ፡ ብሓባር ስርሑ ከተድምዑ ። እዚ ምስ እትገብሩ ነዚ ፋሕ ዝበለ ናይ ይኣኽል ኣውያት ናብ ሓደ መኣዲ ንምጽማዱን ንመላኺ ሓይሊ ንምውዳቑ ዘቃላጥፍ መስርሕ ምዃኑ ጥርጥር የብልናን ።

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን

  ኤደማ ነዚ መደብ ፈስቲቫል እዚ ከአንግድ ከሎና ፡ ነገራውን ጉልበታውን ተውፋይነትን ኣባላት ማሕበርን ኣባላት ሰደህኤ ኣብ ዞባ ኤውሮጳ ዝሰላሰል ዘሎ ሃገራዊ ውራይ እዩ።ስለዚ ክናኣድን ክምስገንን ዝግበኦ ኣባል እዩ ሞ ሞራላዊ ናይ ሕልና ደገፍኩም ብጠቓዒትን ብዕልልታን ክትገልጽሉ እጽውዕ ።     

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን                                                             

ኣብ መወዳእታ ፡ መደብ ኤርትራዊ ፈስቲቫል ከነውጽእ ከሎና እቲ ከም ቀዳማይ ሕቶ ዝለዓል ኣበይ ንግበሮ ንዝብል ሕቶ ምስ መለሽና ኢና ምድላዋት እንጅምር።ኣብዚ ክዝከር ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ ሰናይ ድልየት ምምሕዳር ከተማ  ፍራንክፎርት ስለ ዝተሓወሶ ፤ብጠቕላልኡ ሃገረ ጀርመን ሰብኣዊ መሰላት ዝኽብርሉ ሕግታትን ዲሞክራሲያዊ ምሕደራን ዝውንን ስለዝኾነ : ተጠቀምቲ ናይዚ መሰላት እዚ ክንከውን ብምኻኣልና ክብ ዝበለ ምስጋናና ንምምሕዳር ከተማ ፍራንክፎርት ካብዚ ኣዳራሽ እዚ ነሕልፍ ።

ሎሚ፡  ተውከልቲ ዝኾኑ ፖለቲካዊ ውድባትን ስቪካዊ ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ናይ መራኸቢ ብዙሓት ዜናዊ ትካላትን ( ጋንታ ኣሰና ፤ ኤሪ ሳትዝን) ነዚ ናይ ይኣክል መድረኽ ብኸመይ ይውደብ ብዝብል ዛዕባ ብሓባር ክዝትዩ ኣዳሊናልኩም ኣሎና ። ነዚ ዕድል እዚ ክትጥቀምሉ ተስፋ ንገብር ። ነቲ ክጸብብ ዘይካኣል ፍልልያትና ንምስዓር ኣብ ቦቦታኹም ኮንኩም ክትቃለስሉ ለበዋና

ተውሳኺ ሓበረታ ፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል ንዓኻትኩም ንምእንጋድ ዘዳለዎ ሽሻይ ስለ ዘሎ ባዕልኹም ንነብስኹም ዓንግሉ ።ብሩኽ ምጅማርን ምውዳእን ፡ ሰላምን ፍቕርን ምርድዳእን፡ ሕድገትን ምትእምማንን ዝዓሰሎ ፈስቲቫል ይግበረልና እናበልኩ ናይ ሎሚ መልእኽተይ ኣብዚ ይዓጹ ።ጽን ኢልኩም ብምስማዕኹም የቐንየለይ። 

ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከንስምዕ ፡ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ ።                                          

ራህዋ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ 

ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና                                                     

ተስፋማርያም ክብራኣብ  

ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2019 

Harnnet Magazine Issue No. 68

Saturday, 27 July 2019 13:07 Written by

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብ23 ሓምለ 2019፡ ኣብ ምፍታሕ ብ21 ሓምለ 2019 ኣብ  ከተማ ካይሮ ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ስለ ዝተሳተፉ  ተኣሲሮም ዘለዉ 5 ኤርትራውያን ስደተኛታት ንክተሓጋገዙ ናብ ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታትን ግብጽን ምሕጽንታ ኣቕሪቡ።

 እቲ ናብ ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ፍሊፖ ግራንዲን፡ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ሳመህ ሽኩርን ዝተላእከ ምሕጽንታ፡ እቶም ግዳያት ናይቶም ኣብ ካይሮ  ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ዝተዓዘብዎ ድኽመታት ንምንቃፍ ሰላማዊ ሰልፊ ብምክያዶም ጥራይ ብምእሳሮም ዝሓደሮ ሻቕሎት ኣስፊሩ።

Cairo 3

 ኤርትራውያን ምንጭታት ካብ ካይሮ ከም ዝሓበርዎ ኣብቲ መጀምርያ ግብጻውያን ሰብ መዚ ካብቶም ተሰለፍቲ 40 እዮም ኣሲሮም። እንተኾነ ንኹሎም ፈቲሐምዎም ነይሮም። እንተኾነ ናይታ ሃገር ናይ ጸጥታ ኣካላት ተመሊሶም ነቶም ሓሙሽተ ኣሲረምዎም። ናይቲ ዳግማይ ማእሰርቲ ጠንቂ ኣብታ ከተማ ናይዘሎ ኤምባሲ ኤርትራ ሰለይትን  ኣባላት ናይቲ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ግብጻውያን ብዘቕረብዎ ናይ ሓሶት ሓበሬታ እዩ።

እዞም እሱራት 23 ወይ 24 ሓምለ 2019 ብዘይ ተኸላኻሊ ጠበቓ  ናብ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ መደብ ነይሩ። በዚ ኣካይዳ ሰብ መዚ ግብጺ ነዞም ግዳያት ኣገዲድካ ናብ ኤርትራ ኣብ ምላሶም ምስቲ ኣብ ካይሮ ዘሎ ኤምባሲ ጨቋኒ መንግስቲ ኤርትራ ከይተሓባበሩ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ።

መዘክር ሰዲህኤ፡ እንተደኣ ተገዲዶም ተመሊሶም ህይወቶም ኣብ ስግኣት ክወድቕ ምዃኑ ስምዕታኡ ኣቕሪቡ። መልእኽቱ ክድምድም እንከሎ ከኣ ንሕና ሰዲህኤ፡ ከም ሓደ ኤርትራዊ ተቓዋሚ ሰልፊ ኣብ ስደት፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታትን መንግስቲ ግብጽን ኣብዚ ህጹጽ ጉዳይ ሕያውነታዊ ኢዶም ሓዊሶም ናይዞም ብዝተዋደደ ናይ ሓሶት ክሲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ሓሙሽተ  ኤርትራውያን ስደተኛታት  ህይወት  ከድሕኑ ንምሕጸን ኢሉ።