ዝኾነ ሰብ ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእሱ ኩለንተናኡ ኮነ ብዛዕባ ካልእ ክዛረበሉ ዝደሊ ዛዕባ ሓሳቡ ናይ ምግላጽ መሰል ኣለዎ። እዚ መሰል’ዚ ሃናጽን ቅቡልን ዝኸውን ግና ናይ ካለኦት ተመሳሳሊ መሰል ዘይጉንጽ ክኸውን እንከሎ ጥራይ እዩ። እቲ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ሜዳ ከም ናትካ ብሕታዊ ንብረት ወሲድካ ንካለኦት ክትነድሕን ኣፎም ከተትሕዝን ምፍታን ግና ብኹሉ መዕቀኒ ቅቡል ኣይኮነን።

ከምቲ “ናይ ደቂ ሰብ ህይወት በብመልክዑ ብዝግለጽ ፍልልያት ዝተነድቀ እዩ” ዝበሃል፡ ኣብ መንጎ ሰባት ኮነ ብሰባት ዝተነድቀ ትካላት ፍልልያት ክህሉ ግድን እዩ። ሰባት ኣብ ህይወቶም ካብ ዝፍተንሉ ግድላት ሓደ ከኣ ነዚ ፍልልያት’ዚ ከመሓድሩ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ።  ነዚ ፈተና’ዚ ክሓልፉ ዘይከኣሉ ሰባት ከኣ እዮም፡ ጠቃኒ፡ ናግራም፡ ዕቡድ፡ ዘራጊቶ፡ … ወዘተ ዝብል ቅጽል ኣስማት ዝወሃቦም። ኩልና ከምዘይንስሕቶ “ሰላም” ኣብ ዓለምና መወዳድርቲ ዘየብላ ብቐጻሊ እትለዓል ቃል እያ። ሰላም ሰባት  ምስ ሕልናኦም ኣሳንዮም ዝነብሩላ ጥራይ ዘይኮነት ምስ ካለኦት ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓትን ዓውደ-ስረሓትን ኣሳንዮም ኣብ ውጽኢት ንክበጽሑ እተኽእል ጠማሪት እያ። ነዚኣ ንምውሓስ ነቲ ብዙሕ ዝመንቀሊኡ ዝበልናዮ ፍልልያት ምውጋድ ማለት ኣይኮነን። እቲ ምውጋድ ፍልልያት ግና እንተ ተደልየ’ውን ኣይከኣልን። እንታይ ደኣ እቲ መዋጽኦ ንፍልልያት ከተመሓድርን ከተከኣእልን ምብቃዕ ጥራይ እዩ። እቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሰላማውን ርጉእን ኩነታት ኣሎ እንብሎ ትካላት ኮነ ከባብታት ፍልልያቱ ዘወገደ ዘይኮነ፡ ፍልልያቱ ንኹሎም ሰብ ጉዳይ ክጠምር ብዝኽእል ሕግን ውዕልን ዘመሓደረ ማለት እዩ። ሕጋውን ስርዒታውን ምዃን፡ ነቲ ሓረጋት ደጋጊምካ ብምጽሓፍ ዘይኮነ ብግብሪ ከምኡ ክትከውን ብምብቃዕ እዩ። ንሕጊ ዘይተኽብር ክነስኻ ሕጋዊ ክትከውን ምፍታን ግና ኪኖ ድኻም ዋጋ የብሉን።

እዚ ካብቶም ፍልልያት ዘለዎም ብናይ ሓደ ወገን ድሌት ዘይኮነ ብናይ ኩሎም ወገናት ቅሩብነት፡ ጽቡቕ ድሌትን ብናይ ሕጊ ምእዙዝነትን ዝረጋገጽ እዩ። ኣብ መስርሕ ምምሕዳሩ ዘጸግም ናይ ሓሳብ ፍልልይ ተፈጢሩ፡  ምርሕሓቕ ከጋጥም እንከሎ፡ ምክብባር ካልእ ናይ ሰላም መርእያ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ሓደ ኣካል “ኣነ ዝረገምኩዎ ርጉም ኣነ ዝመረቕኩዎ ምሩቕ” እንተዘይበልኩም ኢሉ መሬት እንተዘበጠ፡ ዘበጥበጡ ውጽኢት ዘይህልዎ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣብ ትዕዝብቲ ከም ዝወድቕ ርዱእ እዩ። በቲ ብኣነነት ተሰንዲሑ ዝጠሓሶ ሕግን ስርዓትን ኣብ ክንዲ ዝጠዓስ ነቲ ጥሕሰቱን ዓመጹን ሕጋዊ ንምምሳል፡ ነቶም “የለን እቲ መንገዲ ከምኡ ኣይኮነን” ዝበሉ ከነውር እንከሎ ከኣ መሊሱ የገርም “ወይ ጉድ ቀታል ወድኻስ ለባም እንተዝኾነልካ” ዘብል’ውን ይኸውን።

ሓደ ጉዳይ በቲ ንስኻ ዝቐየስካዮ ከም ዝኸደልካ ንምግባር የኽእለኒ’ዩ ዝበልካዮ፡ ሓሳብ ምቕራብ ዝንጸግ ኣይኮነን። እዚ ግና ከምቲ በይንኻ ድዩ ጉጅለ ፈጢርካ ዝፈሓስካዮ ዝውዳእ ዘይኮነ፡ ክሓልፎ ዝግበኦ መስርሕን ናይ ካለኦት ሓሳብ ናይ ምቕራብ እጃምን ከም ዝጽብዮ ምግንዛብ ግድን እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ውድባውን ሰልፋውን ኣሰራርሓ ዝቐርብ ሓሳብ ዝዕየረሉ ብዙሕ ደረጃታት ኣለዎ። ቀንዲ ከኣ ደሞክራስያዊ ኣሰራርሓ፡ ሰልፋዊ ቅዋምን ስርዒታዊ ሰንሰለትን ናታቶም ዘይስገር ግደ ኣለዎም። እዚ መዕቀንታት ኣብቶም ኩሉ ነገር ኣብ ትሕቲ ደሞክራስያዊ፡ ሕጋውን ስርዒታውን ኣገባብ ክቃነ ኣለዎ ኢሎም ዝተቐበሉ እምበር፡ ሓንሳብ ካብዚ መስኖዚ ወጺኦም ዝበገጉ ዝበርገጉ ወገናት ኣይሰርሕን እዩ። እቶም ካብ ቀይዲ ዘፍትሑ ኩሉ ድሕሪኡ ዝወስድዎ ስጉምትታት  “ይምሕረልናዶ ኣየምሕረለይን?” እንዳበሉ ዝለብስዎ ፍንዊ እምበር ቀላሲ መዕቀኒ የብሉን። ነዚ ንክጥዕሞም ድማ ነቶም ፈላሊኻ ክረኣዩ ዘይክእሉ፡ ቅዋም፡ ነቲ ቅዋም ከተግብር ዝተመዘዘ ሕጋዊ መሪሕነት፡ ደሞክራስያዊ ጥርናፈ፡ … ወዘተ ዝብሉ መሰረተ-ሓሳባት ከባእሱን   ዘንተ-ምትእስሳሮም ክበትኩን  ሒዅ ይብሉ።

“እገለ ከምዚ እዩ” ክትበሃል ቀሊል እዩ። ከምቲ እትበሃሎ ኮይንካ ክትቀረብ ግና ከቢድ እዩ። ዘይከኣለሉ ኣጋጣሚ’ውን ኣሎ። በዚ መንጽር፡ ምሁር በዓል መዓርግ ኮይንካ  ንምሁር ዝምጥን ተግባር ምውናን ክሳብ ክንደይ ከም ዘጸገም ኣብ ሓደ ሓደ ምሁራን ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ኣብ ባህልና ምሁር ኣይጋገን እዩ ዝብል ግንዛበ ስለ ዘሎ፡ “ዝተማህረ ይቕተለኒ” ይበሃል እዩ።  ምሁር ለባምን መሓርን ስለ ዝኾነ ኣይቀትልን እዩ ካብ ዝብል ብምንቃል። እንተኾነ እምነት ዘንበርካሉ ኣካል እውን ክጠልም ከም ዝኽእል ንምምልካት “ለባም ክጋገ እንከሎስ መራግእቲ ነየብሉ” ከኣ ይበሃል። እዚ ጥራይ ኣይኮነን ሕጂ ሕጂ ክንዕዘቦ እንከለና ነቲ “ካብ ምህሮስ ኣእምሮ” ዝብል ምስላ ቀዳሞት’ውን እውን ቦታ ትኸልኦ ኣይኮነን። እቲ ቁምነገር እምበኣር ትዕዝብትና ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ንምሁራን፡ ከከም ውልቃዊ ተግባሮምን ኣበርክተኦምን እምበር ኣልማማ ብይን ምሃብ ኣብ ጌጋ ዘውድቕ’ዩ። “ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ” ከይከውን።

እቲ ካልእ ጸገም ገለ ወገናት ለባም ወይ ምሁር ዝብል ስም ይሕዙ። ከባቢኦም እውን ኣብዚ ስያመኦም ተመስሪቱ እምነት የንብረሎም። ብተግባር ግና ትሕቲ ስሞም ይኾኑ። ከምኡ ምዃኖም ስለ ዘይርደኦም ግና በቲ  ስኽራኖም ይቕጽሉ።  ተዓዛቢ ከኣ ጽሑፋቶምን መደረታቶምን  ትሕቲ ትጽቢቱ ምስ ኮኖ ኣብ ልዕሊኦም ዝነበሮ ግምት ብኽንድኡ ደረጃ እንዳተሸምቀቐ ይኸይድ። ምስ ከምዚ ወየተዕዛባይ ንዝተወሰነ ግዜ ከምቲ “ባህ ንክብሎ ልባ ጽብሓላ ዱባ” ዝበሃል፡ ናይ ሓሶት እንዳሰሓቐ፡ ልቡ ዘይኮነስ እዝኑ ኣይነፍጎምን። እቶም ዕቡያት ግና ኣብቲ ዝብልዎ እምበር ኣብቲ ዝበሃልዎ ስለ ዘየቕልቡ ብናይ “ንኺድ ጥራይ” ስልቲ ይዕዘሩ። እዚ ጥራይ መዓስ ኮይኑ፡ ሕሉፍሓሊፎም ምስ ነብሶም ከይተመሃሃሩ ኣብ መድረኻት መምሃራን ክኾኑ ይደልዩ። እቲ ትምህርቶም ዝኾርኮሖ ተሳታፋይ “ነዓይ ነንጭዋስ ኣብ ለቖታ” ከም ዝብሎም ኣይስወጦምን። ኣብዚ  በቲ ዝደጋገም ዘይውርዙይ ኣቀራርባኦም፡  ንናይ ሰባት ሕልና ከም ዝኹርኩሕ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ “ክቡር የኽብረካ ማዕረ ነብሱ፡ ሕሱር ከኣ የሕስረካ ማዕረ ነብሱ” ስለ ዝኾነ ዘተዓዛዝብ  እምበር ካብ ጸኒዕካ ቃልስኻ ምቕጻል ዓዲ ዘውዕል ኣይኮነን።

ዝኾነ ይኹን ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ጭቆና: ምዝመዛን ወጽዓን ዝነብር ህዝቢ፥ ነቲ ዝውጽዖን ዘጋፍዖን  ስርዓት ከለሊ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ኣሜን ኢሉን ረድዩን ዝግዛእ ፍጡር ስለዘየለ። ኣሜን ኢሉ ዘይግዛእ ካብ ኮነ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳተፍ ዓቢ ተደላይነት ኣለዎ። ተሳትፎኡ ከኣ ብቐጥታ ብኣካል፡ ናይ ደገፍ ድምጽን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ብምብርካትን ክኸውን ይኽእል።

ዜጋታት ኣብ ዝምልከቶም ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ እንተዘይተሳቲፎም ጽባሕ ካብቲ ብምልኪ ዝሳቐይዎን ዝግፍዕዎን ክላቐቑ ኣይክእሉን እዮም። ምኽንያቱ ነቲ ናይ ምልኪ ኣተሓስስባን ጽልዋኡን ንምውጋድ ዋናታት ክኾኑ ስለ ዝይክእሉ መመሊሶም ክድቆሱን ክምዝመዙን ኢዮም። በዚ ምኽንያት እቲ ጨፍሊቑ ጅሆ ሒዝዎም ዘሎ ምልኪ ወይ ኢደ-ወነናዊ ስልጣን ናይ ምብዳሁ ሓላፍነቶም ከም ምዃኑ ምስዝዝንግዑ ተወጻዕቲ ንሶም እዮም ክኾኑ። እቲ ምንታይ ምልኪ ንምልጋስ ናይ ዝተወሰኑ ሰባት፥ ዓሌት፥ ብሄር፡ ኣውራጃ ወይ ሃይምኖት ሓላፍነት ስለዘይኮነ።

ኣብ ሃገርና ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ናይ ምልጋስ ሓላፍነት ናይ መላእ እቲ ጭቁንን ግፉዕን ዜጋ እዩ። ስለዝኾነ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሃገሮም እጃሞም ከበርቱን ክዋስኡን ናይ ግድን እዩ። ዜጋታት ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት ዘይምስታፎም ሕመቕ ናይ ሰልፍታት ወይ ውድባት ገይሮም ክወስድዎ ወይ እውን እተን ሰልፍታት ልዕሊ ዝዓቕመን ከብርክታ ክጽበዩ ኣይግባእን። ከምየሲ ምልኪ ንምልጋስ ክበሃል እንከሎ እቲ ጨቋኒ ስርዓት ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ እቲ ጸረ ምልኪ ዝቃለስ እውን ኣብ ኣተሓሳስባኡ ካብ ምልካዊ ኣተሓሳስባ ናጻ ክኸውን ኣለዎ ማለት እዩ። በዚ ምኽንያት፡ እቲ  ኣንጻር ምልኪ ዝካየድ ቃልሲ ብዘይ ተሳትፎ መላእ ዜጋታት ክዕወት ኣይክእልን እዩ።  ምልኪ ንምልጋስ ጽባሕ ንመላእ ዜጋታት እታ ሃገር ዘርብሕን ዘቕስንን ኩነታት ክፈጠር እምበኣር፡ ናይ ዝሰፍሐ ተጨቚነ ዝብል ዜጋ ግደን ሓላፍነትን እዩ።

እዚ ክበሃል እንከሎ ነተን ኣለዋ ዝበሃላ ሰልፍታት ክከታተልን፥ ሓደ ብሓደ ክፈልጠንን ከለልየንን ይግባእ። ህዝቢ ክሰምርን ሓቢሩ ክነብርን ዝምነን ዝብህግን፥ ካብ ጭቆና ተላቒቑ ድሞክራሲያዊ ግዝኣተ ሕጊ ከንግስ እንተኾይኑ እምበር፡ ኢዱን እግሩን ኣጣሚሩ ተዓዛባይ ጥራይ ክኸውን ኣይግባእን። እቲ ምንታይ ቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ብተሳትፎ መላእ ህዝቢ እዩ ክረጋገጽ ዝኽእል። ንዲሞክራሲ ብግቡእ ምፍላጥን ብተግባር ምምኳርን ሓደ ካብቲ ቀንዲ መሰረት ኣዕኑድ ናይ ግዝኣተሕጊ ስለ ዝኾነ ህዝቢ ከይተሳተፈን ኣብ ተግባር ከይኣተወን እንታይ ዓይነት ስርዓት ክተክል ምዃኑ ጽባሕ ክሕርብቶ እዩ።

በዚ ሕጂ ኣብ ደገ እንከሎና እንዕዘቦ ዘሎና፡ እዚ ዘይበሃል ቁጽሪ ሰልፍታትን ውድባትን ተደርዲረን እንከለዋ ወግሐ ጸብሐ ክፈናጨላን ኣብ ነንሓድሕደን ክወናጀላን እንከለዋ ግደ እቲ ካልእ ኣብ ሰልፍታትን ውድባትን ዘየሎ እንታይ ከኸውን ነይርዎ? ነቲ ምፍንጫል ምውጋድን ነቲ ሓቂ ፋሕቲሩ  ንዝተጋገየ ጊጋ ከምዘሎ፥ ንቅኑዕ ከኣ ቅንዕነቱ ብምሕባርዶ ኣይኮነን? ዋላስ እንታይ ገደሰኒ ዘይንስልጣን እዮም ዝቆራቑሱ ዘለዉ ኢልካ ከምዘይናትካ ምርኣይሲ ጽባሕ ንግሆ ፍትሓውን ርትዓውን ሕብረተሰብ ክንከውንዶ ንኽእል? ተዕዛባይ ጥራሕ ምዃን ወይ’ውን ንጉዳይ ሃገር ከምዘይናትካ ምርኣይ ወገሐጸብሐ ምፍንጫል ነቲ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ዘርብሕ እምበር ካልእ ትርጉም የብሉን። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ ንሃግርናን ህዝብናን ካብዚ ግፍዓዊ መላኺ ስርዓት ከነናግፎ ኣይኮናን። ንሓድነትና እውን ኣብ ሓደጋ ከነእቱ ምዃና እዩ ዝሕብረና። ኣብ ከምዚ ህሞት ከኣ ሃገርናን ህዝብናን ንምድሓን ዝብል መደብ ወይ ሓሳብ ክህልወና ኣይኮነን።  

ምልኪ ንምልጋስ ኣብ ዝካየድ መስርሕ ውሑዳት ጸየቕቲ፡ ተበለጽትን፥ መደናገርትን ክህልዉ ናይ ግድን እዩ። ነዚኦም ንምልላዮምን መስመሮም ንምትሓዝን ከኣ ናይቲ ዝሰፍሐ ጸረ-ምልኪ ዝኾነ ኣካል እዩ። እዞም ተበለጽትን ጸየቕትን ብጸረ-ኣምር ዲሞክራሲ ዝጎዓዙን ከኣ ተቐላጢፎም ናብቲ ናይ ፍልልያት በዓቲ እዮም ዝዕቆቡ። በዚ ኣቢሎም ከኣ እቲ ናይ ምድንጋር ሰይጣናዊ ስራሓቶም ንምስላጥ ዘየለ ፍልልያት ንምዕማቚን ንሓሶት ብኹምራ ደጋጊሞም ኣብ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ክሰዂዑን ለይቲ ምስ መዓልቲ ብግሁድ ይኹን ብስውር እናተንቀሳቐሱ ንምልኪ ዘጠናኽሩ እምበር ንምልኪ ዝድምስሱ ኣይኮኑን። መሰረት ዘይብሉ ሓሶትን መናፍሓትን ሓቅነት ዘይብሉ ክስን ብምዝውታር ከኣ ዲሞክራሲያዊ መስመር ክትተክተል ማለት ዝበት እዩ። ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ነዚ መላኺ ስርዓትን ምልካዊ ኣተሓሳስባን ካብ ሱሩ ክመሓው ድሌት ዘለዎ ዘበለ ሓቅን ሓሶትን፥ ሕጋውን ዘይሕጋውነትን ፈልዩ ክመራመርን ፍርዲ ክህብን ዘይተዳለወ ደላይ ፍትሒ ከይተረደኦ ነቲ ስርዓት ደገፍ እዩ ዝኸውን ዘሎ።

ዜጋታት ኣብ ኣኼባታት ተሳቲፎም ርእይትኦም ክህቡን ርእይቶ ካልኦት ክስምዑን ክቕበሉን፥ ሓቀኛ ዲሞክራሲ ክምኮሩን ከተግብሩን ክጽዕሩ ኣለዎም። ዜጋታት ናይ ፖለቲካዊ ህይወት ኣንቀሳቐስቲ ብምዃኖም ነዚ ብዕቱብ ክስረሕሉ እንተኾይኖም ዓገብ ንዝበሃል ዓገብ ክብሉ፥ ንዝኹነን ክኹንኑ፥ ጸቕጢ ምግባር ዘድልዮ እንተኾይኑ ጸቕጢ ክግበሩ እንከለዉ እዮም ውሕስነት ናይ ግዝኣተ ሕጊ ዘረጋገጽ። ንሓድሕድካ እናተጎራፈጥካን፥ ብሓሶት እናጠቀንካን ግዝኣተ ሕጊ ክተውሕስ ማለት ዘይከውን እዩ። ልክዕ እዩ ዲሞክራሲ ናጽነትን መሰልን ኢዩ ጥራሕ ኢልና ንውድኦ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እቲ ኣምር ዲሞክራሲ ዝግዝኣሉ ወይ ዝጠልቦ እውን ዕረ እናጠዓመካ ናይ ምምላእን ምትግባርን እውን እዩ።

 

ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቀደም ጀሚሩ ኣንጻርኩሎም ወጻዕቱ ክቃለስ ድሕሪ ምጽናሕ ኢዩ ኣብ መስከረም 1961 ዓ.ም ብጅግና ስዉእ ኣቦ ሰውራሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብረታዊ ቃልሲ ዝጀመረ።

ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ድማ መራሕቱ ገለ ብልቢ ምእንቲ ነጻነት ህዝብን ሃገርን ክቃለሱ ከለዉ ገለ ድማ መልክዖም ሓቢኦም ሓለይቲ ህዝብን ሃገርን ተመሲሎም ንገዛእርእሶም ኣብ ስልጣን ዝመጽሉ  ኣገባብ ይሓልሙን ይኣልሙን ኔሮም። ካብዚ ተበጊሶም ድማ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ክፍልታት ተመቓቒላ ከም ትቃለስ ጌሮማ፡ ታሪኽ ከም ዝሕብሮ ሓደ ካብቲ ኣሉታዊ ምምሕዳር ክፍልታት ሓንቲ ክፍሊ ናይ ካልኦት ክፍልታት ዕማም ከም ዘይናታ ዕማም ትሪኣዮ ምንባራ እዩ። ብጻዕሪ መሰረታት ግን ናብ ሓድነት ዘምርሕ ጉባኤ ኣዶብሓ ተባሂሉ ዝፍለጥ መስርሕ ሓድነት ተኻይዱ።ካብዚ ተበጊሱ ድማ ኢዩ ጉባኤ ክግበር ዲሞክራሲ ክትግበር መራሕቲብምርጫ ክመጹ ብማለት ኣብ 1971 ሃገራዊ ጉባኤ ክግበር ዝተወሰነእንተኾነ እቶም ኣነ እንተሞይተ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይብቆላ በለት ኣድጊዝባህሪኦም ኣብ ጉባኤ ከይተበጽሐ ክፍንጨሉ መሪጾም፡፡

ምፍንጫል ድማ ክሳብ ክንደይ ሃሳዪ ምዃኑ ተራእዩ ኢዩነጻነት ኤርትራ ኣብ መጨረሽታ ሰብዓታት ክረጋገጽ ዝግብኦ ዝነበረ ክሳብ 1991 ተመጢጡ ቃልስና ብምምጣጡ ድማ  ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ጀጋኑ በሊዑ፡፡ በዚ መንገዲ ድማ ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ወጺኣ ድሕርዚ ድማ ኢዩ ኣቶ ኢሰያስ ምእንቲ ህዝቢ ንቃለስ ኣለና ክብል ከምዘይጸንሐ ንሱ ናይ ኩሉ ወዳኢ ኮይኑስ ኣብ 20 ሰነ 1991 ዓ,ምብዛዕባ መደብ ግዝያዊ መንግስቱን ድሕሪ ክልተ ዓመት ድማ ረፈረንዱም ክካየድ ምዃኑን ምስ ሓበረ  ብዛዕባ‘ተን  ካብ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ወጻኢዝነበራ ውድባት ዝተቓለሱን ኣሽሓት ስዉኣት ብጾት ዝኸፈሉን ኣሽሓትውን ዝሰንከሉሉን ክዛረብ ከሎ ድርቅንኡን ባሓትነቱን ንምርኣይ  ኣንቱም ብስም ውድባት ተታሊልኩም ዝጸናሕኩም ምሕረት ተገይርልኩምዩ ዓድኹም ኣቲኹም ሃገርኩም ክትሃንጹ ብጀካ እቶም ብገበን ዝሕተቱ፡ከምኡውን እቶም ምስ ጸላኢብረት ዓጢቕኩም ዝጸናሕኩም ምሕረት ተገይርልኩምዩ ዓድኹም ኣቲኹም ሃገርኩም ክትሃንጹ ብጀካ እቶም ብገበን ዝሕተቱ፡ ድሕሪሕጂ  ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን ካብ ሕጂ ንደሓር ብወገን ብኣውራጃ ብሃይማኖት ኣምሲሉ ፖለቲካ ክገብርዝተረኽበ ድማ ኢድ ህዝባዊ ግምባር ሓጺር ኣይኮነን ክብልዩ ዝደምደመ።

በሉስከ ብቐዳምነት መንዩ መሓሪ መንከኢዩኸ ተመሓሪ ዝፈርድ ህዝቢምበር ሓደ ውድብ ወይ ውን ኢሰያስ ኣይኮነን፡ ንሱ ግን ህዝባዊ መሰል ምምንጣል ኣመሉን ሕልሙን ስለዝኾነ ኣይገደሶን፡ እታ ኢድ ህዝባዊ ግምባር ሓጺር ኣይኮነን ኢሉ ምፍርርሑ ግን ክሳብ ሕጂ ትቕጽል ኣላ በሃላይ ኢየእስከ ንምዘንሞ ምስዚ ኩሉ ተመኩሮ ቃልሲ ሃገር ብዘይ ቅዋምን ብዘይተመርጸ ብኢወነንኡ ብዝተኾየጠ ዲክታቶርዶ ምተመርሐትእመስለኩምስለዚ እዛ ብርኩታ እምኒ ኣላታ ከምዝበሃል እቶም ፍትሒ ንምንጋስ ህዝባዊ ስልጣን ንምርግጋጽ ንቃለስ ኣለና ንብል ዘየዐውተና ዘሎስ፡ ሚልዮናት ዶላራት ኣውጺኡ ከምዘይንሰማማዕ  ይገብረና ከይህሉ ዘየጠርጥርከ እንታይ ኣለና? ኩሉ ንኢሰያስን ስርዓቱን  ዝጻረርን ንህግደፍ ይቃወም ኢየ ዝብል ኣፉ ዝብሎ ዘይኮነስ ተግባሩ ኢና ክንርኢ ዝግባእ። ውድባት ሰልፍታት ኣብዚግዜዚ እንተኾነ እተን ተመሳሳሊ መደብ-ዕዮ ዘለወን እንዳሰመራ ብዝሒ ውድባት ሰልፍታት ክንክያ፡ እተን መደብ ዕዮአን ዘይመሳሰል ድማ ከም ኤርትራውያን ፍልልያተን ወጊነን ብሓባር ክሰርሓ ኢዩ ዝግባእ ዝነበረእንተኾነ ኣብክንዲ ምስማር ምፍንጣሕ ኣብ ክንዲ  ፍልልያት ምጽባብ ፍልልያት ምግፋሕ ኢዩ ዝርአ ዘሎ። በዓል እከለ ሙኩራት ኢዮምሞ መሪሖም ከዐዉቱና ኢዮም ኢልካ እምነት ዘንበርካሎም ኮኑ በዓል እከለውን ምሁራት ኢዮምሞ ንውድብና ንሰልፍና ከዐርይዎ  ኢዮም ዝበልካዮም  እቲ ምኩር ዝበልካዮ ምፍንጫል ይህንድስ እቲ ምሁር ኢዩሞ ከዐሪ ኢዩ ኢልካ ዝተጸበኻዮ ክዘርግ ምዕዛብ ብጣዕሚ ኢዩ ዘሕዝነካ። ስለዚ ኢየ ድማ ንጽሑፈይ ንማይ ዝበልካዮስ ንበረድ ኣይግበሮ  ዝብል ኣርእስቲ ዝሃብኩዎ።

ኣብ መጨረሽታ ክብሎ ዝደሊ ዝኾነ ሰብ ናቱ ርእይቶ ክህልዎን ንዕኡ ከዐውት ክቃለስን ድማ መሰሉዩናተይ ርእይቶ እንተዘይተዓወተ ኢልና ፈንጨራዕ ኢልና ንዕንድር እንተኾንና ግን ብተዘወዋሪ መንገዲ  ንመላኺ ስርዓት ኢሰያስ ነገልግል ከም ዘለና ክንርዳእ ይግባእ።ካልእ ብሓቂ ንፍትሒ ንቃለስ እንተኰናስ በበይንና ከነዐውቶ ከምዘንኽእል ኣሚንና ይንዋሕ ይሕጸር ክንራኸብ ምዃንና ተረዲእና ፍልልያት ክመጽእ ከሎ ከምቲ ‘‘ካብ መርዓ በዓለገስ ፍትሕ ጭዋ ይሓይሽ‘‘ ዝበልዎ ተኸባቢርካ ምፍልላይውን ልቦና ኢዩ እቲምንታይሲ ጽባሕውን ክንራኸብ ስለዝኾንና።ስነ-መጎት ዘይብሉ ጸርፍን ልቅባትን ድማ፡ መግለጺ ዋናታቱ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፡ ዝለግብ ከምዘይኮነ ክእምት እፈቱ።

መዓሾ ኣስራት 

ጀርመን 11 ለካቲት 2018

The process towards unifying all the forces for democratic change in the Eritrean Opposition Camp failed in all its efforts in the past two decades. The struggle from dictatorship to democracy requires skills and knowledge about the identity rooted divisions and their management.

In this article, I will delve on addressing the real causes of conflict in the opposition political and civic organizations and what is the root cause that they split every time now and then. The Eritrean internal conflict is deep-rooted conflict based on identities This deep-rooted conflict has never got the right solution from the very beginning of Eritrean political struggle for self-determination and later during the armed liberation struggle and now at this time of struggle from dictatorship to democracy. Eritrean leaders has inherited violent and destructive conflict management and this authoritarian and totalitarian culture of excluding, ignoring or attempting to eliminate each other has never brought peace inside and outside Eritrea. The Eritrean political elites must learn the past violent conflict resolving methods and adopt the new democratic methods based on mutual respect and leading towards peaceful co-existence.

 Developing  a national awareness requires objectivity, tolerance of cultural difference and knowledge of the diverse Eritrean people's history and their struggle for independence and freedom. Tolerance and resilience- the properties we all lack to solve our internal and external conflicts. It is disappointing that every now and then that the Eritrean political organizations split in groups because of personal chemistry. The recent split inside EPDP was not based on political program or national principles according the two groups arguments and counterarguments, it was simple resolve it by sitting together and negotiate on the issues of conflict.

What we experience inside the our political leaders their incapability of solving their internal conflict and reminds us that still they lack the skills of managing conflicts. What can we the grass-roots do in order to help them come together. What we need is open mind and heart and discuss the issues of conflict in the Eritrean political arena.

What we see and experience in the opposition camp in the social media is not constructive but destructive in all aspects. The political leaders have been manipulating and exploiting the unawareness of our people for their narrow benefits, this is the main cause of multiplication of  political organizations now and then. The Eritrean people must be aware of such elements who preside their personal interests before the people's interests. The people must rise against such leaders and warn to change their destructive attitude of conflict management and search new tools for conflict management suitable to our case in Eritrea. We must say now enough is enough no more walls of hate and disintegration but building bridges for peace and harmony to win the dictatorship inside Eritrea and transfer the power to its owner- the Eritrean people.

Tools for conflict management in the opposition camp

The Eritrean internal conflict is identity -driven and emotionally charged mobilized to violence instead of building trust and harmony. The situation of the Eritrean Forces for democratic change( political and civic organizations) is in crisis. We failed to resolve our internal conflicts in the past 15 years. Let us learn from our failures search for new methods of conflict management.

What we need is a new range of flexible and adoptable tools that can take consideration of the interests that helps us solve the personality-related conflicts. The aim of this article is to concentrate on developing the resources and materials by assisting the construction of the process of negotiation/ dialogue and its outcome. Designing good conflict management based on the democratic values is criteria to come together and negotiate. Democracy itself is not a panacea itself but if we in the opposition camp believe in democratic principles we must first resolve our internal conflicts peacefully without external intervention. We must own the process. An imposed solution cannot resolve our internal conflict, such imposed or coerced conflict management failed is not sustainable.

In this article I would like to propose that Negotiation/ Dialogue is the only possibility and in this case we must assist the opposition leaders to:

- enter the process of negotiating a political settlement by helping them generate creative scenarios for progress towards an acceptable outcome.

- provide them with a wide range of political options both for designing the most appropriate negotiations process for them and selecting the democratic structure suitable to our situation

- assisting them in developing solutions which are acceptable and appropriate with our situation

- provide information on the range of varied approaches to building sustainable democracy inside the opposition camp  to gain the people's trust and legitimacy.

In conclusion, I would like to remind all the forces for democratic change focus on issues not on personalities.

References:

1. SIDA/ Sweden International Development Agency, " Democratization and Armed Conflicts.

2. IDEA/ International Institute for Democracy and Electoral Assistance, " Building Trust and Cooperation

 

ሰልፊ ማለት ብሓደ ስነ ሓሳብ መትከል ተኣሳሲሩ ዝሰርሕ ፖሊቲካዊ ምትእኽኻብ ናይ ሰባት ኢዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲያዊ ወይ ዘይዲሞክራሲያዊ ክኸውን ይኽእል። ሰልፈይ ዲሞክራሲያዊ  ድዩ ኣይኮነን ንምፍላጥ ኣነ መሰለይ እንታይ ኢዩ ምስ ፈለጥኩ ጥራሕ ኢየ ክመዝኖ ዝኽእል። ብኣከያይዳ ናይ ሰልፈይ ዕጉብ ክኸውን ከይከውን  ኣብ ኣተሓሳስባይ ኢዩ ዝምርኮስ። እንተደኣ ብወገን ብዓሌት ብቢሄር ብሃይማኖት ብጥቅሚ ተወዲበ ደላይፍትሒ ኣይኮንኩን ዲሞክራሲ እውን ትርጉማ ኣይፈልጦን ኢየ ማለት ኢዩ። ኣብ ሰ.ዲ.ህ.ኤ  ኩሉ ብድምጺ ኢዩ ዝውሰን፡ ቅድሚኡ ዝነበረ  ኣብ ሰውራዊ ባይቶ እንተኾነ እውን  ብድምጺ ኢዩ ዝውሰን ዝነበረ። ውሽጣዊ ናይ ስልጣን ቁርቁስ ከም ዝነበረ ግን ምስተተኮሰ ኢኻ ትፈልጥ። ብህዝቢ ንክምረጽ ዝንቀሳቀስ ሰልፊ ኣብ ውሽጡ ብደሞክራሲ ዘይምራሕ እንተደኣ ኮይኑ ነቲ ብህዝቢ ዝካየድ ምርጫ እውን ክኣምነሉ ስለዘይክእል ክዕምጽ ጥራሕ ኢዩ ዝኽእል። ንሓንቲ ሰልፊ እንታይነታ ንምፍላጥ መትከላታን ኣከይይደኣ ንምክትታል ወሳኒ ኢዩ።

 ኣነነትዶ  ዲሞክራሲ !!!   ኣብ ሰውራዊ ባይቶ ብጉዳይ ባይቶ ኣዋሳ ንካፈልዶ ኣይንካፈል ምስ መጸ ብባይቶ ይኹን ብኣብዝሓ ኣባላት ኣይንካፈልን ዝብል ድምጺ እንተሰዓረ፡ ብናይ ሓሶት ጥሩምባ ክፍንጨሉ ደኣ መረጹ!!!  ብድምጺ ክምእዘዙ ኣይደለዩን ፡ ቀዳመይቲ ኣስተምህሮ ዲሞክራሲ ኣብ ድምጺ ምእማን ኢዩ።

ዝኾነ ሓላፍነት ንምውሳድ  ካብ ጨናፍር ኢዩ  ተመሪጹ ዝኸይድ፡ ዝኾነ ተግባር እውን ኣባላት ክፈልጥዎ ይግባእ፡ ናብቲ ዝመረጸካ ተመሊስካ ተማኺርካ ደኣምበር ቢኢደዋኒንካ እትወስዶ ስጉምቲ ዘይዲሞክራሲያዊ  ኢዩ። ናይ ውልቆም ሓሳብ ተቀባልነት ዝሰኣኑ ሓለፍቲ ሃንደበት ካብ ሰልፊ ክወጹ ከለዉ፡ ኣብ መንጎ ውልቀሰባት በብውልቆም ዝተገራጨውዎ ደኣ እምበር ኣብ ኣባላት ወሪዱ ብድምጺ ኣባላት ኣብ ምፍንጫል ዝብጽሐ የለን። እቶም ኩሎም በብውልቆም ዝኸዱ ብድምጺ ስዒርና ከሎና ዝብል የብሎን።

       ኣማኑአል መንግስቱ  እውን እንተኾነ ስልጣን ዘይምርካቡ፡  ብድምጺ ኣባላት ክምእዘዝ ስለ ዘይደለየ ጥራሕ ኢዩ። በቲ መትከላት ናይ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ንኾርዕ ኢና እንዳበሉ ኣብቲ እምነ መሰረት ናይቲ መትከል ማለት ድምጺ ኣባላት ዘይምእማኖም ዘስደምም ኢዩ። ነዚ ከነኽብሮ ኣሎና ንምሓልከ እንታይ ኣምጽኦ።

      ኣድሓኖም ገና ከመጽእ ከሎ፡ ብኣባላቱ ኣይተደምጸሉን፡ ሕጊ ውድቡ ጢሒሱ ይመጽእ ኣሎ ኢሎም ድምጺ ዘይሃቡ ብኣብዝሓ ኣባላት ንኽኣቱ  ስለዝተደምጸሉ፡ እቶም ዝተሳዕሩ ኣሜን ኢሎም ተቀቢሎምዎ። ኣመል ግን ምስ መግነዝ ስለዝኾነት ኣብቲ ዳሕራይ ኣብ ባይቶ ንእቶዶ ኣይንእቶ ብድምጺ ኣባላት ተሳዒሩ ክነሱ ኣሜን ኢሉ ስለ ዘይተቀበሎ ከኣ ተፈንጨለ። ኣብ ገዛ ፓልቶክ ብድምጺ ተሳዒርኩምዶ ኢሉ ምስተሓተ እወ ደኣ በለ --፠፠--- ኣብ ድምጺ ዘይትኣምን ውድብዶ መስረቱ? ንግሉጽነት ተኣማኒነቲን ከይጎድል ዝኾነ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ተሰኒዱን ረኮርድ ተገይሩን ኢዩ።

መስፍን ሓጎስ ክመጽእ ከሎ እውን እቲ ብዝሒ ኣባላት ኣለዎ ኢሉ ዝተተንበሃሉ ውድቡ፡ ብድምጺዶ ነይሩ ይኸውን፡ ካብ ጉጅለ ኣድሓኖምን ጉጅለ ኤፍረምን ጉጅለ ዓብደላ ኣደም ጉጅለ መስፍን ጸሃየንዶ ኣይተፈናጨለን፡ ብድምጺ ዘይኮነስ ኣነ ዝበልክዎ ዘይተቀበልኩም ዶ ኣይኮነን። ኣብዚ ናይ ሒጂ ጉዕዞ እውን መስፍን ኣብ ቲቪ ሰነድ ዝበሎ ዋላ ውሑዳት ንኹን ግን ኣገደስት ዓበይቲ መን ከማና በሃላይ ዘይኮነን። እዘን ቃላት እዚኤን ከኣ ኢየን ነቲ ሓሶት ናይቲ ሓዲሽ ኣዋጅ ዘቃልዖ---ማለት፠፠1. መርሕነት ሰ.ዲ.ህ.ኤ ነቲ ዝኣትዎ ውዕል ሓድነት ሰልፊ ጠሊሙ፡ ውሑዳት ደገፍቱ ኣከቲሉ፡ ሰልፊ ገዲፉ ከምዝኸደ`፠Fake News

ብተደጋጋሚ ውዕል ተጠሊሙ ይብሉ፡ ዝኾነ ውዕል ክሳብ እቲ ተሰማሚዕካ  ሰልፊ መስሪትካ ስም ምስሃብካ ካብኡ ንንየው መትከል ኢዩ ዝመርሓካ። ኣብ መትከል ክልተ ድሕሪ ባይታ ዘለዎም ዝብል የብሉን፡ ሰልፊ ብኣብዝሃ ድምጺ ዝምራሕ ካብ ኮነ እቶም ከሰስቲ ግን ውልቀሰባት ዘተዛረቡዎ ከም ውሳኔ ምውሳዶም (ናይ ሞት ፍርዲ ፠፨ ጋሽ ሰቲት ወዘተ.) ጥራሕ ዘይኮነ  ኣብ ዝኾነ ጽሑፋቶም ኣነ  ኣነ   ኣነ  ከምዚ በልኩ እምበር ብድምጺ ብመሰረታት ዝብላ ቃላት ፈጺሙ ኣይርከቦን። እቲ ህግደፍ እውን ኢንተኾነ ድሕሪ ባይታኡ ክልተ ድሕሪ ባይታ ዘለዎም ኢዮም ካልእስ ይትረፍ እቶም ዝበዝሑ ኣባላት ቅያዳ ዓማ ኣብ ህግደፍ ኣለዉ። ስለዚ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ምትእኽካብ ደኣ ንበል እምበር ብዛዕባ ድሕሪ ባይታ ክንዛረብ እነተኮይና ቅድሚ እዚ ሰልፊ ምምስራቱ ድሕሪ ባይታኦም እንታይ ነይሩ ኢልካ ምሕታት ኣገዳሲ ኢዩ። ብዘይ መትከላዊ ግርጭት ከምዛ ሕጂ ዝገብርዋ ዘለዉ እንተደኣ ነይሩ ኣመል ምስ መግነዝ ጥራሕ ምባል ኣኻሊ ኢዩ። ሕጂኸ ክልተ ድሕሪ ባይታ ዘለዎም ካብ ኮኑ ነታ መርየት ናይ መንግስቲ  ትብልን: ናብ ኢትዮጵያ ኣይንኣቱን : ብጎነጽ ኢየ ዝኣምን; ወዘተ. ዝብላ  ክውሕጥዎ ዲዮም።  

ከምቲ ገዓሪ ፍሹል ዶክቶር  ባዕሉ ሓዊ ጽልልቲ ዝተጠመቀ ፡ ኣማን ብኣማን ሓዊ ጽልልቲ ዝበሎ ወያ ሕብእቲ ሰልፊ ኣንጻርና እንዳበለ ሃለውለው ዝበሎ፡ ኮር ተገምጠል ጽሩይ ሓሶት ኢዩ ምኽንያቱ መስፍን ሓጎስ ብዝለዓለ ድምጺ ተመሪጹ ክነሱ እታ ሕብእቲ ሰልፉ ወይ ሕቡእ ተልእኮኡ ንምፍጻም ኣይፋልካን ስለ ዝበለቶ ነቲ ሓላፍነት መሪሕነት ክቅበሎ ኣይደለየን። ነዊሕ ከይጸንሐ እውን ካብ ባይቶ ምንስሓብን መጋራጨዊ ዝኽኖ  ሃሰስ ምባልን ዝተዋፈረ፡ ካብዚ ተበጊሱ ከኣ ኢዩ ሃይለ መንገሻ ዑቅበ ንቁሕ ኣስተብህሎ ብልክዕ  ኣቀሚጥዎ ዘሎ ፡ ስኮመሳ ክስዕር ምዃኑ ዝተኣማመነ። ኣንጊሁ ህዝቢ እውን ኣይኣመነን እምበርዶ ብቅንዕና እዩ እናበለ ስክፍታኡ ብቀጻሊ ይዛረብ ነይሩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ኣይሕሱን እዩ ። እቲ ንቡር ሙኩሕ ንዕቀቱን ሓሶትን ኣብ ድምጺ ዘይምእማን ጸረ ዲሞክራሲ ሕማም ስለዝኾነ ንምሉእ ህይወቶም ኣብ ሓንጎሎም ከም ቁርዲድ ለጊቡ ከሸግሮም ስለዝኽእል ቀልጢፎም ዝጻረፍ ዘይኮነ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ዶክቶር ከናድዩ ምምዓዶም ኢዩ። ገለ ካብቲ ብድምጺ ዝተቀርጸ፡ ኣብ ወርሒ 6/ 2017 ዳዊት ሰለሙን ፡ መስፍን  ካብ ዝበሎም ክደግም ከሎ `` ወዲእኩም እንተኾንኩም ከይቀደምኹም ተፈንጨሉ `` ወልዱ ነጋሲ ዋላ ተቃውሞ እንተቀረቦ፡ኩሉ  ዶክቶር ዝብሎን ዚገብሮን ናትና ሓሳብ ምባሉ  ኣብ ሊንክ ጠዉኩም ስምዑ። 

https://www.youtube.com/watch?v=x9HEHiRBJyY&feature=youtu.be

 ሓንትስ ድምጺ ዝኸብረሉ መሰረት ዝኾርዓሉ ሰልፊ ይኹን እምበር ጻዕዳ ይጽናሕኩም ኣብ መንገዲ ክንራኸብ ኢና። ታሪኽ ኣይምሕርን እዩ፡ ህዝቢ ከኣ ኣይጋገን እዩ ፡ ምትህልላኽ ገዲፍኩም ጥዑይ ጥራሕ ስርሑ ደላይ ፍትሒ ኣይተሃላለኽን ኢዩ።  ዚኾነ ሰልፊ መሰል ንክህብ ኢዩ ክሳብ ዝምረጽ ዝመባጻዕ፡  ክሳብ ሽዑ ግን መሰል ናይ መሰረታቱ ምሕላውን ምኽባርን ብድምጺ ከምዝምእዘዝን  ከመስክር  ምስዝኽእል ጥራሕ ኢዩ ዋሕስነት ደሞክራሲ ሃልዩዎ ህዝቢ ክስዕቦን ኣባላት ከጥርን ዝኽእል።

ዓውት ንፍትሓዊ መተከላትና  ክንዕወት ኢና                                                                   

ተስፋይ ባይረ ጥሪ 2018

ሓደ ኣካል ወይ ውዳበ ብዛዕባኡ ክጽሕፍን ክዛረብን እንከሎ፡ “ኣነ ከምዚ እየ” ኢሉ ነብሱ ከላሊ ዝተለምደ እዩ። ነዚ ሌላ ብዝተሰነደ ኣገባብ ከስፍሮ’ውን ንቡር እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ከምቲ “ግደ ዓዳላይ ደልዳላይ” ዝበሃል ገለ ወገናት ንተግባሮም ዘይምጥን ጸጽብቑ  ስም ክሕዙ ምምጥጣር ልሙድ እዩ። ንነብሶምን ይውክለኒ ዝብልዎ ኣካልን  ምስ ተግባሮም ዘይምጥን ስም ክህቡ ምዕዛብ ከምኡ ዝተለምደ እዩ። “ኣዴኻስ ብስም ኣይትወጽዕካ” ከም ዝበሃል። እቲ ጸገም እምበኣር ኣብ መንጎ እቲ ክትኮኖ እትደልዮን ከምኡ ንክትከውን ዘለካ ኣኽእሎን ዘሎ ፍልልይ ከተጻብብ ኣብ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ ዝንጸባረቕ። 

 እቶም “ታሕተዎት ደረጃታት፡ ንላዕለዎት ደረጃታት ይምእዘዙ፤ ላዕለዎት መሪሕነታት፡ ንሓሳባትን ለበዋታትን ኣባላት ብዕቱብነት ኣጽኒዖም፡ ግቡእን ፍጡንን መልሲ ይህቡ። ኣብ ኵሉ ደረጃታት፡ ውሳኔታት ብብዝሒ ድምጺ ይጸድቕ፤ ዝበዝሐ ድምጺ ዘይረኸበ ሸነኽ ድማ፡ ብውሳኔ ናይ ብዙሓት ይምእዘዝ፤ ውሑዳት ግቡኦም እናፈጸሙ፡ ኣብ ዘለውዎ ጽፍሒ ርእይቶኦም ብናጻ ክገልጹ መሰሎም ሕልው እዩ” ዝብሉ መስረታዊ ኣዕኑድ ንዝሓቁፍ፡ ደሞክራስያዊ ጥርናፈ “ናይ ምብራቓዊ ዲሞክራሲ ስዑር ኣምር እዩ” እንዳበልካ፡ ዲሞክራስያዊ ክትከውን ሕጊግ እንዳበልካን ልዕሊ ሕጊ ክትከውን እንዳተሃንጠኻን ናይ ሕጊ ልዕልና ተጣባቒ ክትመስል ምፍታን ቅቡል ኣይኮነን። ንናይ ካለኦት ርኢቶ ኣፍደገ ዓጺካ፡ ኣብ ክሊ “ናተይ ሓሳብ ጥራይ እንተዘይሰዓረ” እንዳኹደድካ፡ ናይ ብዙሕነት ሓብሓቢ መሲልካ ምቕራብ’ውን ቅቡል ኣይኮነን። ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር ዋላ እንተደጋገምካዮ፡ ዓምጣሪ ባህሪኻ ዘቃልዕ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክህልዎ ኣይክእልን።

 

ተፈትወ ተጸልአ፡ ኣብ ሕጋዊ ጉባኤ ዝተመዘዘ መሪሕነት ኣብ መንጎ ክልተ’ቲ ዝተመዘዘሉ ሕጋውን ወግዓውን መድረኻት ሰልፊ ውድብ ወይ ማሕበር ላዕለዋይ ኣካል እዩ። ውሳነታቱ ከኣ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝመዘዞ ሓፋሽ ልኡላውን ተተግባርን እዩ። እዚ መሪሕነት ኣብ መስርሕ ንዝወስዶም ስጉምትታት ምክትታልን ምቁጽጻርን ናይቶም ዝመዘዝዎ ኣካላት መሰልን ሓላፍነትን እዩ። እቲ መሪሕነት ዝወስዶ ስጉምትታት ቅኑዕን ምስቲ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ዘሳንን ክኸውን እንከሎ ምድጋፎምን ምትግባሮም፡ ካብ መስመር ክወጽእ እንከሎ ድማ እንዳተግበርካ ናይ ምንቃፍን ብኻልእ ንኽትክኦ ለበዋ ናይ ምቕራብን መሰል ከኣ ናይቲ መራጺ ኣካል ዕማም እዩ። መሪሕነት ነቲ ካብቲ ዝመረጾ ኣካል ዝመጽእ ነቐፈታን መተሕሳሳሰብን ናይ ምቕባል ወይ ናይ ምንጻግ ዘይገሃስ መሰል ኣለዎ። እቲ መሪሕነት ኪኖቲ ዝተዋህቦ መሰልን ዝተመርጸሉ ዕማምን እንተኸይዱ ከኣ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ተሓታቲ እዩ። እቲ ትሓታትነት ግና ብትዕቢት ዝተሰንጠቑ ኣካላት ኣብ ማእከል ጎልጎል ዘካይድዎ ዘይኮነስ ኣብ ንቡር ወይ ፍሉይ ወግዓዊ መድረኽ ዝካየድ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ኣተገባብራ ቀጥዒ ዘለዎ እዩ። ብጐኒ ኣቲኻ ንመሪሕነትን ስርዒታዊ ኣሰራርሓን ንምጉጣይ ዝግበር ፈተና ግና ዓማጺ፡ ጸረ ዲሞክራስን ኣፍራስን እዩ። ስርዒት ምሓዝ መሕብኢ መሪሕነት ወይ መጨቆኒ ተመራሕቲ ዘይኮነ ስርዓት ዝሕለወሉ ፍቱን ቀጥዒ እዩ።

ናይቲ መሪሕነት ዝመርጽ ሰልፊ፡ ውድብ ወይ ማሕበር ኣባላት ንመን ይመርጹ ወይ ኣይመርጹን ባዕላቶም እዮም ዝውስኑ። ምውሳን ከኣ ካብቲ ዝቐርብ ኣማራጽታት ኣብ ሓደ ምውዳቕ እዩ። ሰባት ኣብ ምምራጽ መሪሕነት ኮነ ውሳነ ኣብ ምውሳን ክጋገዩ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ጌጋ ከውድቕዎም ካብ ዝኽእሉ ምኽንያታት ብዛዕባቲ ንምርጫ ዝቐረብ ሓሳባት ኮነ ኣካላት እኹል ኣፍልጦ ዘይምውናን ክኸውን ይኽእል እይ። እንተኾነ ሓንሳብ ምስ ወሰንካ ወይ ምስ መረጽካ ከምቲ “ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ” ወይ “ቀሚሽ ኣደይ ኣሕንኲሉኒ” ዝበሃል፡ ምጥዓስን ምንጽርጻርን ተቐባልነት የብሉን። ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ቀሪብካ “ሰይጣን ወሰደኒ መልኣኽ መለሰኒ” ኢልካ ኣብቲ ኣቀዲምካ ዝረዓምካዮ ደሓር ግና ዘየዕገበካ ሓሳብን  መሪሕነትን ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ኣራሚ ዳግመ ርኢቶ ምግባር  ቅኑዕ ኣሰራርሓን መሰልን እዩ። ኣብዚ ሕጋዊ መድረኽ ክብትጽሕ ድማ ጹረትን ጽንዓትን ይሓትት። እንተቲ ነዚ ሕጋዊ ኣገባብ ምስዓብ ዘኽእል ትብዓትን ትዕግስትን ምስ ሰኣንካ፡ ኣብ ማእከል ጐልጐል ምጽሕታር ንገዛእ ርእስኻ ኣብ ትዕዝብቲ ካብ ምውዳቕ ሓሊፉ ፋይዳ ስለ ዘየብሉ ክንጐርሓሉ ዝግበኣና እዩ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ እቲ ደሞክራሲያዊ መሰል መራጺ ጥራሕ ኣብ ምዃን ዝድረት ዘይኮነስ፡ ተመራጺ ናይ ምዃን መሰል እውን ዝውስኽ እዩ።

እዚ ስርዓትን ኣገባብን ንኹሉ ኣብቲ መስርሕ ፈትዩን ረድዩን ዝኣተዎ ኣካል ዝምልከት እዩ። ነዚ  ብዘለካ ንብረት ተነይትካ ወይ ብዘለካ ናይ ትምህርቲ ኮነ ናይ ካልእ ማሕበራዊ ብልጫ ተኸዊልካ ዝሰዓር ኣይኮነን። እኳ ደኣ ከምቲ ቀደም ወለድና “ ናይ ሎሚ ገደደ ሰያብ ዝዓብደ” ዝብልዎ ዝነበሩን ሎሚ እንተላይ ናብ “ናይ ሎሚ ገደደ ምሁርን ምኩርን ዝዓበደ” ዝብል ኣበሃህላ ማዕቢሉ ዘሎን እቲ ዕዳ ኣብቶም እንዳፈለጡ ዘደናግሩን ናይ ካለኦት መሰል ክጉዕጽጹ ዝደናደኑን እዩ ዝኸብድ። ኣብ ባህልና ንብዕድመ ዝደፈአን ብተመኩሮ ድዩ ብትምህርቲ ዝሰጐመን እምነት ኣንቢርካ ምስዓብ ዝተለምደ እዩ። እዚ ግና ደረት ዘየብሉ ኣይኮነን። እቲ “ናብ ዓዲ ደሓን ክመርሓኒ” ኢልካ እምነት ዘንበርካሉ ኣካል ቅኒቱ ክቕይር እንከሎ ከምቲ “ክሳብ ትኣምን ኪድ ካብዘይትኣምን ተመለስ” ዝበሃል ኣብ ዘይማእመካ ናብ ልብኻ ምምላስ ንቡር እዩ። እቶም “ኣነ ዘይተኣመንኩ ደኣ መን ክእመን” ኢሎም ዘንቀዱ ግና ናህሮም ቀልጢፉ ኣይዝሕልን እዩ። ኣብ ከምዚ ከኣ እዩ ብዘይካ ምድግጋም ጸርፍን ዘለፋን ካልእ ላዛ ዝሰኣነሎም ወገን ዝገድፎምን “ዓሻስ ጸጸር ክሳብ ዝውዳእ ገበጣ ይጻወት” ኢሉ ዝምስለሎምን። ካብዚ ንምድሓን እምበኣር ክትኮኖ ንእትደሊ ምስ  ክትኮኖ እትኽእል ምምጥጣን የድሊ።

Israel Deports 1 ስደተኛታት ኣብ ሆሎት መዳጎኒ ማእከል - እስራኤል

 

ዋሽንግተን

እስራኤል ብዘይሕጋዊ መንገዲ እዮም ኣትዮም ንዝበለቶም ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ካብ ሃገራ ክወጹ ወይ ማእሰርቲ ከምዝጽበዮም ክትገልጽ ጸኒሓ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ናይ መጀመርያ ስጉምቲምስጓግ ከምዝጀመረቶ ይሕበር ኣሎ።

ሰበስልጣን ኢምግሬሽን እታ ሃገር ንኤርትራዊያንን ሱዳናዊያን ሓተቲ ዑቕባ ካብ እስራኤል ክወጹ ዝእዝዝ መምርሒ ክህቡ ከምዝጀመሩ ተሓቢሩ። 

እስራኤል ነዞም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣተው እዮም ዝበለቶም ኣስታት 40,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ክሳብ ወርሒ መጋቢት, 2018 ብፍቓዶም ናብ ካልእ ሳልሳይ ሃገር ክኸዱ ወይ ማእሰርቲ ከምዝጽበዮም ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ።

ሚካኤል ዝተባህለ ካበይ ምኳኑ ክሕብር ዘይፈቐደ ስደተኛ ናብ ሩዋንዳ ክጥረዝ ምኳኑ ካብ ክፍሊ ኢምግሬሽን እስራኤል ወረቐት ከምዝበጽሖ ይሕብር።

ንሱ እስራኤል ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ክትወስድ ጌጋ ምዃኑ ብምግላጽ ምክንያቱ ድማ እዞም ስደተኛታት ኣብ ዝኸድዎ ሃገራት ኣፍሪቃ ሞት እዩ ዝጸብዮም ይብል።

እስራኤል ግን ነዚ ጥርዓን ስደተኛታት ብምንጻግ መብዛሕትኦም ዝሓሸ ህይወት ንምምራሕ ዝመጹ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት እዮም ትብል። 

እቲ ነዞም ስደተኛታት ናይ ምስጓግ ውሳኔ እቶም ስደተኛታት 3,500 ናይ ኣሜሪካ ዶላር ተዋሂብዎም ብፍቓዶም ክወጹ ወይ ድማ ክእሰሩ ምኳኖም ይገልጽ።

ሰብስልጣን እስራኤል እዞም ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንመለለይ ኣይሁዳዊያን ዝኾነ መንነት ኣብ ሓደጋ ዘእትው እዮም ከምኡውን ኣብታ ሃገር ንዝረአ ዘሎ በብጊዚኡ ዝውስኽ ገበን ንምትሓት መነባብሮ ዜጋታት ተሓተቲ እዮም ይብሉ።

ኣብቲ ዝበዝሑ ስደተኛታት ዝነብርሉ ደቡባዊ ከተማ ቴል ኣቪቭ ትነብር እስራኤላዊት ማይ ጎላን ብሰንኪ እቶም ስደተኛታት ኣይሁዳዊያን ኣብ ጎደናታት ምዝዋር ከምዘይኸአሉ ትገልጽ።

ኣብ እስራኤል ዝርኸባ ትካላት ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ግን ነዚ ስጉምቲ መንግስቲ እስራኤል ዘይሕጋዊን ንዓለምለኸ ሕጊ ዘይኽተልን ዘይሞራላዊያን እዩ ይብሉ።

ካብ ሊበራል ፓርቲሃገር ዝኾኑን ኣባል ፓርላማን ሚካኤል ሮሲን  እስራኤል መጻኢኡ ናብ ዘይተፈልጠ ሃገራት ኣፍሪቃ እያ ነዞም ስደተኛታት ትሰጉግ ዘላ ብተወሳኺ ሩዋንዳ ብዛዕባምስ እስራኤል ስምምዕ ከምዘይብላ ትገልጽ ኣላ ይብሉ።

እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ገለ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ምጽናት ኣይሁድ ብናዚ ጀርመን ዝተረፉ ዜጋታት እታ ሃገር፡መራሕቲ ሃይማኖት፡ ምሁራትን ኣበረርቲ ነፈርቲን ነዚ ስጉምቲ ምስጓግ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ብትሪ ይቓወሙ ኣለው።

ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኢምግሬሽን እታ ሃገር ካብ ሰዓታት ወጋሕቲ ጀሚሮም ተሰሪዖም ይረአዩ ምህላዎም ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ይሕብር።

እዚ ናይ ዑቕባ ሕትኦም ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ እንተተነጺጉ ድማ እቶም ሓዳር ዘይብሎም ደቂ ተባዕትዮ ክልተ ምርጫ ኣለዎም ክእሰሩ ወይ ናብ ካልእ ሃገር ክስጓጉ።

ራቢ ናቫ ሃፊዝ ዳይሬክተር ክፍሊ ትምህርቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል እያ። ንሳ ብዛዕባ እዚ ስጉምቲ እስራኤል ከምዚ ትብል።

አጋይሽ ኣብ መንጎኹም እንተለው እቲ ዝበለጸ ቦታ ክትህቦም ይግባእ። ዝበለጸ ስራሕ ክትህቦም ይግባእ።እዚ እዩ እቲ ቅዱስ መጽሓፍውን ዝብል፡ እዚ ኣነ ዝብሎ ኣይኮንኹን።

መራሕቲ ሃይማኖት፡ ተማሃሮን ካብ ምጽናት ኣይሁድ ኣብ እዋን ናዚ ዝተረፉ ዜጋታት'ሃገር ነዞምሓተቲ ዑቕባ ኣብ እዋን እቲ ምስጓግ ክሓብኡ ይጽውዑ ኣለው።

ኣብረርቲ ነፈርቲ እታ ሃገርውን እዞም ስደተኛታት ዝስጎጉሉ ነፈርቲ ከምዘየብርሩ ይገልጹ ኣለው።

ወዲ 15 ዓመት ኮይኑ ቅድሚ ሸውዓተ ዓመታት ካብ ኤርትራ ናብ እስራኤል ዝመጸ ፊጎ ኣርባዕተ ጊዜ ናይ ዑቕባ ሕትኡ ምንጻጉን ኣቐዲሙ ንዓመትን ፈረቓን ተአሲሩ ከምዝነበረ ብምግላጽ ሕጂውን ካብ ምስጓግ ማእሰርቲ ከምዝመርጽይ ገልጽ።

እስራኤል ኣብ 2012 .ምስ ግብጺ ዘዳውባ ዶብ ብሓጹር ቅድሚ ምእጻዋ ኣስታት 600,000 ስደተኛታት ምድረበዳ ሲናይ ብምቁራጽ ናብታ ሃገር ምእታዎምን ድሕሪ ምዕጻው እቲ ዶብ ድማ ኣስታት 20,000 ስደተኛታት ብመንገዲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት፡ ብወለንትኦምን ካልእ መንገዲን ካብ እስራኤል ምውጽኦም ይፍለጥ።

ብቀዳምነት ብስም ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዕዙዝ ሰላምታና ነቕርበልኩም።ኣብ ጉዕዞ ቃልስኹም ከኣ ዓወት ንምነየልኩም።

ስምና ከም ዝሕብሮ፡ ንሕና ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ቅዋማውን ደሞክራስያውን ስርዓት ንምትካልን፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስን ዝግበር ቃልሲ፡ ህዝብና ኣድማዒ ተራ ንኽጻወት፡ ህዝቢ ንምብርባርን፡ ንምልዕዓልን ዝተበገስና ህዝባዊ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኢና።

መሰረታውያን መቖሚያታትና፡

1.  ኣገባብ ኣሰራርሓናን ኣወዳድባናን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ  ዝቐንዐ እዩ፣

2.  ኣባልነት ኣብ ህዝባዊ ምልዕዓል ብውልቂ ደረጃ ኮይኑ፡ ኣብ ኩሉ ጸፍሕታት ዝግበር ምርጫታት ኣብቲ ሓደ-ሰብ ሓደ-ድምጺ ዝብል ኣምር ዝተርመርኮሰ ይኸውን፣

3.  ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ንክረጋገጽ ዝቃለስ እምበር፡ ንባዕሉ ንፖለቲካዊ ስልጣን ዘይወዳደር በርጌሳዊ ማሕበር እዩ፣

4.  ከም ሻርነት ዘይብሉ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ መጠን ኣንጻር ወይ ደገፍ ናይ ዝኾነ ውድብ መርገጽ ኣይወስድን፣

5.  ንኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ብዝምልከት ኣብ ዝለዓሉ ዛዕባታት ንጹር መርገጽ ይህልወና፣

6.  ኣብ ታሪኻውን እዋናውን ግደ ናይ ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ንኣምን፣

7.  ንናይ ሓባር ራእይና ንምዕዋት ምስ ኩሎም ፖለቲካውያን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ብምትሕብባር ንሰርሕ፣

8.  በርጌሳዊ ማሕበርና እንኮ ወካሊ ናይ ኣብ ደያስፖራ ዘሎ ደላይ ፍትሒ ክኸውን ዕላማ የብሉን፣

ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ሃገርናን ህዝብናን ንምድሓን ምስ ኩሎም ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባት ክሰርሕ ድልው እዩ። ፖለቲካዊ ውድባትና ፍልልያተን ኣጽቢበን ብኹሉ ዓቕመን ኣንጻር እቲ ቀዳማይ ጸላኢ ንኽቃለሳ ኣብ ዝውሰድ ተበግሶታትን ዝግበር ርክባትን ኣወንታዊ ተራ ይጻወት።

ኣብ መደምደምታ፡ ዕላማ ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ኣብ ምስዓር ህግደፍ፡ ምስ ናይ ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባት ዕላማ ተማላላእን ተደጋጋፍን ስለ ዝኾነ፡ ኣባላት ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ድርብ ኣባልነት ብምሓዝ ምሳና ሓቢርኩም ክትቃለሱ ንዕድም። ኣብቲ ነተን ዘይተወደባ ዘለዋ ከተማታት ንምውዳብ እነካይዶ ዘለና ጻዕሪ ሓገዝኩም ከይፍልየና ከኣ ነማሕጽን።

ዓወት ንተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ!

ዝኽርን ሞገስን ንጀጋኑ ሰማእታትና!

Our email: nah

ኣብ ዓለምና ዘይተኣደነ ፍልልያትን ሽግራትን ከም ዘሎ ንማንም ስዉር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብ ዝካየድ ምንቅስቓሳት ናይ ግድን እዩ ምፍሕፋሕ ክህሉ። እዚ ምፍሕፋሕ እወንታዊ ወይ ኣሉታዊ ክወልድ ድማ ባህሪያዊ እዩ። ይኹን እምበር ነቲ ኣሉታውን እውንታውን ፈላሊና ዘርበሓናን ዘየርበሓናን ኣብ ምጥማት  ስስዕቲ ስለ እነቕድም ኣብ ግርጭትን ፍልልያትን ንኣቱ።

ንፍልልያት ዝፈጥር ሽግራት ክህሉ ናይ ግድን እዩ። እቲ ፍልልያት እቲ ግና ኣብ ምንታይ ዝተመርኰሰ እዩ፡ ነቲ ፍልልያት ክወልድ እንክሎ ምጽናዕ ድማ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ሽግር ኣሎ ኢልካ ጥራሕ ፍልልያት ንምግፋሕ ክትጥቀመሉ ግን ካብ ፍትወት ነፍስን ኣነነትን ዝነቅል ፖለቲካዊ በለጽ እውን እዩ ክኸውን። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዝግበኣና ነቲ ካብቲ ሽግራት ዝፍጠር ፍልልያት ኣብ ረብሓ ዝተመርኮሰ ዲዩ ወይ ኣብ መትከል፥ ኣብ ውሽጢ እዚ እቲ ፍልልያት ኣብ መንጎ ውልቀ ሰባት ዲዩ ወይ ኣብ ናይ ኣፈጻጽማ ስራሓት ፈሊኻ ምንጻር እውን ዝያዳ ኩሉ ተደላይነት ኣለዎ። ኣፈጻጽማ መዓልታዊ ስረሓት ምስቲ መትከል ከተጽንዖን ወልቂ ረብሓኻ ከተቐድምን ምዃንካ ርዱእ እዩ።

ደቂ ሰባት ኣብ ክንዲ ብፍንው ብሓደ ዝነብርሉን ዘሰማምዕሉን ሕግታት ክሕንጽጹ ኣድላይነት ኣለዎ። ብዘይጠማሪ ሕጊ ምኻድ ግን ደቂሰባት ኣብ ነንሓድሕዶም ንዘቀራርቦም ይኹን ንዝየራኽቦም ፍልልያት መዕለቢ ክገብሩ ብጣዕሚ ክሽገሩ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ እዚ ዘይበሃል ምትፍናንን ግርጭታትን እዮም ክጥሕሉ። ከም’ዚ ክርከብ እንከሎ ድማ እቲ ምዕብልና ንድሕሪት ተጐቲቱ ናተይ ጥራሕ ስምዑ፥ ኣነ ዝበልክኹም ግበሩ ዝብል ናይ ምብሓት መንፈስ ይስዕርር። ናይ ምብሓት መንፈስ ክስዕርር እንከሎ ድማ እቲ ክክፉኡ ንካልኦት እንዳለጠፍካ፥ ንስኻ ንጹህ መሲልካ ምርኣይ ይስዕብ። ክሳብ ነቲ ጭቡጥ ስነ-ፍልጠታዊ ዝኾነ ኣምር እውን ብግልባጡ ክትጥቀመሉ ትህቅን። ኣብ ከምዚ ኩነታት  ከኣ እቲ ዲሲፕሊን ይጠፍእ እሞ ነቲ ብሓባር ከናብረካ ዝኽእል መትከል ዓነውነው ተብሎ። ውጽኢት ናይዚ ከኣ ቅድም ምርሕሓቕ ድሕሪ ምርሕሓቕ ከኣ ጽልኢ ድሒሩ ድማ ምጽልላምን ንሓድሕድካ ምትህርራምን የስዕብ።

ደቂሰባት ብባህሪኦም ዝፈላለዩሉን ዝሰማምዕሉን ጉዳያት ክህሉ ናይ ርዱእ እዩ። ገሊኡ ክጭክን፥ ከንበርክኽ፥ ክመልኽ፥ ኣነ ጥራይ እየ ቅኑዕ ... ወዘተ ይብል ። ገሊኡ ከኣ ክሰማማዕ፥ ክረዳዳድእ፥ ንሰናይ ዘበለ ክፍትሽን ካብ ትምክሕትን ኣነነትን ርሒቑ ነቲ ጌጋኡ ዝእርምን ብሓባር ናይ ምንባር ወጸዓ ደቂሰባት ወጽዕኡ ምዃኑ ዝኣምንን ኣብ ዝብሉ ባህሪያት ወይ ክፈላለዩ ወይ ከኣ ክመሳሰሉ ይኽእሉ። ብውሽጥኻ ብሓባር ንምንባርን  ንኣምር ድሞክራሲ ንምትግባርን እንዳነጸግካ፥ ምስ ካልኦት ኰንካ ንኹሉ ዘርብሕ ክትስርሕ ይኹን ሽግራት ወይ ፍልልያት ኣብ ዝረኣዩሉ ብስልጡን ኣገባብ ፍታሕ ክተናዲ ማለት ዘበት እዩ። እንታይደኣ ኣብ ክንድኡ ምርሕሓቕ ንከዓሙቕ ዝዕድም ዘይምስልኻ ሒዝካ ነቲ ገፈል መፈል ኣብ ካልኦት ክትነግፎ ናብ ምጽላምን ሽምጠጣን ገጽካ ተድህብ። ኣብ ከምዚ ህሞት ከኣ እቲ ምፍራስ እምበር ምህናጽ ዝብል ሓሳብ ካብ ኣእምሮ ደቂሰብ ስለ ዝሕከኽ ነቲ ፍልልይ ዝፈትሕ ሓሳብ ኣብ ምቕራብ ኣይዕወቱን።

ስለዚ እቲ ኣብ ደቂ ሰባት ክርከብ ዝኽእል ፍልልያት ከም ውሁብ ተወሲዱ፥ ነቲ ፍልልያት ናይ ምምእካሉን ኣካሉ ናይ ምዃንን ብሓደ ተጣሚሩ ዝኸይድ እዩ። በቲ ፍልልያት ከይተገዛእካ ነቲ ንኹሉ ዘርብሕ ሕልና ምሓዝን ምትግባርን ቅድመ ተደላይነት ኣለዎ። ከመይሲ ንሱ እዩ ሓደ ካብቲ ኣካላት ናይቲ ፍታሕ።

 

Harnet Tigrinia Magazine Issue 59

Tuesday, 30 January 2018 20:18 Written by