ኢሰያስ ኣፈወርቂ ገና ኣብ ሰውራ  ከይተሰለፈ ከሎ፥ ካብቶም ምስኡ ዝነበሩ  ብቐረባ ዝፈልጥዎ ስውእ መምህር ሚክኤል ጋብር ሓደ እዩ። ስውእ ሚክኤል ጋብር ኢሰያስ  ንሜዳ ወጺኡ ኢሎም ምስ ሓበርዎ ዝሃቦ ርእይቶ፥ ”ኢሰያስ ናብ ተሓኤ ንኽስለፍ ሜዳ ወጺኡ፥ እዚ ሰብ እዚ ካብ ክልተ ሓንቲ ክፍጽም ኢዩ። እዚ ሰብ እዚ ወይ ንተሓኤ ጠንጢንዋ ኢዱ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ክህብ እዩ ወይ ድማ ክፍንጨል እዩ።”ይብል፡ ስውእ ሚክኤል ጋብር ካብ ምንታይ ነቒሉ ኮን ይኽውን ከምዚ ዝዓይነቱ ትንቢት ዝተነበየ ክሳብ ሎሚ ብኡኡ ዘይዛረብ የለን። ስውእ ሚክኤል፡ ነቲ ትንቢት እቲ ዝተነበዮ ምስጢር  ባህርያት ኢሰያስ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ስለ ዝነበረ ጥራይ እዩ። ከምቲ ዝተባህለ ከኣ ካብ ተሓኤ ተፈንጪሉ ናይ በይኑ  ውድብ መስሪቱ ጥራይ ዘይኮነስ ንተሓኤ ውን ምስ ጓኖት ኮይኑ ኣጥፊእዋ እዩ።

እቲ ካብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክፍለ ዝወጠኖ ውጥን ወይ እውን ምኽንያት መፍለይኡ ዝጉስጉሶ ዘነበረ ጐስጓስ፡ ርኡይ ናይ ሃይማኖት ኣፈላላይ ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል። እቲ ንሱ ዝጥቀመሉ ዝነበረ፡ ምስቲ ኢትዮጵያ ሽዑ ትዝርግሖ ዝነበረት፡ ንክርስትያንን ኣስላምን ብዝፈላልን ኣብ ንሓድሕዱ ክቃተልን ዝመሳሰል ስልቲ ኢዩ ተጠቒሙ። እዚ ካብቲ ኣገባብ ኣካይዳኡ ጀሚርካ ልኡኽ ወይ ስላይ ናይ ገለ ሸነኻት ምንባሩ ብዘይጥርጥር ክትግንዘቦ ዝከእል እዩ ነይሩ። መጀመርያ ኢትዮጵያ እትዝርግሖ ዝነበረት ነፍሕታት “እቶም እስላም ንኤርትራ ዓረብ ክገብርዋ እዮም” ዝብል መናፍሕ ኤርትራውያን ከይሓብሩን ከይሰምሩን ዝዓለመ እዩ ነይሩ።

ብስም እስላም ተወዲቡ ክቃለስ ኤርትራዊ ከብሎ ዘይከኣል እንተኾይኑ፡ ኢሰያስ ክፍለ ከሎ ክርስትያናዊ መልክዕን ጭረሖን ሒዙ ክንቀሳቐስ ከሎ ግና ሃገራዊ ኣይይኮነን ዝብል ኣይተረኽበን። ስለዚ እቲ ሓቂ ክርስትያናዊ ይኹን እስላማዊ ውደባ ብመትከል መሰል ስለዝኾነ ንምንታይ ውድብ መስሪትካ ኢልካ ዘይኮነ፡ እቲ ንሱ ሒዝዎ ዘሎ ንህዝቢ የርብሕን ኣየርብሕን፡ ህዝቢ ባዕሉ ፍርዲ ክህበሉ ጥራይ ኢዩ ዝግባእ። ኢሰያስ እምበኣር እቶም ለኣኽቱ ዝመደቡሉ ውጥን የካይድ ከምዝነበረ ሎሚ እነሆ ብጋህዲ ይረአ ኣሎ።

ከምቲ “ውሕጅ እናስሓቐ ይወስድ”ዝበሃል፡ ኢሳያስ ወግሐ ጸብሐ ንልኡላውነት ኤርትራን ህዝባን ዝፈታተን  ካብ ግዜ ናብ ግዜ በብዓይነቱ ወስታት የቐልቅል ኣሎ። እንትርፎ ብድሑር ስምዒታት ዝተላዕጠጠ፡ ተሓኤ ክትምስረት ከላ ሃገራዊት ውድብ ከምዝነበረት ማንም ኣሉ ዝብል ኣካል ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ጌጋታት ነይርዋዶ እወ ነይርዋ፥ እቲ ጌታት እቲ ክዕረ ይኽእልዶ ነይሩ ብርግጽ ክዕረ ዝከኣል ኢዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን ኣብቲ እዋን’ቲ  ኣሎ ዝበሎ ጸረ-ዲሞክራሲ ዝኮነ ባህሪኡ ኣብ ክንዲ ምእራም ኣብ ምፍንጫል እዩ ዝነሃረ ። “ንሕናን ዕላማናን” ዝብል መግለጺ  ምውጽኡ  መርኣያ እንታይነትን ምስልን ኢሰያስ ኣጒሊሑ ዝበርህ ኢዩ ነይሩ። ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እውን  እንታይነትን ፖለቲካዊ ዕላማን ኢሰያስ ኣብ መጽሐታታ ብዙሕ ግዜ ንህዝቢ ገሊጻ ናይራ።

ኢሰያስ ሕዝዎ ዝነበረ ዕላማ ንምትግባር ንደጋዊ ሓይሊ ዓዲሙ ንሃገራዊ ሓይሊ ክወቅዕ ከሎ’ኳ ሽዑ ኢያ ኤርትራ ከይዳ ከይዳ እዚ ሎሚ ብእሰያስ ዝዝረብ ዘሎ ዘረባታት ከም ዝፍጸም ክንርዳእ ነይሩና። እንተኾነ ግን ንሕና እቲ ሳዕሪ ጥራይ እምበር እቲ ገደል ኣይተራእየናን።

እቲ ኢሰያስ ዘወሰዶ ዝነበረን ጌና ውን ዝወስዶ ዘሎን ስጉምቲ፥ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ከምዘይኮነ ግዜ የብርሆ ኣሎ።  እዚ ሎሚ ኢሰያስ ዘውጽኦ ዘሎ ቃላት፡ ናይ ሎሚ ዘይኮነስ ጌና ንሜዳ ከይወጸ ከሎ ሒዝዎ ዝወጸ ሓሳብን ትልምን እዩ ነይሩ ዝብሉ ብዙሓት እዮም። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን ብርግጽ ንሃገርናን ህዝብናን ክነድሕን ሓቀኛ ድሌት እንተልዩና፥ ወገሐ ጸብሐ ሓሓዲሽ እራራ ካብ ምምስራት ነዚ ሰይጣናዊ ዝኾነ ጉጅለ ኢሰያስን ኮራኹሩን ሓቢርና ተቓሊስና እነወገደሉ  ኣገባብ ብዘይወዓል ሕደር ከም ዘድልየና ክንኣምንን ኣብ ተግባር ክነርእን ከድልየና እዩ። እንተዘይኮይኑ እቲ እንርእዮ ዘሎና ምልክታት ናይ ኢሰያስ ጥልመትን ክድዓትን ደጊም ብሩህ ኢዩ ዘሎ እሞ ምስ ኮነ ዋይዋይ ዘምጽኦ ፍረ የልቦን።

ህግዲፍ፡ ሎሚ’ውን ኣጽቅጥ

Wednesday, 22 January 2020 10:17 Written by

ንህግዲፍ ብሰንክቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን በደላትን ግህሰታትን ብዘለና ዓቕሚ ክንቃለሶ ጸኒሕና። ሕጂ እውን እቲ ቃልሲ ክሳብ ህዝባዊ ዓወት ቀጻሊ ኣሎ። ከም መርኣያ ናይዚ ቀጻሊ ምዕቃብ ልኡላውነት ሃገርን ህዝቢ ሓራ ናይ ምውጻእን ቃልስና ከኣ፡ ንዘመናዊ ጭቆናን ግህሰታትን ናይቲ ንኤርትራን ህዝባን ዝሕምስ ዘሎ ጉጅለ፡ በብመዳዩ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ከነቃለዖ ጸኒሕና። እዚ ቃልስና እቲ ህግዲፍ ብቐጻሊ ባዕሉ ንባዕሉ ዘቃልዖ ዘሎ ተወሲኽዎ፡ ሎሚ ምስማዕን ምርኣይን ምእማን ስለ ዝኾነ፡ ምርዳእ መንነትን እንታይነትን ህግዲፍ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ፍኹሰት ኢሳያስ ኣፈወርቒ ብግቡእ ኣብ ዝተነጸረሉ ደረጃ  በጺሕና ኣለና።

Timket 2020 Gondor

ከምቲ “ይሓይሽ እንተበልኩዎስ፡ ዝገደደ” ዝበሃል፡ ህግዲፍ በቲ ዝንገሮ ዘሎ ተኣሚኑን ጌጋታቱ ተቐቢሉን ኣካይዳኡ ከመሓይሽ ባህርያቱ ስለ ዘይፈቕደሉ፡ እነሆ እቲ ወጽዓን ግህሰትን ስለ ዘየዕገቦ፡ ኣብ ልኡላዊት ኤርትራ ናብ ምውጋይ ዝወስዶ መንገዲ ዓቐበት ትልኽ ይብል ኣሎ።

  • ናይ ዘራጊቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሓጐሱ ንምግላጽ ኣፍልቡ እንዳ ወቐዐን ርእሱ እንዳነቕነቐን፡ “ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብሉ፡ ድሕሪ ሕጂ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ እዮም። ነዚ ከነዕውት ከኣ ብቐጻሊ ክንሰርሓሉ ኢና”
  • ናይ “ሚኒስተር” ዑስማን ሳልሕ፡ “ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ምቕሉል መራሒ ረኺብና ኣለና”
  • ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር፡ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ፡ “ብስም ኤርትራ ኣብ መድረኻት ክምድርን ናይ ኤርትራ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ክሰርሕን ተወኪለ እየ”
  • ናይ ኢትዮጵያዊ መጀር ጀነራል ኣበበ ተኽለሃይማኖት ብተደጋጋሚ “ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ኤርትራ ናይ ምጥቃም ሕጋዊ መሰል ኣለዋ”
  • ናይ ጋዜጠኛን ፖለቲካዊ ተንታንን፡ ኢትዮጵያዊ ትዕቢተኛ ታምራት ነገራ፥ “ንኤርትራ ናብ ደረጃ ንእሽቶ ናይ ቀደም ጠቕላይ ግዝኣት ኣሩሲ ከነውርዳ ኢና፡ ኤርትራ ሓደ ኤምባሲ ጥራይ እዩ ዘድልያ፡ ንሱ እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ እዩ። ኤርትራዊ ካብ በትሪ ሓሊፉ ካልእ ክዕጠቕ የብሉን”
  • ናይ ኢትዮጵያዊ ዓይነ-ስዉር ጋዜጠኛ ተድሮስ ጸጋየ፡ “ውዕል ኣልጀርስ ጽባሕ ቀዲድካ ዝድርበ ተራ ወረቐት እዩ”፡ ዝብሉ ኣበሃህላታት፡ ሰሚዕናን ርኢናን። ኣዚና እውን ተገሪምና።

እዞም ኩሎም ዘይፍትሓዊ ኣበሃህላታት፡ ናይ መልክዕ እምበር፡ ናይ ትሕዝቶ ፍልላይ ዘይብሎም፡ ኢሳያስ ህልውናኡ ቅድሚት ሰሪዑ ብዝሃንደሶ፡ ዘይሓላፍነታውያን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ልኡላውነትናን ክብርናን ውዲት ይኣልሙ ከም ዘለዉ ዘመላኽቱ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ወዮ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ልኡላውነት ዝህድድ ሃቐነታት ምድግጋሙ ምስ ቀጸለ፡ ይሻቐል ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ሻቕሎት እንተዘይበዚሕዎ ኣይውሕዶን እዩ። ምኽንያቱ ዝፈሰሰ ደምን ዝተከስከሰ ኣዕጽምትን  ደቁ እዩ ናብ ዋጋ ዕዳጋ ዝወርድ ዘሎ። እዚ ሻቕሎቱ ተሓቚኑ ጻዕዩ፡ ንህግዲፍ ክጸርግ ናብ ዝኽእል ግብራዊ ህዝባዊ ማዕበል እንተዘይማዕቢሉ፡ ሻቕሎት ጥራይ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። ገለ ወገናት ሎሚ ብግብሪ ስጉምቲ ምውሳድ፡ እንተዘይኮይኑ ምጽሓፍን ምዝራብን ለውጢ ኣየምጽእን እዩ፡ ክብሉ ይስምዑ እዮም። እቲ ዝጸሓፍን ዝዝረብን ናይ “ናብ ግብራውነት ንስገር” መልእኽቲ ዘሕፍልፍ ምዃኑ ግና ክዝንግዕዎ ኣይግባእን።

ሎሚ እውን ጋና ከምቲ፡ “ጭራን ጉድን ብድሕሪት እዩ” ዝበሃል፡ እነሆ እቲ ክድዓት መመሊሱ ይዓርግ። ኣብ ድሮ በዓል ጥምቀት 2020 ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ጐንደር፡ ናይ ሜዳ ምርኢት ካርኒቫል ብናይ ቀደም ኤርትራ ኣብ ትሒቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ እንከላ፡ ዘርኢ ካርታ ( ) ኢትዮጵያ ወቂቡ ከም ዝነበረ ብናይታ ጋና ዋናኣ ዘይተፈልጠ ኢትዮጵያ መንግስታዊ ሚድያ ተገሊጹ ነይሩ። እነሆ ከኣ እቲ ንኤርትራ ከም ኣካል ኢትዮጵያ ዘስፈረ ካርታ፡ ብናይ ኣማሓራ ዝመረጽዎ ሰንደቕ ዓላም ኢትዮጵያ ተጐልቢቡ ኣብ ብዙሓት መርበባትን ማሕበራዊ ሚድያታትን ንዕዘቦ ኣለና። ኣንበሳድር ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ሰመረ ርእሶም ዝመርሖ ጉጅለ ህግዲፍ፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተዓዲሙ ተሳቲፉ፡ ነዚ ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ኮይና ዝተሳእለትሉ ካርታ እንዳ ረኣየ፡ ነቲ ጽንብል ጥምቀት ኣብ  ጐንደር፡ ባርኔጥኡ ግጥም ኣቢሉ ክንእዶ ኩልና ብእዝንና ሰሚዕናዮ ብዓይንና እውን ርኢናዮ።

ሓደሓደ ቀቢጾም ዘይቀብጹ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግዲፍ፡ ያኢ ንህግዲፍ እሙን ኤርትራዊ መንግስቲ መሲልዎም፡ “ነዝስ እቲ ሰብኣይ ባዕሉ ካብ ኢትዮጵያ መብርሂ ክሓትሉ እዩ” ዝብል ተስፋ ኣሕዲሮም ኣለዉ። እንተኾነ እዚ ናይቲ ኮነ ኢልካ በብቑሩብ፣ ፍሑኽ ክብል ዝጸንሐ ሰላሕታዊ ክሕደት መቐጸልታ እምበር፡ ሓድሽ ስለ ዘይኮነ፡ ህግዲፍ ሎሚ’ውን ከምቲ ዝለመዶ ከም ዘጽቅጥ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ዕሉል ብናይ ብዙሓት ንጹሃት ኤርትራውያን ህይወት ዝሕተት ቀታሊ ሰመረ ርእሶም፡ ምስ ኤርትራዊ ሕልናኡን ሕድሪ ስውኣቱን እንተዝነብር ደኣ እንታይ ዘጸቢ ነይርዎ፡ ነቲ ኣጋጣሚ ምልክታኡ ኣስሚዑ ረጊጽዎ መወጸ። ዝለኣኾ መንግስቱ ከኣ ንሱ ብዘቕርቦ ጸብጻብ መሰረት፡ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ቅልጡፍ መብርሂ ምሓተተ። እንተዘየለ ህግዲፍ ብናይ ግዳም ሃፈጽታ ተሳዒሩ ዝረዓመን ኤርትራዊ ክብሪ ዘራኸሰን ስለ ዝኾነ እነሆ ከም ልማዱ ኣጽቂጡ።

ኣብ ፖለቲካዊ ተመኩሮ ሃገርና እዚ ሓድሽ ኣይኮነን። እቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናብ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ዘእተወናን ክቡር ዋጋ ክንከፍል ዘገደደናን እውን ናይ ህዝብና ባህጊ፡ ብናይ ግዳም ሓይልታት “ኣጀዃትኩም በሃልነትን” ናይ ውሑዳት ኤርትራውያን ተንበርካኽነትን”  ምስተጨው እዩ። ሎሚኸ ካብ ተመኩሮና ተማሂርና ነብስና እንተዘይኣሲርና፡ እዚ ዘይድገመሉ እንታይ ተኣምር ኣሎ?፡ ካብ ሕሉፍ ክንመሃር ድሉዋት እንተሊና ግና፡ ክድገም ድዩ ኣይድገምን ኣብ ኢድና ዘሎ እዩ። እንተ ኤርትራ፡ እንተገደደስ ዳግማይ መስዋእትን ቃልስን ደኣ ትሕትት  እምበር፡ ንህዝቢ ኤርትራ ጓዕጺጽካ ኤርትራ ካብ ምዃና ዝዓግታ ሓይሊ ኣይክህሉን እዩ። በዓል ኢሳያስ ካብ ነዊሕ ግዜ ዝኾዓትዎ ጉድጓን፡ ነዚሐምዎ ዘለዉ መርዝን ፈዊስካ፡ ኤርትራ ንምድሓን እቲ ቃልሲ ቀሊል ከምዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ እቲ ዕድል ሕጂ እውን ካብ ኢድና ኣይወጸን። በዚ ዘለናዮ ናይ “ሮማዕ ኢልና ነርክበሉ” ኣካይዳ እንተቐጺልና ግና፡ ታሪኽ ንገዛእ ርእሱ ደጊሙ ጉዳይና ካብ ኢድና ዘይወጸሉ ምኽንያት ኣይክህሉን እዩ።

ዓመተ 2019 ኣብ ኤርትራ፣ ምንቅስቓስ ይኣክል ብደረጃ ዓለም ለኸ ተወሊዱ ዝዓበየሉን  ኣብ ገለ ፖለቲካዊ ውድባት ድማ ካብ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመታት ዝሓሸ ምቅርራብን ሓሓሊፉውን ስምረት ዝተራእየሉ ዓመት ኮይኑ ዝሓለፈ ዓመት’ዩ።  ብፍላይ ኣብ ኣበጋግስኡ መብዛሕትኤን ፖለቲካዊ ውድባት ንምንቅስቓስ ይኣክል ከም ሓደ ዓቢ ህዝባዊ ምልዕዓል ተቐቢለን ምስኡ ሓቢረን ክሰርሓ  ዘርኣይኦ ወለንታ ንብዙሓት ኤርትራውያንን ብራህዋ ኤርትራ ዝግደሱ ወገናትን ኣብ ደንበ ተቓውሞ ቅልጡፍ ሓድነት ክመጽእ’ዩ ዝብል ተስፋ ዘሕደረሎም ኣጋጣሚ ነይሩ ክብሃል ይከኣል። ብሸነኽ ፖለቲካዊ ውድባት ግን ብጀካ እተን ዝሰመራ ውሑዳት፣ መብዛሕትኤን ዓቕመን ዝፈቕዶ ክነሱ ምስቲ ህዝብና ዘለዎ ትጽቢትን ባህግን ዝዳረግ ጉሉሕ ናይ ሓድነት ንጥፈታት ከርእያ ኣይከኣላን። ስለዚ ሎሚውን ናብ 2020 ክንኣቱ እንከለና ነቲ ብኩራት ሓድነት ዝብሃል ክፍወስ ዘይክኣለ ሕዱር ሕማም ሒዝና ስለዝኾንና እዚ ኣተሃላልዋ እዚ መስሓቕ ታሪኻዊ ጸላእትና ከይገበረና ኣይተረፈን።  

ንኣብነት እቲ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ሓደ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ንስርዓት ኢሳያስ ከወድስ፣ ንሉዓላውነት ኤርትራ ብመራኸቢ ብዙሓን ከቈናጽብ ዝሰማዕናዮ ነቲ ኣብ ልዕሊ ሃገርና ብስቱር ዝእለም መጠነ ሰፊሕ ውዲታት ዘጋለጸ ነጸብራቕ ናይ ታሪኻዊ መርገጺ መስፋሕፋሕቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ እዩ። መግለጺ ናይቲ ጋዜጠኛ ነቶም ዛጊት ንስርዓት ህግደፍ ዘይቀበጹዎ ጌግኦም ንኽርድኡ ከም ሓደ ጭቡጥ መርኣያ ክቐርበሎም፣ነቶም ብስም ተቓውሞ ኣብ ዕንክሊል ዝነብሩ ድማ ካብ ድቃሶም ከበራብሮም ዝኽእል ደወል ጌርካ ክውሰድ ዝኽእል እዩ። ነቲ ሕጂ ኣፍጢጡ ዝመጸና ዘሎ ናይ ህልውና ሕቶ ብውሕሉል ኣገባብ ንምምካት ስጡም ሓድነት ነረጋግጸሉ ሓድሽ ተበግሶ ክንወስድ መድረኽ ይጠልበና ኣሎ።

ሎሚውን ከም 1950’ታት ካብቲ ንዓና ብግህዶ ዝርኣየና ንላዕሊ ብዝተራቐቐ ሜላ ንሉዓላውነትና ዝፈታተኑ ናይ ርሑቕን ናይ ቀረባን ግዳማውያን ሓይልታት ውሑዳት ኣይኮኑን። ሃገርና ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ገማግም ጸድፊ እንከላ ንሕና ተቓወምቲ ተነጻጺልና ነካይዶ ንጥፈታት ካብቲ ዘንጸላልወና ዘሎ ናይ ብርሰት መልኣከሞት ዘናግፈና ኣይኮነን። ካብ ሕጂ ንድሓር ኣብ ጸቢብ ውድባዊ ዓንኬል ተደሪትካ ብዛዕባ ፍልልይ ፖለቲካዊ ፕሮግራማት ኣብ ምዝታይ ዝጠፍእ ግዜ የለን። ነብስወከፍና ፖለቲካዊ ፕሮግራምና ነንባዕላትና ሒዝና፣ንውልቃዊ ውዳቤና ብኻልኣይ ደረጃ ሰሪዕና ምእንቲ ህልውናና ክንብል ከም ዜጋታት ኣብ ሓደ ጽላል ተሓቛቚፍና ብዕቱብ ክንሰርሕ እንተዘይክኢልና ዓይንና እናረኣየ ሃገርና ካብ ኢድ ዜጋታታ ወጺኣ መፍቶ ባዕዳውያን ክትከውን እትኽእለሉ  ከቢድ ስግኣት የንጸላልዋ ኣሎ።

መጻኢ ዕድልና ብውድበይ ውድብካ ወይ ድማ በብውልቅና ብንወስዶ ስጉምቲ ዘይኮነስ ከም ዜጋታት ቅልጽምና ኣወሃሂድና ብነካይዶም ንጥፈታት እዩ ዝውሰን። እዚ ክግበር ዝነበሮ ትማሊ እዩ ነይሩ፣ ኣይተዓደልናን ድኣምበር። ሕጂ ድማ በዛ ተሪፋ ዘላ ዕድል ክንጥቀም እንተድኣ ኴንና ንጽባሕ ከይበልና ሕጂ ንበገስ። ከምቲ ክንብርኩት ከይንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ ዝብሃል ኩለን ተቓወምቲ ሰልፍታት፣ውድባት፣ማሕበራት ኤርትራ ነናይ ገዛእ ርእሰን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ኣብ ስራሕ ንኸውዕላ ብቐዳምነት ሓራን ውሑስን ህልውና ሃገር ከረጋግጻ ኣለወን። ብቐዳምነት ካብቲ ህግደፍ ንሃገርና ኣዳልዩላ ዘላ መሸጣ ኣድሒነን ንፖለቲካዊ ዕላምአን እትኸውን ኤርትራ ከውሕሳ ኣለወን። ጸላእትና ክውሕጡና እንጉይ እናበሉ እናረኣና ንውድብ ወይ ንማሕበር ቅድሚ ሃገር ምስራዕ ዘይቅኑዕ ኣኻይዳ ስለዝኾነ ከብቅዕ ኣለዎ።

ብመሰረቱውን ታሪኽ ደንበ ተቓውሞ ከምዝምስክሮ ከም እኽሊ ለማኒ ፋሕ ዝበለ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮታት ኣብ ዝበዝሓሉን ጸላኢ ኢድ ኣእትዩ ክዘርገካ ኣብ ዝኽእለሉን ኩነታት ኣብ ክንዲ ንቀራረብ ነንሕድሕድና ክንባላዕ እዩ ግዜና ባኺኑ።ዛጊት ንሓድነት ዝበቕዑ ውድባት እቶም ሓደ ዓይነት መደብ ዕዮ ወኒኖም ብቕንዕና ንስምረት ዝተበገሱ ውሑዳት ጥራይ እዮም። ሕጂ ዝድለ ዘሎ ግን ቀጻልነት ህልውና ሃገርና ምርግጋጽ ስለዝኾነ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ጠርኒፉ ንኹሉ ንጥፈታትና ዘማእክል ሓደ ሃገራዊ ፎረም/ጽላል ናይ ምፍጣር ሕቶ እዩ።ኣተሃላልዋና ነጥቢ መቐይሮ ክገብር ኣለዎ። ሃለዋት ህዝብና ካብ ልቢ ከደንግጸና ኣለዎ፣ ነንሕድሕድና ንከባበር፣ ብዛዕባ ትማሊ ክንወቓቐስ ክንብል ሎሚ ከይንዝመት ብዓንተቦና ይቕረ ንብህሃል።

 ከሳስን ተኸሳስን ኴንና ንዳነየሉ ሃገራዊ ቤትፍርዲ ስለዘይብልና ነንሕድሕድና ምውንጅጃል ኣብ ትዕዝብቲ ጥራይ ኢዩ ከውድቐና።ምስ ህግደፍ ዘለዉ ክመጹና እናጎስጐና ክነስና ነቶም ትማሊ ዝተጸንበሩና ከነጓንዮምን ክንንጽሎምን ኣይግባእን። ዝኾነ ይኹን ሰብ ነዚ ናይ ሕጂ ቃልሲ ብጭቡጥ ከተዓናቕፍ ክሳዕ ዘይተረኽበ ነቲ ሕሉፍስ ድሕሪ ምውሓስ ሃገር ነርክበሉ።ጸለመ፣ ሕሹኽሹኽ፣ ሕመይታ መለለዪ ህግደፍ ድኣምበር ባህሪ ናይ ደላይ ፍትሒ ኣይኮነንሞ በጃኹም ደቂሃገር ንመዓዓድ።

ብዙሓት ከማና ዝኣምሰሉ ደለይቲ ፍትሒ ኣብ መንጎኦም ንዝፍጠር ፍልልይ ካብ ዝተጠቕሙሉ ብስልጡን ኣገባብ ናይ ምፍታሕ ተሞኩሮ ከም ኣብነት ክውሰድ ዝኽእል’ዩ። ርሑቕ ከይከድና ሓውና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ጉዳይ ሓድነቱን ሓርነቱን ዝገብሮ ዘሎ ቅያ ክስትውዓል ዝግብኦ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ብቑጽሩ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዓበየ ክነሱ ሓድነቱ ንምድልዳል ኣይተጸገመን። ጸገም ነይሩዎ እንተኾይኑ እውን ከምንርእዮ ዘለና ምፍትሑ ኣይከበዶን። ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ንዝገጠሞ ናይ ህልውና ሕቶ ከመይ ጌሩ ብውሕልነት ክሰግሮ ከምዝኸኣለ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። መራሕቱ ንዝሓለፈ ጌግኦም ይቕሬታ ሓቲቶም ንህዝቦም ኽኽሕሱዎ ብልቢ ስለዝተበገሱ ነቲ ተጻዊዱሎም ዝነበረ መፈንጥራታት ጥሒሶሞ ይግስግሱ ኣለዉ። ንምንታይ ድኣሉ ንዓና ንኤርትራውያን ሓድነት ምፍጣር ዝኸብደና?

 ኔልሰን ማንዴላ ን27 ዓመታት ምስዝኣሰሮ መራሒ ሃገሩ ተዛትዩ ክዕወት፣ ፖል ካጋመ ኣስታት 800,000 ዜጋታት ብጭካኔ ዝተቐትሉሉ ውግእ ሕድሕድ ንህዝቡ ይቕረ ኣበሃሂሉ ንሩዋንዳ ኣብ ጎደና ምዕባለ ክመርሕ ብሓባር ዝተዓዘብናዮ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያውን  ኣብዚ ቀረባ እዋን ብልጽግና ፓርቲን ፈደራላዊ ሓይልታትን  ዝባሃሉ ክልተ ደንበታት ምስተፈጠሩ ገለ ካብቶም ኣብ ግዜ ለውጢ ቅድሚ ሓደ ዓመትን ፈረቓን ኣቢሎም ካብ ማእሰርቲ ዝተፈትሑ ተነጣጠፍቲ ናይ ባዕላቶም ሰልፍታት ሒዞም ምስተን ኣቐዲሞም ዝቃለሱወን ዝነበሩ ውድባት ሓቢሮም ንምስራሕ ከምዝተሰማምዑ ንርኢ ኣለና። ክልተ ዓመት ኣብ ዘይመልእ እዋን ነቲ ዝነበረ ግርጭት ረሲዖም ሕጂ መላፍንቲ ክኾኑ ክትርኢ እንከለኻ ዝንኣድ  ስልጡን ኣተሓሕዛ እዩ። ናህና ድኣ ስለምንታይ እዩ ዓመታት ወሲዱስ ውጽኢት ኣልባ  ኮይኑ ዘሎ?  

ወዮ ድኣ  ዘበነ ስደትን ፋሕፋሕን ኮይኑ ባህልን ወግዕን ርሒቑና እምበር ትንፋስ ሰብ ንዝሓለፈሉ ባእሲ ከይተረፈ ዝዓርቁ ወራዙት ወለዲ ዝነበሩና ህዝቢ ኢና።  እዞም ክብ ኢለ ዝጠቐስኩዎም ዝተፈላለዩ ሓይልታት ዝገበሩዎ ዓይነት ዕርቂ ንዓናውን ዝኸብድ ኣይነበረን፣ኣይኮነንውን። ተወፋይነት ጥራይ ኢዩ ዝደሊ። ቀዳማይ ነገር ኣጠማምታና ኣማዓራሪና ኩሉ ኣተሓሳስባና ናብ ረብሓ ሃገር ጥራይ ዘተኮረ ጌርና ቀዳምነታት ክንሰርዕ፣ ከምኡውን ዓቕምናን መዛምድትናን ኣለሊና ቅልጡፍ ስጉምቲ ክንወስድ ይግባእ። ነዚ ብዝምልከት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 2017 ዓ.ም ጀሚሩ ከቕርቦ ዝጸንሐ ናይ ሓድነት ጻውዒት ካብ ገለ ኣሓት ውድባት ተቐባልነት ዝረክብ ዘሎ ይመስል። ሓያሎይ ውድባት ኣብ ሓድሓደ ሃገራዊ ጉዳያት ብሓባር መግለጺ ከውጽኣ ምርኣይውን ሞራል ዝህብ እዩ። ዝተፈላለያ ኣካላት ማሕበራዊ ሚድያ ደቂሃገር ዝገብሩዎ ናይ ሓባር ዜናውን ሓበሬታውን ስርሒታትውን ብሓቂ ዝንኣድዩ። ስለዚ ንሓድነት ባይታ ዝጣጥሕ ዘሎ ይመስልሞ ከይደንጐና ንጠቐመሉ። ስለዚ

ክሳዕ ሎሚ ኣብ መንጎና ንዝተፈጠረ ፍልልያት እንተተኻኢሉ ብይቕሬታ ክንሓልፎ ኣይኮነን ድማ ሃገር ካብ ህግደፍ ሓራ ክሳዕ ትወጽእ ኩሉ ነገር ተወንዚፉ ከምዝጸንሕ ምግባር፣ መሰረታዊ ናይ ጥርናፈና ዕላማ ምውሓስ ህልውና ሃገር ይኸውን።

ንኹሎም ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዝጥርንፍን ብመላእ ህዝቢ እምነት ዝግበረሉን ነቲ ጸረ-ምልኪ ቃልሲ ኣማእኪሉ ዝመርሕን ሃገራዊ ጽላል ብህጹጽ ምፍጣር፣ በዚ ኣጋጣሚ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን እውን ዓቢ ተራ ስለዝህልወኩም ተበግሶ ወሲድኩም እቶም እትፋለጡ ተጸዋዊዕኩም ኣብ ከይዲ እናበዛሕኩም ክትከዱ ስለእትኽእሉ ብዝተረኽበ ቁጽሪ ነብሰ ምውድዳብ ጌርኩም ናይ ሓድነት ጻውዒት ክትገብሩ ብትሕትና ንላቦ።  

ዞባዊ ጂኦፖለቲክስን ናይቲ ከባቢ ኣሰላልፋ ሓይልታትን ኣብ ግምት ብምእታው ንእዋናዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ብግቡእ ገምጊምካ ምስቶም ንሉዓላዊነትና ዝቕበሉ ሓይልታት ዝምድናና ምድልዳል። ኣብዚ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ክልል ዓፋርን ብዝለዓለ ደረጃ ዝጥቀሱ እዮም። ሽሕኳ ኣብ መስርሕ ናይቲ ኣብ መንጎ ህወሓትን ገድሊ ህዝቢ ኤርትራን ዝነበረ ዝምድና ዘጋጠመ ኣሉታዊ ተሞኩሮታት እንተነበረ ህወሓት ኣብ ርእሲ’ቲ ንምዕዋት ብረታዊ ቃልስና ዝኸፈሎ መስዋእትን ንዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ እቲ ነጻነት ዝሃቦ ውሳኔን፣  ሎሚውን ኣብ ነጻነት ኤርትራ መርገጺኡ ዘይቀየረ ውድብ  ምዃኑ ርዱእ  እዩ።

ርግጽዩ ምስ ዝምድና ህወሓትን ህግሓኤን ተታሓሒዙ ኣብ ታሪኽ ዝምድና ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን  ኣብ ዘበነ ብረታዊ ቃልሲ ይኹን ድሕሪ ነጻነት ብዙሕ ክኸውን ዘይነበሮ በደል ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ህዝቢ ተፈጺሙ እዩ። ገሊኡ ታሪኽ ጥራይ ዝዝክሮ ገሊኡ ድማ እንታይነቱ ተመምዩ ሕጋዊ መዓልቦ ዝተገበረሉ ምዃኑ ድማ ይፍለጥ። ነዚ ዝምድና ናብ ንቡር ክንመልሶ እንኽእል ንዝሓለፈ ጌጋታት ደጋጊምካ ብምልዓል ወይከኣ ንዝተወንዘፉ ጉዳያት ኣብዘይጥጡሕ ኩነታት ቅጽበታዊ ፍታሕ ይገበረሎም ብምባል ዘይኮነስ መጀመርያ ኣብ መንጎኻ ርክብ ፈጢርካ ንሕሉፍን ህሉውን ሓባራዊ ጉዳያትካ ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ኮፍ ኢልካ ብዛዕባ ቀጻሊ ስጉምትታትካ ተዛቲኻ  ፍታሕ ብምንዳይ እዩ።

ጉርብትናን ሕውነትን ብኣምላኽ እትዕደሎ ድኣምበር ብፖለቲካዊ ውሳኔ ወይከኣ ብምርጫ ዘይመጽእ ነባሪ ህልውና ዘለዎ  ከምምዃኑ መጠን ብገለ ኣጋጣሚታት ክትኳረ ጸኒሕካ ድማ ክትትኣራረምን እንተዘይኮይኑ ጌጋ ተረኺቡ ኢልካ ዝስረዝ ሕውነት የለን። ትግራይ ናብ ክልተ ሚእቲ ሽሕ ዝጽጋዕ ኤርትራዊ ስደተኛ ተቐቢላ ብዘይ ስክፍታ ከምዝነብር ጌራቶ ዘላ ሓደ ምኽንያት እዚ ሕውነትዚ ኣብ ቦትኡ ስለዘሎ እዩ። ብሸነኽ ክልል ዓፋርውን ከምኡ ክልቲኡ ህዝቢ ብሓባር ይነብር ኣሎ። ንህወሓት ፍሉይ ዝገብሮ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ብሉዓላውነት ምእማኑ ጥራይ ዘይኮነስ ከልቲኡ ህዝቢ ከም ኣሕዋት ተፋቒሩ ከም ጎረቤት ድማ ተሓጋጊዙ ክነብር ከምዝደሊ ብዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ገሊጹ ናብ ህዝቢ ኤርትራውን ደጋጊሙ ጻውዒት የቕርብ ምህላዉ እዩ። ምስቶም ንሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ዝቃለሱ ደለይቲ ፍትሒ ግቡእ ምቅርራብን ምትሕግጋዝን ክገብር ድማ ትጽቢት ይግበረሉ። እቲ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ትግራይን ተማሓዝዮም ከይነብሩ ብዙሕ ኣስማት እናሃበ ከረሓሕቕ ዝፍትን ሸነኽ ዘይሩ ዘይሩ ብራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ዘይግደስ እዩ ምኽንያቱ ድልየት ህዝቢ ኤርትራ ምስኩሉ ጎረባብቱ ብስኒት ምንባር ስለዝኾነ። ሰላም ንኹሉ እዩ ዘርብሕ።

መራሒ ህግደፍ ካብ ስግር ቀይሕ ባሕሪ ብዝተዋህቦ መምርሒ ሓይልታት ለውጢ ኢና ኢሎም ንነብሶም ምስዘጠምመቑ ሓይልታት ኢትዮጵያ ተሻሪኹ ንኤርትራ ኣብ ዘሰክፍ ኩነታት ክሽምማ እንከሎ ህወሓት ግን ነዚ ብምንጻግ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ተቐራሪቡ ንኽሰርሕ  ጻውዒት ምቕራቡ ኣብ ጂኦፖለቲካዊ ኩነታት ናይቲ ዞባ ዓቢ ተራ ኣለዎ። ስለዚ ምእንቲ ናይ ሓባር ረብሓና ክንብል  ተቐራሪብና ንሰርሓሉ ሓድሽ ምዕራፍ ምኽፋት ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። እቲ ንሉዓላውነትና ዝጻባእ መስፋሕፍሒ ሓይሊ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ንመላኺ መራሒኣ ካብ መረጸ ንሕና ድማ ብዓቢኡ እቲ ሕውነት ኣብ ቦትኡ ኮይኑ ብውሕዱ ረብሓ ህዝብና ምስ ዘውሕስ ሸነኽ ክንዛመድ ባህርያዊ ኢዩሞ ውዓል ሕደር ዘየድልዮ ብርቱዕ ኣቓልቦ ክዋሃቦ ዝግባእ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ። ኣብ ፖለቲካ ዓለምና ነባሪ ረብሓ እምበር ነባሪ ዕርክነት የለን ከምዝብሃል ኩልና ልቢ ነዕቢ ንኹሉ ከይንስእኖ ከኣ ኣምላኽ ይሓግዘና።

ሓድነት ሓይሊ እዩ!

 

20 ጃንዩወሪ 2020

ዝፈረሰ ዳስ Image copyright AFP ናይ ምስሊ መግለጺ ቀጹሪ ግዳያት ክሳብ 10 ክበጽሕ ከም ዝኽል ተገሊጹ

ኣብቲ ኣብ ከተማ ጎንደር፡ ክልል ኣምሓራ፡ ዝካየድ ዝነበረ ጽምብል በዓል ጥምቀት፡ ብዘጋጠመ ሓደጋ ብውሕዱ ሰለስተ ሰባት ከም ዝሞቱ ጸብጻባት ካብታ ከተማ ሓቢሮም።

ቁጽሪ ናይቶም ምውታት ክሳብ 10 ከም ዝበጽሕን ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ካልኦት ኣብቲ ሓደጋ ቆሲሎም ምህላዎምን'ውን እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።

እቲ ሓደጋ፡ ሓደ ኣብ ውሽጢ ታሪኻዊ ቤተመንግስቲ ሃጸይ ፋሲለደስ ብዕንጨይቲ ዝተሰርሐ መድረኽ ብምፍራሱ ዝሰዓበ ምዃኑ'ውን ተፈሊጡ።

ኣብ እዋን ሓደጋ ሰባት ሂወት ንምድሓን እናጸዓሩ እንከለዉ Image copyright AFP

ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ከም ዝሓበሮ፡ እቲ ኣብታ ከተማ ዝተፈጸመ ጽምብል፡ ልዕሊ 15 000 ወጻእተኛታት ዝተሳተፍዎ'ዩ ነይሩ።

ክልተ ወጻእተኛታት "ፊኲስ ጉድኣት" ከም ዝወረዶም ድማ፡ ማዕከን ዜና ፋና፡ ንሰብመዚ'ቲ ከባቢ ብምጥቃስ ሓቢሩ። ፋና፡ ኣብ ጸብጻቡ፡ ልዕሊ 100 ሰባት ከም ዝቖሰሉ'ውን ጠቒሱ'ሎ።

እቶም ሰብመዚ ኣብቲ ሓደጋ ሂወቶም ዝሓለፈ ሰባት ከም ዘለዉ'ኳ እንተረጋገጹ፡ ቁጽሪ ናይቶም ግዳያት ግን ዛጊት ኣይጠቐሱን።

ጠምቀት ከብዕል ዝተኣከበ ህዝቢ ኣብ እዋን ሓደጋ Image copyright AFP

ፕረዚደንት እታ ሃገር፡ ሳህለ ወርቅ ዘውዴ፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺባ መደረ ከም ዘስመዐት ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣቃሊሐን።

ወይዘሮ፡ ሳህለወርቅ፡ ኣብ መደረኣ'ውን "እዚ ዝረአናዮ ሓደጋ" ብምባል ብዛዕባ'ቲ ዘጋጠመ ኩነታት ክትዛረብ ተሰሚዓ ነይራ።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-51180182

 

እዚ ምክልኻል ሰራዊት፡ ኣብ ኣእምሮና ሓንሳብ “ኣገልጋሊ ናይቲ ስርዓት” ኢልና ስለ ዝወገናዮ ብምንም ዓይነት ኤርትራዊ ወይ ሃገራዊ እዩ ኢልና ክንኣምን የሸግረና እዩ። እዚ ሰራዊት እዚ ተዋጊኡ ናጽነት ዘረጋገጸ ሰራዊት ሃገራውነቱ ይኹን ህዝባዊ ታሪኹ ክሕከኽ ኣይከኣልን እዩ።

ብመሰረቱ ሰራዊት ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ኩሉ ግዜ በቲ ነታ ሃገር ዘመሓድር ዘሎ ስርዓተ- መንግስቲ፥ ዲክታቶርያዊ ይኹን ህዝባዊ ተማእዚዙ  እዩ ዝኸይድ። ወተሃደር ድማ ብመሰረቱ ንዝመጾ ትእዛዝ ክቕበል ናይ ግድን እዩ። እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ከይገፍሓና እቲ ሰራዊት ሃገራዊ ዲዩ ወይ ኣይኮነን ኢልና ኣብ መጎተ ንኣትወሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ልክዕ እዩ እቲ ሰራዊት በቶም ውሑዳት  ምስቲ ገዛኢ ደርቢ ጠቕሚ ዘለዎም ሰብ ጸሩራታትን  መዓርግን ኢዩ ዝምእዘዝ። እዚ ዝሕብረና እንተልዩ እቲ ሰራዊት ተኣዛዛይ እምበር ካብቲ ስርዓት ዝርኸቦ ዋላ ሓንቲ ረብሓ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። እቶም ቀንዲ ተረባሕቲ እዮም እቶም ቀንዲ ክኹነኑን ክንጸጉን ዝግበኦም። እንተኾነ ዋላ ንዓኣቶም እውን ሃገራዊ መንነቶም ክንገፎ ዘይከኣል እዩ። ቅኑዕን ህዝቢ ዝመረጾን ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣብ ዝምስረተሉ ከም ደቂ ሃገር ብዝፈጸምዎ ገበን መሰረት ሕጊ ብዘፍቅዶ መቕጻዕቶም ክወስዱ ግን ናይ ግድን እዩ።

እቲ ተራ ኣባል  ሰራዊት፡ ከምኡ እውን እቲ ካብቶም ምስቲ ስርዓት ጥቡቕ ውልቃዊ ረብሓ ዘይብሎም፥ ካብቲ መዓልቲ ፍርዲ ናጻ እዮም ክኾኑ ዘለዎም። እዚ ነቲ ለውጢ ብውሽጢ እዩ ዝመጽእ ዝብል ክርዕምን ነቲ ጨቋንኡ ክቃወምን ኣጸቢቑ ዘራጉድን ነቲ ለውጢ ናተይ ኢሉ ክከላኸል ዘኽእልን እዩ። ከም ኣብነት ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ሱዳን ምስተባረዐ፡ እቲ ሰራዊት ቅድም ክብል ንትእዛዛት ጨቋኒ ስርዓት ዘተግብር ዝነበረ ውጹዕ ብምዃኑ፡ ምስ ህዝቡ ደው ኢሉ። እቶም ገለ ካብ ሰራዊት ዘይተዋሕጠሎም ግና ብትእዛዝ ናይቲ ዘምልኽዎ ስርዓት ብዙሕ ነፍሳት ኣህሊቖም ኢዮም። እምበእር  ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኤርትራ’ውን ኣብ መወዳእትኡ ከምቲ ናይ ሰራዊት ሱዳን  እዩ ክኸውን።

 ብወገን ደምበ ተቓውሞ፥ ነዚ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እዚ ብደገ ኰይና፡ ንስኻ’ውን ልዕሌና ተጨቊንካ ኣሎኻ ኢልና፡ ኣብ ጎድኒ ውጽዓት ደው ክብል ኢና ክንጽዕር ዝግበኣና። ካብኡ  ሓሊፍና ክሳብ ኣብ ኤርትራዊ መንነቱ ክንገፎ ንሕልን ኰይንና ግን ሃገራዊ  ሓይሊ ምዃኑ ንዝንግዕ ምዃንና እዩ ዝእምት። እዚ ሰራዊት እዚ ሃገሩ ጠንጢኑ  እንተወጸ ሃገራዊ፥ ኣብ ሃገሩ ኮፍ እንተበለ ዘይሃገራዊ ኢልና ክንፈርዶ እንተዀንና፥ ንሕና እቶም ህዝብና እናተወጸዐ ከሎ በይንና ከመይ ገርና ልዕሊ እቲ ሰራዊት ሃገራውያን ንኸውን? እዚ ሰራዊት እዚ  ውዒሉ ሓዲሩ ዘተኣማምን ድሕ-ረባይታ ረኺቡን እዚ ደምበ ተቓውሞ ሓደ ኢድ ኮይኑ ተጠርንፉ ኣሎናልካ ምስ ዝብልን፥  ነቲ ጨቋኒኡ  ዝኾነ ስርዓት ፈጺሙ ከናሕሰየሉ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።

ነዚ ሰራዊት እዚ እምበኣር ኣብ መስርዕ ጸላኢ ኣእቲና ብብረት ክነጥቅዖ ኣብ ንብገሰሉ እዋን እቲ ውግእ ሓድሕድ እዩ እንተ ተባሪዑ፡  ነቶም ተራ ኣባላት ሰራዊት ንኸነጥፍእ እንተዘይኮይኑ ነቶም ኣዘዝትን ተረባሕትንሲ ፈጺምና ኣይከንረኻኽበሎምን ኢና።  ውግእ ሓድሕድ ምስ ዝባራዕ ከኣ ሓደ እቲ መንእሰይ ሓይሊ እዩ  ካብ ክልቲኡ ወገን ዝድምሰስ። እዚ ሓይሊ እዚ ምስ ዝድምሰስ ከኣ ነታ ሃገር ደው ከብላ ዝኽእል ፍልጠትን ዝከላኸል ጉልበትን ብኸንቱ ክበርስ እዩ። እቲ ሰራዊት’ውን ክተጥቅዖ እናመጻእካ መሊሱ ህልኽ ይሕዞ እምበር ኢዱ ክህብ ውን ኣይኮነን።

 ሓደ ርሑቕ ከይከድና ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል፡  እቲ ሰራዊት ደርግ ክሳብ ዝሰዓር ኢዱ ኣይሃበን። ኣብቲ ዝተኻየደ ውግእ መንእሰይ ኢትዮጵያ እዩ ሃሊቑ እምበር እቶም መራሕትስ ኣይተሃስዩን።  ድሕሪ እቲ ውግእ እቲ ነታ ሃገር ዝተቖጻጸረ ሓይሊ ነቲ ሰራዊት ኣብ ክንዲ ዝጥቀመሉ  ከም ጸላኢ ቆጺሩ ነቲ ትካል ካብ ሱሩ ምሕይዎ።  እዚ ክኸውን ዘይንጽበዮ ኣብ መንጎ ክልተ ደቂ ሃገር ዝካየድ ኲናት ኣብ መወዳእትኡ መሰል ዘይተረጋግጸሉ እንተዀንካ ንገዛእ ርእስኻ ካብቲ ዝሓለፈ ጨቋኒ ስርዓት ዘይትመሃር ምዃንካ እዩ ዘመልክት። እቲ ሰራዊት ሃገራውነቱ ተሓልዩ ከም ወዲ ሃገር መጠን መሰሉ ሕልው ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ኩሉ ትካላት እቲ ጨቋኒ ስርዓት ብሱሩ ክመሓው ኣለዎ ክበሃል እንከሎ፥ ንሓይልታት ምክልኻል ከም ጸላኢ ብምርኣይ ኣይኮነን።

ንሕና ደምበ ተቓውሞ እቲ ለውጢ ብውሽጢ ኢዩ ዝመጽእ ዝብል፡ ተረድኦ ካብ ሃለወና፡ ምናልባት ዓዲ ምስኣቶና ከምዚ ሰራዊት ደርግ ባሕጒግና መሰሎም ዘይሕለወሉ ኣገባብ ዲና ክንክተል። ከምኡ ዝብል ሕልና እንተልዩና ከምቲ ምስላ ኣበው “ኣነዶ ከይሕዛ ነዊት ንስኽንዶ ከይትበልዒ ሸዊት’ ዝብልዎ፡ ክኾነና እዩ እቲ ጉዳይ። ስለዚ ሕልና ደንበ ተቓውሞ ሓደን ንጹህ ሓደን ገበነኛ ከምዘይብሉ፥ ሓደ ሃገራዊ ካልእ ዘይሃገራዊ ገርና እንፈላልየሉ መገዲ ብምንም ኣገባብ ክንክተሎ ኣይግባእን። ብኸምዚ ኣገባብ እዚ እንተተጓዒዝና  መፍቶ እቶም ኣብ ፈቐዶ መራኺቢ ብዙሃን ንሰምዖ ዘሎና፡ ንሕና ተግርኛ ተዛረብቲ ተጋሩ ኢና እናበሉን፥ እቲ ኣብ ኣርባዓታት ምእንቲ ኤርትራዊ መንነቶም ክቃለሱ ዝተመስረተ ሰልፍታት ክነኣእሱን ታሪኽ ኣቦታትና ክድምስሱን፡ ብኡ ኣቢሎም ንህዝቢ ኤርትራ ክፈላልይዎ  ህርድግ ይብሉ ከም ዘለዉ ክንከውን ኢና።

ስለዚ ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኣነኣኢስና ዋጋ ከምዘይብሉ ካብ ምግባር ክንቁጠብን ንመጻኢ እውን መሰሉ ከም ሃገራዊ መጠን ሕልው ክኸውን ከምዝለዎን ብመትከል ክንኣምነሉ ይግባእ። እዚ ሰራዊት እዚ ጽባሕ ክሳብ ኤርትራ ትረጋጋእን ጥሮታ ዝወጽእን ንኡኡ ዝትክእ መከላኸሊ ሓይሊ እትሃንጽን  ነቲ ዝርከብ ሃጓፍ ዝምልእ እዩ ክኸውን። ምናልባት ካብ ውሽጡ ንህዝቢ ኮነ ኢሉ ዘበሳበሰን ገበን  ዝፈጸመን እንተልዩ ግን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርብ እዩ።

ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ 20 ዓመታት ሃንደበት ሓድሽ ምዕባለ ምስ ተራእየ ብዙሓት ኣዛረብቲ ሕቶታት ከም ዝተላዕሉ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ። “መዓስ፡ ኣበይን ብናይመን መንጐኝነትን ተዛትዮም እዮም ደኣ ኣብዚ ስምምዕ በጺሖም? ስለምንታይ እዩ ኢሳያስ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣትዩ ዘዳኽር ዘሎ? ስለምንታይ እዩ እቲ ዲክታቶር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ ኣብ ግምት ዘይኣተወ? ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ስምምዕከ ንህዝቢ ዘይግለጽ? ስለምንታይከ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ከም ቀንዲ መፈላላይ ኮይኑ ዝጸንሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ኮሚሽን ዶብ ዘይተላዕለ? ብፍላይ ብወገን ኤርትራ ወዮ ጉዳይ ዶብ ከይተወገነ ዝምድና ናብ ንቡር ምምላስ “ክሳደይ ንኻራ” ብዝብል ዘዕገርግር ዝነበረ ኢሳያስ፡ ሃንደበት ቃሉ ዓጺፉ ኣብ ማይ ከም ዝኣተወት ኣንጭዋ ኮይኑ? ዝብሉ ካብቶም ብዘሓት ሕቶ ዘልዕሉ ዝነበሩ እዮም።

ናይዚ ኩሉ ስለምንታያት ውዱእን ሓቀኛን መልሲ ክህቡ ዝነበሮም፡ እቶም ወዛሕዛሕ ዝብሉ ዝነበሩ መራሕቲኳ እንተነበሩ፡ ንሳቶም ምስ ኣጽቀጡ ግና ብዙሓት ወገናት ነናቶም ግምታዊ መልሲ ክህቡ ዝተገደድሉ ነይሩ። ናይ ብዙሓት ግምታዊ መልሲ ከኣ፡ እዚ ሃንደበት ዝነጠበ ዝምድና፡ ካብቲ ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት ዘለዎ ናይ ሰላም ጽምእን ህርፋንን ዝነቐለ ዘይኮነ፡ ናይ ግዳም ሓይልታት ዞባዊ ረብሓታትን ልዕልናን ንክሕልዉ ክግዕትዎ ዝጸንሑ ግዳማዊ ተጽዕኖ ዝወለዶ እዩ ዝብል ነይሩ። እቲ እንዳሓደረ ብግብሪ ዝተራእየ ምዕባለ ከኣ ነዚ ግምታዊ መልሲ ናብ ሓቀኛ መልሲ ዘማዕበሎ ነይሩ።

ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባዕሉ ከይተረፈ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ዝፈልጦን ከእውየሉ ዝጸንሐን ክነሱ፡ ነዛ ብኢሳያይ እትምራሕ ዘላ ኤርትራ ኣባል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ክትከውን ምምዛዛ ሓደ ንህዝቢ ዘንጊዕካ ንዲክታቶር ናይ ምቅብጣር ምልክት ነይሩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ቅድም እውን ሓያላት ንናቶም ክብሪ እምበር ንራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ዝተወጠነ ኣይኮነን ኢልና ክንነቕፎ ዝጸናሕና ማዕቀብ፡ ከምቲ ግጉይ ኣመጻጽኣኡ ብግጉይ ኣገባብ ተላዒሉ ተባሂሉ። ነዚ ስጉምታትዚ ንኢሳያስ ንሓንሳብ ናብ ሱዕድ ዓረብያ ንሓንሳብ ድማ ናብ ኢማራት እንዳወሰድካ መዳልያታት ምስላምን ጁባኡ ምምላእን ምስ ተወሰኾ፡ ኣማን ብኣማን ኢሳያስ ኣብዚ ከባቢ ንህዝብና እንዳረግጸ ልኡኽ ንክኸውን ተሓርዩ ከም ዘሎ ተነጺሩ። ካብቲ ኣቐዲሙ ዝተላዕለ ስለምንታያት ከኣ መብዛሕትኡ መልሲ ረኺቡ።

ኢሳያስ ብወገኑ ደሓርስ መመሊሹ ስለ ዝሻደነ፡ ባዕሉ እውን ንግዳማዊ ተልእኮ ተመዚዙ ከም ዘሎ ንምብራህ፡ ብዘይሕፍረት “ድሕሪ ሕጂ ብዛዕባ 5 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ፡ ብዛዕባቲ ከባቢ 200 ሚልዮን ዝኸውን ህዝቢ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ኢና ንሓስብ” ክብል ጀሚሩ። ያኢ ነዚ ከተግብር ኣይሰለጦን እምበር፡ ካብ ሶማልያ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪቃ ተወሳዊሱ። እነሆ ከኣ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣካል ናይቲ በዓል ሱዕድ ዓረብ ነብሰን ንምሕላው ዝደኰነኦ ማሕበር ሃገራት ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ባብኤልመንደብን ኮይኑ። እቶም ንኢሳያስ ዝልእክዎ ዘለዉ ናቶም ሕሳብ ኣለዎም ኢልና ኣለና። ናይ ኢሳያስ ሕሳብ ከኣ ንኤርትራዊ ውሽጣዊ ዋኒን ብዞባዊ ዛዕባታት ኣጐልቢብካ ምርስሳዕ እዩ።

እቲ ግምታዊ ዝነበረ መልሲ ሓቂ ምዃኑ ኣጸቢቕካ ንምብራህ፡ ጌና በቶም ለኣኽቲ ተወሰኽቲ ምልክታት ይመጹ ኣለዉ። ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ግዝኣት ኦሃዮ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝተሳተፍዎ ኣኼባ፡ ምስቲ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተዋህበን ብዙሕ ዘዛረበን ናይ ሰላም ኖበል ሽልማት ብዝተተሓሓዘ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ንበዓል ኢሳያስ “የማነ ጸገም ከይበልኩም ከምታ ዝበልናኩም ግበሩ” ከም ዝበልዎም ብግቡእ ዘማላኸቱ እዩ። ብወገን በዓል ኢምሬትስ እውን “ኣብዚ ከባቢ ሓይልና ከነደልድልን ሰላምና ከነውሕስን ስለ ዝዕንቅፈና፡ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን መልክዕ ከነትሕዞ ናይ ግድን ነይሩ።” ዝብል መግለጽታት ብዝተፈላለዩ ሜላታት ይወጽእ ኣሎ። ርሑቕ ከይከድና ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንሓንሳብ ዝዕጾ ንሓንሳብ ዝኽፈት ዘሎ እውን ናይቲ ንዛረበሉ ዘለና ስምምዕ መሰረቱ ናይ ክልቲኡ ሰላም ዝጸምኦ ህዝብታት ከምዘይነበረ ዘመልክት እዩ።

እዚ ጉዳይ ብፍላይ ንዓና ኤርትራውያን ጌና ጭራኡ ነዊሕ እዩ። ኢሳያስ ካብቶም ልኣኽቱ ተቐቢልዎ ዘሎ ተልእኮ ዝተደራረበ እዩ ዝመስል። ዞባዊ ረብሓ ሓያላት ካብ ምሕላው ሓሊፉ፡ ንኤርትራዊ ልኡላውነትና ኣብ ሓደጋ ከየእቱ ዘስግኡ ምልክታት ኣዳዕዲዕና ንዕዘብ ኣለና። ኢሳያስ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ንዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ዘስመዖም መደረታትን ነዓኡ ተኸቲሎም፡ ካብ መራሒኦም ጀሚርካ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲካኛታትን ጋዜጠኛታትን ዝድርብይዎ ዘለዉ ኤርትራዊ ክብሪ ዝትንክፍ ዘረባታት እውን ኢሳያስ ክሳብ ክንደይ ሓደገኛ ተልእኮ ተቐቢሉ ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ።

ድሕሪ ሕጂ ኢሳያስ ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ክርህርህ፡ ንኤርትራ ከጥፈኣ ዝባኑ ቀሊዑ   ከም ዝተዓጥቀ ነጊሩና እዩ። እዚ ከኣ ንዓና ነቶም ሕድሪ ናይቶም ምእንቲ ልኡላዊት ኤርትራን ራህዋ ህዝባን ዝሓለፉ ሰማእታት ናይ ምኽባር ሓላፍነት ዘለና ኤርትራውያን ከቢድ ጾር ዘሰክመና እዩ። ነታ ኢሳያስ ከም ናይ ግሊ ንብረቱ ትሕጃ ኣትሒዙ፡ ብጐይተቱ ዝነኣደላን ዝነግደላን ዘሎ ኤርትራ፡ “ንሕና ኣለናላ” ዝብል ድምጽና፡ ናብቶም ድምጽን ድሌትን ህዝብና ደፊኖም፡ ንኢሳያስ ኣመላኺዖም ክረብሑ ዝደልዩ ወገናት፡ ከም ዝስማዕ ንግበር። ኢሳያይ ብዘይካብቲ ሳላ ዘመናዊ ስልጣነ ብሚድያታት ንሰምዖ ዘለና ጠላም መደረታቱ፡ ኣብ ሱዕድያ፡ ኤመረትን ኣዲስ ኣበባን ከይዱ እንታይ ይፈራረምን ይሰማማዕን ከም ዘሎ ስለ ዘይንፈልጥ ከሎ ጋና ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ መኻይድቱ ሕሳቦም ንክገብሩ ስምዕታና ነስመዓዮም። ከምቲ “ዓሻ ዝተኸሎ ለባም ነይነቕሎ” ዝበሃል ሎሚ ኢሳያስ ብስኽራን ዝጸየቖ ጽባሕ በሰላኡ ከይሃስየና። ነዚ ኩሉ ክበቅዕን ከነድምዕን ከኣ ኣብቲ ሓደ ክንኮነሉ ዝግበኣና ዓበይቲ ኤርትራ ሃገራዊ ጉዳያት ክንሓብር፡ ከም ወትሩ ሓደራ እብል።

ሰብ ሕልናን ገበርቲ  ቅዱስ ተግባርን ዝኾኑ ተቐማጦ ኣብ ከተማ ሉዛን ሃገረ ስዊዘርላንድ፡ ሎሚውን ከምቲ ወርትግ ዝውፍይዎ ብርኩትን ተደጋጋሚ ሰናይ ኣስተዋጽኦም  ንጀጋኑ ውጉኣት ሓርነት ኤርትራ መደበር ከሰላ ሃገረ ሱዳን ከም ዝሰደዱ በዚ ኣጋጣሚ  ብፍሉዩነት ኣመስጊና ንኣመስገንቲ ክንገልጸሎም ንፈቱ።

ገበርቲ ሰናይ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ብርኩት ወፈያ እንሆ ድማ ሎሚ 2.200.00 ( ክልተ ሽሕን ክልተ ሚእቲን ዶላር ኣመሪካ) ተስዲዱ ኣብ ኢድ መደበር ከሰላ ከም ዝበጽሔ ነበስረኩም።

 እዞም ብርሑቕ ዝኣመኑ ምሉእ ዕግበትን ርሕራሔን ዘለዎም ደቂ ሰባት ብዘይ ምቁራጽ ዘወፍዩ ዘለዉ ገበርቲ ሰናይ ንሕና ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ብስምናን፡ ብስምቶም ንልዕሊ ኣርብዓ ዓመታት ብጽሓይን ደሮናን ምስ ኩሉ ዝተፈላለየ ዓይነት ሕማምን ዝሳቐዩ ዘለዉ ብጾትን ኣሕዋትን ኮይና፡ ነቲ ከይሰልክዩ  ብምድግጋም ዘወፍዝዎ ዘለዉ ሓገዝ ብፍሉይነት ክብ ዝበለ ምስጋናና ነቕርበሎም።

   ምምሕዳር ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ

      ሃገረ ፈረንሳ

ሓንቲ ሃገር ንጽቡቕ ይኹን ንሕማቕ ምርጫ ምክያድ ኣገዳስን ዓቢ ናይ ልምዲ ጸጋን ኢዩ። ምኽንያቱ ሓደ እቲ ህዝቢ ዋላ እኳ ነቲ ብሕጓ ዝካየድ ቁርቁሳትን ፖለቲካዊ ጸወታታትን  ክብድሆን ክበጽሖን እንተዘይከኣለ፥ ዝደለዮ  ንኽመርጽ ድምጹ ናይ ምሃብ  መሰል ይሕሎ ኣሎ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ፡ ነቲ ኩነታት ክርደኦን ተመኩሮ ክቐስመሉን ስለዘኽእሎ ምርጫ ምክያድ እወንታዊ እዩ። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንኽካየድ ተመዲቡ ዘሎ ምርጫ ድማ በቲ ግቡእ መስኖኡ ሓልዩ ክፍጸም የብቀዓዮ።

ኣብዚ ምናልባት ደቂ ሰባት ብዛዕባ ጉዳይ ኣብ ኢዮጵያ ዝካየድ መረጻ፥ ኤርትራውያን እንታይ ኣእተወኩም ዝብል፡ ካብ ኤርትራዊ ወገን ኣይሰኣንን ይኸውን። ይኹን እምበር ከም ጎረበት መጠን ኣብ ከባቢና ዝካየድ ዝኾነ ይኹን ጉዳይ ክጸልወና ምዃኑ ርዱእ እዩ ዝብል እዩ እቲ ቀዳማይ ቀንዲ ነጥቢ። እቲ ካልኣይ ነጥቢ ድማ እቲ ዘኸይድ መስርሕ ምርጫ ንኣና ንኤርትራውያን ከም ተመኩሮ ክንመሃረሉ ስለ እንኽእል፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ኣሉታዊ ሓደጋታት ክንድሕነሉ እንኽእል ናይ ኣእምሮ ብስለትን ተመኩሮን ኣጥሪና ፍታሕ ኣብ ምርካብ ክሕግዘና ይኽእል እዩ።

ምስ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ክከየድ ዝሕሰብ ዘሎ መርጻ፡ ማለት ኢህወደግ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ኣትሒዙ፥ እዚ ናይ ሕጂ ሻድሻይ ግዜኡ እዩ። እዚ ምስታ ጎረበት ሃገር ዝኾነት ኤርትራ ክወዳደር እንከሎ፥ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዘይተመርጸ ኢደ ወነናዊ ብግዚያዊ መንግስቲ ኢዩ  ዝመርሕ ዘሎ። ህዝባዊ መረጻን፥ ህዝባዊ መንግስትን ድማ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ፈጺሙ  ኣይተኻየደን። እቲ ግዚያዊ መንግስቲ ዝበሃል ውን ሎምስ ኣባላቱ  ዝነበሩ ዳርጋ ዝሃደመ ሃዲሙ ዝተኣስረ ተኣሲሩ ዝሞተ መይቱ እዩ። ስለዚ ግዚያዊ መንግስቲ’ውን ዝበሃል  የለን።

ብዝኾነ እቲ ናይ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲቡ ዘሎ ምርጫ፡ ካብቲ ናይ ዝሓለፉ ሓሙሽተ መረጻታት ኣዝዩ ፍሉይን ኣብ ተሃዋስን ዝኾነ ኩነታት ኢዩ ክካየድ። እቲ ፍሉይ ዝገብሮ ሓደ እቲ ናይ ኣንበሳ ብጽሒት ስልጣን ሒዙ ዝነበረ ህወሓት ምስ ማእከላይ መንግስቲ ይስሓሓብ ኣብ ዘለወሉ ግዜ እዩ። እቲ ካልኣይ እቲ ምርጫ ብሓደ ሰልፊ ዝተዓብለለ ዘይኮነስ ሰልፍታት ንክወዳደራ ተፈቒደውን ስለዝኾነ ኣብ መንጎ ናይ ብሄር ፈደራሊዝምን ናይ ኢትዮጵያዊ ዜግነታውን፥  ኣወዳድባ ዘለዎም ሓይልታት ምዃኖም እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ እቲ ዝኸይድ ውክልና ብፖሊሲ ወይ ድማ ብመንነት ዝብል ምህላዉ። ራብዓይ እቲ ምርጫ ህዝቢ ኢትዮጵያ ገና ኣብ ዘይተረጋገአን፥ ጽጥትኡ ሕልው ዘይኮነን፥ ኣብ ንሓድሕዱ ዝቃተተለሉን፥ እቲ ብሄራዊ ፈደራሊዝም ዘስዓቦ ስምዒት ወዲ ብሄረይ ዘይኮንካ ውጸለይ ኣብ ዝብል ሃዋህው ብምህላው ነቲ ምርጫ ምናልባት ኣብ ከቢድ ቅልውላው፡ ከእትዎ ይኽእል ይኸውን ዝብል ናይ ብዙሓት ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ስግኣት እዩ። ነዚ ከቢድ ቅልውላው ሰጊሩ ዝወጽእ መሪሕነት ድማ ንሓዋሩ እታ ሃገር ናብ ንቡር ህላዌኣ ንኽትምለስ ከመይ ዝበለ ብድሆታት ከጋጥሞ እዩ ንግዜ ንግደፎ።

እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን  ኣብ ከምዚ ኩነታት፥ እቲ ምርጫ ብሰላማዊ፡ ፍትሓዊ፡ ሸፈጥ ዘይብሉን ብምዕሩይን ኣገባብ ክካየድ ይኽእልዶ ዝብል ዓቢ ናይ ሕቶ ምልክት ዘልዕል እዩ። ምኽንያቱ እቲ ስልጣን ብመልክዕ  ናይ ብሄራት መን ዓብለለ ቁርቁሳት ዘይተርፍ እዩ። ብፍላይ ኣብ ነንሓድሕዶም ብሄራት ዘሎ ሽግራትን ግርጭታትን። እዚ ስለዝኾነ እቲ ሰረገላ ኣብ ቅድሚ ፈረስ ከይክውን ነገሩ ዘስግእ ይመስል። ሓደ እቲ ናይ ሰልፍታት ኣወዳድባ ነቲ ናይ ሓድነት ኢትዮጵያ ክሕሉ ዝኽእል ዲዩ ኣይኮነን መልሲ ዘድልዮ ይመስል። እቲ ውክልና ዝብል’ውን ንገዛእ ርእሱ ዓብይ ዋጢጥ ዝስዕብ እዩ። ምኽንያቱ ብፖሊሲ ዲዩ ወይ ብመንነት ክኸውን እቲ ውክልና ዝብል ኣዛራቢ ነጥቢ ኢዩ። ሎሚ ኣብ  ዓለምና ናይ መንነታዊ ውክልና ዝበሃል ኣብ ዲሞክራሲ ብዙሕ ኣይሰርሕን እዩ። እንታይ ደኣ እቲ ፖሊሲ ንመላእ እቲ ኣብታ ሃገር ዝነብር ህዝቢ፥ ሃይማኖቱ፥ ዓሌቱ፥ ኣውራጃኡ፥ መበቆሉ ብዘየገድስ ንኹሉ ብማዕረ ዝዳንን፥ ሕግን ፍትሕን ዘንግስ ራኢ ዘለዎን ውክልና እዩ እቲ ሰላም፡ ፍትሕን ምርግጋእን ዘውሕስ። ካብኡ ብዝተረፈ እቲ ናይ ብሄርነትን፥ ሃይማኖትን፥ ዓሌትን፥ መበቆልን ቅድሚ ሃገራዊ ምስራዕ ኣሉታዊ ውጽኢት ኢዩ ክህልዎ። ምስናይ እዚ ድማ ትማሊ እቲ መንግስቲ ብህወሓት ዝተዓብለለ ኢዩ ነይሩ እናተባህለን፥ ሎሚ ውን ኣብ ከምኡ ዝዓይነቱ ኣቕጣጫ ምጉዓዝን ቅሳነትን ድሕነት ህዝብን ዘውሕስ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ድማ ናብቲ ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ዝነበረ ታሪኽ ተመሊስካ ሎሚ ስልጣን ንምጭባጥ ተራና  እዩ ብዝብል ስምዒት ዝኸይድ ቁርቁስ ፈጺሙ ብዲሞክራሲ ክመሓደር  ዘበቅዕ ኣይክኸውንን እዩ።

ስለዚ መስርሕ ምርጫ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ መንነታዊ ውክልና እንተተጓዒዙ በየናይ መለክዒ ኢዩ መንነት ዝቕየስ እውን ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ዋኒን ኢዩ። ብብሄሩ ዲዩ ብሃይማኖቱ ዲዩ ብዓሌቱ ብመበቆሉ በየናይ መለክዒ ኢዩ ክምረጽ ዝብል ኣብ መዘዝ ዘእቱ ኢዩ ክኸውን። ነዚ ጉዳይ እዚ ዝምልከት ምስ ናትና ኩነታት እንተመዛዚናዮ፥ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ፖለቲካዊ ቁርቁሳት ብልክዕ ግልባጡ ኣብ ኤርትራውያን ተቓወምቲ’ውን ምልክቱ ኣሎ። ከም ኣብነት ብዛዕባ ብሄራዊ ውደባ፥ ሃይማኖታዊ ውደባ፡ ዜግነታዊ ወይ ዕልማናዊ ውደባ ኣለዉ። ስለዚ ንሕና ከም ኤርትራውያን ነቲ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘርብሕን ንሓድነቱን ልኡላውነቱን ዘደልድልን ፖሊሲ እምበር፥ ንብሄረይ፥ ውገነይ፥ ኣውራጃይ ዓሌተይ ሃይማኖተይ ዝብል ኣንፈት ንመትከላት ዲሞክራስን ፍትሕን ንሓደጋ ዘቃልዕ ምዃኑ ኣይንስሓት። ጸቢብነት ነቲ ህዝቢ እውን ኣብ ደረጃ ዘይምትእምማን ተነቚቱ፥ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ስምዒታትን፥ ድሑር ዝንባሌታትን ከምዝጥሕል ኢዩ ዝገብሮ እሞ ካብ ብሕጂ ንሕሰበሉ።

ንሕና ህዝቢ ኤርትራ፥ ተቓወምትን ደገፍትን ኣብ ክንዲ ንጉዳይና መዕለቢ ዝኸውን ንሓስብ፥ ደድሕሪ ተረኽቦ ብምኻድ ሓንሳብ ክንሕጎስ ወይ ድማ ክንጉህን ክንቁዝምን ንርከብ። ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ብሓደ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ታምራት ነገራ ዝተባህለ ብጉዳይ ኤርትራ ዝምልከት ነቲ ኣብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ኢትዮጵያዊ  እኳ እንተዘይተባህለ፥ ኣብ ገለ ገለ ኢትዮጵያውያን ዘሎ ሓሳብ ኢዩ ገሊጹ። ልክዕ ኢዩ ኩሉ ኢትዮጵያዊ በቲ እዚ ጋዜጠኛ ዝገለጾ ይሰማማዕ ማለት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ክንደይ ለባማትን መስትውዓልትን ኣብ ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ከምዘለዉ ክንዝንግዕ የብልናን።

ታምራት ነገራ ነታ ዝበላ እቲ ብድሕሪ ሕጂ ተወጢኑ ዘሎን ክውጠን ዘለዎን ሓቂ እኳ ኢዩ ተዛሪቡ መኣስ ሓሲዩ። ምኽንያቱ ኣብ ትግራይ ይኹን ኣብ ኦሮሞ ወይ እውን ኣብ ኣምሓራ ካልኦት ብሄራት ኢትዮጵያ ነዛ ታምራት ነገራ ዝበላ ቅድሚ ሎሚ ዘይተባህለ መኣስ ኮይኑ። ንኣብነት ነፍስሄር መለስ ዜናዊ ቀዳማይ ምኒስተር፡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከምዝበሎ”ንኤርትራ ብሰላማዊ መገዲ ክንጽዕር እምበር፥ ብሓይሊ ክመልሳ ኢየ ዝብል እንተልዩ እነሀ ብረትኩም ዓጢቕኩም ተዋግኡ” ኢዩ ዝበለ። እዚ ድማ ቀጥታ ትርጉሙ ብሽፋኑ ተኸዲኑ ዘይተገልጸ እንተዘይኮይኑ እቲ ታምራት ደርጒሑ ዝፈመዎ እዩ።

እዚ ሕጂ ኣብ ትግራይ ዘሎ ናይ ክልል መንግስቲ እውን እንተኾነ፥ ኣብ ክንዲ ምስቲ ጸረ ሰላም ዝኾነ ዲክታቶር ኢሰያስ ምትህልላኽ፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣስተርሕዩን ምስ ጎረባብቱ ብሰላም ዝነብረሉ ሃዋህው ንኽፍጠር እቲ ዶብ በቲ ስምምዕ ምሕንጻጽ ዓወት ክልቲኡ ጎረባብቲ ሃገራት ምኾነ ነይሩ። ልክዕ ኢዩ፥ እቲ ኣብ ኣስመራ ነጊሱ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ቀንዲ ተሓታትን ናይ ሃገር ክሕደትን ይፍጽም ምህላው ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምኽንያቱ እታ “ብጌም ኦቨር” ዝገለጻ መርኣያ ናይ ዶብ ብይን ንኸይትትግበር  ዘሎ ድሌቱ እትገልጽ ምዃና ብሩህ እዩ። ነዛ ነጥቢ እዚኣ እምበኣር መንግስቲ ክልል ትግራይ በቲ እቲ ስርዓት ኢሰያስ ዝደልዮ ንኸይጸድቀሉ እታ ዶብ ምሕንጻጽ ኣገድስነት ኣለዋ ጥራይ ዘይኮነትስ ንሓዋሩ እውን ምስ ክልቲኡ ሃገራት ዘሎ ህዝቢ ዓቢ ምትእምማን እትፈጥር እያ።

እቲ ካልኣይ ነጥቢ፥ እቲ ብኣልጀሪስ ዝተበየነ ቀያድን ይግባይ ዘይበሃሎ ብይን ንኸይትግበር፥ ኤርትራ ከይተጥቀዓና ብምባል ሓይልታት ኢትዮጵያ ካብቲ ዕስራን ሓሙሽተን ኪሎሜትር መሬት ኤርትራ  ብዘይምውጽኦም፥ መንእሰያት ካብታ ሃገር ንምውጻእን ኣብ ፈቕዶ ጎረባብቲ ሃገራት ከርተት ንኽብሉን ንድሌት ኢሰያስ ንምምላእ ዓቢ እጃም ኣለዎ።

እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ድማ፥ ዋላ እኳ እቲ ኣብ መንጎ ኢሰያስን ዶክተር ኣብዪን ዝተኻየደ ናይ ሰላም ስምምዕ፥ እቲ ወያኔ ካብቲ ኢህወደግ ዝነበሮ ስልጣን ምስ ነከየ ዝተረኽበ ናይ ሰላም ተስፋ  ንኸይትግበር ብሰልስቲኦም ሸነኻት ነናቶም ናይ ፖለቲካዊ ዕዳጋኦም ይጥቀምሉ ኣለዉ። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን እቲ ክንገብሮ ዝግበኣና ዕዮ ገዛና ምስራሕ ስለዝሰኣንና፥ ደድሕሪ ካልኦት እሞ ድማ ንጽቡቕና ዘይምነዩ ዝዛረብዎ ነቋምት ኣብ ክንዲ እቲ ናብ ከምኡ ዘእትወና ዘሎ ስርዓት ኢሰያስ ንብድህ። ኩልና ኤርትራውያን እምበኣር፥ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ንሓልን ክነድሕኖ እውን ሓቀኛ ዝኾነ ድሌት ኣሎናዶ የብልናን ተመራሚርና ንጸላእትና መልሓሶም ዝዓጽፍሉ ኣገባብ ክነናዲ ክሳብ ሕጂ ኣይከኣልናን ዘሎና። ከምቲ “መለበምን ኣይግበርካ መለበምን ኣይኽላእካ” ዝተባህለ ምስላ፥ ታምራት ነገራ የለብመና እዩ ዘሎ። እቲ ዘለብመና ዘሎ ጉዳይ ድማ፥ ኤርትራውያን ደኺሞም ኢዮም ድሕሪ ደጊም ብረት ኣልዒልና ተዓጢቕና እንቃለሶ ኤርትራዊ ሓይሊ የለን እዩ ዝብለና ዘሎ። ንሕና ነዚ ታምራት ዝብሎ ዘሎ ካብ ምንታይ ነቒሉ ኮን ይኸውን ኢልና ክንመራመርን ንዓኡ ዝምክት ተግባር ክንፍጽምን ኢዩ ዝግባእ። ናይቲ ታምራት ዝበሎ እሞ ንግደፎ፥  እቲ ብተግባር ዝረአ ዘሎ ኣብ ኤርትራውያን ፍልልያት፥  ሓድነቱ ዘይደልደለ ህዝቢ ድኹም ምዃኑ መኣስ ሓሶት ኮይኑ። እቲ ወግሐ ጸብሐ ኣብ ደገ ኰንና ሓንሳብ ብዝሓለፈ ጉድለታት ክንቁዝም፥ ሓንሳብ ብኣውራጃይዶ ብሄረይ ኢልና ተበታቲንናስ ቁምነገር ክንገብር ንኽእልዶ? ታምራት ነዚ እዩ ዝሕብረና ዘሎ እሞ ደጊም ንዓኡ ግብራዊ መልሲ እምበር ጽሑፋዊ መልሲ ኣይኮነን ዘድልዮ። እቲ ግብራዊ መልሲ ድማ ንሕና ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓሳብ ተዓጢቕና ሓድነትና ምስ እንደልድል እዩ።

እቲ መንእሰይ ካብ ሃገሩ ንኽስደድ ቀንዲ እቲ እኩይ ምሕደራ ስርዓት ኢሰያስ እኳ እንተኾነ፥ እቲ ነቲ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ዝተበየነ ብይን ንምትግባር ዝቃወም ሓይሊ ናብታ ታምራት ነገራ ዝብላ፥ ኤርትራ መንእሰያት የብላን ናብ ምባል ዘብጽሐ ነጥቢ ምዃኑ ኣይንረስዕ። ሎሚ ስርዓት መንግስቲ ክልል ትግራይ ምስ ኤርትራውያን ተዛሚድናን ተዋስብናን ቋንቋና ሓደ ተመሳሳሊ ባህልን ዘሎና እንተበለ “ዓሳስ ነታ ትብላዕ እምበር እታ መጻወድያ ኣይርእን” ዝብል ምስላ ከይንኸውን ሓደራ።  ሓያሎ ኢትዮጵያውያን እኮ ነቲ ትግርኛ ተዛራቢ ኣብ ክልተ ንኽምቀል ዝገበርዎ ምኒሊክ ንኤርትራ ስለዝሸጥዋ እዮም እኳ ዝብሉ። እዚ ኣበሃህላ እዚ  ነቲ ናይ ታምራት ነገራ ዝበሎ ዘራጉድ እዩ። ብሓጺሩ ካብቶም ኤርትራ ናጻ ወጺኣ ኢሎም ኣስናኖም ዝሕርቅሙን ዘይተዋሕጠሎምን ዝብልዎ ገዲፍና፥ ንሕና እቶም ጉዳይ ኤርትራ ዝምልከተና ኤርትራውያን ደገፍትን ተቓወምትን እንታይ ክንገብር ኣሎና ደኣ ክንሓስብን ነቶም ትማሊ ረግጽትናን ጨቘንትናን ዝነበሩ ዝበልዎ ግብራዊ ብድሆ ክነካይድ ይግባእ።

ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ ነፍስ-ወከፍ ክልተ ዓመት ዝግበር ጉባኤኡ ንምስልሳል ኣብ ምሽብሻብ ይርከብ።

ብመሰረት ኣብ ወርሒ ሓምለ 2019 ዝተኻየደ ናይ ሰልፊ ጉባኤ፡ ዞባ ሽማግለ ሰዲህኤ ዞባዊ ጉባኤ ቅድሚ መፋርቕ 2020 ንኽጋባእ ወሲና። ብኡ መሰረት 9 ዝኣባላታ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቆይማ። ቀዳም ዕለት 11 ጥሪ 2020 ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣወል ኣኼበኣ ብምክያድ ነፍሳ ናብ ሰለስተ ንኡሳን ሽማግለታት ብምስራዕ ዕቱብ ስራሓታ ተታሒዛቶ ኣላ።

ክንዕወት ኢና   

ክፍሊ ዜና ዞባ ሰሜን ኣመሪካ