ሎሚ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኰነታት ሃገርና ከነዕልል እንከለና፡ ጸሓይ ህግደፍ ትዓርብ ከምዘላ፡ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። እዚ ሓቂ እዚ ኣብ ቅድሚ’ቶም ካብ ቀደሞም ብዛዕባ ኣዕናዊ መጻኢ ዕድል ህግደፍ ዝርድኡ ዝነበሩ ወገናት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ቅድሚ’ቶም ንኢሳይያስን ጉጀለኡን ብመለኮታዊ ዓይኒ ርእዮም ዕዉር ግምት  ዝነበሮም ክድግፍዎ ዝጸንሑ ኤርትራዊ ወገናት እውን ንሰንከልከል ህግዲፍ ክቕበልዎ ኣብ ዝግደድሉ ደረጃ በዚጺሖም ኣለዉ። እቶም ቁንጣሮ ደገፍቲ ህግዲፍ ዝመስሉ ዝነበሩ እውን ኣፍ ኣውጺኦም ስለ ዘይተዛረቡ እንተዘይኮኑ  ብውሽጦምስ ኣብ ቀጻልነት ህግደፍ ከም ዝቐበጹ ዘማትእ ኣይኮነን።

እዚ ህግዲፍ ዝርከበሉ ዘሎ ናይ ስግኣት ኩነታት ብሰማይ ዝነጠበ ወይ እቲ ጉጅለ ፈትዩ ዝፈጠረሮ ዘይኮነ፡ ውጽኢት ናይቲ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ከካይድዎ ዝጸንሑ ዘይሕለል ቃልሲ ውጽኢት እዩ። ምናልባት ኣብቲ ቃልሲ ቀጥታዊ እጃም ዘይነበሮም ኣካላት ብኽንድኡ ደረጃ ኣይርድእዎን ይኹኑ እምበር፡ እቲ ንህግዲፍ ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ናይ ውድቀት ጸድፊ ኣብጺሕዎ ዘሎ ቃልሲ፡ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደን ከቢድ ዋጋ ዘኽፈለን ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን። እቲ ክሳብ ሕጂ ህግዲፍ ናይ ካለኦት መሰል ዓፊኑ ነብሱ ንክከላኸል ዘዕነዎ ኤርትራዊ ንብረትን ናይ  ሞራል ማህሰይትን ከምኡ እውን እቲ ካብ ምንቅስቓስ መንካዕ ጀሚሩ ብዝተፈላለዩ ምስምሳት በሊዕዎ ዘሎ ህይወት ንጹሃት ናይቲ ኣንጻር ህግዲፍ ኣብ ዝተኻየደ ሰንሰለታዊ ቃልሲ ዝተኸፈለ ክቡር ዋጋ ኣካል እዩ። እቲ ሎሚ ኣብ እንዳ ህግዲፍ ዝረአ ዘሎ ገማዕማዕን ምክሕሓድን እውን እቲ ብህዝዝቢ ኤርትራ ክካየድ ዝጸንሐ ቃልሲ ዘነቓነቖ ማዕበል እምበር ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣይኮነን።

ክሳብ ሕጂ ኣንጻር ህግዲፍ ዝተኸየደ ቃልሲ ኣዝዩ ከቢድን መሪርን ምዃኑ ክንገልጽ እንከለና፡ እቲ ኣብ ዑናታት እቲ  ክጭቁነሉ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ባይታ ብቑዕ መተካእታ ኮይንካ ናይ ምቕራብ ቃልሲ ዝያዳ ዝኸበደ ምዃኑ ብምዝንጋዕ ከምዘይኮነ ክሰሓት ኣይግበኦን። እዚ ምስቲ “ምፍራስ እምበር፡ መሊስካ ምህናጽስ ከቢድ እዩ” ዝበል ኣበሃህላ ፈለጣት ክንመዝኖ ንኽእል። ስለዚ በቲ ክሳብ ሕጂ ዘካየድናዮ ቃልስን ህግደፍ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምንቁልቋል ደረጃን ከተነየትና ንዝለዓለ ናይ ለውጢ ቃልሲ ከም ወትሩ ድሉዋት ክንከውን ይግበኣና።

በመንጽርዚ ተጸሚድናሉ ዘለና ናይ ለውጢ ትኸል-ንቐል ወሳኒ ቃልሲ፡ “ብቑዕ መተካእታ ንምዃን” ዝብል ኣምር ትርጉም ብዝተፈላለየ መልክዕ ክቐርብ ዝኽእል እዩ። ብሓፈሻ ክንወስዶ እንከለና ከኣ “ንህዝብና ነቲ ብህግደፍ ተነፊግዎ ዘሎ ኩለ-መዳያዊ መሰረታዊ ጸጋታት ከም ዝረክብ ምብቃዑ ወይ ምኽኣሉ” ኢልና ክንወስዶ እንኽእል እዩ። ሎሚ ኣብ ሃገርና ምምሕዳር ህግዲፍ ልዕሊ ሕጊ እዩ። እዚ ብኣንጻሩ ክቕየር ይግበኦ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ወልቀ መራሒ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልዕሊ መንግስታዊ ትካላት እዩ። እዚ እውን ክግልበጥ ይግበኦ። ኮታ ኩሉ እቲ ጉጅለ ምልኩ ኣብ ምትራርን ዕመድ ስልጣኑ ኣብ ምንዋሕን ምእንቲ ክሕግዞ ዝሰርሓሉ ዘሎ ኣገባባት ሸፋጢ ኣገባብ ተቐይሩ ናይ ህዝቢ ልዕልናን ትካላዊ ምምሕዳርን ከውሕስ ናብ ዝኽእል ርትዓዊምምሕዳር ምቕያሩ ማለት እዩ።

“ብቑዕ መተካእታ ንምዃን” ብናይ ውሱናት ኣካላት ቃልሲ ወይ ጽቡቕ ድሌት ዝረጋገጽ ዘይኮነ ናይ ኩሎም’ቶም ኣብ ለውጢ ረብሓ ዘለዎምን ንምትግባሩ ዝብህጉን ኣካላት ናይ ሓባር ኣበርክቶ ዘድልዮ እዩ። ናይዞም ኣካላት ውሁድ ኣበርክቶ ኣድማዒ ክኸውን ከኣ፡ ንኹሎም ኣከኣኢሉ ዘዋስእ ኣብ ድልዱል ባይታ ዝተደኮነ ናይ ሓባር ሜዳ ምምድማድ ናይ ድግን እዩ። እዚ ሜዳ’ዚ ከኣ ናይቶም ተዋሳእቲ ኣተሓሳስባን ኣበርክቶን ብማዕረ ዝንጸባረቐሉ ክኸውን ናይ ግድን ኣድላይ እዩ። እቲ ብቑዕ ተካኢ ንምዃን ከቢድ ዝኸውን ከኣ እቲ ብዘይምጉናይን ምግላልን ብናይ ብዙሓት ዝንባለታት ዝተቓነየ መድረኽ ቃልሲ ምፍጣር ዝከኣል፡ ግና ድማ ናይቶም ተዋሳእቲ፡ ህዝባዊ ሓልዮት፡ ምጽውዋርን ምክኣላን ዝሓትት ብደሆ ስለ ዝኾነ እዩ። ናብዚ ንምብጻሕ ክኸፈል ዝግበኦ ዋጋ ክትከፍል ቅሩብን ብቑዕን ምዃን ከኣ ወሳኒ ግደ ኣለዎ።

ኣብዚ ናይ ሓባር መድረኽ ዘሳኒ ተዋሳኢ ክትከውን ሓደ ዓይነት ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ክህልወካ ናይ ግድን ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ ኣብ ከም ናይ ኤርትራ ዝኣመሰለ ብብዙሕ ዓይነት ብዙሕነት  ዝተነድቀ ህዝቢ ኣብ ኩሉ ዛዕባታት ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ክህልወካ እትጽበዮ ኣይኮነን። ኣብቲ ሰፊሕ ናይ ብዙሕነት ባሕሪ ዘሰማምዓካ ኮነ ዘፈላልየካ ኣተሓሳስባ ከም ዘሎ ፍሉጥን ቅቡልን እዩ። ንኣብነት ኤርትራውነትና የሰማመዓና፡ ህዝብና ካብዚ ካባብና ሓሊፉ ንዓለም የሽቕል ካብ ዘሎ መሪር ወጽዓ ህግዲፍ ናጻ ክወጽእ ኩልና እንሰማማዓሉ እዩ፡ ኤርትራ ድሕሪ ህግዲፍ እንታይ ዓይነት ምምሕዳር ከም ዘድልያ ከኣ፡ ኣብ ደቂቕ ኣተገባብራኡ ደኣ ንኡሳት ፍልልያት ነመዝግብ ንኸውን እምበር እንሰማመዓሉ እዩ። ስለዚ እቲ መሰረታዊ ብቑዕ መተካእታ ንምዃን ናይ እንካይዶ ቃልሲ ብዙሕነትካ ዓቂብካ ኣብቲ ዘሰማማዓካ ኣትኪልካ ክትሰርሕ ምብቃዕ እዩ። ሓድነት ኣብ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ዘለዎ ኣካላት ጥራይ ዝትግበር ከም ዘይኮነ ኩልና እንርደኦ እዩ። ፍልልያትካ ኣመሓዲርካ ብሓባር ምስራሕ ቀሊል ክነሱ፡ ከቢድን ዘይከኣልን ኣምሲልና  ስለ ዝሓዝናዮ ኢና እምበኣር መፍቶ ህግዲፍ ንኸውን ዘለና እሞ፡ ብጽሞና ክንሓስበሉን ግቡእ ዋጋ ክንከፍለሉን ይግበኣና። ዝኾነ ይኹን ህጹጽነትን እዋናውነትን ዘለዎ ጭረሖ እንተ ኣልዓልና እውን፡ ክስገር ዘይግበኦ ዕማም እዩ። ካልእ ነዚ ሓቢርካ ምስራሕ ዘኽብዶ፡ ህግዲፍ እውን ብሓባር ክንሰርሕ ብዘይምብቃዕና ስለ ዝቐስን ኣብ ሞንጎና ሓዊ ካብ ምስዋር ዓዲ ከምዘይውዕል ክንስሕቶ ኣይግበኣናን።

እታ ኣፍሪቃዊት ኾኸብ ክትከውን ብዙሕ ተስፋ ተነቢሩላ ዝነበረት ኤርትራ፡ ሎሚ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ዜጋታታ ዘይሕለወላ፡ ልዕልና-ሕጊ ዘይተረጋገጸላ ነጻ ፕረስ ዘይፍቀደላ፡ ፖለቲካዊ ብዙሕነትን ግሉጽነትን ዘይተፍቅድ፡ ኣሽሓት ደቃ ብዘይ ዕላዊ ክስን ፍርድን ኣብ ፈቐዶ ቤት-ማእሰርታት ዝሳቐዩላ ናይ ስቓይን ኣውያትን ሰፈር ኮይና ኣላ። ድሕሪ እቲ ናይ 30 ዓመት መሪር ብረታዊ ቃልሲ፡ ድሕሪ’ቲ ኩሉ ዝተኸፍለ ክቡር ናይ ናጽነት ዋጋ፡ ሃገርና ኣብ’ዚ ዘላቶ ኩነታት ክትወድቕን ህዝብና ከኣ እዚ ክፍደይን ኣዝዩ ዘሕዝን ታሪኻዊ ስግንጢር እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ’ዚ እዋን ‘ዚ ሃገርና ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ተሸሚማ ከምዘላ ካብ ኩላትና ስዉር ኣይኮነን።

 ከም ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ንልኡላውነት ሃገርና ካብ ሓደጋ  ከነድሕን፡ ኣብ’ቶም ንሰማማዓሎም ውሑዳት ነጥብታት ርዒምና ብሓባር ክንቃለስ ዘኽእለና ጥርናፈ ክምስረት ጽኑዕ እምነት ኣለና። ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ብሃገረ-ኣሜሪካ፡ ብደረጃ ከተማታት ናይ ዝንቀሳቐሳ ህዝባውያን ባይቶታት ጥርናፈ ኮይኑ፡ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝጠመተ ስትራተጂ ዝኽተል፡ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ`ዩ። ብደረጃ ብሰሜን ኣሜሪካ ባይቶ ኣቚሙ፡ ብኣህጉራዊ`ውን ብሓባር ዘሰርሕ ጥርኑፍ ምንቅሳቓስ ንክረጋግጽ ንዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ክቃለስ ጸኒሑን ኣሎን። ነዚ እምንቶ`ዚ ንምዕዋት፡ ንማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ንፍትሒ ዋሺንግቶን ዲ.ሲ. ከባቢኣን ብሓባር ከስርሓና ኣብ ዝኽእል ጉዳያት ክንዝትን ክንሰርሕን፡ ኣብ ክፍላ ለካቲት 2019 መጸዋዕታ ኣቕሪብና። ቀጺሉ ንትሕዝቶ ናይ`ዚ ጽሑፍ`ዚ ብሰፊሑ ዝገልጽን፡ ነዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ሓዲሽ ናይ ቃልሲ መንፈስን ናዕታን ከይነባኽኖ ዘምሕጽንን፡ ንኣሰራርሓን ኣገባብ ኣተሓሕዛን ዝምልከት፡ ኣብ ግንቦት 10፡ 2019 ናብ ኣቦ መንበር ኣወሃሃዲት ሽማግለ ጽሑፍ ኣቕሪብና። ክሳብ`ዛ ዕለት እዚኣ ዝኾነ ዓይነት መልሲ ኣይረኸብናን። ስለዝኾነ፡ ህዝቢ ክፈልጦ  ስለዝግባእ፡ ነዚ ጽሑፍ`ዚ ከነውጽእ ግድነት ኮይኑና። ኣብ`ዚ ጽሑፍ`ዚ፡ ኣብ ዝሓጸረ ጊዜ ንኩላቶም ሰብ -ብርኪ ናይ’ዚ ቃልሲ ዘሳትፍ፡ ናይ ሓባር መሪሕነት ንምቛም ይሕግዙ እዮም ዝበልናዮም እማመታት ነቕርብ።

  1. ብቐዳምነት፡ ብደረጃ ሰሜን ኣሜሪካ፡ ናይ ሓባር መሪሕነት ንምምራጽ፡ ካብ’ቶም ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ኣብ ቅሉዕ ኣኼባ ወከልተን ዝመረጻ ከተማታት ዝወጸት ኣሰናዳዊት ሽማግለ ክትቆውም፣
  2. ኣሰናዳዊት ሽማግለ፡ ናይ ምርጫ ቅጥዕን ናይ ህዝቢ ኣኼባ ዛዕባታትን ብምድላው ኣብ ኩለን ከተማታት ናይ ሰሜን ኣሜሪካ ህዝባዊ ባይቶታት ንክምስረታን ምርጫ ንኽገብራን ጎስጓስ ክተካይድ፣
  3. ኣብ ውሽጢ 3 ወርሒ፡ በብከተምኦም ዝተመርጹ ወከልቲ ከተማታት፡ ኣብ ዝገብርዎ ናይ 2 መዓልቲ ዋዕላ፡ መደብ-ስራሕን ውሽጣዊ ሕግን ናይ’ዚ ጥርናፈ ድሕሪ ምርቃቕ፡ ሓንቲ ናይ ሰሜን ኣሜሪካ ኣወሃሃዲት ሽማግለ ክትምረጽ።

እምነትና፡ ዘይተወደበ ህዝቢ፡ ከድምዕ ዘይክእል ቁጽሪ ጥራሕ`ዩ። ዝተወደበ ህዝቢ ግን ክስዕር ዝኽእል ሓይሊ`ዩ። ስለዚ ኣብ ክንዲ ብሃታ-ሃታ፡ መሪሕነት ንምቛም ጥራይ እንጓየ፡ ብቀዳምነት ኣብ ውሽጢ ሓጺር ጊዜ ጽዑቕ ጎስጓስ ብምክያድ ነፍስወከፍ ከተማ ኣቐዲማ ህዝባዊ ባይቶ ንከተቕውም ክንሰርሕ ይግባእ።

ኣብ መደምደምታ፡ ህዝቢ በብከተምኡ ተጋቢኡ፡ ዕላማታቱን ናይ ሓባር ራእዩን ናይ ቃልሲ ስትራተጂኡን ከየነጸረ ብታህዋኽ ወከልቲ ከተማታት ጥራይ ምምራጽ፡ ከም ሰረገላ ቅድሚ ፈረስ፡ ወይ ኣብ ልጓም ዘይብሉ ፈረስ ምውጣሕ ከይከውን ነተሓሳስብ። ከመይ`ሲ፡ መሪሕነት/ኣመራርሓ ማለት-ቅርጻ-ሓሳብ፡ ራእይ፡ ኣትኩሮን፡ ስእለ-መንገዲ ተነጺሩ ዝተዋደደ ኣገባብ እምበር ወልቀ-ሰብ ወይ ውልቀ-ሰባት ኣይኮነን።

ስርዓት ህግደፍ ብህዝባዊ ሓይሊ ክሰዓር እዩ!

ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና!

ግንቦት፡ 18/2019


 

   

ኣብ ፖለቲካ ሃገርና ጉዳይ ኢሳይያስ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ኣዘራራቢ እዩ። ዳርጋ ኩሎም ክሳብ ሎሚ ብሓፈሻ ብዛዕባ ናይቲ ነዊሕ ፖለቲካዊ መስርሕ ሃገርና፡ ብፍላይ ድማ ብዛዕባቲ መስርሕ ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ኤርትራ ዝጸሓፉ ደረስቲ ኣብ ጉዳይ ኢሳይያስ ክበጽሑ እንከለዉ፡ መብዛሕትኦም ከም ሕሱም ክነቕፍዎ እንከለዉ ገለ ድማ ብዛዕብኡ ከይጠቐሱ ዝሓልፉ ነሓፍቲ ንዕዘብ። እንተ ዝንእዶ ወይከ ሓደ። ኩሉ ኣካይዳ ኢሳይያስ ዘይንኣድ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ቀንዲ ዝምረረሉ ከኣ ካብ ናቱ ዝተፈልየ ርኢቶ ንዘቕርቡ ኣካላት ግዜ ከይሃብካ ምውጋንን ምጽጋዕን (ብቋንቋ የማነ ተኽለገርሽ) መለለይኡ ከም ዝጸንሐ ርዱእ እዩ። ዛንታ ዲክታቶር ኢሳይያስ ብቓላት ዝንገር ጥራይ  ዘይኮነ፡ ኣብዚ ናይ  ድሕሪ ናጽነት ቃልሲ ምእንቲ ህንጸት ሕገመንስታዊትን ዲሞክራስያዊት ኤርትራ እውን ንርእዮ ዘለና እዩ። ንኢሳይያስ ናብዚ እኩይ ተግባር ዝደፍኦ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ሕዱር ሕማሙ እዩ። ነዚ ሕዱር ናይ ስልጣን ህርፋኑ ንምውሓስ  ዝኾነ ስጉምቲ ካብ ምውሳድ ድሕር ዘይብል ሰብ  ምዃን ከኣ ብዛዕብኡ ዝጸሓፉ ኮኑ ብኣካል ብቐረባ ዝፈልጥዎ ወገናት ዝህብዎ ምስክርነት እዩ።

ኢሳይያስ ዋላ’ውን ዕድመን ተመኩሮን እንተደለበ፡ “ህዝቢ እመርሕ ኣለኹ” እንዳበለ ብግብሪ ግና  ነቲ ህዝቢ ዝብህጎ መንገዲ ዝጻረር ኣቕጣጫ ሒዙ ዝጐዓዝ ስግንጢር እዩ። ሕጂ እውን ኣብዚ መንገዲ ጥፍኣት’ዩ ናህሪ ወሲኹ ዝጐዓዝ ዘሎ። ህዝቢ “ፍትሒ ይንገስ” ከብል እንከሎ ንሱ ኢደወነናውነት የንግስ፡ ህዝቢ “ንምርሓሉ ሕግን ዝመርሓና ኣካልን ባዕልና ናይ ምውሳን ዲሞክራስያዊ መሰል ይሃልወና” ክብል እንከሎ፡ ንሱ ኣነ እየ ከኣልየ ኩሉ ይብል። ህዝቢ “ልኡላውነት ሃገረይ ይከበረለይ” ክብል እንከሎ፡ ንሱ ጉዳይ ልኡላውነት ኣዝዩ ንኡስ ኣጀንዳ እዩ ይብል፡ ህዝቢ  “መሰል ምውዳብ፡ ሓሳብካ ምግላጽን ሃይማኖታዊ እምነትን ይከበረለይ” ክብል እንከሎ፡ ንሱ መሰል ዝህብን ዝኸልእን ኣነ እየ ይብል፡ ኮታ መራሒ ህግዲፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዕድመ ስልጣኑ ምእንቲ ከናውሕ ኣንጻር ድሌትን ፈቓድን ህዝቢ ኤርትራ ዝወስዶ ስጉምትታት፡ ኣብነት ጠቒስካ ዝሕለፍ እምበር ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን።

ከምቲ “ትውሕጦ ተበልኩዋስ ትጐስሞ” ዝበሃል፡ ኢሳይያስ፡ ኣብ ክንዲ ብዝሓለፈ ህዝቢ ዘስተናዕቕ ተግባራቱ ዝንሳህ፡ ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣቢሉ’ኳ ምስ ኢትዮጵያ ኣመጻጽኣኡ ኮነ ኣካይዳኡ ዘይፍለጥ ጠንባር ዝምድና ምስ ፈጠረ፡ ወዮ ኣብቲ ጸረ ህዝቢ ተመኩርኡ ዘርእዮ ዝነበረ ጉርሕን እኩይ ውሕልነትን ፈጺሙ ጠፊእዎ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሮ ሕዱር ንዕቀት ብዘሕዝንን ብዘስደምምን ኣገባብ ክደጋግሞ ተዓዚብና። እዚ ተግባሩ እንተላይ እቶም ሕድሪ ህዝቢ ዘየኽብርን ጠላምን ካብ ናቱ ዝተፈልየ ርኢቶ ዘይጸውር ቀታልን ምዃኑ ዝፈልጥዎን ኣብቲ ገበኑ እጃም ዘለዎምን ቀረቡ ከይተረፉ፡ ኢሳይያስ ክሳብ ክንድዚ ካብቲ ክኢላ ተዋሳእነቱ ወጺኡ ዓበድበድ ምባሉ ኣዝዮም ተገሪሞም። ኢሳይያስ ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ንህዝቢ ኤርትራ ኣርእይዎ ዘይፈልጥ ናይ ዝሰኸረ ስሓቕን ኣፍልብኻ ምውቃዕን ካብ ዝተዓዘቡ መጋይሽቱ ገለን ብውሽጦም ገለን ድማ ኣግሂዶም “እዋእ እንታ እዚ ሰብኣይ ደኣ ዓቢዱ እንድዩ” ዝበሉ ውሑዳት ኣይነበሩን። ኣብ ጐንደር ከይዱ ምልፍላፍ ምስ ወሰኸሉ ከኣ “ናይ ሕጂ ገደደ” ዝበሉ ብዙሓት እዮም። ካብቶም ዓደምቱ እውን ምስቲ ብዛዕብኡ ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ዘይግበኦ ሓበሬታ፡ ካብ መስመር ወጺኡ ዓቀልባዕባዕ ምባሉ ዝደንጸዎም ብዙሓት ነይሮም። እቲ ፈኾስኮሱ ርእዮም መሊሶም ከሻህርትዎ፡ ፈረስ፡ ገመል፡ ድርዕቶ፡ ካትም፡ ዋልታን ቡንን ምስ ኣበርከትሉ ከኣ፡ ነቲ ኣደታትና ፈቐዶ መንገዲ ቅጫ ቀጭየን ጎጎ ጐግየን ርሑስ ቆጽሊ ኣሰንየን ዝቕበለኦ ረሲዑ፡ በቲ ናይ ኣዋሳን ኣዳራሽ ምልንየምን ኣዲስ ኣበባን ኣሕዲሱ ዝሕዞን ዝጭብጦን ጠፈኦ።

ነዚ ተዓዚቡ ምስ ካልእ ሰብ ዘይኮነስ ምስ ነብሱ ዝዛረብ ዝነበረ ኤርትራዊ ውሑድ ኣይነበረ። “እንታ እዚ ሰብኣዊ እንታይ’ዩ ወሪድዎ? እምበርከ ንሱ ድዩ?” ናይ ብዙሓት ሕቶ ነይሩ። ውዱእ መልሲ ዝህብ ግና ኣይነበረን። ካብዚ ኩሉ ዓበድበዱ ዝያዳ ቁጠዐ ዘሕደረ እቲ ቅድም ምላቑ ዝመስል ዝነበረ፡ ደሓር ግና  ተረጊጹን ግዜን ኩነታትን ኣጽኒዑን ዝድርብዮ ዝነበረ ቃላት እዩ። እቲ ሰማዒ በቲ “ዶ/ር ኣብይ ክመርሓና ናይ ቃለዓለም ዘይኮነ ብሓቂ ወኪለዮ ኣለኹ፡ ጉዳይ ዶብ ኣዝዩ ንኡስ ኣጀንዳ እዩ፡ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ እዩ” ዝብል ወልደፍደፉ እንዳተገረመ፡ “ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘካየድናዮ ውግእ ኣይከሰርናን” ምስ በለ ኩሉ ሰብ “ኦ ድሕሪ ሞት ጥዕና ቅበጽ ማለት ከምዚ እዩ” ብዝብል ኣዝዩ ተገሪሙ።  “ሰብኣይ ኣማን ብኣማን ሓሚሙ እዩ” ዝበሉ’ውን ብዙሓት እዮም። “የለን ኮነ ኢሉ ከሕምመና እምበር ኣይሓመመን” ዝብሉ እውን ከምኡ። እቲ ነቲ ኣበሃህላኡ በብመንገድኻ ምትርጓም ሕጂ እውን ዘይኣረገ ኣጀንዳ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ኣብዚ ጉዳይዚ ነዚ ዲክታቶር ኣተዓራርዮም ከቕርብዎ ዝፍትኑ ግና ስዑራት እዮም።

ብሰንክቲ ኢሳይያስ ከም ዝጀመሮ ዓለም ለኻዊ ተፈላጥነት ብዘለዎ ዘይሻራዊ ኣካላት ብዝሃብዎ ምስክርነት ዝተረጋገጸን ኤርትራ ውግእ ብምጅማራ ዝያዳ 10 ሚልዮን ዶላር ንክትክሕስ ዝተበየናን ውግእ 1998-2000፡ ኢሳይያስ ብዝተኣመነሉ፡ ብዙሓት ተዓዘብቲ ግና ውሒዱ ዝበልዎ 19 ሺሕ ኤርትራውያን መንእሰያት ተሰዊኦም። ካብቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ቦታታት ተመዛቢሎም ንብረቶም ዛሕዛሕ ዝበለ ኤርትራውያን ብዙሓት እዮም። ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢትዮጵያ ዝነበሩ  ከም ሳዕቤን ናይቲ ኢሳይያስ ዝጻሕተሮ ውግእ ንብረቶም ዝባኸነ ኤርትራውያን ውሑዳት ኣይኮኑን። ስለዚ ከምዚ ዓይነት ጉድኣት ንዘስዓበ ውግእ ኣየኽሰረናን ምባልሲ ምስ ምንታይ’ዩ ክቑጸር። ህዝቢ ኤርትራ ሓደ እዋን ዕድል ምስ ረኸበ፡ ካልእ ኩሉ ገዲፍካ በዛ ንህዝብን ሰማእታቱን ኣስተናዒቑ ንለኣኽቱ ከሕጉስ “ኣይከሰርናን” ኢሉ ዝሓጨጫ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከም ዘቕርቦ ፍሉጥ እዩ። ኤርትራን ህዝባን ግና ከሲሮም እዮም። እኳደኣ ብገንዘብን ንዋትን ዘይትመን ክሳራ። እንተ ኢሳይያስ ኣበይ ከይበጽሑ ብዝብል ትዕቢት ተሰንዲሑ’ዩ  ክሳራ ኤርትራን ህዝባን ክሳርኡ ከምዘይኮነ ኣፉ መሊኡ ነጊሩና።

ምልክት ዋትሳፕ Image copyright Getty Images ናይ ምስሊ መግለጺ መንነትን ቁፅርን ግዳያት ኣይተፈለጠን

መረዳእታ ዝጉሕሉ ሰርሰርቲ ('ሃከርስ') ንዋትሳፕ ብምጥቃም፡ ኣብ ሞባይል ስልክታትን ካልኦት ኤለክትሮኒክስን ናይ ስለያ ሶፍትዌር (መተግበሪ) ጽዒኖም ምንባሮም ተረጋጊጹ።

ኣብ ዋትሳፕ ንዘሎ ክፍተት ብምጥቃም ነቲ ናይ ስለያ መተግበሪ ክጽዕኑ ከም ዝኸኣሉ ይግለጽ።

ኣብ ትሕቲ ፌስቡክ ዝመሓደር ዋትሳፕ ከም ዘፍለጦ፡ እቲ መጥቃዕቲ ንውሱናት ተጠቀምቲ ዋትሳፕ ዒላማ ዝገበረ'ዩ። ነቲ ተግባር ዝፈጸሙ ከኣ ዝለዓለ ብቕዓት ዘለዎም ሰርሰርቲ ከም ዝኾኑ ተገሊጹ።

ከም ጸብጻብ ፋይናንሻል ታይምስ፡ 'ኤንኤስኦ' ዝተበሃለ እስራኤላዊ ትካል ድሕነት'ዩ ነቲ ተግባር ፈጺሙ።

ዋትሳፕ፡ ነቲ ጸገም ከም ዝፈትሐ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣፍሊጡ ነይሩ።

እቲ መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸመ ክፍለጥ ዝኸኣለ ኣብ መእተዊ እዚ ዘለናዮ ወርሒ ኮይኑ፡ ዋትሳፕ ን1.5 ቢልዮን ተገልገልቱ ሓድሽ ኣፕሊኬሽን ክጽዕኑ ['ኣፕዴት' ክገብሩ] ሓቲቱ'ዩ።

እቶም ሰርሰርቲ፡ ናብቲ ክስልይዎ ዝደልዩ ሰብ ብምድዋል፡ ነቲ ሶፍትዌር ይጽዕኑ። እቲ ዒላማ ዝተገበረ ሰብ ነቲ ደወል ስልኪ ክቕበል እንተዘይከኣለ'ውን ዝደለይዎ ካብ ምፍጻም ኣይግደቡን።

ፋይናንሻል ታይምስ ከም ዝበሎ እንተኾይኑ፡ መንነት ናይቲ ዝደወለ ኣካል ኣብ ዝርዝር እቶም ዝተደወሉ ስልክታት ኣይጸንሕን።

እቲ ጸገም ከም ዝተፈለጠ ኣቐዲሙ ክፈልጥ ዝኸኣለ፡ ናይቲ ትካል ክፍሊ ድሕነት ከም ዝኾነ፡ ዋትሳፕ ንቢቢሲ ገሊጹ።

ሽዑ ድማ ንተጣበቕቲ መሰላትን ንክፍሊ ፍትሒ ኣሜሪካን (ዲፓርትመን ኦፍ ጀስቲስ) ኣፍሊጡ።

'ኤንኤስኦ' ገበናትን ሽበራን ኣብ ምቅላስ ንኽሰርሕ ፍቓድ ዝተወሃቦ ትካል'ዩ። ኮይኑ ግን ዘይሕጋዊ ተግባር ፈጺሙ እንተኾይኑ፡ ምርመራ ከም ዝግበረሉ ተገሊጹ'ሎ።

ዋትሳፕ፡ ቁጽሪ ግዳያት መጥቃዕቲ ሰርሰርቲ ክንደይ ከም ዝኾነ ንምፍላጥ እዋኑ ገና'ዩ ኢሉ።

ቅድሚ ሕዚ ብኤንኤስኦ መጥቃዕቲ ተፈጺሙኒ ነይሩ ዝብል ትካል ተጣባቒ መሰላት - ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል፡ ኣብ ልዕሊ ተጣበቕቲ መሰላት ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከም ዝፍጸም ስግኣት ከም ዝነበሮ ሓቢሩ።

ዳይሬክተር ክፍሊ ቴክኖሎጂ እቲ ትካል ተጣባቒ መሰላት ዳና ሌግሎቴን፡ መንግስታት ንፍሉጣት ተጣበቕቲ መሰላትን ጋዜጠኛታትን ክቆፃፀሩ ኣብ ዝደልዩሉ እዋን ዝጥቀምሉ ኣሰራርሓ ከም ዝኾነ ተዛሪቡ።

ሚንስትር ምክልኻል እስራኤል፡ ፍቓድ 'ኤንኤስኦ' ንኽስርዝ ዝሓትት፡ ኣምኒስቲ ኢንተርናሽናል ዝመርሖ እኩብ ፌርማታት ኣብ ቤት ፍርዲ እስራኤል ክኸርብ'ዩ።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-48263928

 

“ይኣክል” ማለት ሓደ ክዝወተር ዝጸንሐ ተግባር “ኣይቐጽል፡ የኸትም፡ ወይ የቋርጽ ማለት ምዃኑ ንኽላትና ዘረዳደኣና እዩ ዝብል እምነት ኣለና። ከምዚ ዝበሃል ከኣ እንተ ደኣ እቲ ተግባር ቀጺሉ ሳዕቤኑ ዘየድሊ ወይ ጐዳኢ ስለ ዝኸውን ኣይንዕገሶን ኢና ንምባል እዩ። ንሓደ ተግባር ሳዕቤኑ ሃሳይ እዩ እሞ “ይኣክል” ምስ በልካዮ፡ ካልእ ክቕጽል ዝግበኦ መተካእታ ሃሰስ ኢልካ ምርካብ ናይ ግድን እዩ። ማለት ዘየድሊ ከተፍርስ እንከለኻ ኣብቲ ዑናኡ ናይ ምህናጽ ሓላፍነት ምውሳድ ማለት እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራውያን ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም፡ ናይ ይኣክል ድምጺ ክብ ኣቢልና ነቃልሕ  ዘለና ኸኣ፡ እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ኩርኳሕን ጐባጥን ከምዘለዎ እንተቐጺሉ ሳዕቤኑ ንህልውናና ከም ሃገርን ህዝብን ዝፈታተን ሓደገኛ ምዃኑ ንምእማት እዩ። “ይኣክል” ኢልና ጠጠው ክንብል ዘይኮነስ እቲ ዝኣክል ምስ ኣኸለ ካልእ ዘዋጽእ መተካእታ ናይ ምርካብ ዝሓየለን ክቡር ዋጋ ዘኽፍልን ሓላፍነታዊ ዕማም ከም ዝጽበየና ብዘይምዝንጋዕ እዩ።

እዚ “ይኣክል” ዝብል ኤርትራዊ ሕራነ ሎሚ ዘይተጀመረ፡ ግና ሎሚ ዝያዳ ዝገንን ዘሎ መልእኽቲ፡ ናብ ሓደ ውሱን ኩርናዕ ጥራይ ዝመሓላለፍ ዘሎ ዘይኮነ፡ ናብ ኩሎምቶም ኣብ ፖለቲካ ሃገርና ዝዋሰኡ ዘለዉ ኣካላት በብደረጃኡ ዘቕነዐ እዩ። ናይዚ መልእኽቲ ቀስቲ ቀንዲ ጠመትኡ ናብ ህግዲፍ ኮይኑ፡ ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ተቓወምቲ ውድባቱን ሲቪላዊ ማሕበራቱን እውን ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ኣለዎ። ስለዚ እቶም ይኣክል ንብል ዘለና ናይ ለውጢ ኣካላት’ውን፡ ምስቲ ኣጻብዕትና ናብ ህግዲፍ ምቕሳር ነናብ ነፍሲ ወከፍና’ውን ከነመልክት ከድልየና እዩ።

ንህግዲፍ “ይኣኽለካ” ንብሎ ዘለና፡ ነቲ ናይ ህልውናኡ መሰረት ገይሩ ጨቆናኡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘዘውትሮ ዘሎ፡ “ብዘይሕገመንግስቲ ምግዛእ፡ ብዘይ ፍትሒ ኤርትራውያን ምእሳርን ምስዋርን፡ ብኩራት ልዕልና ሕጊ፡ ስደትን ብርሰትን፡ ብልኡላውነት ኤርትራ ምውጋይ፡ ዘይምኽባር መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ምግባት ቁጠባ ሃገር ኣብ ኢድ ውሱናትን ምንፋግ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ናይ እምነት ነጻነት ምንፋግ፡ ወዘተ” እዮም። ሎሚ ጭቆና ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ጸሓይ ዝወቐዖ ሓቂ እዩ። ኣይኮነንዶ ናይቲ ጭቆና ቀጥታዊ ግዳይ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ተረዲእና ተወዲብና ንቃለሶ ዘለና፡ ዘይኤርትራዊ  ዘይሻራውያን ተዓዘብትን፡ ንህግዲፍ ባዕሉ እውን ኣብ ኤርትራ ብሰንኩ  መሪር ጭቆና ከም ዘሎ ኣይሃድመሉን እዩ። ሎሚ ህግዲፍ “ኣብ ኤርትራ ይጭቁን የለኹን” ዝብለሉ ሞራል ኮነ ልሳን የብሉን። እዚ ማለት ግና ናይ ባህሪ ጉዳይ ኮይንዎ፡ ኣብ ክንዲ ዝእመን ነቲ ጸገም ብካለኦት ወገናት ከሳብቦ እዩ ሒኹ ዝብል። ኣብ ሓደ እዋን ወያነን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን መኸወልቲ ከም ዝነበሩ እንዝክሮ እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ እውን መልእኽቲ “ይኣክል” ከም ዝምልከቶ ክእመንን ነቲ ኣብዚ እዋንዚ ክቕጽል ዘይግበኦ ንክኣክል ክቃለስን ይግባኦ። “ንወጽዓ ህግዲፍ ርኢኻ ከምዘይረኣኻ ምሕላፍ፡ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ካልእ ዝፍጸም በደል ጽባሕ ኣብ ልዕሌኻ ከም ዝፍጸም ዘይምግንዛብ፡ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይካ ተዓዛብን ዓወት ብናይ ካልኦት ኣበርክቶ ክመጸልካ ምጽባይን፡ ንኤርትራን ህዝባን ከም ነበርትን ነቲ ጨቛኒ ጉጅለ ኢሳይያስ ከም ሓላፊ ስርዓትን ፈላሊኻ ዘይምርኣይን፡ ህግዲፍ ዘዝመረጸልካ ፈታውን ጸላእን ከይመመኻ ምቕባልን ምንጻግን፡  በቲ መልክዕናን መሰረት ሓይልናን ክኸውን ዝግበኦ ብዙሕነትና ኣብ ክንዲ ሓቢርካ ምስራሕ ከም ጠንቂ መበኣስን መናውሒ ዕድመ ህግዲፍን ምውሳድ፡ ግዝያዊ ንዋታዊ ረብሓ ንምርካብ ምስ ህግዲፍ ወጊንካ ህዝቢ ምብዳል፡ ህግዲፍ ነንዝበሎ ከየስተማቐርካ ምውሓጥ ውዘተ” ዝብሉ ዘይሓገዝቲ ኣተሓሕዛታት ንምውጋድ “ይኣኽለና” ክብል ይግበኦ።

ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራትን ዘይተወደቡ ናይ ለውጢ ሓይልታት እውን ኣብዚ ናይ ይኣክል ግዜ ብኣኣቶም ክኣኽሉ ወይ ከኸትሙ ዝግበኦም ጉዳያት ከም ዘለዉ ክዝንግዑ ኣይግበኦምን። “ሚዛንካ ኣብ ህግዲፍ ብግቡእ ዘይምንጻር፡ መደባት ክሕንጸጹ እንከለዉ ንኩነታት ኤርትራ ብግቡእ ዘይምድህሳስ፡ ንዓኻ ዝምልከትን ንህዝቢ ዝምልከትን ሓላፍነታት ኣነጺርካ ዘይምርዳእ፡ ኣብቲ ነዊሕ መስርሕ ቃልሲ ምእንቲ ዲሞክራስያዊትን ሕገመንግስታዊትን ኤርትራ መዓስን  እንታይን? ትገብር ኣብ ዝብል ቀዳምነትካ ብግቡእ ዘይምስራዕ፡ ምስ መሓዙት ውዳበታት፡ ዘፈላልየካን ዘሰማማዓካን ኣነጺርካ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ናይ ሓባር ናይ ሎሚ ኣትኪልካ ቅድሚ ኩሉ ስርዓት ህግዲፍ ንምእላይ ምቅላስ፡ ብዛዕባ ድሕሪ ውድቀት ህግዲፍ ክመጽእ ዝግበኦ እሞ ብዘይተሳትፎ ህዝቢ ዘይወዳእ ጉዳያት ምስሕሓብ ካብ ናይ ካለኦት ተመኩሮ ክትወስዶ ዝግበኣካ ምስ ኤርትራዊ ክውንነት ብግቡእ ዘይምስትምቓር።” ኩሎም እዚኦም ይኣክል ክበሃሉ ዝግበኦም ምዃኖም ምስትብሃል። እዚ ከኣ እዩ ናብቲ ናይ ለውጢ መሳርሒና ዝኾነ ብዙሕነታዊ ሓድነት ከብጸሓና ዝኽእል።

ብመንጽር እዚ ናይቲ “ይኣኽለና ዲና ይኣኽለካ ንብል ዘለና?“  ዝብል ሕቶ መልሲ “ክልቲኡ ኢና ንብል ዘለና” ዝብል ክኸውን ቅኑዕ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ማለት ብውሕዱ ህግዲፍ ብብቕዓቱ ዘይኮነ፡ ብናትና ናይቶም ዝውጸዓና ዘሎ ኤርትራዊ ወገናት ድኽመት ቀሲኑ ክሓድር ከነፍቅደሉ ኣይግብኣናን።

ኩሉ ኤርትራዊ ፖለቲከኛ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ገይሩ እዩ። ዳርጋ ኩሉ ናይ ሓደ ሃገር ህዝቢ ፖለቲካኛ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ህዝቢ ኣብ ስግኣት ናይ ምህላዉ ምልክት እዩ፡ ዝብሉ ናይዚ መዳይ ምሁራት ኣለዉ። እቲ ፖለቲከኛ ምዃን ብዙሕ ኣገባብ ኮይኑ፡ ክሳብ ዕላማኻ ኣነጺርካ ብግቡእ ተወዲብካን ናይ ኣተገባብራ ሜላታት ስኢልካን ምቅላስ ዝምጠጥ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራዊ ኣብ ሃገሩ ኮነ ኣብ ወጻኢ፡ መውጽእ ኣፉ ኮይኑ ዘሎ ዛዕባታት፡ ጉዳይ ሕገ-መንግስቲ፡ ጉዳይ እሱራት፡ ጉዳይ ብኩራት ሕግን ፍትሕን ጉዳይ ውሕስነትን ቀጻልነትን ሃገርን ልኡላውነታን ጉዳይ ምምልካት ዶብን ኮይኑ ምህልዉ ከኣ ናይ ህዝብና ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ናይ ምስታፍ ጻዕቁ ዘርኢ እዩ።

ብመንጽርዚ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ክልተ ናይ ነዊሕ ግዜ ኣዕሩኽ ኤርትራውያን፡ ብዛዕባቲ ቀደም ከም ዘይድፈር ሕዛእቲ ዝፍራህ ዝነበረ ሎሚ ግና ተሳዒሩ ዘሎ ፖለቲካ ሃገርና ወግዒ ይጅምሩ። እዚ ዕላሎም ቅድሚ ኩሉ እቲ ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ናይ ስግኣትን ዘይምትእምማንን መንደቕ ከም ዝፈረሰ ዘመልክት ነይሩ። በዚ ዝጀመርዎ ዕላል ከኣ ዳርጋ ንኹሉ ክበሃል ብዝኽእል ንኤርትራዊ ፖለቲካዊ ዛዕባታት ብፍሩዩ ዳህሰስዎ። ኣብ መንጎኦም ከኣ ዘየግሃደ ነናብ ኢድካ ናይ ምስሓብ ምልክታት የርእዩ ነበሩ።

ኣብ መንጎ ዕላሎም እቲ ሓደ፡ “ኣነስ እዚ ሰብኣይ ጉድ ከይገብረና እሰግእ እየ” ይብል። “እዚ ሰብኣይ” ዝብሎ ዘሎ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ እዩ። ብስሙ ዘይጸወዖ ስለ ዘኽበሮ ዘይኮነስ ስለ ዝጸለኦ እዩ። እቲ መዓልልቱ ትቕብል ኣቢሉ፡ “ኣንታ ንስኻስ ዘይተመጸኦ የብልካን፡ ጉድ ከይገብረና ክትብል እንከለኻ እንታይ ማለትካ እዩ?” ኢሉ ይሓቶ። እቲ ዓብይ ዘረባ ዝጀመረ ሳብኣይ ከኣ “እዋእ ምስዚ ዘርእዮ ዘሎ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ኣካይዳ እሞ ምስቲ በብኹርንዑ ዝነፍስ ዘሎ ዘረባታትስ፡ ወያ ኣእላፍ መላምል ሰማእታት ዝኸፈልናላ ነጻነትና ብናይ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ልኡም ናይ “ንደመር” ስብከትን “ብኢሱን ወዲ ኣፎምን” ናይ ቅብጥሮት ኣስማትን ተሰሊቡ ከየጥፈኣ ኣየስግእንዶ ኢልካዮ ኢኻ?” ኢሉ ንሕቶኡ ብሕቶ መለሰሉ።

ወዮቲ ክሰምዕ ዝጸንሐ ከኣ “ክላእ እዝስ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ስለ ዘይክእል ስግኣት ከሕድረልካ ኣይግባእን እዩ” በሎ። እቲ ዕላል እንዳሞቐ ከደ እሞ “ከምኡ ከየጋጥም እንታይ መረጋገጺ ኣለካ? ቀደም’ውንኮ ብኸምዚ ምስ ጀመረ እዩ ኣብ ክንደይ ክሳብ ሕጂ በሰላኡ ዘይሓወየ ቁስሊ ዝወደቕና” በሎ። እቲ ከኣ ቁሩብ ናህሪ ወሲኹ “ ኣብ ልኡላዊትን ናጻነትን ሃገር ንዝግበር ምውጋይ እሞ ህዝቢ ኤርትራ ኣይድግፎን እዩ” በሎ። እቲ ሓደ ከኣ ዝያዳ ናህርን ሕርቃንን ወሲኹ፡ “እንታይ ኢኻ ትብል ዘለኻ፡ ናይ ህዝቢ ምድጋፍን ዘይምድጋፍን እንተኾይኑ ደኣ መዓስከ ህዝቢ ኤርትራ  ንተግባራት ኢሳይያስ ኣሚንዎን  ደጊፍዎን ይፈልጥ”   ምስ በለ፡ ነቲ መተዓልልቱ ዕድል ከይሃበ ኣስዒቡ፡ “ኣብ ኤርትራ ሕገመንግስቲ የለን። ኣብ ኤርትራ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰል ኣይክበርን እዩ። ናጻ ሓሳብካ  ናይ ምግላጽን ብእትእምነሉ ኣተሓሳስባ ናይ ምውዳብን መሰል የለን። ከምዚ ትርእዮ ዘለኻ ብገዛእ ገንዘብና ብመንግስታዊ ባንክ ጀሆ ተታሒዙ እቲ ንደልዮ ዘይኮነስ  መንግስቲ ብዝቑንጠረልና መቑነን ኢና ሰለይ ንባል ዘለና። እዚ ኩሉ ዝኸው ዘሎ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝደገፎ ዘይኮነ፡ ንሱ እዚ ግናይ ሰብኣይን ኣብ ገዛእ ሃገርና ንክቐጽዓና ዝመሃዞ ባዕሉ ዝመሃዞ ተንኮል’ዩ” ኢሉ ከብቅዕ ሕጂ እውን ነቲ መዓልልቱ ዕድል ከይሃበ፡ “ስለዚ ከምቲ ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየኒ ዘሎ” ዝበሃል ብመሰረቱ እኮ ናይ ጸገምና ቀንዲ ጠንቂ ህግደፍ ብዘይ ኣፍልጦና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ክቱር ንዕቀትን ብደዐን እዩ” በሎ። እቲ ብውሽጡ ንህግዲፍ ከመኻንየሉ ዝደሊ ዝመስል ግና፡ መርተዖ ዝሰኣነ ሰብኣይ፡ ርእሱ እንዳሓኸኸ “ ንሱስ ሓቅኻ ኢኻ ዘደቅስ ኣይኮነን” ብምባል ብሓሳብ ኢዱ ክህብ ተገደደ።

እዚ ዝተጠቕሰ ዕላል ናይዞም ዝጠቐናዮም ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ኮይኖም ወጃዕ ዝብሉ ክልተ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ፡ ሎሚ ኣብ እንዳኩሉ ኤርትራዊ ዘሎ እዩ። ከምቲ “ኣይትብከ እንድዩ ዘብከየኒ ዘሎ” ዝበሃል፡ ብመሰረቱ ናይቲ ኣንጻር ህግዲፍ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ቀንዲ ጠንቂ ህግደፍ ንድምጽን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘየእቱ ምዃኑ እዩ። ካብ ሕገመንግስታውን ትካላውን ኣሰራርሓ ዝሃድም ከኣ ካብ ህዝባዊ ተሓታትነት ንምህዳም ምእንቲ ክጥዕሞ እምበር፡ ካልእ ምኽንያት የብሉን። ብመንጽር እዚ ጉጅለ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ኣይሰምዖን እዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ጽልኢ እዩ’ውን ዝርእዮ። ንዘይፈትዎ ህዝቢ “የመሓድሮ ኣለኹ” ምባሉ ከኣ ፈጺሙ ናይ ደሓን ከምዘይኮነ ህግደፍ ብተግባር የርእየና እዩ  ዘሎ። ብሚዛነይ ህግዲፍ ንህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘይፈትዎን ሓሳቡ ስለ ዘይቕበልን፥ በቲ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ህዝቢ ናይ ምድሃኽ ስራሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። እቲ ንዘይፈትዎን ሓሳቡ ንዘይቅበልን ህግዲፍ “ወጊድ” ክብሎ ዝግበኦ  ህዝቢ ኤርትራ ግና፡ እቲ ናይዚ እዋንዚ ፍኒሕኒሑ’ኳ ተስፋ ዝህብ እንተኾነ፡ ክሳብ ሕጂ ንህግዲፍ ናይ ምቕጻዕ ዕማሙ ክንድቲ ዝድለ ከምዘይፈጸመ ክእመን ይግበኦ። እቲ ንጉጅለ ህግዲፍ መመሊሱ ዘሻድኖ ዘሎ ከኣ ናይ ህዝብና ደረቱ ዝሓለፈ ትዕግስትን ጹረትን ምናልባት’ውን ፍርሒ ኮይኑ ጸኒሑ። ህግደፍ ከኣ ነቲ ትዕግስቲ ናብ ፍርሒ ተርጒሙ፡ ንህዝብና ኣብ ርእሱ ክሸነሉ ክንዕዘብ ጸኒሕና። ደጊም ግና ትዕግስቲ’ውን ደረት ስለ ዘለዎ ህዝቢ ትዕግስቱ ወዲኡ እዩ። ከምቲ “ኣብ ስቕ ዘሎ መሰቓስቕ” ዝበሃል እቲ ኣድብዩ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ እንተተላዒሉ ተመኩሮ ግብጽን ሱዳንን ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ዘይድገመሉ ምኽንያት የለን።

ብዕለት 04 ግንቦት 2019 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ዮተርቦርግ ብሽወደናዊ ኤርትራዊ ምሕዝነት ማሕበር ዝተዳለወ ኣገዳሲ ምስዮት ተካይዱ። እቲ ምስዮት ኣብ ትሕቲ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ ፡ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ ” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ኮይኑ ኣቦ ወንበር ማሕበር ኣቶ ቶማስ ማግሶንን ሓው ጸሃየ ቀለታን ሓጺር ሌላን ንጥፈታት ሓቢሮም ንህቡብ ስነ ጥበባዊ  ሙሳ ናሽሕ ብመሳጢ ዝኾነ ግጥሚ ብቋንቋ ትግረ ኣደይ (ሃገረይ) እናበለ ከፈቶ።

Eritran meeting 1

ኣብዚ ምስዮት ክልተ ሰክረታሪ ከንቲባ ዮተቦርግ ሩበን ማልምስትሮምን ዮሱፍ ኣካርን፡ ዮኒ ኣደርሶን ኣቦወንበር ኢንተርናሽናል ፎልክ ስኮላን ተሳተፍቲ ነይሮም። ቀጺላ  ሓብትና መንእሰይ ሚሊዮ ተኽለ ኣማኻሪት ኣብ ወጻኢ ዝምድናታት ከተማ ዮተቦርግን ኪኢላ ሕብረተሰብኣዊ  ህንጸትን ዉህደትን ዝምድና ብህልዊ ኩነታት ስድራ ቤታት ኤርትራውያንን ምዕባይ ቆልዑት ኣብ ሽወደን ኣገዳሲ መዓድን መሃርን ኣስተምህሮን ሂባ ቀጻሊ ዘሎ መደብ ሓቢራ። ሲዒቡ ኣባል ባይቶ ሃገር ሽወደን ዮሃን ቡሰር ኣቦ ወንበር ሽማገለ መጓዕዝያ ዝኾነ ናይ ዴሳዊ ዲሞክራስያዊ ሰልፊ ሃገር ሽወደን መደባት ኣብ መናብሮ ገዛን  ናይ ኣቀባብላ ስደተኛታትን ዘሎዎ ጽቡቅ ተረዳኦን ኣፍልጦን ብህልዊ ኩነታት ኤርትራን ገሊጹ ከም ኣባል ባይቶ ዘሎዎ ሻቅሎትን ጓህን ገሊጹ ብተገሳስነት ናብ ባይቶ ከቅርቦን ምዃኑ ቃል ኣትዩ። ብጉዳይ ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ዘሎ ሃለዋት ኤርትራውያንን ሽግራቶምን እውን ምስ ዝምልከቶም ተዛሪቡ ንምፍታሑ ክጽዕርን ብጉዳይ ገዛዊቲ ጽቡቅ ስምምዕ ምስ ገለ ሰልፍታት ከም ዘሎ ሓቢሩ። ድሕሪኡ ብ4ተ ዉሕሉላት ኣሕዋትና ደቂኣንስትዮ ዝተዳለወ ሕብስትን ፍቱው ቅጫን፡ ብሶማላውያን መሓዙት ዝተዳለወ ሽኮራዊ ሕብስቲ ንምቅሳም ናይ ቡንን ሻህን ን15 ደቅይቅ ዕረፍቲ ኮነ።  ቀጺሉ ስነ ጥበባዊ መንሰይ ሙሳ ናሽሕ ብጉዳይ ስደትን ዘጋጠጥሞ ብድሆን  መሳጢ ግጥሚ ብቋንቋ ትግርኛ ኣስሚዑ ቀጻሊ ምስዮት ሓጺር ጊዜ ናይ ሙዚቃ  ናይ ትግረ ደርፍታት ብምስማዕ ናይ ምሸት መዕጸዊ ኮነ።

ኣብ ኤርትራ ሓያል ጭቆና ኣሎ። ነዚ ጭቆና ዘተግብርን ካብኡ እናተዓንገለ ዕድሜኡ ዘንውሕን ጨቋኒ ኣካል እውን ኣሎ። እዚ ጨቋኒ ኣካል ኣብ ኤርትራ ንዓኡ ዝጸውር ጨቋኒ ባይታ እንተዘይረክብ ኣይመሃለወን። እዚ ክበሃል እንከሎ  ጭቆናን ጨቋንን ፈላሊኻ ዘይረኣዩን እቲ ሓደ ብዘይካቲ ካልእ ህልውና ዘየብሉን ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን። ንሕና ኣብዚ እዋንዚ ዕማም ቃልስና ብመሰረቱ ጭቆና ኣወጊድካ ብራህዋ ምትካእ እዩ። ጭቆና ከነወግድ ክሳብ ዝኸኣልና ከም ውሁብ ጨቋኒ ዘሳፍሓሉ ባይታ ስለ ዘየብሉ ኣይህልውን እዩ። ስለዚ ኣስማት መራሕቲ ህልዊ ጨቋኒ ስርዓት ከነልዕል እንከለና ብውልቂ ይኹን ብእኩብ ቀንዲ ተቓዋሚ ጠመተና ከም ሰባት ዘይኮነ ከም ተግበርቲ ናይቲ ንህዝብናን ሃገርናን ዘንብዕ ዘሎ ስለ ዝኾነ ኢና ኩለንተናና እንቕስረሎም።

እዚ ኣገባብ ኣተሓሕዛን ኣናብባን ኣብቲ ኣንጻር ህግዲፍ እንገብሮ ኣገጣጥማ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓደ ውዳበ ወይ መድረኻዊ ምልዕዓልን ጐስጓስን ክንመዝን እንከለና’ውን ክንርእየሉ ዝግበኣና መምዘኒ እዩ። ክንመዝን እንከለና ንተግባርን ኣተገባብራን ቆላሕታ ኣይንሃቦም ማለት እኳ እንተዘይኮነ፡ ነቲ እቲ ውዳበ ረጊጽሉ ዘሎ ባይታ ወይ ፖሊሲ ኢና ቀንዲ ቆላሕታ ክንገብረሉ ዝግበኣና። እቲ ጥጡሕ ባይታ ክሳብ ዝተታሕዘ፡ ምናልባት ናይ ግዜ ጉዳይ ይኸውን እምበር ብቑዕ ተግባሪ ወይ መራሒ ሓይሊ ናይ ምምጻእ ጉዳይ ናይ ግድን እዩ። እቲ ባይታ ዝተበላሸ እንተኮይኑ ግና፡ ዘምጻእካ መራሒ እንተምጻእካ እቲ እትብህጎ ውጽኢት ንምርካብ ዘጋጥም ዓቐብ ምድያብ  ኣጸጋሚ ወይ ዘይከኣል እዩ ዝኸውን። ከምዚ “ናይ ጉልቻ ምቅይያር ጸብሒ ኣየመቅርን እዩ” ዝበሃል።

እዚ ጉዳይዚ ብፍላይ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ተገማጊሙስ፡ መተካእታኡ ምድላው ቀንዲ ቆላሕታ ኣብ ዝኾነሉ ናይ ወጋሕታ ግዜ ግቡእ ኣቓልቦ ክረክብ ይግበኦ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ኣብ ብዙሕ መድረኻት በሪኹ ዝስማዕ ዘሎ ድምጺ “ካብ ኣየናይ ቦታ ክንደይ ሰባት ንውክል? በዓል መንከ ይወከሉ?” ዝብሉን ዝኣመሰሉን ድምጽታት እምበር “ኣበየናይ ናይ ሓባር ባይታ ረጊጽና ኢና ተካኢ ናይ ምዃን ውዳበን ምድላዋትን እንገብር?” ናይ ዝብል መሰረታዊ ጉዳይ ድምጺ ክንድቲ ክኾኖ ዝግበኦ በሪኹ ኣይስማዕን። ናይዚ ድምጽዚ ዘይምብራኽ ሳዕቤኑ ክሳብ ክንደይ ከም ዝሃሲ ከኣ ዝርዝር ከየብዛሕና ህልዊ ኩነታት መቕርብና ሊብያን ሱዳንን ጥራይ ምዕዛብ እኹል እዩ።

ኣብ ዝተወሰነ እዋን ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ጥራይ እሞ ኸዓ እንዳሰግኡ ዝሳተፍሉ ዝነበሩ ብተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝጽዋዕ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ሎሚ ኤርትራውያን ብኣሸሓት እሞ ብዘይምሽቑራር  ኤርትራውያን ብብዝሒ ኣብቲ ኣብጻር ህግዲፍ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክሳተፍሉ ምርኣይ ነቲ ምእንቲ ለውጢ ዝግበር ቃልሲ ሓይልን ተስፋን እዩ። ዘጋጥም ብዝነበረ ናይ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ዋሕዲ ተሳትፎ ዝቖርር ዝነበረ ንህግዲፍ ዝቃወም ኣኼባታት፡ ሎሚ ብመንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ኣዝዩ ዓሚሩ ይካየድ ምህላዉ ካልእ ፍናንካ ዝውስኽ ተርእዮ እዩ። እቲ ኣብ መንጎ ነባራትን መንእሰያትን ሰንሰለታዊ ቀጻልነቱ ከይብተኽ ዘስግእ ዝነበረ ምትኽኻእን ምርኽኻብን ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ምሉእ ብምሉእ ዘቕስን’ኳ እንተዘይኮነ ሳላ ንሁር ምንቅስቓስ መንእሰያትና ኣብ ኩሉ መዳያት ተስፋኻ ዘለምልም እዩ። እቲ ብሰንኪ ዝተፈላለየ ድሕረባይታ ክፍጠር ዝጸንሐ ሃጓፍን ምርሕሓቕን ኣዝዩ ተጻቢቡ። ናይ ክልቲኡ ውድባትና ድሕረ ባይታ ዘለዎም፡ ምስቲ ኣብ ኩሉ ዘይነበረ መንእሰይ ወለዶ ብሓባር ይስጉም ምህላዉ ከኣ ጉጅለ ህግዲፍ ክፈላልየሉ ካብ ዝጸንሐ ተንኮሉት ብዙሕ ከም ዝሰኣነ ዘምልክት እዩ። ስለዚ በዚ እናማዕበለ ዝመጽእ ዘሎ ብዝሒ ተሳተፍቲ ኣብ ጸረ ህግድፋዊ ምንቅስቓስ ከይተነየትና፡ ካብ ኩሉ ተመኩሮታት፡ ዕድመን ጾታታትን ኣብ ሓደ መድረኽ ክንራኸብ ብምኽኣልና ከየራጠጥና፡ “ኣብ ኣየናይ ኤርትራዊ መጻኢ ናይ ሓባር ባይታ ንዓስል ከም ዘለና” ምንጻር ኣገዳስን እዋናውን ጠመተና ክኸውን ይግበኦ። ነዚ እንተዘይበቒዕና ግና እቲ ናይ ሎሚ ብዝሕና ተመሊሱ ከይውሕድ ውሕስነት የብልናን።

ከምቲ ኩሉ ግዜ እንብሎን ኩልና ዘይንስሕቶን፡ እቲ ኣገዳስን መሰረታውን ጉዳይ ክንድቲ ኣገዳስነቱ ከቢድ ግና ናይ ግድን ክኽፈል ዝግበኦ ዋጋ ዝሓትት እዩ። እቲ ወሳኒ ዝገብሮ ናይ ጽባሕ ናይ ቀጻሊ ሰላምን ህዱእ ምስግጋርን ውሕስነትና ንሱ ስለ ዝኾነ እዩ። ከቢድ ዝገብሮ ከኣ ብዙሓት ዝንባለታትን ራእታትን ነቲ ኣወጊድካ ነቲ ኣግሊልካ ወይ ነቲ ነጺግካ ነቲ ተቐቢልካ ዘይኮነ፡ንኹሉ ከከም ገጹ ኣከኣኢልካ ናብ ሓደ ኣቕጣጫ ናይ ምቕናይ ሓላፍነት ስለ ዘለዎ እዩ። እቲ ይከኣል እዩ እንብሎ ከኣ፡ ብዘይካ ሓላፍነት ህዝብን ሃገር ወሲድካ፡ ፍትሒ፡ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዓጢቕካ፡ ኣብ ክንዲ ምርሕሓቕ ምቅርራብ፡ ኣብ ክንዲ ምንጽጻግ ምቅብባል፡ ኮታ ብዘይካ ምጽውዋርን ምክእኣልን ካልእ ከቢድ ዋጋ ስለ ዘይሓትት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ ኢድና ብዘሎ ዓቕሚ ዝትግበር እምበር ካብ ርሑቕ መሳርሕን ዘራይን እንሓተሉ ስለ ዘይኮነ።

ብዛዕባ እዋናውነትን ህቡብነትን መኸተ “ይኣክል” ብዙሕ ተዛሪብና ጌናውን ንቕጽል ኣለና። ክሳብ ውጽኢቱ ንሓፍስ ከኣ ክንቅጽል ኢና። ብመጽርዚ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ብዙሓት ብሓባር ናይ ምውፋር ፈተነታት’ኳ እንተካየድና ክንዲ “ይኣክል” ንኹልና ሓይልታት ለውጢ ዘበራበረናን ንጨቋኒ ህግደፍ ዘጻበበሉን ኣይተራእየን። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ናትና ብርታዐን ምብርባርን ጥራይ ኣይኮነን። ህግደፍ ክሕበኣሎምን ህዝቢ ከዕሽወሎምን ዝጸንሐ በዓትታት ምፍራሶም’ውን ናቱ ግደ ኣለዎ። ደጊም ህግዲፍ ካብዚ ብውጡ ዝህውጾ ዘሎ ምስሕሓብን ከቢብዎ ዘሎ ህዝባዊ ብድሆታትን ከምቲ ልማዱ ሓደስቲ መደንዘዝታት ምሂዙ ክድሕን ከምዘይክእል፡ ብዙሓት ውሽጣውን ግዳማውን ምልታት ንርኢ ኣሎና። በቲ ሓደ ወገን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ኮነ ወጻኢ ትዕግስቱ ኣብ ህግዲፍ ወዲኡ “ከምዚዶ መሲሉና እዩ” እናበለ ይሕንሕነሉ ኣሎ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ግፍዕታትን ነውርታትን ህግዲፍ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም እውን ተቓሊዑ፡ ምስምሳቱ ሰማዒ እዝኒ ይስእኑ ኣለዉ። ኣብ መዳይ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ክሳብ ክንደይ ነቲ ቀይሕ መስመር ክሰግሮ ከም ዝጸንሐ ዓለም ትነግሮ ኣላ። እቲ ካብ ጐዳጉዲ ዓዲ ሃሎ ወጺኡ፡ ናብ ኢትዮጵያ ብምጋሽ ከዕርዮ ወጢኑ ዝነበረ ናይ ሓሶት ምስሊ “ከም መጀመሪ ጽቡቕ ድሌት እንተዘይኮይኑ ምስቲ ትጥለቦ ዘለኻ መሰረታዊ ለውጢ ናይ ምምጻእ ዕማም እኹል ኣይኮነን” ይበሃሎ ኣሎ። በዚ ዝወሃቦ ዘሎ መጥንቀቕታ ክጥንቀቕ ከኣ ባህሪኡ ዘይፈቕደሉ እዩ።

“ይኣክል” ናብ ሓደ ወገን ጥራይ ዝቐንዐ ዘይኮነ፡ ካብኡ ንላዕሊ ትርጉምን መልእኽትን ዘለዎ እዩ። እቲ ቀንዲ ብልሑ ናብ ህግዲፍ ዝቐንዐ ኮይኑ፡ “ይኣክል ብዘይሕገመንግስቲ ምግዛእ፡ ይኣክል ብኩራት ልዕልና ፍትሒ፡ ይኣክል ስደትን ግዱድ ዕስክርናን፡ ይኣክል ምስዋርን ብዘይፍርዲ ምእሳርን፡ ይኣክል ብጉዳይ ልኡላውነት ሃገርን ክብሪ ህዝብን ምጽዋት፡ ኮታ ይኣክል ጭቆና” ዝብል መልእኽቲ ዘመሓላልፍ እዩ። በቲ ካልእ ወገኑ ከኣ ናብቶም ሓይልታት ለውጢ፡ “ይኣክል ግጉይ ኣተሓሕዛን ኣተረጓጉማን ብዙሕነት፡ ይኣክል ምዝብራቕ ቀዳምነታት፡ ይኣክል ዘይውዱብ ኣቀላልሳ፡ ይኣክል ምንጽጻግን ምግላልን ወዘተ” ዝብል መልእኽቲ ዘመሓላልፍ እዩ። ስለዚ መድረኽ ይኣክል በቲ ሓደ ወገን ህግዲፍ ነወግደሉ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣርሒቕካ ብምርእይ ንቐጻሊ ናይ ለውጥን ድሕሪ ለውጥን ነብስና እነመዓራርየሉ ንቕሎ እዩ። ነዚ እንተዘይበቒዕናዮ ከኣ ክንኮነ እንደሊ ኣይክንከውንን ኢና።

“ይኣክል” ከም ዝኣክል ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ህግደፍ ኣብዚ እዋንዚ ቁጽሉ ሓሪሩ፡ ጉንዱ ምስ ነቐዘ ቦኽቦዀ ክወድቕ ነይነይ ይብል ከም ዘሎ  ኣረጊት ኦም ኣብ ዝምሰለሉ ደረጃ እዩ በጺሑ ዘሎ። ናትና ናይ “ይኣክል” ንፋስ ድፍእ እንተቢልዎ ከኣ፡ እቲ ዘይተርፍ ውድቀቱ ቀልጢፉ ክገሃድ እዩ። እቲ እንዕዘቦ ዘለና ምልክታት ከኣ ነዚ ዘራጉድ እዩ። “ይኣክል” ብመንጽር ምቅርራብ ናይ ለውጢ ሓይልታት እውን ናይ ክሳብ ሕጂ ድኽመታትካ ርኢኻ፡ ኣብ ክንዲ ምንጽጻግ ብምድግጋፍን ብሓባር ዘስርሓካ ናይ ሓባር ባይታ  ምድህሳስን ተስፋ ዝህብ ኣንፈት ንሕዝ ኣለና። ኣብዚ ኣደልዲልካ ምርጋጽ ዘኽእል ቀጻሊ መንገዲ ናይ ምምድማድ መስርሕ ነቲ ዝጨበጥናዮ ልጓምን ዝረገጽናዮ ርኻብን ከነጽነዖ ይግበኣና። ኣብ ዝውሰድ ተበግሶታት ተመላላእቲ  እምበር፡ ንድሕሪት መለስቲ ከይንኸውን ክንጥንቀቕ ይግበኣና።

እቲ ካብ ሕጂ ጀሚሪና ክንሻቐለሉን ብሩህ መልክዕ ከነትሕዞ ዝግበናን ዕማምና እቲ “ይኣክል” ኣኺሉ ህግዲፍ ጸግዑ ምስ ሓዘ ብዛዕባ እንርከቦ ሓላፍነት እዩ። እዚ ሓላፍነትዚ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ከምቲ “መለበምን ኣይግበርካ፡ መለበምንከ ኣይኽላእካ” ዝበሃል ካብ ናይዚ ቀረባ ተመኩሮ ጐረባብትና፡ ሊብያ፡ ግብጺ፡ የመን ሕጂ ድማ ሱዳን ክንመሃር ይግበኣና። ባዕሉ ዝዛረብ መምሃርታት እንዳሃለወና እንተዘይተማህርና ግና ቀንዲ መርኣያ ሕመቕና ኮይኑ ክምዝገብ እዩ። ምስ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣየናይ ኣውንታ ንወስድ ካበየናይ ኣሉታኽ ንጥንቀቕ ክንሓስብ ይግበኣና። ብሓፈሻ ከኣ ኣቐዲምካ ድሕሪ “ይኣክል” ክመጽእ ብዛዕባ ዝኽል ሳዕቤን ከይሓሰብካ ምጽናሕ ክሳብ ክንደይ ከምዘዋጥጥን እቲ ዝኣኽለ መልክዑ ለዊጡ ናይ ምምላስ ዕድል ከም ዘለዎን ኣብዚ ድርኩዂትና ሱዳን ዘሎ ኣብ ቀራና ቀንፈዘው ናይ ምባል ጉዳይ ናተይ ኢልና ክንመሃረሉ ይግበኣና። እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብባህርያት ተልእኮኡ ዝሓሸ ውዳበ ዘለዎን ዝያዳ ኩልና ለውጢ ዝብህግን ኣካል ሓይልታት ምክልዃል እውን ነዚ ኩነታት ብግቡእ ክቓንዮ ዘገድዶ ከቢድ ሓላፍነት ኣለዎ። ህግደፍ ግና ብዘይካ ኢድካ ምሃብ ካብዚ ናይ ለውጢ ነበልባል ከበባ መህደሚ የብሉን።

ስለዚ ንጨቋኒ ህግደፍ በስቢሱ ዓነው ኢሉ ዝወድቀሉ መዓልቲ ከም ዝጽበ ኦም ካብ መሰልናዮ፡ ኣብቲ ብምብርቋቑ ዝፍጠር ሃጓፍ ጉድጓድ ከምኡ መርዚ ዘፍሪ ዘይኮነ፡ ጽላሉ ዘጥልል ፍሪኡ ከኣ ዘዕንግል ፈልሲ ኦም ክንተክል ክንበቅዕ ኣይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ድሕሪኡ ውን ቆጽሉ ቀይሩ ተመሳሳሊ መሪር ዘፍረ ዘፍሪ ፈልሲ እንተተኺልና ጭቖና ይቕጽል፡ ናይ ክሳብ ሕጂ ቃልስና ኮንቱ ኮይኑ፡ ንተካኢ ወለዶ ኣብ ክንዲ ራህዋ መከራ ነውርሶ ማለት እዩ። ካብ ንምድሓን እምበኣር “እቲ ይኣክል ምስ ኣኸለኸ?” ንዝብል ሕቶ ብግቡእ ከነቕልበሉ ናይ ግድን እዩ።

ኲልና ዓጊብናሉ ዘለና ሕቶ ከልዕል። ነዚ ኣርእስትና ዝዛመድ ወይ ዝኸይድ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ውሽጢ ይኹን ወጻኢ ብሰንኪ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግዛኣተ ምልኪ: ኣብ ዓቢ ሽግርን ጸበባን ከም ዘለና ኩሉ ኤርትራዊ ዝሳምማዓሉ ጉዳይ ኢዩ። ነቶም እናሰምዑ ዝጸመሙ እናረኣዩ ዝዓወሩ ገዲፍካ።

እዚ ሎሚ ተኣኪብናሉ ዘለና ምኽንያት ድማ ከምቲ ኣብ ወጻኢ ዳርጋ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለው ኤርትራውያን በዚ ገጢሙና ዘለ ሓደጋ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ሕቶ ካብቲ ኣብ ድሕሪ ኮምፒተር ኮፍ ኢልካ ዝርእየካ ዘይብልካ ዝምደርን ዝበሃልን ዝነበረ ወጺእና: ኣብቲ ዓለም ዘደነቐ ፍንው ሰላማዊ ሰልፊ ጀንቭ. ጥራይ ደው ምባል ዘይኮነስ: ንውጽኢቱ ብውደባን ጥርኑፍን ኣገባብ ንምቅላስ ፍሕሕታ ህዝቢ ዝረኣየሉ ዘሎ መድረኽ ኣቲና ኣለና።

ናይ ሎሚ ዘረባይ ድማ ነዚ ፍሕሕታዚ ብኸመይ ኢና ናብ ሓደ ጭቡጥ ነገር እነብጽሖ ዝብል ክኸውንዩ። ነዚ ንምግልጽ ብርእይቶይ ኣብ እዋናዊ ጒዳይና ብምጥማት ኣድማዒ ዝበልክዎ ናይ ውደባ ጥቕሚ ኣብ ለውጢ ካብ ምልካውነት ምስግጋር ናብ ሕውነትን ማዕርነትን ሓርነትን ዘለኒ ርእይቶ ከካፍለኩምየ።ኣነን ኣብ ናተይ ዕድመ ዘለናን እንሓስቦ ምሳኹም ምስዞም ብዕድመ ትንእሱና  ተምክሮና ምትሕልላፍ ምብቃዕና ንዕደመና ከም ዓቢ ጸጋ ኢየ ዝርእዮ። ምስቶም ኣብ ግዜና ዝተወልዱ ሎሚ ንጸጋ ዕድምኦም ኣብ ንህዝቢ ኣድምዮም ታሪኾም ዘባላሽው ዘለው ዘይምዃነይ ከኣ ከም ዓቢ በረኸትየ ዝቖጽሮ። ብምቕጻል እምበኣር  ለወጢ ብኸመይዩ ክመጽእ ዝኽእል ዝብል ሓሳብ ከልዕል እደሊ። ኣቓልቦኹም ክትህቡኒ ኸኣ ብትሕትና እሓትት።

ናይ ለውጢ መስርሕ:- ናይ ለውጢ መስርሕ ካብ ሓቂ ወይ ጭቡጥ ኲነታት`ዩ ዝብገስ። ለውጢ ምግባር ማለት ልምዲ ምትካኽ/ምስታይ ትኪ ሽጋራ እንተነይሩካ ብውልቅኻ ንሂወትካ ብጥዕና ይኹን ንቚጠባኻ ሃሳይ ምዃኑ ፈሊጥካ ካብ ዝነበረካ ኣመል ወይ ወልፊ ንምልቓቕ እትገብሮ ቃልሲ: ናይ ሂወት  መስርሕ ለውጥዩ። እዚ ንገለ ሰባት ክዕወትሉ ቀሊልዩ። ሓንሳብ ምስ ወሰኑ ናብ ዓወት ምግልጋል ምትካኽ ሽጋራ ዝበጽሑ። ክሳብ መጀመርያ ተሰዓትታት ናይ ኤርትራውያን ማሕበራት ብስም ማሕበረ ሰብ ዝቖማ ነይረን። ገለ ማሕበራት ናተን ክበባት ተኻርየን ንኣባላተን ናይ ሓባር ማሕበራዊ ሂወቶም ዘውሃህድሉ ዕድል  ምፍጣር ዘኽኣለ ኲነት ዝፈጥር ነይሩ ። ኣብ ዝቕመጠላ ኮሙውን ነይሩና። ሓደ ምሸት ብዛዕባ ምግልጋል ካብ ሽጋራ ዕላል ተላዒሉ። ኣብቲ ዕላል መኮነን ነጋሽ ዝብሃል ሓው: ኣነ ካብ ጽባሕ ሽጋራ ኣይሰትንየ ኢሉ። ካልእ ከምኡ ሰታይ ሽጋራ: ምሰታይ ሽጋራ እንተገዲፍካያ በጊዕ ክሓርደልኩምየ ይብል። ሓደ ካልእ ከኣ ኣነውን ጥርሙዝ ወስኪ ሒዘ ክመጽእየ ዝብል መብጽዓ ይገብር። ሓው መኮነን ድሕሪ ዝኣወጀሉ ዕለት ሽጋራ ምስታይ ኣቋሪጹ። ክሳብ ሎሚውን ኣይተመልሳን። ልዕሊ ዕስራ ዓመቱ። እቲ ዝወሰኖ ለውጢ ምትካኽ ወይ ምስታይ ሽጋራ ኣተግቢርዎ ማለትዩ።

ሕጂ ኣኣኪቡና ዘሎ ምኽንያት ነዚ ሕብረተሰብና ካብ ዘለዎ ዓዘቕቲ ጭኮና: ሃገርና ካብ ናይ ምወዳእታ ፍሽለት ንምድሓንዩ። ዕብየት ጒዳይና ከቢድ ፖለቲካዊ ሓደጋ ዘለዎዩ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ: ካብ 1973 ዓም ኣትሒዙ ንብሉጻት ኤርትራውያን ከጥፍእን ክምቊስን ድሕሪ ምጽንሑ: በቶም ዝተረፉ ኤርትራውያን ብዝገበርዎ መስዋእቲ ሂይወት ዝተረኽበት ኤርትራ ኸኣ: ካብ 1993 ኣትሒዙ ቅድም ምስ ሱዳን ደሓር ምስ የመንን ቀጺሉ ምስ ኢትዮጵያ ምስ ጁቡቲውን ኣብ ኲናት ነቚቱ እልቢ ዘይብሎም ኤርትራውያን ኣጥፊኡ። ብሰንኩ ኸኣ ህዝቢ ካብ ቦትኡ ተፋናቒሉ ስደትን ዘርምዘርሞን ኮይኑ። ድሕሪዚ ዂሉ ጥፍኣት ብኣብይ ኣሕመድ ዝበሃል መራሒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝረኸቦ መዋጽኦ ምንጻል ካብ ዓዲ ሃሎ ምስ ወጸ: ዕንደርኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ምስ ኣካየደ ድሕሪ ከም ”ርሕርሕቲ ኣደ”: ኣምስሉ ከንፈሩ ብምሓዝን ኣፍ ልቡ ምህራምን: መቸስ ሸዑ ዝተራእየ ፍዂሰት ኢሳያስ ከም ክንቲትዩ። ንዓመታት ዝኸሰርናዮ ክሳራውን  ኣምሊስናዮ ኣለና ኢሉና። እቲ ነውራም መልሓሱ ነቲ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ኲናት ወሊዑ ከህልቖ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ዋጋ ከምዘይቆጽሮ ብጋህዲ ኣርእዩናን ኣስሚዑናን። እቶም ድሮ ዝቕበጽናዮ ኣይገረመናን: በታ ናይ ሽዑ ፍኾስኮሱን ዕብዳኑን ግን ኣእማንውን ተንቃሳቒሶምዮም።

ምትእኽካብና ካብዚ ጉዕዙይ ኣጽፋር ንምግልጋልዩ። እምበርከስ: ነዚ መዓትዚ ንምልጋስ ከመይ ዝኣመሰለ መስርሕ ኢና ክንሓልፍ ዝብልዩ እቲ ዓቢ ሕቶ። ንዓቢ ሕቶ ንኸምዚ ናትና ክፉእ መራሕን ግዜን:  መስርሕ ለውጥና ዕውት ዝኸውን: ነብሲ ወከፍ ሰብ ጒጅለ ስቪክ ማሕበር ፖለቲካዊ ውድብ: ጽልዋ ለውጢ ቅድም ኣባኻ: ኣብ ማሕበርካ: ኣብ ውድብካ ክመጽእ ከም ዝግባእ ምርዳእ መባእታዊ መጀመሪናዩ። ሒዝካዮ ዝጸናሕካ መገዲ ጒዕዞ ንሓርነት ካብ ምስ ህግደፍ ምጽናሕ ጀሚርካ ክሳብ ኣብ ስቕታ ፍርሂ ዝኣተኻሉ: ከምኡውን ብዝመስለካ ንለውጢ ክተተገብሮ ዝጸናሕካ መስርሕ ካብ ደምበርበር ዝበለ ኲነታት ናብ ጭቡጥ ከስርሕ ዝኽእል ዕላማ ምምጻእ: መጀመርያ ንስኻ ለውጢ ግበር፣ ማሕበርካ ውድብካ ለውጢ ክገብር ስራሕ።  እቲ መስርሕ ዕውት ኽኸውን ንጹር ራኢ ሃልዩ: ኣብ ምቕራጹውን ንጡፍ ተራ ምጽዋት፣ ብዘይ ናይ ነብሲ ወከፍ ንጡፍ ተራ ንለውጢ ዝርከብ ዓወት የለን። ዓወት ብኻብ ውሽጥና ዝብገስ ድለየት ንለውጢዩ ዝመጽእ።

እምበኣር! መጻኢ ዕድልና ንፍትሕን ቁዋማዊ መንግስትን ደሞክራስን ምዕባለን ኣብ ህዝብናን ሃገርናን ንኽመጽእ ᎒ ብግብሪ ክንርእዮ ይከኣል ድዩ ኢልና ሓቲትና መልሱ መጀመርያ ኣብ ውሽጢ ቀልብና ክሰርጽ ዓርከይ ሓወይ ኢልዎ እልካ ዘይኮነ ካብ ልቢ ነብሲ ወክፍና ዝነቐለ ናይ ለውጢ ሓይሊ ክህሉ ምስ እንቃለስዩ። ለውጢ ክንርኢ ብሃንቀውታን ባህግን ጥራይ ምጽባይ ኣይኮነን: ከምኡውን ካልኦት ክሰርሕዎን ክተግብርዎን ዘይምጽባዩ። እጃምካ ምጽዋት ኣድላይ ጥራይ ዘይኮነ ግድነትዩ።  

ሰለስተ ዓንዲ ኲርንዓት ለውጢ:- መጀመርያ ፍልጠትና ኣብቲ ክንልውጦ ንደሊ ጒዳይ ከመይ ኢዩ᎒ ኲሎም ደቂ ሰባት ፍልጠት ኣለዎም። ፍልጠቶም ግን በበይኑዩ። ንኣብነት እንሰርሖ ስራሕ በበይንዩ። ነቲ ንሰርሖ ስራሕ ብዛዕባ ተገዳስነትና: ኣብኡ እንጥፍኦ ግዜ ኣብቲ ስራሕ ዘለና ኣጠማምታን ክፋላለ ይኽእል። ብትግሃት እትገብሮን ደሞዝካ ንምርካብ ጥራይ እትገብሮን ፍልልይ ክህልዎ ይኽእል። ትምህርቲ`ውን ከምኡ። ትምህርቲ ናይ ዕደመ ምሉእ መስርሕዩ። ትምህርቲ ስቕ ኢልካ ብኸምኡ ዝዕደል ነገር ኣይኮነን። በቲ ናይቲ ውልቀ- ሰብ ጻዕሪ ዝረኽቦ ሓበረታ ብምምርማርን ንሓድሕዱ ብምግጫውን ክጭበጥን ክብጻሕን ዘለዎ ነገር`ዩ። ፍልጠታዊ ምዕባለ ኣብ ናይ ደቂ ሰባት ውልቃዊ ተመክሮ ዝተመርኮሰዩ። ምሕታት: ምግራም: ኣብ ምልክት ሕቶ ምእታው: ምፍታን ምንጽብራቕን ስጒምቲ ምውሳድን ዝኣመሰለ ባህርያት: ህያው ዝኾኑ ናይ ፍልጠት ሰንሰለት ኮይኖም  ኣዝዮም ኣገደስቲ ስጉምታትዮም።

ኣብዚ ዘለናዮ ህሞት: እቲ ጨፍላቒ ስርዓት ንናይ ውሽጢ ናይ ህዝቢ ፍሕሕታ ንምድርቋስ ናይ ደገ ጸላእትኻ ከም በዓል ወያኔ መጹኻ ዝብል ባህራሪ ዘመተ ባዶ ሰለስተ ኣዋፊሩ ኣሎ። እቲ ጽወታ ተወዲኡ ኢዩ ዝብል ኣዕናዊ ሙዚቃኡ: ምስ ደምበ ኣብይ ተዛሚዱ ንጎረቤትና ዝኾኑ ህዝብን ውድብን ከም መሳርሒ ናይ ጥፍኣት ጒዕዞኡ ክጥቀመሉ ይፍትን ኣሎ። ኣብቲ ናይ 1998-2000 ዓ.ም ኲናት ኢትዮ-ኢርትራ ካባይ ጀሚርካ ዝወደበሉ ጥበብዩ። ኣብቲ  ዘይ ቅዱስ ኲናት ከእትወናን ገንዘብና ክዝርፍን: ካብ ልብን ኣእምሮን ዝወጸ ገምጋምን ፍልጠትን ብዘይምግባርና ንሃገርናን ህዝብናን ኣብ ዘደምየ ኲናት ተኻፋሊና በዓል ኣነ። ውጽኢቱ ኣፍራይ ሓይሊ ክፋል ህዝብና ጠፊኡ። ካብ ዓዱን መረቱን ተዛኒቡሉን ተሰዲዱን። ንኢስያስ ግደፍ ይኣክል ንዝበልዎ ኣብ ናይ ሞት ጎዳጒዲ ብሂወቶም ዳጒኑ።

ነቶም ከምዚ ኸማይ ዘይቅዱስ ኲናቱ ዝደገፍና ኸኣ ንብረትና መጽዩ ኣብ ኣፈ ደገ ድኽነት ኣጻጢሑና። ንሱ ግን ክሳብ ሕጂ ኣብ ስልጣን ኮይኑ የድምየና ኣሎ። እቲ ተወሪረ ዝብል መዳናገሪ ጥሩምባ ኲናቱ ቀንዲ መበገሲኡ ምግሃስ ዶም ብወያነ ከምዘይነበረ ዘርእየና: ኣብይ ኣሕመድ ንምሕናጻጽ ዶብ ተቐቢልናዮ ኣለና ምስ በለ: ኢሳያስ ካብ ዓዲ ሃሎ ወጺኡ ኣብ መናገሻ ከተማ ኣስመራ ርግእ ኢሉ ኮፍ ኢሉ: ቅድሚ ዝኣገረ ዶብና: ብመሰረት ውሳኔ ኮሙሽን ዶም ንሓንጽፆ ክብል ነይርዎ። እቲ ኢስያስ ንዋርስይን ይከኣሎን ናብ ኲናት ብምእታው ሰብን ንብረትን ኤርትራን ዝሸመመሉ ጒዳይ ግን ጒዳይ ዶብ ከምዘይነበረ ብግብሪ ኣርእዩና። ብነፋሪት ንደቡባዊ ዶባት አርትራን ትግራይን ሰጊሩ ንኣዲስ ኣበባ ክእቱ ኢና ዝረአናዮ። ንኣብይ ካብ ሎሚ ምርሓና ምስ በሎ ድማ ኣብይ ጒዳይ ዶብ ምሕንጻጽ ናይ ሕጂ ተግባርና ኣይኮነን ኢሉና። ከም ዋጻኢ ምኒስተር ኤርትራ ኮይነ እንተሰራሕኩ ከይትግረሙ ብምባል ንዑስማን ሳልሕ ኣይትቀየምኒ ክብል ሓጪጩሉ። ክብራት ተኻፈልቲ! ኤርትራን ህዝብናን ብሰንኪ ብደም ኤርትራውያን ዘይዓግብ ሕሙም መራሒ ናይ ተልመደናት ፖለቲካ መሐጨጪ ኮንና ኢና።

እቲ ከይሲ ሎሚው`ን ዝሃርሞ ከበሮ ኲናት ንሰምዕ ኣለና። ግን ኣነ ፍልጠት ስለ ዝገበርኩ ክድግፎ ዘይኮነስ ንኢስያስ መቓብር ፖለቲክኡ ኣብ ምዂዓት ዝካፈለሉ ፍልጠት ቀሲመ ኣለኹ። እቲ ንዂላትና ዘድልየና ፍልጠት ንምድሓን ሃገርና ብጥልመት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብርሃ ናይ ፍልጠት ባንደራ ድሕነት ሃገር ከነምበልብል ኣለና። ጻላእትና ውሑዳትዮም ኢሳያስን ጒጅልኡን። ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ብዙሓት ኢና፣ ብዝሕና ግን ብፍልጠታዊ ውደባ ክህብትም: ንርእስና ናይ ውደባ ፍልጠት ክህልወና ኣለዎ። ናይ ውደባና ሓይሊ ድማ ደሞክራስን እምነት ሰብኣዊ መሰላትን`ዩ። ነዚ ዓቢ ጒዳይ ድሕነት ሃገርን ህዝባን ኢልና ብሓባር ዝወሰንናዮ ውሳነ ኣብ ግብሪ ምውዓል ቀንዲ መዐቀኒ ቃልስናዩ። ናይ ሓባር ውሳኔ ክብል ከለኹ ኣብ ውሽጢ ሲቪካዊ ማሕበር ይኹን ፖለቲካዊ ውድብን ኣብ መንጎ ውድባትን ጽላላትን ዝግበር ውዕላትን ውሳኔን ማለተይ ኢዩ። እቲ እናሳዕ ዝርአ ውድቀት ኣሳራርሓና ኣብ ስምምዕናን ውዕላትናን ነቲ ብደሞክርያስያዊ መስርሕ ውሳኔ ብዙሓት 50+1 ተቐቢልካን ሪዒምካን ዘይምስራሕዩ። ቅኑዕ ሓሳባት ንእትብሎም ኣብ ውሽጢ እቲ ብሓሳብ ዝተሳዓርካሉ ውድብ ወይ ማሕበር ኮንካ ዕግበትካ  ንምስፋን ኣብ ክንዲ ምስራሕ ምህዳምን ምፍንጫላትን እቶም ኣዕነውቲ ተግባራትናዮም። ነዚኦም ብግቡእ ምግምጋምን መስርዖም ከም ዝሕዙ ምግባርን መፍትሕ ዓወት ንለውጥናዮም።

ኣብ ልዕሊ ሰባት ዘለና ኣረኣእያ:- ቀንዲ ሕመረት ናይዚ ኲሉ ሰብ ማዕረ ምዃኑ: ካበይ መጺኡ እንታዩ ሃይማኖቱ: ጾትኡ:  ስርሑ ሃብቱን ድኽነቱን ትምህርቱን መዓርጉን ወዘተ ብዝየገድስ: ሓደ ሚዛንን ቦታን ምሃቡ። ከምቲ ማርቲን ሉተር ዝበለዩ፣ ሕልሚ ኣሎኒ ኢሉ፣ ሓደ  ሰብ ብሕብሪ ቆርበቱ ዘይኮነስ ብጠባዩን ግብሩን ዝምዘነሉ ግዜ። ዝኾነ ይኹን ሰብ ብባህርኡ ካብ ካልኦት ፍሉይ ኮይኑ ዝሓስብን ዘንጻባርቕን ፍጡርዩ። በዚ ዂርናዕዚ ጠሚትና ክንርኢ ከለና ዝኾነ ሰብ ሃብቲ ናይ ሓደ ጽፉፍ ሕበረትሰብዩ። ናይ ምዕባይን ምምዕባልን ድልየትን ዓቕምን ኣለዎ። ለውጢ ምምጻእን ምጽላውን ሓላፍነት ምስካምን ዓቕሚ ኣለዎ። ነብሲ ወከፍ ሰብ ግን ኣባል ናይ ሓደ ሓባራዊ ናብራ ደኣምበር  ብውልቁ ዝቖመ ፍጥረት ኣይኮነን። ክዓብን ክምዕብልን ከማዕብልን እንተኾይኑ ድማ ምስ ካልኦት ከምኡ ብምትሕብባር ጥራዩ ነቲ ዓቢ ቁምነገር ለውጢ ንሓድሽን ምዕቡልን ሕብረ-ሰብ ክበጽሖ ዝኽእል። እዚ ሕጂ ተጋቢእናሉ ዘለና ኣጋጣሚ ጨሪሕናን ይኣክል ኢልናን ገገዛና ምኻድ ዘይኮነ ናብ ጩቡጥ መስርሕ ህዝባዊ ባይቶ ኣብ ስቶኮሆልም ከነሰጋግሮ ክንሓስብን ክንዋሃሃድን እዩ ዘለና።

ኣብ ልዕሊ ሕብረተ-ሰብ ዘሎና ኣረኣእያ:- ሕብረተ-ሰብ ናይ ኲሉ ፍጡር ናይ ሓባር ባይታን መበገስንዩ። ከምቲ ንዓና ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ። ደቂ-ሰብ ብሓባር ብምዃንዮም ጥዕና ዘለዎ ሕብረተ-ሰብ ዝሃንጹ። ኲሉ ድማ በብዓቕሙ ብማዕረ ከም ዝሳተፍ ዝገብሩን። እዚ ግን ኣብቲ ህዝባዊ መንግስቲ ዘለዎ ሕብረተ-ሰብ ኢዩ። ንዘራጊቶ ውልቀ መላኺ ምስ ኣልገስና ሕጂ ኸኣ ናትና ንመጻኢት ደሞክርያስያዊት ኤርትራ መንጸፍ ንምግባር። ክምዚ ምስ ሓሰብና ንምምዕባሉ ነብሲ ወከፍና ተራ ክንጻወት ግቡእን ሓላፍነትን ኣሎና። ውሑዳት ሰባት ጥራይ ክሰርሑን ክኣልዩን ከማሓድሩን ክግደፉ የብሎምን። ኲልና ንሓደ ዕላማ ንምድሓን ሃገርን ህዝብን ገዛእ ርእስናን ብሓባር ንስራሕ። ሰብኣዊ ኣረኣእያ ኣብ ሰባት ደረት ኣይገብርንዩ። ኣውራጃ: ሃገራትን ክፍሊ ዓለማት ኣብ ግምት ዘየእቱን ማሕበራውን ዓለታዊ መበቆልን ኣመጻጽኣን ሰባት ዘይፈልጥን ንዂሎም ኣብ ዓለም ዝነበሩ ደቂ ሰብ ብማዕርነት ዘሳትፍንዩ።

እዚ ሓሳብዚ እዚ እንነብረሉ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝቃለሰሉ ስነ ሓሳብዩ። ኣንጻርዚ ዝሰርሑ ሓይልታትውን ኣለው። ስለ ዝኾነ ኣብቲ ናይ ውህደት ቃልስና ምስቶም ጥዑይ ሓሳባት ዘለዎም: ኣንጻርቶም እኩያት ብሓባር ምስራሕ ዝጠመተ ዕላማውን ክንሕንጽጽ ክህልወናዩ። ስለምንታይሲ ንረብሓናን ደቅናን ዝሰርዕ ወይ ዝጎድእ ውሳኔታት ዝገብሩ ኣለው። ንኣብነት እዞም ሕጂ ኣብ 26 ግንቦት ንሓሙሽተ ዓመት ኣብ ባይቶ ኤውሮጳ ንምእታው ዝዋዳደሩ ዘለው። ኣብዚ ውድድርዚ ኣበየናይ መስርዕ ክንከውን ንደሊ᎒   ደሞክርያስያውያን ሓልታትን ሑሉፋት ናይ የማን ሓልታታት ዓለታውያንን ዝዋዳደርሉ መስርሕዩ። ኤውሮጳ ብዓለቶም ጥራይ ክትምላእ ዝደልዩን: ብዘይ ፍልልይ ናይ-ሰባት ብሓባርን ሰላምን ንንበር ዝብሉን። ብዙሓት ካባና ዜጋታት ሽወደን ኢና። መሰል ናይ ምድማጽ ኣሎና። ከነድምጽ ወሲንና ክንህሉ ተስፋ እገብር። ንግብራዊ መስርሕ ውህደት ኢለ ዝሓሰክዎ ኣብነትዩ። ቀንዲ ናይ ሎሚ ኣጀንዳና ግን;-  

እቲ ኣብ ልዕለናን መላእ ሕብረተ-ሰብናን ደይቡ ዘድምየና ዘሎ ጸላኢ ንሓሳብ ማዕርነት ኤርትራውያንሲ ይትረፍ ካብ ሱርና ንምምሓውና ዝነቐለ ምዃኑ ደጊምሲ ኣለሊናዮ ኣለና። እሞ ብኸመይ ኢና እንልግሶ ዝብል ሓሳብ ይምልሽዩ ኢለ ዝተናኸፍክዎ ድሮ ኣቕሊብኩምሉ ክትህልው እናኣመንኩ ኣብቲ እንደልዮ ናይ ለውጢ መስርሕ ገጽና ክንቅጽል።

ለውጢ ክተምጽእ ምድላይ:- ለውጢ ከተምጽእ ምድላይ ማለት ለውጢ ኣምጺእካ ኣለኻ ማለት ኣይኮነን። ንጭቡጥ ኲነታት። ንማሕበራዊ ናብራ በይንኻ ክትልውጦ ማለት ዘይከኣልዩ። ለውጢ ክመጽእ እንተደኣ ኮይኑ ምውሳእን ተሳትፎን ናይ ብዙሓት ሰባት ኣብ ዝተፋላለየ ጽፍሒ ይሓትት። ኲሉ ግዜ እቶም ብብዝሕን ብናይ ሓባር ሓሳብን ዝሰርሑ ሰባትዮም ክዕወቱ ዝኽእሉ። ናይ ለውጢ መስርሕ እምበኣር ዕውት ክኸውን እንተኾይኑ: ፍልጠትን ተሳትፎን ኣገዳሲ ተራ ኣለዎ። ፍልጠት ከም መሳርያ እንተዘይተጠቒምካ: እቲ መስርሕ ከተጽንዕን ቅርጺ ክትህቦን ስለ ዘይከኣል: ብሃወኽን ደምበበርን ብዘይ መጽናዕቲ እትወስዶ ስጒምቲ: ነቲ ትደልዮ ለውጢ ቀይዱ ከይሰጎመ ጠጠው ዘብል መፈንጠራ እዩ።

ፍልጠትን ተሳትፎን:- መብዛሕትኦም ውድባት ወይ ማሕበራት ይዕበ ይንኣስ ለውጢ ናይ ምምጻእ ዕላማ ኣለዎም። እቲ ዕላማታት ዝተፋላለየ ክኸውን ይኽእል: ኲሎም ሰባት ብዘለዎም ዕቕሚ ብማዕረ ዝነብሩሉን ዝሳተፍሉን ሕብረተ-ሰብ ምምዕባል ክኸውን ይኽእል። ኣብቲ ትሰርሓሉን ትሰርሖን ለውጢ ምምጽእ ክኸውን ይኽእል። ማሕበራት ወይ ውድባት እውን ቅልጡፍ ለውጢ ከምጽኡ ብምእማን ነቲ ክመጽእ ዝድለ ለውጢ ይሕግዝዩ ዝብልዎ ሓበረታታት ምእካብ ልሙድ ስርሖምዩ። ንሱ ጥራይ ግን ዓወት ከምጽእ እይኽእልንዩ። ከመይሲ ምዕባለ ወይ ለውጢ ዝዕወት ብዝእከብ ውድዓዊ ፍልጠትን ንጡፍ ተሳታፍነትን ናይ ኩሎም ዝሓትትዩ። እዚ ድማ ብምትእምማን ኣብ መንጎቶም ተዋሳእቲ ለውጢ ይፍጸም። ፍልጠት ግን ንማንም ብኸምኡ ዝዕደል ወይ ዝወሃብ ኣይኮነን። ፍልጠት ብንጥፈትን ሓድሽ ነገር ክትፈልጥ ብምድላይካን: ንፍልጠት ሃሰስ ብምባልን ዝመጽእ ነገርዩ። እዚ ዕውት ዝኸውን ከኣ ኲሉ ግዜ ናይ ገዛእ ርእስኻ ንጡፍ ተሳታፍነት ናይ ግድን ኢዩ።

መስርሕ ለውጢ ዕውት ክኸውን ካብ ሓበረታ ምውሳድን ምሃብን ጀሚሮም ክሳብ ለውጥን ምምሕያሽን ክበጽሑ ዝኽእሉ ህርኩታትን ውፉያትን ሰባት ምስ ዝህልውዎ ጥራይ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ኲሉ ዓይነት ለውጥታት እቲ ዝሓቶ ግዜ ክወስድ ኣለዎ። ከምቲ ዝፍለጥ ”ክተማ ሮማ ብሓደ መዓልቲ ኣይኮነትን ትሃኒጻ። ኣብዚ ናትና ኲነታት ምስ ምህላው ዕቡድ ምልካውነት ጒዳይና  ንለውጢ ህጹጽ ከም ዝገብሮ ርዱእዩ። ምህናጽ ቁዋማውን ህዝባውን ንዕኡ ዝኸውን መሰረትን ምጅማርና ድማ ኣንፈቱ ሒዙ ኣሎ። ዝተፋላለዩ ፖለትካውያን ውድባትን ስቪካዊ ማሕበራትን ተሲኦም ድምጾም የስምዑ ከም ዘለው `ውን ንርኢ ኣሎና። ኲሉዚ ፈትልታትዚ ብስራሕ ክተሓብባረሉ ዝኽእል መድብ ምውጽእ ከኣ ህጸቱ ንዂልና ርዱእ እመስለኒ። ንምድምሳስ ምልካውነት ዘሕብረና መደብ። ምፍንፋን የብቅዕ። ኣብ ልብና ንመለስ ንካባበር ሓድሕድ ምንእኣስ ዕድመ ጸላኢና ዘንውሕዩ። ባህላዊ ክብርታትናን  ማሕበራዊ ምትእስሳርናን ኣብ በቶኦም መልሲና ንቕድሚት ንስጒም።

ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩምኒ አመስግን

ረዘነ ተስፋጽዮን።

27 ሚያዝያ 2019