International- Frauentag 2020

ኣብ ዳርምሽታት ንቀዳም ዕለት 07.03.2020  ሰፊሕ ሰሚናር መዲብና ከምዘለና 

ንሕብር።  

Womenspic

 

ዓይነታት ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ

ዝምልከት ትንተናን ኣስተምህሮ ሓዘል ክቀርብ ተመዲቡ ይርከብ። ኣብዚ ሰሚናርዚ ኩሉ  ተሳታፋይ ሓሳቡን ርእይቶኡ ክህብ ንሰፊሕ ተሳትፎ  ንዕድምን ነተባብዕ።ድሕሪ ስሚናር ናይ ዕላል ምዝንጋዕ መደብ ክቅጽል ኣዩ።ንኩሉ   ዳርምሽታትን ከባቢኡን ትርከቡን/ባን ብክንሪ ንዕድም።   

 ሰሚናር ዝካየደሉ ኣዳራሽ።

Im Frauenzentrum

Emilstr, 10

64289 Darmstdt

ሰዓት :ካብ 15፡00 ክሳብ 22:00

ካልኣይ ክፋል

ብብርሃነ ኣብርሃ

ቲቪ ኤረ ነቲ ምስ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ብ7 ለካቲት 2020 ዓ.ም ከምዝዘርግሖ ዝዝከር ኢዩ። እዚ ኣብ ክንዲ ብዘቤታዊ ብናይ ግዳም ወይ ብዞባዊ ደረጃ ዝጀመረ ቃለ-መሓትት ከም ቀዳማይ ኣጀንዳኡ ዘልዓሎ፡ ጕዳይ ዶብ፡ ጕዳይ ባድመን ጕዳይ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን (ህወሓት) ምንባሩ እውን ዝዝከር ኢዩ።

ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ጠንቂ ናይ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ዶብ ወይ ናይ ባድመ ዘይኰነስ፣ ናይ ወያነ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ብሓፈሻ፡ እቲ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ክሳብ ምግንጻል ዝብልን ኣብ ኤቲንክ ዝተሰረተ ፈደራላዊ ስርዓትን ዝብል ስነ-ሓሳብን ድማ ብፍላይ ምዃኑ ክገልጽ ተሰሚዑ። እዚ ቅድሚ ሕጂ ሰሚዕዮ ዘይፈልጥ ሓድሽ ጠንቂ፡ ሓድሽ ክስን ሓድሽ ምስምስን ኢዩ።

እቲ ብ1998-2000 ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተባርዐ ውግእ፡ ጠንቁ ወያነ ንባድመ ምውራሩ፡ 6 ሓለፍቲ ሰራዊት ኤርትራ ክዛተዩ ኢሎም ምስ ከዱ ምቕታሎም፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንልዑላውነት ኤርትራ ጥሒሶም ዓዲ ምሩግ ምእታዎም …ወዘተ ዝብል ኢዩ ንህዝቢ ኤርትራ ክንገሮ ዝጸንሐ።

እዚ፡ ከም ነፋሒቶ ኣብ ዝዓለበሉ ሕብሪ ዝቀያይር ውልቀ-መላኺ፡ ብ1992 ዓ.ም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ መሰጋገሪ ኮንፈረንስ፡ …እዚ ኮንፈረንስ’ዚ፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ብገዛእቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ዘይተራእየን ዘይተዘርበሉን ጕዳይ ብሄራትን ጕዳይ ርእሰ-ውሳኔ ኤርትራን ኣልዒሉ ምዝርራቡን መፍትሒ ምግባሩን ዓቢ ለውጢ ኢዩ ክብል ናእዳኡን ኣድናቆቱን ገሊጹ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ ኣካል ናይ’ቲ ሽዑ ዝቐውም ዝነበረ መሰጋገሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክኸውን ድሌት ከምዝነበሮ እውን ሎምስ ኣሉታ ክህበሉ ዘይክእል ጽሓይ ዝወቕዖ ሓቂ ኰይኑ ኢዩ።

ኣብ ርእስ’ዚ፡ ብ1981 ዓ.ም ህዝባዊ ግንባር ምስ ህወሓት ብምትሕብባር ኣብ ልዕሊ ተሓኤ መጥቃዕቲ ከካይዱ ከለዉኸ፡ ህወሓት ንናጽነት ናይ ትግራይ ዝቃለስ ውድብ’ዶ ኣይኰነን ነይሩ? ህዝባዊ ግንባር ምስ ህወሓት ተሓባቢሩ፡ ንሰራዊት ደርግ ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክጸራርግ እንከሎ፡ ህወሓት ዝኽተሎ ስነ-ሓሳብ እቲ ብ1987 ዝሓንጸጾ ፕሮግራሙ’ዶ ኣይነበረን። ከምኡ’ውን፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ) ንናጽነት ናይ ህዝቢ ኦሮሞ ዝቃለስ ውድብ ምዃኑ፡ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ይኹን ኢትዮጵያዊ ዘሎ ኣይመስለንን። ህዝባዊ ግንባር ድማ፡ ካብ ሰብዓታት ኣትሒዙ ክሳብ ትማሊ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ዝመጽእ ንግንባር ሓርነት ኦሮም (ኦነግ) ኵሉ መዳያዊ ደገፍ ክገብረሉ ምጽናሑ ዝፍለጥ ኢዩ። እቲ ንህወሓት መዀነኒ፡ እቲ ኣብ መትከል ርእሰ-ውሳኔ ክሳብ ምግንጻል ምእማን ወይ ንዓንቀጽ 39 ኣብ ቅዋም ኢትዮጵያ ምቕባል እንተዀይኑ፡ ኦነግ እውን ክዅነን ኣይግብኦን ድዩ!!!?

ናይ ኢትዮጵያ ቅዋም፡ ዝቕበልዎን ዝጻረርዎን ኢትዮጵያውያን ምህላዎም ኵልና ንከታተሎ ዘሎና ጕዳይ ኢዩ። ኣብ ኤትኒካዊ ፍልልይ ዝተሰረተ ፈደራላዊ ስርዓት ዝድግፉ ኢትዮጵያውያን ካብ ኵሉ ብሄራት ኣለዉ። ንሓንቲ ኢትዮጵያ ዝብሉ እውን ከምኡ። ስለ’ዚ፡ ንወያነ ፈሊኻ ከተጥቅዕ ምፍታን፡ ካብ ቂምን ቅርሕንትን ዝተበገሰ፡ ሸርሒ ምዃኑ ዝሰሓት ኣይኰነን።

እቲ ዝያዳ ሓደገኛ ግን፡ ስርዓት ኢሳያስ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ናይ ኢትዮጵያ ኣትዩ፡ እዚ ይሕሸኹም እዚ’ባ ክብል ምፍታኑ ኢዩ። ነዚ ድማ ተሓቢኡ ዘይኰነስ፡ ብጋህዲ ኢዩ ዝዛረቦ ዘሎ። እቲ ሓደጋታት ናይ’ዚ ስነ-ሓሳብ ካብ ንኤርትራ ንኢትዮጵያ ኢዩ ብዝያዳ ንሓደጋ ምብትታን ዘቃልዓ ዘሎ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝፍጠር ምብትታን ንኤርትራ እውን ሓደገኛ ስለዝዀነ፡ ምስ መንግስቲ ኣብዪ ኣሕመድ ምሕዝነት ፈጢርና ክንሰርሕ ኣሎና። ጕዳይ ዶብ ሕጂ ካልኣይ ቦታ ዝሕዝ ንእሽቶ ጕዳይ ኢዩ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ሓባቢሉ ካብ ሕቶ ልዑላውነቱ ክኣልዮን ኣብ ዳግማይ ውግእ ክሸሞን ኢዩ ዝፍትን ዘሎ። ኣብ’ዚ ወርሒ’ዚ፡ ኣብ መንጐ መራሕቲ ክልቲኡ ሃገራት ዝርከብዎን ናይ ኢትዮጵያ ሚኒስተር መከላኸሊ፡ ኦቦ ለማ መገርሳ ዝተሳተፎን ኣኼባ ኣብ ኣስመራ ምክያዱ ነዚ መደብ’ዚ ዝእምት ርክብ’ዩ።

ጐንጺ አርትራን ኢትዮጵያን ናይ ዶብ ጐነጽ’ዩ ተባሂሉ፡ ናብ ኣህጕራዊ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ፡ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ተዋሂብሉ ኢዩ። በዚ ብይን’ዚ መሰረት ባድመ ናይ ኤርትራ ምዃና ተረጋጊጹ ኣሎ። ስርዓት ኢሳያስ ድማ፡ ናይ ዶብ ውግእ ብምጅማሩ ኤርትራ ካሕሳ ክትከፍል ተወሲኑላ ኢዩ። ሕጂ ኣብ ጓል ነገር ብምኻድ ንልዑላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታው ዘይኰነ፡ ነቲ ብይን ከምዝትግበር ምግባር ኢዩ ዝድለ። ሕጂ ነዚ ብይን’ዚ ክትግብር ሓላፍነት ዘለዎ ድማ ወያነ ዘይኰነ፡ እቲ ስልጣን ፈደራላዊ መንግስቲ ጨቢጡ ዘሎ ብዶር. ኣብዪ ኣሕመድ ዝምራሕ ኣካል ኢዩ። ንሱ’ዩ ተሓታቲ፡ ንሱ’ዩ ነቲ ውሳኔ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ኢየ ዝበለ።

ይቕጽል…….

ብቐደሙስ ብፖለቲካ ምጥላዕ መወዳእትኡ  እንትርፎ ኪሳራ ዓወት ኣየጎናጽፍን እዩ።  እቲ ከሎ ጋና ንሃገራዊ ረብሓ ዝጠቅም ከይሓሰብካ ንግዚያዊ ጥቕምኻን ስልጣን ንምብሓትን ዝግበር ሽርሓዊ ጸወታ እነሆ ካብ ውግእ ናብ ወረ ውግእ ደጊሙ የቀራርበና ኣሎ። ሎሚ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ኣስተርሕዩ ክነብርን ንጉዳይ ሃገሩ ክከላኸልን ከማዕብልን ዝግበኦ ዝነበረ፡ ብሰንኪ ዘይምስምማዕ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፥ ካብ ሃገሩ ሃጽ ኢሉ ከምዝጠፍእ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ጠንቂ ድማ ከምቲ “ክልተ ጎራሓት ሓሙዂሽቲ ስንቆም” ዝበሃል፡ ክልቲኣቶም መንግስታት ግጉይ ኣገባብ   ብምኽታሎም ዘምጸኦ መዘዝ እዩ።

እቲ ናይ 1998 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ኣኽሳሪ ውግእ፡ ኣብ መወዳእትኡ ብናይ ሰላም ውዕል እዩ ተዛዚሙ። እቲ ብኣልጀርስ ዝፍለጥ ናይ ሰላም ውዕል  “ቀያድን እግባይ ዘይባሃሎ ናይ መወዳእታን” ብይን ተዋሂብዎ እዩ። ይግባይ ዘይብሃለሉ ከበሃል ከሎ፡ ብዘይካ ኣብ ግብሪ ምውዓል ካልእ ምኽንያታዊ ሓሳብ ዘይቀርበሉ ማለት ምዃኑ ኩልና ንርደኦ ኢና።  ነዚ ብይን እዚ ከኣ ክልቲኣቶም መራሕቲ፥  ኢሰያስ ኣፈወርቅንን ነፍሰ ሄር መለስ ዜናውን ተመሊሶም ዕጻይ ምጻጻይ ከይበሉ ከቲመምሉ እዮም።

እዚ  ዝኸተምሉ  ስምምዕ ግን ሓደ ብሰዓርነት እቲ ካልእ ካኣ ብተሰዓርነት መንፈስ እምበር፡ ብልቢ ተኣማሚኖም እዮም ነቲ ብይን ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣሚነምሉ እንተልና፡ ነናቶም ፈንጂ ኣጻዊዶም ኢዮም ነቲ ብይን ዝተቐበልዎ። ኢሰያስ ነቲ ኣብቲ ውግእ ዝኸሰሮ ንኽዓብጥን ተመሊሱ ግዜ ንምኽሳብን ተቐላጢፉ ነቲ ናይ ሰላም መጸዋዕታ ተቐቢልዎ። መለስ እውን እቲ ውግእ ኣብ ጥቕሙ ተደምዲሙ ብምዕዋቱ  ነቲ ብይን ናብ  “ኣይሰላም ኣይውግእ” ክቕይሮ ከምዝኽእል ብምትእምማን እዩ ፈሪሙ።

ኣብዚ ክለዓል ዝኽእል ሓደ ሕቶ እንተሎ፡ እንተደኣ ክልተ ልኡላውያን ሃገራት ምዃነን ተኣሚኑ፥ እቲ ድሕሪ እቲ ውዕል ኣልጀርስ ክግበር ዝነበሮ ቀዳምነት ጉዳይ እቲ ዶብ ኣብ ባይታ ምምልካት እዩ። እዚ ከኣ ክልቲኣቶም መራሕቲ ነቲ ፖለቲካዊ ጸዋታት ክቕጽልዎ ምዃኖም ደጒሎም ዝሓለፍዎ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኢሰያስ ንስልጣኑ ክብል ክሳብ ሕጂ ንናይ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ወይ ድማ እቲ ብይን ኣብ ግብሪ ዘይምውዓል ምኽንያት ተጠቒሙ ንህዝቢ ኤርትራ ጅሆ ንኽሕዞ መጻወቲት ካርትኡ ንሳ ኢያ። ዶብ ከይተሓንጸጸ ዝግበር የለን ኣይትሓዙኒ ኢሉ ከምዘይፈከረ፡ ተመሊሱ ነታ ትማሊ ዝተጋገያ ኢዩ ሎሚ’ውን መሊሱ  ዝደግማ ዘሎ።  ምኽንያቱ ስምምዕ ከበሃል ከሎ ግዜን ኣተገባብራን ወሲንካ ኢኻ ትሰማማዕ።

መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ነቲ ውዒሉ ሓዲሩ ዘይተርፍ ዝመስል ውግእ ዘቐመጦ ስትራተጂ ነይርዎ  ከብሃል ይከኣል። ንሱ ድማ  እቲ ብይን ተቐቢልናዮ ኢና እንተኾነ እቲ ምሕንጻጽ ንቤተ-ክርስትያንዶ ንመሬትዶ ኣብ ክልተ ዝኸፍል ስለዝኾነ ኢልካ፡ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣራኺብና ክንዝትየሉ ምባል ንገዛእ ርእሱ ነቲ እግባይ ዘይበሃሎ ዝፈረምሉ ውዕል ምጥሓስ እዩ ዘመልክት። ምኽንያቱ እቲ ውዕል ኣብ ግብሪ ንኸይውዕል  ማሕለኻታትን ንዓኡ ክዕንቅጽ ዝቐረበ በዓል ሓሙሽተ ነጥብታት ህያው ምስክር እዩ። እቲ ውጽኢት  ድማ ናብ “ኣይ ሰላም ኣይ ውግእ” ኣምረሐ፥ ክሳብ ሕጂ ድማ መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ መሬት ኢትዮጵያ ከኣ ኣብ ምቁጽጻር መንግስቲ ኤርትራ እዩ  ዘሎ። ናይዚ ኩነታት ኣይሰላም ኣይ ውግእከ መን ተረቢሑሉ እንተበልና ብቐንዱ ስርዓት ኢሰያስ ኣብ ስልጣን ተኾይጡ ንኽነብር ምኽንያት ኮይንዎ። በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ መንእሰይ ኤርትራ ሃገሩ ገዲፉ ክስደድ እታ ሃገር ብዘይ መንእሰይ ክትተርፍ ገይርዋ ኣሎ። በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ እቲ መንእሰይ ኤርትራ ካብ ሃገሩ ጸንቂቑ ክወጽእ ከሎ  እቲ ነቲ ዘይተረፍ ውግእ  መደብ ዘለዎ  ንጥቕሙ ኢዩ።

እዚ ኹሉ ብሰላማዊ መገዲ ማለት እቲ ቅድም ውግእ መን ጀሚርዎ ብሕጊ ሓላፍነት ዝስከመሉ ኣካል ዝተፈልጠ ኮይኑ፡  እቲ ናይ ህዝቢ ምስ ህዝቢ  ምርኻብን ምዝታይን ዝበሃል ቅድሚ እቲ ውግእ ክካዘድን ክቅጽልን ዝነበሮ ኢዩ። ሎሚ ውን እቲ ጉዳይ ዶብ ጠንቂ ናይ መጽነቲ ክልቲኡ ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክኸውን የብሉን። ምኽንያቱ ብዛዕባ ናይ ዶብ ዝምልከት ክልቲኡ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ውዕል ኣልጀሪስ ተቐቢሎም ዝኸተምሉ ስለ ዝኾነ።

ሎሚ  እቲ ኣብ ትግራይ ብገለ ወገናት ብጉልባብ ኣግኣዝያን ዝበሃል ዘሎ፡ ተጋሩ  ክንስና  ኣብ ክልተ ተመቒልና፥ ምስኡ  ድማ ዓሰብ ናትና ኢያ ክንብል ኣሎና ዝብል ዝቕልቀል ዘለዉ ናይ ገለ ወገናት ወስታታት ንርእን ንሰምዕን ኣሎና። እዚ ምስቲ  ናይ ካልኦት ኣህዛብ ኢትዮጵያ ብጉዳይ ባድመ ይኹን ኣፍደገ ባሕሪ ብምስኣን ዝተበጽሐ ውዕል ጉዳይ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ስለዝኾነ፡ ፈጺምና ኣይንቕበሎን ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን ንሓዋሩ እንታይ ክፍጠር እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ ኩሉ ሸነኻት በቲ ዝዝረብ ዘሎ ዘረባታትን ብጋህዲ ይኹን ብስውር ዝካየድ ዘሎ ናይ ኣጽዋር ምኹማርን ደማሚርካ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዘጽንት ጐስጓስ ኢዩ። እዚ ከኣ ነቲ ናይ ሰላም መንገዲ ገዲፍካ፡ ዝካየድ ዘሎ ናይ  ቃላት ውግእን ምድላዋትን ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ንምኽሳር እምበር፡ እቶም ብህዝቦምን መንእሰያቶምን ዝጣልዑ ዘለዉ ዋላ ሓንቲ ኣይክኾኑን ኢዮም። እቲ ሽግር ግን እዘን ክልቲአን ሃገራት ሰላምን ምርግጋኣን ተሓሪምወን ህዝበን ካብ ምምዕባል፡ ምብልጻግን ስልጣኔን ርሒቖም ንዘልኣለም ክተፋነኑ ክነብሩ ኢዮም።

በዚ መሰረት እቲ ድርቅናን እቲ ብዓለም ለኻዊ ሕጊ ኣይንግዛእን ዝዓይነቱ እምቢታ፡   ምልክት ናይ ብሓይልኻ ምጥቃም እዩ ትርጉሙ። ምኽንያቱ እቲ ብይን ንኸይትግበር ብኹሉ ሸነኻት ሽርሒታት እዩ ዘንጸላልዎ ዘሎ ። እዚ ከኣ እቲ ሓደ ቅድሚ ምሕንጻጽ ዶብ ክንዛተ ዝብል ዝነበረ ሕጂ ዶብ መዛረባ ኣይኮነን ብዝብል ምስምስ ጃላ ክገድፎ ከሎ፡ እቲ ሓደ ድማ ጉዳይ ዶብ ንኢትዮጵያ ብምልእታ ዝምልከት’ዩ ዝብል መናቖቲ ምልክት ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። ስለዚ ድማዩ ጉዳይ ብይን ዶብ ኣብ ተግባር ንኸይውዕል እቶም ንስልጣኖም ክከላኸሉ ዝደልዩ ከም ካርታ ናይ መን ተዓወተ ዝጥቀሙሉ ዘለዉ። እዚ ማለት ብርኢቶይ እቲ ውግእ ብቐሊሉ ሸጠጥ ከምዝብል ናይ ግዜ ሕቶ እምበር  ዘጠራጥር ኣይኮነን።

 ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዘንጸላሉ ዘሎ ናይ ውግእ ደመና፥ ንህዝብና ዘጥፍእን ንልኡላውነት መሬትና ድማ ኣብ ሓደጋ ዘሳጥሕ ከምዝኸውን ተረዲእና ነዚ ንምግታእ ኩሉ ዝካኣለና ክፍጽም  ንሕተት ኣለና። ሃገርና ክነድሕና እንተዀና ብናይ ጥዑም ቃላት ዝወሃብ ወይ እውን ንልብና ዘረሳርስ ዘረባ ሰሚዒና ክንህመል ኣይግባእን። እዚ ስለዝኾነ ንሕና ኤርትራውያን ቅድሚ ሕጂ ሃገርና ስለ ዝበልና፡ ትምክሕታውያን ተባሂልና ኢና። ይኹን እምበር ሎሚ  ነዛ ሃገር ክንሓስበላ ዲና  ወይ  ኢድና ሂብና  ስቕ  ክንብል ኣብ ክልተ ምርጫታት  ንርከብ ኣሎና። በዚ እንኸዶ ዘሎና ድማ እንተዘይ ተጠርኒፍና ተዛሪብና ይኹን ጽሒፍና ክነስምዕ ኣይክንክእልን ኢና፥ ሃገራዊ መንነትናን ሓድነትናን  ድማ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ክወድቕ ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ እታ ሃገር ውን ከይንስእና ኣብ ዘሰክፍ ኩነት ኢና ንነብር ዘሎና።  

ቀዳማይ ክፋል

ብብርሃነ ኣብርሃ

ኣደ ዘለዋ ትበኪ፡ ነደ ዘይብላ ከተብኪ

ኣብ ኢትዮ 360 (Ethio 360) ዝብሃል መስኮት ተለቪዥን ክሰምዕ ከለኹ፡ ኤርምያስ ለገሰን ሃብታሙ ኣያለውን ዝተባህሉ ክልተ ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኛታት፡ ኣባላት ፓርላማ ኢትዮጵያ ናብ ቀዳማይ ሚንስተር ዘቕርብዎ ሕቶታት ብብዙሕ ናይ ምጽራይ መስርሕ ሓሊፉ’ዩ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝበጽሕ ዝብል ነቐፌታ ክገብሩ ተዓዚበ። ቀዳማይ ሚኒስተር ከኣ ምስ በጽሖ፡ ነቲ መልሲ ዝኸውን መጽናዕትን ሓበሬታን ካብ ሚኒስትሪታቱን ክኢላታትን ሰሚዑን ኣንቢቡን’ዩ ኣብ ቅድሚ ፓርላማ መልሲ ዝህብ። ብሃውሪ ዝሕተትን ዝምለስን ነገር የለን ኢሎም ብምስቍርቋር ክምድሩ ሰሚዐ። እዚ ምሰማዕኩ ናብ ኣእሙሮይ ዝመጸ ሓሳብ “ኣደ ዘለዋ ትበኪ፡ ነደ ዘይብላ ከተብኪ” ዝብል ምስላ ነበረ።

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣገባብ እንተዝሰምዑ’ኸ እንታይ ኰን ምበሉ!!!? ኣብ ኤርትራ፡ ካብ ሚኒስተራት፡ ኣባላት ናይ’ቲ ነዊሕ ዕድመ ዘይነበሮ ፓርላማን ጋዜጠኛታትን ንዝቐርበሉ ሕቶታት፡ በቲ ናይ ጸጥታን ቍጽጽርን ትካላት (ከም በዓል ኣብርሃ ካሳ፡ ተስፋልደት ዝኣመሰሉ ኣማኸርቱ) ኣቢሉ ኢዩ ናብ ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝበጽሕ። ንሳቶም ነቲ ክተርፍ ኣለዎ ዝብልዎ ኣትሪፎም ናብ ኢሳያስ ይልእክዎ። ኢሳያስ ግን፡ ከም’ቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝገብሮ፡ ናብ ሚኒስተራትን ክኢላታትን ሰዲዱ ርእይቶታቶም ክፈልጥ ኣይፍትንን ኢዩ። ኢሳያስ፡ ነቲ ክምልሶ ዝደሊ ሕቶታት ባዕሉ ኣዳልዩ ኢዩ ነቶም ሓተቲ ሕቶታት ዝህቦም። ምኽንያቱ ንሱ ኵሉ ዝከኣሎ ሰብ ኢዩ፡ ብዛዕባ ኵሉ’ዩ ዝፈልጥ መታን ክበሃል ዝገብሮ ተዋስኦ ኢዩ። ኢሳያስ፡ መምህር ኢዩ፡ ሳይንቲስት ኢዩ፡ ናይ ጠፈር ተመራማሪ ኢዩ፡ ናይ ሕርሻ፡ ሃብቲ ዓሳ፡ ቍጠባ፡ ሕብረተ-ሰብ፡ ሕጊ፡ ውግእ፡ ዲፕሎማሲ፡ መካኒክ፡ ኢንጂኔር ….ኮታ ኵሉ ዝፈልጥ ኰይኑ ክቐርብ ስለዝደሊ፡ ካብ ስራሕ መካኒክ ኣትሒዝካ ክሳብ ናይ ጠፈር ምርምር ዘሰልቹ ዝርዝር መግለጺ ክህብ ኢና ንሰምዖ። ከም’ዚ ስለዝዀነ፡ ሚንስተራት ብዛዕባ ዝመርሕዎ ቤት ጽሕፈት ተሓቲቶም መልሲ ክህቡ ኣይስምዑን ኢዮም። ባዕሉ’ዩ ፕረሲደንት ባዕሉ ኢዩ ሚኒስተር። ሚኒስተራት፡ ዝተባህሎም ምግባር እምበር፡ ቤት ጽሕፈቶም ዝጠልቦ ስራሕ ይኹን ክእለቶምን ትምህርቶምን ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኣይክእሉን ኢዮም። ንበዓል ኤርምያስን ሃብታሙን ድማ ካብ ናትኩም ዝኸፍአ ናትና ኣሎ’ሞ፡ ካባና የድሕንኩም ጥራሕ ኢየ ክብሎም ዝኽእል!!!

  1. ተክኒካዊ ትዕዝብተይ፡ ብዛዕባ’ቲ ፕ/ኢሳያስ፡ ብዕለት 7 ለካቲት 2020 ምስ ጋዜጠኛታት ሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳውሎስ ነታባይን ዝገበሮ ቃለ መሓትት፡-

እቲ በዞም “ጋዜጠኛታት” እዚኣቶም፡ ዝቐረበ ሕቶታት ናቶም ዘይኰነስ፡ ብፕ/ኢሳያስ ክትሓትዎ ኣለኩም ተባሂሎም ዝተዋህቦም ሕቶታት ምዃኖም ኢየ ካብ ዝሓለፈ ተመኵሮታተይ ዝርዳእ። ምኽንያቱ ድማ፡ ሓንሳብ ሕቶ ምስ ኣቕረቡ፡ ድሕሪኡ ኣብ መንጐ ኣትዮም ካልእ መስቀላዊ ሕቶ ክሓቱ ኣይትርእዮምን ኢኻ። ሓንቲ ሕቶ ኣቕሪቦም ምስ ወድኡ፡ ፕረሲደንት ኢሳያስ ከም ድላዩ ዝሩብን ዘይዝሩብን ኣምጺኡ ክዕንድር እንከሎ፡ ጽን ኢሎም ኢዮም ዝሰምዕዎ። እቶም ጋዜጠኛታት ኢሳያስ ክሳብ ዝውድእ ብዘይካ ኣዒንቶም ካልእ ክንቀሳቐስ ኣይትርእን ኢኻ። ንቃለ-መሓትት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ቲቪ ኤረ ሰሚዑ/ርእዩ ዘይፈልጥ ጋሻ ተዓዛባይ፡ “እዚኦም ሰብ ድዮም ወይስ ባምቡላ” ክሳብ ዝብል ናይ ምጥርጣር ሕቶ ከቕርብ ዝደፋፍእ ምርኢት ኢዩ። ናይ ኣባታዊ መምህርን ተመሃራይን ዝምድና’ዩ ዝመስል። ኢሳያስ ይምህር፡ እቶም ጋዜጠኛታት ድማ ይሰምዑን ይምሃሩን። ንምዃኑ’ኸ ብናይ ጋዜጠኝነት ትምህርቲ ይሓልፉ’ዶ ይዀኑ? ወይስ ደይ ዝተባህልዎ ኢዮም ዝገብሩ፡ እንታይ ትምህርቲ ኣድልይዎም ተባሂሎም ዝምረጹ ምእዙዛት ሰባት ኢዮም።

ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ባዕሉ ዝሃቦም ሕቶታት ምዃኑ ንምፍላጥ ብዙሕ ምምርማር ዘድልዮ ኣይኰነን። ኣብ ኵሉ ዝገብሮ ቃለ-መሓትት “ብዛዕባ’ዚ እኳ ድሓር ክንመጾ እንዲና” ዝብል ዘረባ ክደጋግም ኢና ንሰምዖ። ሎሚ እውን ከምኡ ኢዩ ኢሉ።

ካልእ ዝተዓዘብክዎ ጕዳይ እቲ ቃለ-መሓትት ቅድሚ’ቲ ዝተፈነወሉ ዕለት ማለት ቅድሚ ዕለት 7 ለካቲት 2020 ዝተቐርጸ ምዃኑ ኢዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ቃለ-መሓትት ህያው ወይ ሽዑ ኣብ’ቲ ናብ ህዝቢ ዝፍነወሉ ዝነበረ እዋን (Live) ብቐጥታ ዝተመሓላለፈ ኣይኰነን ነይሩ።

ናብ’ዚ መደምደምታ ዘብጽሓኒ፡ ኣብ ምቕራጽ ወይ ምስጃል ናይ’ቲ ቪድዮ፡ ንገለ ዝተባህለ ግን ክወጽእ ዘይተደልየ ቃል ወይ ሓሳብ ንምስራዝ ተባሂሉ ዝግበር ዝነበረ ምቍርራጽ ምንባሩ፡ ኵሉ ነቲ ፈነወ ዝተኸታተለ ሰብ ክሰምዖን ክርድኦን ዝኸኣለ ጕዳይ ኢዩ። ገለ ካብ ቃላት ኢሳያስ ከይሰማዕናዮም ተቖሪጾም ወይ ተዋሒጦም ከምዝተረፉ ብዘየካትዕ መንገዲ ተዓዚብና። ብሞያውያን ዝተቐርጸ ቪድዮ ድማ ኣይመስለንን። ስለ’ዚ እቲ ቪድዮ ህያው (Live) ኣይኰነን፤ ኣቐዲሙ ዝተገብረን ዝተመስርሐን ቃለ-መሓትት ኢዩ ናብ ህዝቢ ዝመሓላለፍ ዝነበረ።

እቲ ናይ መወዳእታ ትዕዝብተይ ድማ፡ ብዛዕባ ውሽጣዊ ሃለዋት ኤርትራ ዘዛርብን መዓት ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦን ክሓተሉን ዝደሊ ማእለያ ዘይብሉን ጕዳያት እንከሎ፡ ንዘቤታዊ ጕዳያት ካልኣይ ቦታ ሂብካ፡ ብናይ ወጻኢ ጕዳያት ምጅማር ዝዀነ ይኹን ዘዕግብ ምኽንያታት ክውሃቦ ኣይክእልን ኢዩ።

ኣብ’ቲ ስዒቡ ከነስምዓኩም ኢና ዝበሉና ዘቤታዊ ጕዳያት ዝምልከት ቃለ-መሓትት፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝብሃል ዝነበረ ከምዝድገም ኣይጠራጠርን ኢየ። ብዙሕ ዝተሳለጠ የለን፡ ግን እዚ ኣኪብናዮ ዘሎና ተመኵሮ፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ከም መንጠሪ ክዀነና’ዩ ዝዓይነቱ መልስታት ኢና ክንሰምዕ።

ይቕጽል ……..

ሃየ’ባ፡ ኢደይ ኢድካ ንበል

Saturday, 08 February 2020 11:33 Written by

ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ውጽዓ ኣብ ዝባን ኩልና ዝተጻዕነ ማዕረ ዘቐንዝወና ዕዳ እዩ። ካብዚ ቃንዛዚ ንምሕዋይ ከኣ ናይ ኩልና ተቐንዘውቲ ድሌትን ባህገን ምዃኑ ብዝተፈላለዩ ኣገባባትን መድረኻትን ክንገልጾ ዝጸናሕና እዩ። እዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ከኣ ናይ ኩልና፡ ኩነታት በብዝፈቐደልናን በብዘለና ዓቕምን ምብርካት ዘይስገር ሓለፍነትና እዩ።

ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራዊ ኣተሃላልዋና ብበበዓይነቱ፡ ኣብ ዓዲ ዘለናን ኣብ ውጻኢ ካብ ኤርትራ ዘለናን፡ ተቓወምቲ ናይቲ ምረት ወጽዓኡ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ኣብ ዓለምና’ውን ዝገነነ ጉጅለ ህግዲፍ ደገፍትን፡ ዝተወደበን ዘይተወደበን፡ ኣካል ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን በቲ ሓደ ወገን፡ ኣባላት ሲቪላዊ ማሕበራትን ውልቀ ባእታታትን ከኣ በቲ ካልእ ወገን፡ ተባሂልና ኣብ እንግለጸሉ ደረጃ ኣለና። ዝያዳ ዝርዝር እንተድልዩ እውን መንእሰያትን ዓበይትን፡ ኣብ ቃልሲ ሓደስትን ነባራትን፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን …… ወዘተ፡ እንበሃሃለሉ እውን ኣሎ። እዚ ምስቲ ናይ ሃይማኖት፡ ቋንቋን ባህልን ብዙሕነትና ወሲኻ ክረኣይ እንከሎ ኣዚና ሕብራዊ ኢና። እዚ ሕብራውነት ከኣ ብመትከል ብዙሕነታዊ ሓድነት ክቃነ ይግበኦ ዘይኮነ ናይ ግድን እዩ።

እቲ ንኤርትራዊ ብዙሕነትና ዝገልጽ ዝርዝር ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍላ፡ ልኡላዊት ኤርትራ ምዃና፣ ዲሞክራሲ፡ ሰላም፡ ልምዓት፡ ፍትሕን ምኽባር መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ኣብ ዝሰፈና ኤርትራ ተረባሕቲ ምዃና ከኣ ካብቲ ንኹልና ውጽዓ ዝመረረና ኤርትራውያን ሓደ ዝገብረና እዩ። ነዚ ንብዙሕነትና ዝገልጽ መንነትና ብግቡእ እንተዘየመሓዲርናዮ ናይቲ ኩልና ንርበሓሉ ዕድል ተጠቀምቲ ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። ምኽንያቱ ነቲ ናይ ብዙሕነትና ገላጺ መንነታና እንተዘይ ኣመሓዲርናዮ ምፍልላይና እዩ ዝሰፍሕ። ኣብ ምፍልላይ ከኣ ሓቢሩ ወፊሩ ከድምዕ ዝግበኦ ዓቕምን ጉልበትን እዩ ዘምክን። ስለዚ ካብዚ ንምድሓን ዓቕምና ኣሕይልና፡ ንዘፈላልን ዘሰማምዕን ኣሳኒና፡  ኢደይ ኢድካ  ክንበሃሃል ይግበኣና።

ኢደይ ኢድካ ዘይምብህሃል፡ ዓቕምና ዘዳኽም ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ምድኻምና ዝረብሕን ከፋፊሉ ክገዝኣና ንዝሕልንን ከም ህግዲፍ ዝኣመሰለ እኩይ ኣካል ኣፍደገ ዝኸፍት’ውን እዩ። ንሕና እቶም ልኡላውነት ሃገርና ዓቂብና ካብ ወጽዓ ክንወጽእ እንቃለስ ዘለና ኢደይ ኢድካ ክንብል ኣብ ዘይበቓዕናሉ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ መንጐና ኣትዩ ንናእሽቱ ፍልልያትና ከተዓባቢ ከም ዝሰርሕ፡ ንኤርትራዊ ከም ሓድሽ ዝንገሮ ዘይኮነ፡ ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮኡ ዝግንዘቦ እዩ። ካብዚ ሓደገኛ ፈላላይ ተግባራት ህግዲፍ ሓራ ክንወጽእ ከኣ፡ ብዛዕባ እንታይነቱ ብሱል ናይ ሓባር ተረድኦ ክንሕዝ ይግበና። ኣብዚ እዋንዚ ኣፍና መሊእና፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኢሳያስን ጉሒላ ጉጅለኡን ናቱ ከምዘይኮኑ፡ ኣብ ዝተረደኣሉ ደረጃ በጺሑ እዩ እኳ እንተበልና፡ ሳሕቲ ከምቲ “ካብ ብሱል ጥረ” ዝበሃል፡ ኣብዚ ተረድኦዚ ዘይበጽሑ ዝተደናገሩ ኤርትራውያ ወገናትና የለዉን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ክልቲኡ ጫፋት ረጊጾም “እዚ ሳብኣይ ጸይቅስ ጸይቂ እዩ፡ እንታይሞ ክንገብር ናትና’ዶ ኮይኑ” ዝብሉ፡ ነዚ ሓላፊ ዲክታተር ኢሳያስ ካብታ ነባሪት ልኡላዊት ኤርትራ ፈሊኻ ምርዳእ ዝተጸገሙ፡ ሓሓሊፍካ ምስማዕ ሎሚ እውን ኣሎ። እዚ ግና ንግዜኡ እምበር ዲጊም ኢሳያስ ኩለንተናኡ ህዝቢ ዘይስዕቦ ኣግላሲ መንገዲ መሪጹ ስለ ዘሎ ብኹሉ ፎእ ከም ዝበሃልን እቶም ቁንጣሮ ዘይቀበጽዎ’ውን ናብ ኣረዳድኣ ናይቶም ብዙሓት ከም ዝጽንበሩ ውሁብ ኡዩ።

እንተተዓዊቱ ኩልኻ እትጥቀመሉ፡ ግና ድማ በይንኻ ክትዓሞ ዘይከኣልካ ብደሆ ከጋጥመካ እንከሎ፡ እቲ መተካእታ ዘየብሉ መዋጸኦ፡ በበይኑ ዝተበተነ ዓቕምኻ ኣራኺብካ ንኩልኻ ኣብ ዘርብሕ ውጽኢት ምብጻሕ እዩ። እዚ ኣብዚ ንዛረበሉ ዘለና ዘመናዊ ፖለቲካዊ ዛዕባና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ማእቶታዊ ባህልና እውን ሓሓደ ብዕራይ ዘለዎም ሓረስቶት ኣብዑሮም ኣላፊኖም በብታራ ሓሪሶም ክሓፍሱ ልሙድ እዩ። እዚ ኣብ ንናይ ሓባር ረብሓ ሓቢርካ ምስራሕ ኣብነታዊ  እዩ። ካለኦት ባህላዊ ናይ ኢደይ ኢድካ  ወፈራዊ ስረሓት እውን ኣለዉና።  

ኣብቲ መስርሕ ኢደይ ኢድካ፡ እቶም ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮም ተዋሳእቲ፡ ነናቶም ኣበርክቶ ኣለዎም። ኣብቲ ምውሳእ ክውገዱ ካብ ዝግበኦም ከኣ ሓደ ከበርክት እንከሎ እቲ ካልእ ተዓዛባይ ናይ ምዃን ዝንባለ እዩ። ኣብቲ ኣበርክቶ  ኩሉ ድልድል ከም ስኒ ኣድጊ ማዕረ ዓቕሚ ይህልዎ ማለት ኣይኮነን። እቲ ሓደ ካብቲ ካልእ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ጸብለልታ ክህልዎ ይኽእል። ንኣብነት ኣብዚ ዘለና ኣተሃላልዋ እቶም ኣብ ወጻኢ እንነብር ኤርትራውያን ተቓለስቲ ካብቲ ኣብ ውሽጢ፡ ዳርጋ ማሕዩር ክበሃል ኣብ ዝኽእል ኩነታት ዝነብር ዘሎ ህዝብና ዝሓሸ ዓው ኢልካ ናይ ምዝራብን ብጋህዲ ናይ ምውዳብን ዕድል ኣለና። በቲ ካልእ ወገን ከኣ እቲ ወለዶታት ናይ ምስግጋር ሓላፍነት ዘለዎ ውዑይ ዓቕሚ ዝውንን መንእሰይ፡ ነቲ ቃልሲ ንቕድሚት ኣብ ምስጓም፡ ዝዓዘዘ ሓላፍነት ኣለዎ። መንእሰይና ዝያዳ ኩሉ ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ናይ ትምህርትን ሓዳር ምምስራትን ዕድላቱ መኺኑ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮነ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዝሓልፎ ዘሎ ምክልባት ንኹልና ብሩህ እዩ።

ስለዚ መንእሰይና ዝያዳ ዝውጻዕ ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብዚ ወጽዓዚ ንምውጻእ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ  ዝያዳ ቀላሲ ናይ ምዃን ሓላፍነት ኣለዎ። መንእሰይ በዓል ሓድሽ ራእን ኣተሓሳስባን ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ርጡብን ትካላዊ መስርዕን ረጊጹ ፈንጢሱ ንቕድሚት ክሓልፍ እምበር፡ ምስቲ ካልእ ክጸባጸብ ወይ ክተሃላለኽ ግዜኡ ከባኽን ኣይግበኦን። ኩልና ከም እንፈልጦ ኣብ ዝሓለፈ መድረኻት እቲ መንእሰይ ነቲ ነባር፡ እቲ ነባር ከኣ ነቲ መንእሰይ ዝኸሰሉ፡ ልኡም ምስሕሓብ ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ግና ክልቲኡ ወገናት ተማላላእን ኣውራስን ወራስን ምዃኑ ስለ ዝተገንዘበ፡ ኣብ ህዱእ ኩነታት እዩ ዘሎ። ኤርትራዊ መንእሰይ ዘተኣማምን ሰላምን ዲሞክራስያዊ ስርዓትን፡ ወለዶታት እቲ ሓደ ኣብ ዘንበሮ እምነመሰረት እቲ ዝስዕብ እንዳወሰኸሉ ዝበርኸሉ መስርሕ ምዃኑ ስለ ዝተገንዘበ፡ ነቲ ናይ ኣያታትቱ ኣበርክቶ ኣፍልጦ ይህቦ ምህላዉ ብኣውንታ ክምዝገብን ክተባባዕን ዝግበኦ እዩ።  እዚ ህድኣትዚ ከኣ ንዝሓየለ እሂንምሂንን ኢደይ ኢድካን መንጠሪ ክኸውን ይግበኦ።

ደቂ ሃገረይ ኤርትራ፡  ሃገርና ኣብ ቀንዲ ክሳዳዊ ቦታ ተደኲና ብምርካባ ቆላሕታ መላእ ዓለምና ኣትያ ትርከብ። ነዚ ካብ ነዊሕ  ዓመታት ኣትሒዙ ንሃብታን ነቲ ክሳዳዊ ኣቀማምጣኣን እምበር ንህዝቢ ዝሓሊ መግዛእቲ ኣይነበረን። በስንኪ እዚ ድማ ነቲ ኣብ ልዕሊ ይኹን ኣብ ትሕቲ መሬት ዝርከብ ሃብታ ንምጉሕጓሕ ወይ ነቲ ህዝቢ ተደንቁር ወይ  ነቲ ህዝቢ ተጽንት ወይ ድማ ብዓሌት ብሃይማኖት ብኣውራጃ ትኸፋፍል። መግዛእቲ ከበሃል ከሎ ባዕዳዊ ይኹን ወዲ ሃገር ንኹለን እዩ ዝጥቀም።

ኣብ ሃገርና ኤርትራ ዘሎ ስርዓት መጀመርያ ህዝቢ ዝመረጾ መንግስቲ ከምዘይኮነ ኩልና ንፈልጦ ጉዳይ እዩ። ሓዳስ ውልዶ ሃገር ብምንባራ ግና ነቲ ግዝያዊ መንግስትነት ምቕባልና ቅኑዕ እምበር ጌጋ ኣይነበረን። ዝተጋገናዮ ነጥቢ እንተነበረ ግን እቶም ገባብል ልጓም ስለዘይገበርናሎምን በቲ ግብሪ ዘይብሉ ናይ ዘተስፉ ቃላት ብምምብርካኽናን እዩ። እቲ ትማሊ ንሃገርና ኤርትራ ሲንጋፖር ክገብራ ኢየ ክብል ከሎ፥ ህዝቢ ብተስፋ ሃንቀው ክብል ነይሩ ለካስ ንምጥፋእ መንእሰይ ኤርትራ ምዃኑ ተጋሂዱ። ናይ እቶም ኮለነላት፥ ጀነራላትን ካልኦት ሰብ መዓርግ ሕልና ድማ ቀንዲ ተግበርቲ እቲ እከይ ስራሓት ኢዮም ነይሮምን ኣለውን። ብፍላ ድማ እቶም ሚንስትራት ዝበሃሉ ስሉባት ልቢ፡  ሃገርና ናብ ጥፍኣት ገጻ ዘሕምብብ ውሳኔታት እናተዓዘቡ  ህዝብና እናተሳቐየ ከምዘይረኣዩ ምጽቃጦም  እዩ። ሃገርና ኤርትራ ሲንጋፖር ክትከውንስ ይተረፍ፡ ነቲ ዝነበረ ምዕብልናኣ’ኳ ክትዕቅብ ኣይከኣለን።  

ሃገርና ኣብ ክንዲ ትህነጽ እናባደመት፥ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ትስጉም እናንቆልቆለት፥ ኣብ ክንዲ ትብልጽግ እናደኸየት፥ መንእሰይ ከይመሃር እናኣደንቆረ ትጎዓዝ ዘላ ሃገርሲ እምበርዶ ንዕዘባ ኣሎና። ካብዚ ሓሊፉ ነንዝተወልዱ ዕሸላት ኣብ ወግሐ ጸብሐ ዝጽሕተር ውግኣት ብምእታው መንእሰይ እንዳጽነተ ዓይንና ሰም ኣቢልና ኣእዛና ውን ሓቲምና ንርኡይ ዝኾነ ከምዘይተገብረ ክንደፍን ከሎና ኣየሕዝነናንዶ። እዝስ ይትረፍ ደቅና ኣብ ቅድሚ ዓይንና ክርሸኑን፥ ክምቑሑን፥ ሃገሮም ጠንጢኖም ከርተት ዝብሉ ዘለዉኸ እንታይ ኮይኖም እዮም ኢልና ብደቅናኸ ዘይምሕሳብናን ምስትንታናን እንታይ ስለዝተረኽበ ኮን ይኸውን።

ኣብቲ ቀደም ወለድና ከምዚ ዓይነት ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ እኩይ ምሕደራ ክዝክሩ ከለዉ  ”ግዝኣት ቱርኪ” ብዝብል ኢዮም ዝገልጽዎ ነይሮም። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግዝኣት ግን ንበይኑ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዓለም ውን እንተኾነ መዳርግቲ የብሉን። ወረ! ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ዝበለ ጽልኢ ኣለዎ እዩ ክሳብ ክንድዚ ዘጋፍዖን ብኣፉ ዝሕዞን።  ከምነዚ ናይ ኤርትራ ኣየብልዕ ኣየምህር፥ ክቐትል እምበር ዘይምሕር፥ ሰብ ክጭነቕን ክሳቐን ደስ ዝብሎ ስርዓት እሞ ተራእዩ ኣይፈልጥን እዩ።

ካብ ኩሉ ኣዝዩ ዘስደምምን ዘደንጹን ናይ ዕለት 07-02-2020 መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት እዩ። ትማል ዶብ እንተዘይተሓንጸጸ ኢሉ ዘራፍ ዝብል ዝነበረ፥ ብዶብ ክንሓስብ ዘይኮነ ብኪኖ ዶብ ኢና ክንሓስብ ብምባል ጉስይዎ ሓሊፉ። ሎሚ ከኣ ንጉዳይ ሃገሩን ህዝቡን ዝሳቐዮን ዝዋረዶን ዘሎ ገዲፉ ጎረባብትና ከይረሃወን ሰላም ከይረኸባ ኤርትራ ውን ኣይርህዋን እዩ ብምባል ዳርጋ ኤርትራስ ክትፍለ ኣይነበራን ካብ ዝብል ዘይፍለ ገለጻ ምግላጹ እዩ። ኩነታት ሃገሩን ህዝቡን ኣብ መዓሙቚ ረቕሪቑ ፍታሕ ዘይብሉን፥ ንሱ ንገዛእ ርእሱ ቅዋም ዘይብሉን ዕላዊ መንግስቲ ዘይኮነንሲ ብዛዕባ ሽግር ኢትዮጵያን ሱዳንን ክፈትሑ እንታይ ክኽተሉ ከምዘለዎም ምሂሩን መምርሒ ሂቡን። 

እዚ ስርዓት እዚ ክሳብ ክንድዚ ዲዩ ንህዝቢ ንዒቑ። ንሕና ህዝቢ ኤርትራኸ ኣብ ደገ ዘሎና ይኹን ኣብ ውሽጢ፡ ነዚ ኩሉ ስቓይን መከራን ከም መዓርን ጸባን ዲና ቆጺርናዮ ወይ ዘይሕመናን ዘይርደኣናን እዩ ኮይኑ። በዚ ንሕስያ ዘይብሉ መላኺ ስርዓት ንዕስራን ትሽዓተን ዓመታት ዝኣክል ዓመት መጸ ናይ ሓሶትን፥ ምድንጋርን ኣጉል ተስፋ ክዝህቦ ዝጸነሐ ዲና “ሎምዘበንስ ክሓልፈልና እዩ” እናበልና ንጥበር። ነዚ ኩሉ ግፍዒኸ ብደሓን ካብኡ ኣይኽፋእ ዲና ክንሓልፎ። ካብዚ ዝኸፍእ ብትዕግስቲ ክንጽበ ማለት ድዩ። ኤርትራዊ  ስደተኛ ሃገር ከምዘይብሉ ክሳቐን ክእሰርን ክቕተልን ከሎ ዝሓተሉ መንግስቲ ዘየለ እንታይ መንግስቲ ክበሃል ይከኣል። ወረ! እንታይ ዓዚሙና ኢዩ ካብዚ ንላዕሊ መከራን ኣደራዕን ፍትሒ ኣልቦን ኣሽካዕላልን ክሳብ መኣስ ኢና እንጽመሞ ዶስ ዘይሕመና ወይ ዘይርደኣና ኢዩ ኮይኑ?

  

6 ፌብሩወሪ 2020

ጀነራል ኣብደል ፈታሕ ኣል ቡርሃን Image copyright Getty Images ናይ ምስሊ መግለጺ ጀነራል ኣብደል ፈታሕ ኣል ቡርሃን

ዳይረክተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣምባሳደር ራሻድ ኣልፋራጅ፡ መራሒ ልኡላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ኣብደል ፈታሕ ኣል ቡርሃን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ ምርኻቦም ብምቅዋም ስልጣኑ ገዲፉ።

ኣምባሳደር ራሻድ ኣልፋራጅ፡ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ኡጋንዳ ታሪኻዊ ዝተብሃለሉ ዝርርብ ምስገበሩ፡ ነቲ ርክብ ብምቅዋም ናይ ስራሕ ምግዳፍ ደብዳበ ከምዘእተወ ኣል-ኣንቲባሃ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ገሊጹ።

ንፈጣሪኡ ተኣማኒ ከምዝኾነ ከረጋገጽ ከምዝደሊ ዝጠቐሰ እቲ ዳይሬክተር፡ ኣብ ምብራቓዊ እየሩሳሌም ዝርከብ እስላማዊ ቅዱስ ስፍራ መስጊድ ኣል-ኣቅሳ ምስ ዝወረረት ሃገር መራሒ ዝተገበረ ርክብ ተቓዊምዎ።

መስጊድ ኣል-ኣቅሳ ኣብ መንጎ እስራኤልን ፍልስጤምን መልዐሊ ጎንጺ ካብዝኾኑ ጉዳያት ሓደ እዩ።

ሓላፊ ሚኒስትሪ ሓበሬታ ሱዳንን መራሒ እቲ ውድብ ዝነበሩን 'ውን ንርክብ ጀነራል ቡርሃንን ኔታንያሁን፡ ሱዳናውያን ከምዘይደልዩዎ ብምግላጽ ነቒፎምዎ እዮም።

ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሃምዶክ ግን፡ ርክብ እቶም መራሕቲ ብዘየገድስ፡ ሱዳን ኣብ ጉዳይ ፍልስጤም ዘለዋ መርገጺ ከምዘይቅየር ሓቢሩ ኣሎ።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/51400845

 

“ንጽባሕ ዝብል ኣየጽበሓሉ” ዝብል ኣበሃህላ ልሙድ እዩ። ናይዚ ምሳልያዊ ኣበሃህላ መልእኽቲ፡ ሎሚ ክዕመምን ክትግበርን ዝግበኦ ብዘይወዓል ሕደር ሎሚ ክፍጸም ኣለዎ ንምባል እምበር፡ ንናይ ጽባሕ ግደን ሓላፍነትን ንምጉሳይ ወይ ንምንእኣስ ዝበሃል ኣይኮነን። ከምቲ ብዛዕባ ሎሚ ክንሓስብ እንከለና፡ ንትማሊ ጠሪስና ክንርሰዖ ዘይግበኣና፡ ብዛዕባ ሎሚ ክንሓስብ እንከለና ብዛዕባ ጽባሕ እውን ኣብ ግምት ከነእቱ ናይ ግድን እዩ። እቲ ክንጥንቀቐሉ ዝግበኣና ኣብ መንጎ፡ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ዘለና ኣድህቦ ከነመጣጥን ክንበቅዕ ዝግበኣና ምዃኑ እዩ። ዝያዳ ናብ ትማሊ እንተ ኣዛዚና፡ ኣብ ዝሓለፈ ክንነብር ኢና። ኣብ ሎሚ ጥራይ እንተ ኣድሂብና ድማ ኩሉ ግዜ ኣብ ደውታ ንኸውን። ብዛዕባ ጽባሕ ጥራይ እንተ ኣድሂብና ከኣ ተመነይቲ ጥራይ ኮይና ክንተርፍ ንኽእል። ብዛዕባ ኣገዳስነት ኣብ ሎሚ ኮይንካ ብዛዕባ ጽባሕ ምሕሳብ “ብናይ ትማሊ ድኽመት ጥራይ ከማርር ወይ ብዛዕባ ናይ ትማሊ ኣውንታ ጥራይ ክሕበን ዝነብር፡ መጻኢ ብሩህ ተስፋ ዘየብሉ እዩ” ዝበሃል ከኣ ነዚ ንምብራህ እዩ።

ጽባሕ ካብ ትማልን ሎምን ዝሓሸ ናይ ምዃን ዕድል ኣለዎ፡ ምኽንያቱ ካብ ክልቲኡ ናይ ምምሃርን ምሙኳርን ዕድል ስለ ዘለዎ። ንሕና ከም ናይ ለውጢ ደንበ ዝሓለፈ ተመኩሮና ክንድህስስ እንከለና፡ ናብ ድሕሪት ኣርሒቑ ክወሰድና ሰለ ዝኽእል፡ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ጥራይ’ኳ እንተዳህሰስና፡ ብዙሕ ዘጣዕሰና ሕጽረታትን ዝሓለፈና ዕድላትን ክንረክብ ንኽእል። እዚታት ኣካል ናይቲ ዝሓለፍናዮ ጉዕዞ ስለ ዝኸነ ሓጢጥና እንድርብዮ ኣይኮነን። ኣብ ክንዳኡ ካብኡ ክንመሃር እሞ ሎሚ ኮነ ጽባሕ ከይንደግሞ ጥራይ ኢና ክንጥንቀቕ ዝግበኣና። ናይ ትማሊ ተመኩሮና ሓኺኽካ ብምልኡ ኣሉታዊ  ጥራይ ነይሩ ኢልካ እትጉሕፎ ኣይኮነን። ከምኡ ስለ ዘይኮነ ኢና ከኣ ክሳብ ሎሚ ምስ ኩሉ ሓጐጽጐጽ ኣብ መስመር ቃልሲ ምእንቲ ለውጢ ቀጺልና ዘለና። እቲ ምቕጻልና ትርጉም ዘለዎ ምቕጻል ክኸውን ከኣ ካብቲ ቆላሕታ ክንህቦ ዝግበኣና ዕማም ካብቲ ኣሉታዊ ኮነ ኣውንታዊ ተመኩሮና ምምሃር እዩ። ስለዚ ነቲ ዓበይቲ ናይ ትማሊ ሕጽረታት እንዳወገድና፡ ነቲ ናእሽቱ ኣብ ክሳብ ሕጂ ምቕጻልና ግደ ዘበርከተ ኣውንታታት ዝያዳ ከነዕኩኾን ከነማዕብሎን ክንቃለስ ይግበኣና።

ኣብ ታራ ናይ ኣጋር  ጉዕዞ እኳ፡ ደኒንና መሬት እንዳረኣና ኣይኮናን እንኸይድ፡ ኣብ ክንድኡ ንቕድሚትን የማነ ጸጋምን ኣንዊሕና ኣማዕዲና እንዳጠመትና፡ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕንቅፋታት ብኸመይ ክንሓልፎ ከም ዝግበኣና፡ ብሓሳብ እንዳወገንናን መማረጽታት እንዳ ኣስፈርናን ኢና ንኸይድ። ከምኡ እንተዘይገርና ግና ምስ ኣቐዲምና ዘይረኣናዮ ዕንቅፋት ተላቲምና ናይ ምውዳቕ ዕድልና ሰፊሕ እዩ። ኣንዊሕካ ናይ ምጥማት ጠቕሚ ከኣ ካብ ኣብ ዘይሓሰብካዮ ምውዳቕ ሓደጋ የድሕነና። እዚ ማለት ኣብ ፖለቲካዊ ምስርሕ እቲ ዝኸበደ፡ ሎሚ ኣብ ኢድካ ዘሎ ምምሕዳር ዘይኮነ፡ ብዛዕባ ጽባሕ ከጋጥም ዝኽል ከሎ ጌና ክትእምት ምብቃዕን ዘይምብቃዕን እዩ።

ሎሚ ብጉዳይ ፖለቲካ ሃገርና ክንሓስብ እንከለና፡ ኣብ እንዳ ገዛኢ ጉጅለ ህግዲፍ ኮነ፡ ኣብቲ እንዳሓደረ ዝልብም ዘሎ ደንበ ተቓውሞና ብዙሓት ምዕባለታት ኣለዉ። ብትሕዝተኦም ከኣ ተጻረርቲ እዮም። ምዕባለታት ኣብ እንዳ ገዛኢ ጉጅለ ህግድፍ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክፍጸም ዝጸንሐን ዘሎን ወጽዓ ከይኣክል፡ ሃገር ኣብ ሓደጋ ናይ ምእታውን ንህዝቢ ተስፋ ናይ ምቑራጽን ምልክታት እዩ። ብኣንጻሩ ኣብ ደንበ ለውጢ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ምብትታንን ምንጽጻግን ተማሂርካ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ናይ ሓባር ዓቕሚ ናይ ምድላብ ድልዉነት ኢና ንዕዘብ ዘለና። እዚ ትስፉው ምጽልላም፡ ምንጽጻግን ምርሕሓቕን ዘወግድ ዘሎ ምዕባለ ደንበና ሎሚ ዝስራሕ ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብናይ ትማሊ ተመኩሮ ዝሃብተመ ጽባሕ ከኣ ኣብ ዘተኣማምን ባይታ ዝረግጽ እዩ።

ሎሚ ማእከላይን ቀዳማይን ዕማም ሓይልታት ለውጢ፡ ልኡላውነት ኤርትራ ምዕቃብ፡ ወጻዒ ጉጅለ ህግደፍ ምውጋድን ተሳትፎ ኩሎም ኤርትራውያን ኣብ መስርሕ ለውጢ ምውሓስን እዮም። ኣብዚ እነድምዕ ከኣ ካብ ናይ ትማሊ ጉዕዞና ተመኩሮ ብምድላብ እዩ። ተመኩሮ ምድላብ ክንብል እንከለና፡ ነቲ ትማሊ ነዚ ናይ ሓባር ዕላማ ከይነዕውት ክዕንቅፈና ዝጸንሐ ግጉይ ኣተሓሳስባን ኣተሓሕዛን ዘይምድጋሙ ማለት እዩ። እዚ ካብ ተመኩሮኻ ምምሃር ካብ ውልቀ ሰብ ጀሚርካ ክሳብ ውድባት ሰልፍታትን ማሕበራትን ክምዕብል ዝግበኦ እዩ። እዚ ክንብል እንከላና ግና ንጽባሕ ረሲዕና ኣብ ትማልን ሎምን ጥራይ ነኹድድ ማለት ኣይኮነን። ነዚ ጭቋንን ብክብሪ ሃገርን ህዝብን ዝዋገን ጉጅለ ምስ ኣወገድና፡ “ከመይ ዝኣመሰለት ኤርትራ ኢና ክንሃንጽ” ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ኣእምሮና ቦታ ኣይህልዎን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ሎሚ ኮይና ክሳብ ጽባሕ ኣንዊሕና እንተዘይጠሚትና እሞ ቃልስና “ካብ ኢድ ናብ ኣፍ” እዩ ክኸውን። እቲ ቀንዲ ውሕልነት እምበኣር ኣብዚ ሰንሰለታዊ መስርሕ ቃልሲ፡ ንትማሊ፡ ንሎምን ጽባሕን እንህቦ ኣድህቦ ተመጣጣኒ ክኸውን ይግበኦ። ኣብቲ መስርሕ እቲ ቀላሲ ሎሚ እነካይዶ ፍጻመ ኮይኑ፡ ንናይ ትማሊ ተመኩሮ፡ ብፍላይ ከኣ ንናይ ጽባሕ ውጥን ግቡእ ቀልቢ ዝህብ ክኸውን ይግበኦ። ናይ ሎሚ ቀዳማይ ሓላፍነትና ምውጋድ ጭቆና ህግዲፍ እዩ። እቲ ናይ ጽባሕ ንልዕልናን ወሳንነትን ህዝቢ ቅድሚት ዝሰርዕ ብሕገመንግስቲ ዝግራሕ ብዙሕነታዊ መተካእታ ንምዱኳን ከኣ ምስ ምውጋድ ጨቋኒ ጉጅለ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ እዩ። እምበኣር መተካእታ ንምዱኳን፡ ምውጋድ ጭቆና ኣብ ኤርትራ ዘይስገር ቅድመ-ተደላይነት እዩ። ስለዚ ኣብ ኩሉ ጉዳያት ንቕሎናን ተበግሶናን ቀዳምነት ክንህቦ ዝግበኣና እዩ።

"ይኣክል" ጭርሖ ቃልሲ ስለዝኾነ፡ ቃልሲ መዓስ ተጀሚሩ መዓስ'ከ ክውዳእ ኢዩ ኢልካ ምሕታት የዋህነት ክመስል ይኽእል ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ቃልሲ በቢእዋኑ ኣብ መስርሑ ብርክታት እናገበረ ስለዝጎዓዝ በቢብርኩ ክትዛረበሉ ስለ ዝከኣል ኣብቲ ደሚቑ፡ ከም ማዕበል ኮይኑ ዝተራእየሉ እዋን፡ ብዝረኸቦ ቆላሕታ ከም ሽዑ ዝጀመረ ከምስሎ ስለ ዝኽእልን እቲ ሕቶ ምኽንያታዊ ኢዩ ዝኸውን።

ዝደፍኦ ኣጋጣሚ ረኺቡ፡ ከም ማዕበል፡ ብዝለዓለን ብዝሰፍሐን መልክዑ ናይ ይኣክል ድምጺ ዝተጨደረሉ መድረኽ፡ ከም ሓደ ነጥበ-መቐይሮ ብርኪ ናይ መስርሕ ቃልስና ክውሰድ ይኽእል ኢዩ። እዚ ንደረጃ ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ናብ ዝለዓለ ጥርዙ ዘሰጋገረ ናይ ቃልሲ ተርእዮ ብዝተፈላለየ ዓይኒ ክጥመት ኣኽኢሉ ኢዩ።

ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ዓቢ ራዕድን ፍርሕን ፈጢርሉ። ንክቕህሞ ድማ ኩሉ ዓቕሚታቱ ኣዋፊርሉ ዘሎ ጉዳይ ኢዩ። ንኣብ ስቓይ ዝነብር ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ተስፋ ለውጢ ዘሕደረሉ፡ ከይዳኸምን ትዓዊቱ ክወጽእን ብሃንቀውታ ዝጸበዮ ዘሎ ኢዩ። ነቲ ምእንቲ ፍትሒ ዝቃለስ ዝነበረ ነባር ሓይልታት ድማ ተወሳኺን ወራስን ሓይሊ ብምርካቡ ከም ዓወት ዝቖጸረሉ ኢዩ።

ማዕበል ይኣክል ብዙሓት ክምለሱ ዝግብኦም ሕቶታትን ብድሆታትን ሓቑፉ ምምጽኡ ግን ኣይተረፎን።

ገለ ሸነኻት፡ ንማዕበል ይኣክል ንናቶም ጥሙሓት ፖለቲካዊ ስልጣን ንምርግጋጽ ክዝውርዎ ዝሓስቡ ኣይተሳእኑን፥

ገለ ሸነኻት ድማ፡ ካብ ፖለቲካዊ ሕሳባቶም ወጻኢ ኮይኑ ስለዝተራእዮም እቲ ማዕበል ንሳቶም ብዝቆጻጸርዎ እንተዘይኮይኑ፡ ከይስስን ዝደልዩውዎን ኣማዕድዮም  ዝጥምትዎን ተራእዮም።

ካልኦት ውን፡ ንማዕበል ይኣክል ከም ንብረቶም ብምቑጻር ንነባራት ተቓለስቲ ክሕውሱ ዘይምድላይ መንፈስ ኣርእዮም።

ብኣንጻሮም ድማ፡ ኣብ ማዕበል ይኣክል ዝተዋሰኑ ኮይኑ ዝስምዖም ብስግኣት ዝጥምትዎ ሸነኻት ወዘተ... ዝዓይነቶም ኣካላት ተኸሲቶም ኢዮም።

ማዕበል ይኣክል ብፍሉይ ኣጋጣሚ ተበራቲዑ ከም ዝመጸ ተርእዮን ደምበ ፍትሒ ድማ ኣብ ሓድሕዱ ስጥመትን ምርድዳእን ኣብ ዘይውንነሉ ኩነታት ብምንባሩ፡ እዚኦም ክኽሰቱ ዘይንቡር ኣይነበረን። እቲ ኣገዳሲ ነገር ዝኸውን ግን፡ ናይዞም ስምዒታት'ዚኦም ጠንቂ ክኾኑ ዝኽእሉ ሕቶታታት ኣለሊኻ ምምላስ ኢዩ። ነዚ ሕቶታት'ዚ ንምምላስ ድማ፡ ኩለን ኣብ ሃሃገሩ ዘለዋ ባይቶታት ይኣክል ብዕቱብ ክሰርሓሉ ይህልወን። ነዚ ሕቶታት'ዚ መሊሰንን ኣብሪሀንን ኣብ ስራሕ ዝኣተዋ ባይቶታት ህሉዋት ከም ዘለዋ’ውን ምዝካር ዘድሊዮ ኢዩ።

ካብቶም ድርኺት ናይዚ ዝተፈላለየ ኣጠማምታ ክህልዉ ዘኽእሉ፡ ምብራህ ካብ ዘድሊዮም ገለ-ገለ ሕቶታት ነዚኦም ምጥቃስ ይከኣል።

1/ ናይ ዋንነት ሕቶ፡ ይኣክል ናይ መን ኢዩ?

2/ ዕላማ ይኣክል እንታይ ኢዩ?

3/ ውደባ ዝምልከት ሕቶ፡ ይኣክል ፖለቲካዊ ውድብ ዲዩ ምንቅስቓስ?

4/ ናይ ቅርጻ ዝምልከት ሕቶ፡ ናይ ይኣክል ቅርጻ ከመይ ይኹን?

5/ ይኣክል፡ ግደኡ ኣብ ለውጢ?

6/ ይኣክል ክሳብ መዓስ'ዩ?

እዞም ሕቶታት'ዚኦም መሰረታዊ ሕቶታት ስለዝኾኑ፡ ዕቱብ ምይይጥን ዘተን ተኻይድሎም ክውገኑ ዝግብኦም ኢዮም። ኣነ ብዝርድኣኒ ሓሳበይ ከቕርብ እንተኾይነ ግን፡ ይኣክል ናይ መን ኢዩ? ንዝብል ሕቶ፡ ማዕበል ይኣክል ናይ ህዝቢ ድምጺ ኢዩ። በቢቦትኡን በቢግዚኡን እናተዋህለለ ክመጽእ ዝጸንሐ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ዝፈጠሮ ማዕበል ኢዩ። እዚ ኣብ ውሽጢ ዝተፋላለየ መድረኻት መስርሕ ቓልስና ክግበር ዝጸንሐ ናይ ተቓውሞ ድምጽን ምንቅስቓስን ዝሕግዞ ኣጋጣሚ ረኺቡ ዝተፍጥረ ህዝባዊ ባርዕ ኢዩ። እኩብ ድምር ናይቶም ብጊሓቱ ንመንነት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ፈሊጦም ዝተቓለሱን ስዒቦም ንመንነቱ ኣለሊዮም ይኣክል ዝበሉን ኢዩ። እዚ እናተደራረበ ዝኸይድ ኣገባብ'ዚ ሒዙ ይጎዓዝ ብምህላው ኢዩ ድማ ቃልሲ ናብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ መላእ ህዝቢ ዝዋደቐሉ ዝገብሮ።

ብንጽር ዝበለ፡ ማዕበል ይኣክል ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝተጸናበሩ፡ ካብ ሰለስተ ኣመጻጽኣ ኣቕጣጫ ዘለዎም ወሓይዝ-- ውዱባትን ዘይውዱባትን ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ተዋህሊሉ ዝቖመ ህዝባዊ ማዕበል ከም ዝኾነ ክምስከር ይክኣል ኢዩ።

ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ካብ ምትካሉ ኣትሒዞም፡ ንህዝብን ዓለምን እናኣሰምዑ ዝመጹ፡ ምእንቲ ፍትሕን ደሞክራስን ዝቃለሱ ደለይቲ ፍትሒ ሓደ ኣካል ናይ ማዕበል ይኣክል ኢዮም።

ኣብ ሰውራ ዝተኣትወ መብጽዓ ክጥለም ምስ ረኣዩ፡ ነዚ ኣይነበረን ዝተቓለስናዮን መስዋእቲ ዝኸፈልናሉን ብምባል ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝቃለሱ ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ ካልእ ኣካል ናይ ማዕበል ይኣክል ኢዮም።

ንሕሰምን ስቓይን ህዝብና ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ምኽታቱ ከይኣኽሎ፡ ንልዑላውነት ሃገር ኣብ ሓደጋ ብምእታዉን፡ ብኸቢድ መስዋእቲ ዝተረጋገጸ ሃገራዊ መንነት ውሕስነቱ እናተባሕጎገ ይኸይድ ምህላዉ ብምርኣዩን ነዚ ብቁጥዐን ነድርን ንክቃወም ዝተበገሰ ሰፊሕ ሓይሊ ሳልሳይ ኣካል ናይ ማዕበል ይኣክል ኢዩ።

ማዕበል ይኣክል በዞም ነንሕድሕዶም ዝመላልኡ ሰለስተ ነናቶም ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ዘለዎም ሸነኻት ዝቖመን ሓደ ዕላማ ዘለዎ ተርእዮ ኢዩ።

2/ ዕላማ ይኣክል እንታይ ኢዩ?

ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ከም ዘሎ ማዕበል ይኣክል፡ ዝተፈላለየ ኣመጻጽኣ ብዘለዎም ሸነኻት ዝቖመ ኢዩ። ክሳብ እዚ ቀረባ እዋን ደገፍቲ ናይ ህግደፍ ኮይኖም ዝጸንሑ ውን ዝተጸንበርዎ ኢዩ። ኩሉ ኣብ ማዕበል ይኣክል ዝተሓቑፈ ኩነታት ሃገርና ክልወጥ ይደሊ ኣሎ። ኩሉ ዝሰማማዓሉ ዝተሓተ ኣናብባኡ ኣብ ለውጢ ድማ፡ እዚ ኣብ ኤርትራ ተተኺሉ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ተቐይሩ ኣብ ክንድኡ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ኢዩ። ሃገራውን ህዝባውን ልዑላውነት ምውሓስን ፍትሕን ደሞክራስን ንምንጋስን ኢዩ።

3/ ውደባ ዝምልከት ሕቶ

ማዕበል ይኣክል ዝተፈላለዩ ኣተሓሳስባታት ዘለዎም ሸነኻት ዝሓቖፈ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኢዩ። ብዙሕ መዳያት ክዓምም ዝኽእል ውን እንተኾነ፡ ብመሰረት ኣመጻጽእኡ ክረአ ከሎ ግን፡ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኢዩ። ከም ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ፡ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ንምቕያር ይዋሳእ። መተካእታ ንክኸውን ወይ ፖለቲካዊ ስልጣን ንክሕዝ ግን፡ ናይ ፖለቲካዊ ውድብ መግለጺ ከውህቦ ዝኽእል መለለይታት የብሉን። መለለይታት ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ብዉሑዱ፡ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ /ፕሮግራም/፡ ውድባዊ-ቅርጻን ኣባልነትን ክህልዉ ኣለዎም።

4/ ቅርጻ ዝምልከት ሕቶ፡

ቅርጻ ናይ ሓደ ምንቅስቓስ በቲ ንሱ ክገብሮ ዝነቐለሉ ዕላማ ኢዩ ዝውሰን። ዕማማትካ ምስ እተስፍሖ  ብኡ መጠን ንቅርጻኻ እናኣማዕበልካዮ ክኽየድ ይከኣል ኢዩ።

ብመሰረቱ፡ ማዕበል ይኣክል ቦታዊ /local/ ስራሕ ማእከሉ ዝገበረ፡ ህዝቢ ኣላዓዒሉ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ቃልሲ ምዕዋት ኢዩ። እዚ ምንቅስቃስ'ዚ ብዓወት ክዛዘም ቀዳምነታት ብምስራዕ በቢደረጃኡ ዝዕየ መደባት ክሕንጽጽ ይህልዎ።

ንምንቅስቓሱ ዘስርሖ ቅርጺ ክገብረሉ ካብ ቀደምቲ ዕማማቱ ሓደ ኢዩ። እዚ ኣብ ሃሃገሩ ዝኸይድ ዘሎ ምምስራት ባይቶታት ይኣክል ነዚ ቀዳማይ ዕማም'ዚ ኣብ ምፍጻም ይኸይድ ኣሎ። ቅኑዕ መንገዲ ዝሓዘ ኣሰራርሓ ድማ ክበሃል ይከኣል። ድሕሪ ምምስራት ባይቶታት'ከ ናበይ? ዝብል ሕቶ ስዒቡ ክምለስ ዘለዎ ሕቶ ኢዩ። እቲ ቅርጻ ንትኹል /ንላዕሊ/'ዶ ወይስ ንጋድም ይኺድ?

እዚ ምንቅስቓስ'ዚ ህዝቢ ንግዝኣት ምልኪ እምቢ! ይኣክል ንክብል ዘለዓዕል ምንቅስቓስ ስለዝኾነ ንጋድም ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ክሰፍሕ ዘለዎ ኢዩ። ኣብዚ፡ ኣብ ታሕቲ ገና ዓበይቲ ስራሓት ክስርሑ ኣብ ዝጽበይሉ እዋን ቅርጻታት ንትኹል ምህናጽ መስርዑ ዝሓለወ ኣይኮነን። ኣብ በቦትኡ ሓያላት ባይቶታት ምህናጽን ንህዝቢ ኣብ ክልታቶም ከምዝዓስሉ ምግባር፡ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ናይ ባይቶታት  ናይዚ እዋን' ዚ ቀንዲ ስራሓት ኢዮም።

5/ ማዕበል ይኣክል ገደኡ ኣብ ለውጢ

ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ስለዝኾነ ኣብ ለውጢ ወሳኒ ግደ ኣለዎ። ኣብ ዲያስፖራ ስለዝተበገሰ፡ በቲ ዲያስፖራዊ ሓይሊ ዘለዎ ተራ ኣብ ለውጢ ዝምዘን ኣይኮነን። ስፍሓቱ ኣብ ግዳም እናዓበየ ምስ ዝኸይድ ናብ ውሽጢ ልሒሙ ንከይኣቱ ዝዓግቶ ሓይሊ ኣይህሉን ኢዩ።

ባይቶታት ይኣክል ኣብ ዘዘለዉዎ ንመሓውራት ምልካዊ ስርዓት ኣብ ክሰርሕሉ ዘይክእሉሉ ደረጃ ንምብጻሕ ክቃለሱ ኣለዎም። ኩሉ ኣብ በቦትኡ ነዚ እንተጌሩ፡ ተደማሚሩ ሞት ናይ ምልካዊ ስርዓት ከምጽእ ኢዩ።

እቲ ቀንዲ ስራሕ ናይ ባይቶታት ይኣክል ኣብ ሃሃገረን ይኹን ድኣምበር፡ ኣብ መንጎ ሃገራተን ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ክገብራ ግድን ኢዩ። ነዚ ዘተሓባብራሉ ኣገባብ /መካኒዝም/ ድማ ምፍጣር የድሊየን።

6/ ምንቅስቓስ ይኣክል ክሳብ መዓስ ኢዩ?

ኣብ ምንቅስቓስ ይኣክል ብዙሓት ሸነኻት ተሓቑፎም ኣለዉ። ዝተወደቡ፡ ዘይተወደቡ፡ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ሙያውያን ማሕበራት.... ወዘተ ኣትዮም ክዋስእሉ ዝኽእሉ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ኢዩ። ዘሰማምዖም ዕላማ፡ ንምልካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ኣልጊስካ ኣብ ክንድኡ ዲሞክራስያውን ፍትሓውን ስርዓት ምትካል ኢዩ። እዚ ዕላማዚ ክሳብ ዝረጋገጽ ምንቅስቓስ ይኣክል ብዘለዎ መልክዕ ክቕጽል ኢዩ። እዚ ዕላማ'ዚ ምስ ተረጋገጸ ግን ሒዝዎ ብዝጸንሐ መልክዕ ክቕጽል ኣይክእልን። እቲ ዝመጽእ መድረኽ፡ ምስ ሓደስቲ ብድሆታት ስለ ዝመጽእ ካልእ መልክዕ ስርርዓት ዝጠልብ ክኸውን ኢዩ። ምንቅስቓስ ይኣክል ንብዙሓት ተቓለስቲ ከላሊ ስለ ዝኽእል’ውን፡ ኣብ መጻኢ  ዝዋሰኣ  ፖለቲካዊ ሰልፍታት  ኣብ ምቕራጽ ዓቢ ግደ ክህልዎ ክኽእል ኢዩ።

1 ለካቲት 2020