ዝኾነ ይኹን ውዱብ ይኹን ዘይተወደበ ኣካል፡ ብሃይማኖት፥ ብሄር፥ ኣውራጃን ዓሌትን ተጽልዩ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ልዕልናን ኩርዓትን ስምዒት ምስ ዘርኢ ፍትሓዊ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኣብ ርእሲዚ ናይ ፖለቲካ ሀሁን ኣፍልጦን ዘየብሉን ናይ ኣተሓሳስባን  ተጽዋዋርነትን’ውን ዘይብሉን እዩ ዝኸውን። ከምዚ ዝኣመሰለ ባህሪ ዘርኢ ኣካል ኣብ ውድባት፥ ማሕበራትን ውልቀሰባትን ኣይሰኣንን ኢዩ። እቶም ከምዚ ዝዓይነቱ ኣተሓሳስባ ዝውንኑ ባእታታት ድማ ንኣወንታዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ዘዕውቱ ዘይኮኑስ ቀንዲ ናይ ለውጢ ዓንቀፍቲ እዮም ዝኾኑ።

ወዲ ሰብ ብተፈጥርኡ ንመነባብሮኡ ዝኸውን መሰረታዊ ነገራት ክምእርር ፋሕተርተር ክብል ናይ ግድን ስለዝኾነ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ናይ ብሓትነትን ዓብላልነትን፡ ወይ’ውን ምስ ደቂ ሰባት ተኻፊሉን፥ ሽግር ካልኦት ከም ጸገሙ ርእዩ ፍታሕ ዘናድን ስምዒት ከሕድር ይኽእል።  እቲ ናይ ዓለማዊ ወይ ምድራዊ ነገር ዝያዳ ዝዕብልል ስለዝኾነ፡ ኣብ “መን ከማይ” ወይ  “ሓቢርካ ምንባር” ሕልና ካብ ክልቲኡ ሓዲኡ ክዛዙ ይኽእል። እዚ ኮይኑ እቲ፥ ደቂ ሰባት ካብ ጽልኢ ብፍቕሪ፥ ካብ ባእሲ ብዕርቂ፡ ካብ ስስዐ ብምክፍፋል፥ ካብ ውግእ ብሰላም፥ ካብ በደል  ብይቕረ ዝብሉ፥ ኮታ ንደቂ ሰባት ብዘተሓቛቚፍን ሓቢርካ ዘናብርን ኣምር ክንምራሕ የድሊ።

ዓለምና ብዝተፈላለዩ ዓሌታትን፥ ሃይማኖታዊ እምነታትን፥ ቋንቋታትን ኣተሓሳባታትን ዝተመልአት ኢያ። ይኹን እምበር ወዲ ሰብ ክፍጠር እንከሎ፡ ቋንቋ ይኹን እምነት ወይ ጠባይ ዝሕብር  ምልክት ሒዙ ከምዘይውለድ ኩልና እንርደኦ እዩ። ኩልና ድማ፡  ዋላ ብሕብሪ ቆርበት እንተተፈላለና፥  እቲ ሓደ ዝገብረና ናይ ክብርና ምልክት ሰብ  ብምዃኑ እዩ። እታ ካልኣይቲ ድማ ካብቲ ምማቚ ኣዳራሽ ማሕጸን ወላዲት ክንወጽእ እንከለና እንህቦ ድምጺ ናይ ብኽያት ከይተረፈ  ይቐጥንን ይረጉድን እምበር፡ ምልክት ናይ ሓደ ምዃና እዩ። ስለምንታይ ደኣ ኢና እዚ ዘመሳስል እናሃለወና ኣብ ሕድሕድና ክሳብ ናብ ህልቂት ዘብጽሕ ጭካኔን ናይ ኣረመነ ስራሓት እንሰርሕ? እወ! ንኣእምሮና  ብመን ዓብለለ፥ ኣነነታውን ብዘይካይ ካልእ ዝፈልጥ የለን ወይ ከኣ ካልእ ናይ ብሓትነት ስምዒታት እንሰጓጉድ። እዚ ጸቢብ ምስጓድ ዝህቦ ምህርቲ እንታይ ምዃኑ ከኣ ቅድም ኣብ ሩዋንዳ፡ የመን፥ ሱርያን ሕጂ ድማ  ኣብ ሊብያን ኢትዮጵያን ዝረአ ዘሎ ናይ ምዕናው ስራሕት እዩ ዝኸውን።

ብሄርን ሃይማኖታዊ እምነትን፥ ቋንቋን መብቆልን ዘባእስን ክሳብ ክንድዚ ዝኣክል ብጉራደ፡ እምንን፥ ካራን….. ወዘተ ንወዲ ሰብ፥ እሞ ፍጡር ከማኻ ከም ተመን ምጭፍጫፍ ዘብጽሕ። ሳዕቤኑ ክሳብ ክንድዚ ካብ ኮነ፡ ዓሌታውነትን ሃይማኖታዊ እምነትን ናይ ግልና ስለዝኾነ ነዚ ጸቢብነት ኣወጊድና ናብ ሓዲሽ ናይ ሰላም ብርሃን ዘይነማዕዱ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ምልክት ንኤርትራ’ውን ክጸልዋ ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ መንግስትን ተቓወምትን ወይ ተወዳደርቲ፡ በቲ ካልእ ገጽ ከኣ ክልል ትግራይ ኮይኖም ኣብ ሰለስተ መደብር ሓይሊ ተመቒሎም ኣለዉ። ኩሎም ድማ ናይ ውግእ ከበሮ እዮም ዝድስቑ ዘለዉ። እዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ዋናታቱ ንላዕሊ ዝፈልጦን ዝምልከተንን  ኮይኑ ዘይኮነ፡ እቲ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካዊ ቁርቁሳት ንኤርትራ ብቐረባ ይኹን ብርሑቕ ከም ዝጸልዋ ንምእማት’የ ዝጠቕሶ ዘለኹ።

ውግእ ንዝኾነ ይኹን ሽግር ቅኑዕን ንኹሉ ዘዕግብን ፍታሕ ከምዘየምጽእ ዘረድእ ብዙሕ ተመኩሮታትን ናይ  ታሪኽ መሳግብትን ኣሎና። እቲ “ቅኑዕ ህዝባዊ ምሕደራ፡ ነጻነትን ዲሞክራስን ዝሰፈኖ መንግስቲ ክምስርት እየ” ክትብል ጸኒሕካ ምልስ ኢልካ፡ ነቲ ናብ ዲሞክራሲ ዝወስድ ጐደና ስሒትካ ኣብ ናይ ጐነጽ ኣተሓሳስባ ምእታው ይረአ እዩ። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተረኺቡ ዘሎ ድማ ንሱ እዩ። ኣብ ክንዲ ኮፍ ኢልካ ዘለካን ዝስመዓካን ጸገም ኣብ ባይታ ዘርዚርካ ብምውራድ፡ ብምጽውዋርን ሕድገታትን ንህዝቢ ናብ ሰላማውን ሓባራውን ናብራ ኣብ ክንዲ ምምራሕ፥ “ኣነባ ኣነባ” እናተበሃሃልካ ብሄራዊ ስምዒት፡ ሃማኖታዊ እምነታትን ቋንቋታትን ከም መፈላለዪን መገራጨውን ተጠቒምካ ውልቃዊ ረብሓታትካ ንክተዕውት እናመደርካ ጥራይ  ቅኑዕ ክትመስል ዘይከኣል ኢዩ።

ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ግርጭታት፡ ኢሳያስ ምስ ዶክተር ኣብይ፥ ኤርትራውያን ተቓወምቲ  ድማ ምስ ክልል ትግራይ ምምሕዛው፡ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ምስሕሓብ ኣምሓራዶ፡ ኦሮሞ፥ ወያኔዶ ደቡብ፡ እናተበሃሃሉ ንሕና ኤርትራውያን’ውን ናብቲ ናቶም ደርፊ ንኣቱ ምህላውና ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።  ኤርትራውያን  ንሰላሳ ዓመታት ክንቃለስ እንከለና ፍትሒ፡ ዲሞክራስን ናጽነትን ኣብ ሃገርና ክሰፍንን ምስ ኣህዛብ ጐረባብትና  ጣልቃ ብዘይምትእትታው ብሰላም ንምባር እዩ ነይሩ።  ሎሚ ግና ነቲ ዕላማ ቃልስና ስሒትና ኣብ ናይ ብሄር፡ ሃይማኖትን ቋንቋን   ክንሽከል  እንከለና ፖለቲካዊ  ድኽነትና ዘመልክት እዩ። ኣብዚ ምስ ኢሰያስን ኣቢይን ወይ ህወሓት  ምጽላእን ምፍታውን ዘይኮነ፡ “እታ ሓቂ ምስ መን ኣላ? ብኽመይከ ክትትግበር ኣለዋ?” ኢልካ  ምፍታሽ እዩ እቲ ዘድሊ። ኣብዚ ሕጂ ዝረአ ዘሎ ኣብ ጓል ነገርን ዘይብሱል ፖለትካዊ ኣተሓሳስባን ዝኸይድ መናፍሕ እምበር፡  ንሰላምን ርግኣትን መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘየርብሕ ምዃኑ ብሩህ’ዩ።

ኤርትራውያን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ይኹን ኢትዮጵያውያን ኢድ ኣእታውነት ወጊድና ብስልጡንን ሰላማዊ ኣገባብን ከም ክልተ ጐረባብቲ ሃገራት ንኹልና ዘርብሕ ክንሓስብ እዩ ዝግባእ። ኤርትራ ርእሳ ኽኢላ ልኡላውነታ ዘረጋገጸት ኣብ ሕቡራት ሃገራት ካብ ዘለዋ ሃገራት ሓንቲ ኢያ። ኢትዮጵያውያን  ተመሊሶም ብውግእ ጥሒሮም ንመሬት ኤርትራ ክጎብጡ ምስ ዝህቅኑ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ድግድጊት ተዓጢቑ ንሃገሩ ክከላኸል ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። ይኹን እምበር ንሕና ኤርትራውያን ናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሎም  ሓደ ክልተ ኢትዮጵያውያን ብዝብልዎ  ኤርትራ ተመሊሳ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ክትኣቱ እያ ዝብል ርድኢት ክህልወና ኣይግባእን። ክሳብ ክንድኡ ስግኣት  እንተልዩና ኩልና፡ ነዚ ውልቀ-መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ተቐላጢፍና ክነውግዶ ሓባራዊ ሃገራዊ ቃልሲ ነዕዝዝ።

ስለዚ  ስርዓት ወልቀ መላኺ ኢሰያስ  ሎሚ’ውን ንሃገርና ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ክቖርና ህርድግ ይብል ከምዘሎ ካብ ተረዳእና፥ ጥርናፈና ብብሄረይዶ ብሄርካ፥ ሃይማኖተይዶ ሃይማኖትካ፥ ቋንቋይዶ ቁንቋኻ እናተበሃሃልናዶ ሃገርናን ህዝብናን ክነድሕንዶ ንኽእል? ኣይንኽልን። ሃገርናን ህዝብናን ዘይኮነስ ንነፍስና’ውን ክነድሕን ኣይክንክእልን ኢና። ብጸቡብ ኣገባብ ኣወዳድባ፡ ጻባሕ ንግሆ ኣብ ኤርትራ እንዘርኦ መርዛም እሾኽ ፈርዩ ከም ዝወግኣና ኣይንዘንግዕ።  ምኽንያቱ እቲ ዝንዛሕ ናይ ምፍልላይ ጐስጓስን ምውዳብን፥ እዚ ብሄር እዚ ኢዩ ተቓሊሱ ወይ እዚ ብሄር እዚ ኢዩ ተሰዊኡ፥ ወይ እውን እዚ ብሄር እዚ እዩ ስልጣን ጨቢጡ ህዝቢ ዘከላብት ዘሎ፡ ዝብሉ ናይ ጥፍኣት ምልክታት እምበር ናይ መሰል ምኽባር ኣይኮኑን። ብሄራዊ መንነትካ ይኹን እምነትካ ወይ እውን ቋንቋኻ ኣሳቢብካ ዝግበር ጸቢብ ጐስጓሳት  ናይ ዘይምጽውዋር፡ ዘይምክእኣልን ሓቢርካ ምንባር ናይ ዘይምድላይን  መርእያ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ውጽኢቱ  ድማ ከምዚ ኣብ ከባቢና ንዕዘቦ ዘለና፡ ደሞክራሲያውነትን ሰብኣውነትን ዝጐደሎ እዩ ክኸውን ዝኽእል።

ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሰያስ፡ ካብ ቀደም ኣትሒዙ በብግዜኡ ሰለይ እናበለ ብዘጥረዮም ኰራኲሩን መገባርያታቱን ኣቢሉ ኤርትራዊ ሃገራዊነት ዘህስስ ሽርሕታት እናፈጸመ እዩ መጺኡ። ሓደ ካብቲ ዝፈጸሞ ከቢድቲ ገበናት ድማ ኤርትራ  እቲ እትውከሎ ዝነበረት  ሰንደቕ ዓላማ (ባንደራ)፡ ህዝባን መሬታን፡ ባሕራን ሰማያን ዘጠቓለለ ምዃኑ ርዱእ ክነሱ ድሕሪ ናጽነት ብኢደ-ወነኑ ምቕያሩ እዩ። ዋላ’ኳ ኣብዚ እዋዚ ኢሳያስ ንበይኑ ስሙ ይርቋሕ እንተሎ፡ እቶም ኣብ ዙርያኡ ዘውደኽድኹን ሕግብግብ ዝብሉ ዝነበሩን ዘለዉን፡ ዓበይቲ ካድራትን ኣባላት መራሕትን’ውን ኣብ ምፍጻምቲ ገበን ኣካሉ ከምዝነበሩን ዘለዉን ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን።

ልክዕ እዩ፡ እቶም ንሱ ዝእዝዞምን ከምዚ ግበሩ ዘዝበሎም ዘተግብሩን ዝነበሩ እንተስ ተኣማንነት ከርእዩ   ይኹን እንተስ ናይ ሓባር ረብሓ ሃልይዎም ቀንዲ ተሓተትቲ እዮም። ከም ኣብነት ንምጥቃስ ዝኣክል ኣብ ኤርትራ  ባንደራ ክቕይር እንከሎ “ኣይፋል እዚ ሓላፍነትን ስልጣንን ናይ ህዝቢ ኤርትራ እዩ” ክብሉ ኣይከኣሉን። ስለዚ ንሳቶም’ውን ነቲ እከይ ተግባራትን ነቲ ዘገብልዎ ዝነበሩ ምልካዊ ኣተሓሳስባ ድሌቶም ከምዝነበረ ኢዩ ዘመስክር። እነሆ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ብባንደራ ክንከፋፈልን ስምምዕ ክንስእንን ሓደ ካብቲ ምልክታት  ክፍኣት ግብሩ ኢዩ። ኮታ እቲ ኩሉ ኢሰያስ ዝገብሮን ዝሕንጽጾን ኣሜን ኢሎም ከተግብሩ እንከለዉ ክሳብ ክንደይ ናይ ስዉኣት  ሕድሪ   ጠሊሞም ንሃገሮምን ህዝቦምን ይደቚሱ ምህላዎም ኣይጠፍኦምን። ኢሰያስ ንሃገርናን ህዝብናን ኣብ ደልሃመት እናእተወ እንከሎ  “ቅኑዕ ኢዩ ዝሰርሕ ዘሎ”  ኢሎም ዝኣምኑ ኣካላት፡ ዕሩብ ሕልና ምውናኖም እዩ ዘርኢ።

እኪት ስርሓት ውልቀመላኺ ኢሰያስ ካብ ንግህኡ ኣትሒዙ ድግድጊት ከምዝተዓጥቀ ንማንም ስውር ኣይኮነን። እንተኾነ ግን በቶም ሕልንኦም ዝሸጡ ኣቢሉ፡  ነቲ ሕቡእ ሕልንኡ ብሽርሒታት፡ ጥበራን ምስሉይነትን ዝመልኦ ኣገባብ ተኸቲሉ ውግኣት እናጻሕተረ ንህዝቢ የጽንት ኣሎ። ንሃገርና ኤርትራ’ውን ካብቲ ዝነበራ ምዕባለ ንድሕሪት መሊሱ  ዝደኸየትን ህዝባ ድማ ብሕማምን ስእነት መኣዛዊ መግብን ክሳቐ ከኸውንን ፈሪድዎም። በዘይካ’ዚ እቲ ኩሉ ዝገብሮን ምስ ህዝቡ ተዛትዩን ተመሊሱ ንህዝቢ ቅኑዕ ሓበረታን ዝተበጽሐ ስምማዓትን ኣብ ክንዲ ብግልጺ ዝሕብር ዓፊኑ  ሒዝዎ ይርከብ። እዚ ኹሉ እከይ ተግባራቱ ህዝቢ ኣንጻሩ ከይለዓል እሞ እታ ስልጣኑ ከይትፈርሶ ብማለት ይፍጽሞ ምህላዉ ርዱእ ኢዩ። እቲ ኣዝዩ መስደምም፡ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ  እቲ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ጐንጽታት ክፈትሕ ዘይከኣለስ ንናይ ካልኦት ሃገራት ዘይምስምማዕ ከሰማምዕ ሓንሳብ ንሱዳን ሓንሳብ ድማ ናብ ግብጺ ብምኻድ ቆርበት በጊዕ ዝተኸድነ ተዂላ ክኸውን ምፍታኑ እናተጋህደ ይመጽእ ኣሎ።

እዚ ኹሉ ናይ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘይጉዳዩ ጠብሎቕሎቕ “እምበርዶ ናይ ጥዕና እዩ?” ዘብል  እዩ። ትማሊ ንወያኔ ኣብ ዘይጉዳያ ጣልቃ ንኽትኣቱ ዝገበረ ዘምጸኦ መዘዝ ዘንጊዑ፥ ሎሚ  ንሱ ኣብ ዘይጉዳዩ ጣልቃ ብምእታው ንቀርኒ ኣፍሪቃ ሕንፍሽፍሽ ከእትወላን ክዘራርጋን እምበር፡ ኣብ ሃገሩ ቁምነገር ዘይገበረዶ ኣብ ናይ ካልኦት ሃገራት ቁምነገር ክገብር ኮይኑ። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብናይ ዶብ ምስምስ ዝተኻየደ ውግእ፡ ንኽንደይ መንእሰያት ኣህሊቑ ከብቅዕ፡ “ኪኖ ዶብ ኢና እንሓስብ” ክብል እንከሎን እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ዝተዛረቦን ክትመዝኖ እንከለኻ ንኤርትራ ሃገርና በብቑሩብ ናብቲ ሕቡእ ኣጀንዳኡ ይውጥጣ ከምዘሎ እዩ ዘረደኣና። ኣብ ሃገርና ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ወተሃደራዊ መደበራት ክፈቅድ እንከሎ፥ ብግዳማዊ ሓይሊ ኣቢሉ ስልጣኑ ክሕልወሉ ይኹን ወይ እውን ነቲ ክፍጽሞ ወጢንዎ ዘሎ ሃገር ኣሕሊፍካ ምሃብ ንምትግባር ካብ ህዝቢ ብሒም ዝብል ንኸይርከብ ዓፊኑ ንምሓዝ ዝገብሮ ዘሎ እዩ። ከምቲ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዝቃላሕ ዘሎ ሰራዊቱ ኣብ ከባቢ ከሰላን ፖርትሱዳንን ንኽዕስክር ድሮ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ሱዳን ኣብ ስምምዕ በጺሑ ኣሎ። እዚ ሰራዊቱ ካብ ዶብ ኤርትራ ሰጊሩ ናይ ምዕስካሩ ተግባርከ ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ሱዳን ዘለዉ ስደተኛታት ክጨውን ክቕንጽልን ድዩ ሓሲቡ ወይ ካልእ ዘይተገልጸ ውዲታት ስለ ዘለዎ እዩ ጽባሕ ግዜ ከቃልዖ እዩ።

ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ቅድም ናብ ኢትዮጵያ ደሓር ናብ ግብጺ ቀጺሉ ከኣ ናብ ሱዳን ክጻፋዕ ተዓዚብናዮ። ሓደ ተዓዛቢ ከም ዝጠቐሶ፡ ፕረሲደንት ግብጺ ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ኢሳያስ ናብታ ሃገር 5 ግዜ ተመላሊሱ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ከኣ ወዮ ኣብ ኤርትራ ወዲ ገዛ ክኸውን ከም ድላይካ “እቶ ውጻእ” ዝተባህለ መራሒ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ናብ ኤርትራ ከይዱ። ምስዚ ኩሉ ላዕልን ታሕትን ኢሳያስ፡ ምስ ዝኸዶም ኮነ ዝመጽዎ መራሕቲ ብዛዕባ ምንታይ ከም ዝተዛረበን ስለምንታይ ከም ዝዛመዶምን ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ የብሉን። እቲ ዝምድናን መገሻታትን ንረብሓ ህዝቢ ከምዘይኮነ ግና እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዝለሓስ ዝቕመስ ዘየብሉ  ባይታ መስካሪ እዩ።

እቲ ኢሳያስ ዝገሸሉን ኣጋይሽ ዝቕበለሉን ዘሎ ጉዳይ ካብ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዘይነቅል ኮይኑ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ብሰንኪ ምህናጽ ዓብይ ዲጋ ህዳሰ ዝምዕብል ዘሎ ምስሕሓብ ክኸውን ከም ዝኽእል ዝግምቱ ብዙሓት እዮም። ብዘይካዚ ብዛዕባቲ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ብልጽግናን ገዛኢ ውድብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን መመሊሱ ዝዓርግ ዘሎ ፍልልይ ከም ዝኸውን እውን ናይ ብዙሓት ተዓዘብቲ ግምት እዩ።

እቲ ዘገርም ከኣ ከምቲ “ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጦ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ዝበሃል፡ ወየ ምብኣስ እንተዘይትኮይኑ ምትዕራቕ ዘይናቱ ኢሳያስ ብኡሳት ክዓርቕ  ምህቃኑ ዘገርም’ዩ። እቶም ምስ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይተዓርቀ ዝፈልጡ ክነሶም፡ ክዓርቆም ዝጽበይዎ ከኣ ዝያዳ የገርሙ። ምናልባት ኢሳያስ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ኣብቲ ኢትዮጵያን ግብጽን ንምስምማዕ ብማእከልነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ እሞ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ተዓዘብቲ ዝሳተፋሉ ዘለዋ መስርሕ ግምት ስለ ዘይተዋህቦ  “ኣነ እውን ኣለኹ” ንምባል ክኸውን ይኽእል።

ኢሳያስ፡ ዝኾነ ኣጀንዳ፡ እንተላይ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝኸዶ ዘሎ ዘይብሩህ ዝምድና ከበግስ እንከሎ፡ ህልኽን ናይዚ ከባቢ ጐብለል መሲልካ ናይ ምቕራብ ህርፋንን እምበር፡ ምእንቲ ናይ ህዝብን ሃገርን ረብሓ ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ጉዳይ ህዝቢ ዘገድሶ ነይሩ እንተዝኸውን እሞ ብዛዕባቲ ዝገብሮ ንህዝቢ መሓበረ። ህዝቢ ዘይምሕባሩ ከኣ መባእታዊ መረዳእታ ናይቲ ስጉምቲ ንረብሓ ህዝቢ ዘይምዃኑ እዩ። እዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ከኣ ፈጺሙ ንኤርትራ ከም ሃገር ኮነ ንረብሓ ህዝባ ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይኮነን። እዚ ከኣ እዩ ኢሳያስ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተዓርቐ ጥራይ ዘኮነ፡ ካብቶም ህዝቢ ኤርትራ ብቃልሶም ዝሰዓሮም ገዛእቲ ብዘይፍለ መመሊሱ ዝድህኮ ዘሎ። እዚ ዲክታቶር ቅድሚ ናብቲ ጉዳይ ሃገሮም ህዝቦምን ዝወገኑ ወሓላሉ ሒዘምዎ ዘለዉ ዓብይ ጉዳይ ኢትዮጵያን ግብጽን ምምጥጣሩ፡ እቲ ዓበይቲ ህዝቢ ኤርትራ መፍትሒ ክረኽበሉ ዝቃለሰሉ ኣጀንዳታት ገዲፍና፡ ኣብዚ ሕማቕ እዋን ለበዳ ኮሮናቫይረስኳ፡ “ህዝቢ እንታይ ይበልዕን ይሰትን ኣሎ?” ኢሉ ክሓስብን ክሻቐልን መተገብኦ። እንተኾነ ምስቲ ደቁ፡ ህይወቱን ንብረቱ ከፊሉ ዓወት ኣምጺኡ ኣብ ሰገነት ስልጣን ዘደየቦ ህዝቢ ኤርትራ ብኡስ ስለ ዝኾነ፡ ዋኒን ህዝቢ ዋኒኑ ኣይኮነን።

ምናልባት እቲ ንኢሳያስ ብሰንክቲ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ግብጽን ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ዘሻቕሎ፡ ምስምማዕ ስኢኖም ኣብቶም ከባቢኦም ዘለዉ ሃገራት እውን ናይ “መርገጽካ ምስ መን ምዃኑ ኣነጽር” እዋን እንተመጺኡ ምስ መን ከም ዝኸውን ስለ ዘጸግሞ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ምስ ኢትዮጵያ እንተወጊኑ፡ ካብ ግብጽን ካብተን ምስኣ ክውገና እየን ተባሂለን ዝግመታ ሃገራትን ዝለመዶ ረብሓ ከይተርፎ ከም ዝሰግእ ፍሉጥ እዩ። ምስ ግብጺ እንተወጊኑ ከኣ እቲ ብ”ጸወታ ተወዲኡ (game is over)” ዝጀመሮ እሞ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ኮነ ክብሪ ህዝባ ኣሉታዊ እምበር ኣውንታዊ ጽልዋ ዘየብሉ፡ ምስ ሰልፊ ብልጽግና ኮይንካ ኣንጻር ህወሓት ሕነ ናይ ምፍዳይ ህርፋኑ ክተርፎ እዩ። በዚ ኮነ በቲ ኢትዮጵያን ግብጽን ካብ ከም ናይ በዓል ኢሳያስ ዝኣመሰሉ ዘይሓላፍነታዊ ኣካይዳ ተማሂረን ጉዳየን ብስምምዕን ናይ ሓባር ተዓዋትነትን ክዛዝማ ናይ ብዙሓት ትጽቢት እዩ። ኩነታት ከሪሩ ፍለፍለ እንተኮይኑ ግና ብዙሓት ከም ዝግምትዎ ወየ ሻረኛ ኢሳያስ ምስ ግብጺ ክውግን ይኽእል’ዩ። በዚ መሻረዊ ኣካይዳኡ ንዝህቢ ኤርትራ ኣብ ርእሲቲ ዘለዎ ሕሰም  ተወሳኺ መዘዝ ከየምጸሉ ከኣ ዘየስግእ ኣይኮነን።

ኢሳያስ ቅድሚ ሕጂ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ስቕ ኢልና ንዕዘቦ ዘይኮነ ኢድና እነእትወሉ እዩ” ከም ዝበለን፡ ብዙሓት ተዓዘብቲ ከም መርኣያ ዘይውሕሉል ዲፕሎማስያዊ ኣካይድኡ ገይሮም ከም ዝተረድእዎን ዝዝከር እዩ። እቲ ኢዱ ከእትወሉን ከባልሖን ዝደልዮ ዘሎ ከኣ፡ እቲ ኣብ መንጎ ብልጽግናን ህወሓት ዘሎ ወጥሪ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ኣሰላልፋኡ ኣንጻር ህወሓት ምዃኑ’ውን ኣነጺሩ እዩ። ነዚ ኣሰላልፋዚ ዝመርጸሉ  ምኽንያት ምስቲ “ውግእ ባድመ” እንዳተባህለ ዝጥቀስን ኣሸሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝረገፍሉን ውግእን  ናብኡ ዘብጸሐ ክሳብ ሎሚ መሊኡ ዘይበርሀ ጠንቅን ሓደ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ብልጽግና ኢትዮጵያ ዝቀላቐል ዘሎ ምትእትታው ምእኩል ምምሕዳርን ነቲ ካብ ኣዕኑድ ዲሞክራሲ ሓደ ዝኾነ ምርጫ ዘይምግዳስን እውን ካልእ ኢሳያስ ምስ ብልጽግና ክስለፍ ዝብህገሉ እዩ።

ናይ ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ፡ እሞ በቲ መሪጽዎ ዘሎ ውግንና ምስላፉ ምናልባት ንናቱ ናይ ህልኽን ሕነምፍዳይን ጥሙሓት ምርዋይ እንተዘይኮይኑ ንኤርትራን ህዝባን ዘየርብሕ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ዝተዓጽወ ናይ ወራር ፋይል ከይከፍት ዘየስግእ ኣይኮነን። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ጀነራል ካሳየ ጨመዳ፡ ጀነራል ዋሲሁን ንጋቱ፡ ጀነራል ኣሰፋ ኣሕፈሮም፡ ኮሎኔል ገ/እግዚኣብሄር ዝተባህሉን ካለኦት ጡረተኛታትን   ኣብ ሚድያታት ኢትዮጵያ ቀሪቦም ክዛረቡ ቀንዮም። ንሳቶም ኣብቲ ዘረባኦም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት ኤርትራ “ንሓድነት ኢትዮጵያ” ኣንጻር ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝተዋግኡ እንዳገለጹን ንመስርሕ ረፈንደም ኣብ ኤርትራ ብኣሉታ እንዳኳማስዑን ንመንግስቲ ብልጽግና ኢትዮጵያ ሓደራ ክብልዎ እንከለዉ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክወስድ እሞ፡ ካብ ትግራይ ከይምለስዮም ዝመኽርዎ። ኢሳያስ ጥዑይ እንተዝኸውን እዚ’ውን ከተሓሳስቦ መተገብአ። እንተኾነ ነዞም ካብ ስዕረቶም ዘይተማህሩን ልኡላውነት ኤርትራ ክዝክሩ እንከለዉ ርእሶም ዝሓሙን ዘይኢሳያስ’ዩ ተጠሊዑ ኣፍልቡ እንዳወቐን ክሳብ ዝፍንጫ እናሰሓቐን ኣፍደገ ከፊትሎም።

ኤርትራውያን ቀደም ኮነ ሎሚ ንኤርትራን ህዝባን ኩሉ ጸጽብቑ ከም እንምነየሎም ፍሉጥ እዩ። ትምኒት ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ጽቡቕ ንምግሃድ ብኤርትራውያን ዝተኸፍለ ዋጋን ህይወትን  ምዝርዛሩ ዘጸግም እዩ። እቲ ሓባራዊ ድሌት ኤርትራውያን እዚ ኮይኑ፡ “ናብኡ ብየናይ መንገዲ ንበጽሕ” ኣብ ዝብል ግና ቀደም ኮነ ሎሚ ፍልልይና  ዝነበረን ዘሎን እዩ። እዚ ፍልልይ እዚ ካብቲ ዘለና ኩለ-መዳያዊ ብዙሕነታዊ ጸጋና ዝነቅል ስለ ዝኾነ፡ እምብዛ ዘሰንብድን ዝጽላእን ኣይመኾነን። ነቲ ብዙሕነትና ምምሕዳሩ ስኢና መረሓሓቅን መተሃላላኽን ክኸውን እንከሎ ግና ዘየሻቕል ኣይነበረን ኣይኮነን። እዚ ከኣ ኣብ ተመኩሮና ርኢናዮ ኢና።

ኣብቲ ቀዳማይ ናይ 30 ዓመታት ምዕራፍ ቃልስና፡ ቀዳማይ ዕማምና ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ ምንጋፍ እዩ ነይሩ። ከም ርዱእ ካብ መግዛእቲ ምንጋፍ ክበሃል እንከሎ፡ ድሕሪ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ዝሓሸ ኩለመዳያዊ ህይወትን ራህዋን ምምጻእዩ ነይሩ። እንተኾነ ከምቲ “እንተ ክንብርኩት ዘይክንብርኩ ኣብ ማይ ንብጻሕ” ዝበሃል፡ ቅድሚ ድሕሪ ናጽነት እንታይን ከመይን ክንመሓደር ኢና “ብኸመይ ኢና ናጽነት ኤርትራ እነውሕስ” ዝብል ቅድሚት ክስራዕ ቅኑዕ ኣሰራርዓ ጉዳያት ነይሩ። ከምኡ ከኣ ኮይኑ። እንተኾነ እቲ ንድሕሪ ናጽነት ዝምልከት እውን “ ደሓን ሽዑ ነርክበሉ” ብዝብል ምሉእ ብምሉእ ክዝንጋዕ ዘይኮነ ጐኒንጐን’ቲ ቀዳማይ ዕማም ምውሓስ ናጽነት ተተይ ክብልን ባይታ ከንጸፈሉን ዝነበሮ እዩ። ዲክታቶር ኢሳይሳ ኣፈወርቅን ዝኣመሰሉ ውሱናት ኣካላት ግና ነቲ ክቡር ዋጋ ዝኸፈለ ሓርበኛ ተጋዳልይን ህዝቢ ኤርትራን ኣዳህሊሎም ካብ ሽዑ ጀሚሮም ናጽነት ጨውዮም ነዚ ሎሚ ድሕሪ ናጽነት ንርእዮ ዘለና ክቱር ጭቆና ናይ ምስፍሕፋሕ ሕቡእ ሕልሚ ከም ዝነበሮም፡ ናይ ድሕሪ ናጽነት ኩነታትና መስካሪ እዩ።

ብሰንኪቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣንጻር መግዛእቲ ነቲ “እንተ ክንብርኩት ዘይክብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ዝብል ኣበሃህላ ብግጉይ ኣገባብ ምሓዙ ሳዕቤኑ እንታይ ከም ዝኾነ ርኢናዮ ኣለና። ብሰንክዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ቃልስና ምእንቲ ሓርነት ኣብ ክንዲ ናይ ራህዋን ህድኣትን ዝኸውን እንደጋና ናይ ቃልሲ መዋእል ኮይኑ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ክሳብ ሎሚ ፍረ ቃልሱ ኣብ ዝሓፍሰሉ ዘይኮነ፡ ወትሩ ኣብ ቃልሲ ተጸሚዱ ክቕጽል ተገዲዱ እነሆ። ሎሚ ነቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣንጻር መግዛእቲ ዝነበረ ኣርሒቕካ ናይ ዘይምርኣይ ሕጽረት ኮነ ተንኮል  ክንመልሶ ኣይንኽእልን ኢና። ጽባሕ ከይድገም ክንመሃረሉ ግና ግድን እዩ። ነዚ እንተዘይበቒዕና ግና ወትሩ ደገምቲ ግጉይ መንገዲ ኮይና ክንነብር ኢና።

ናይ ሎሚ ቃልስና ቀዳምነት እምበኣር፡ ምውጋድ ወጻዒ ጉጅለ ህግዲፍ ክነሱ፡ ነዚ እንዳረሳዕና ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘይተበጽሐ ናይ ድሕሪ ውድቀት ህግዲፍ እዋን  “ብኸመይ ንመሓደር” ኣብ ዝብል እምብዛ ጉልበትና ክንውድእ እሞ ዕድመ ምልኪ ኢሳያስ ክነውሕ ዕድል ክንህብ ኣይግበኣናን። ንጉዳያት ደኣ በብደረጃኡ  ንሓዞ እምበር፡  ምሉእ ብምሉእ በቲ “እንተ ክንብርኩት ዘይክብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ተሸፊና ብዛዕባ ጽባሕ ኣይንሕሰብ ማለት ኣይኮነን። ካብቲ ድሕሪ ናጽነት ኣጋጢሙና ዘሎ ብረቂቕ ዝተሃንደሰ ዕንቅፋት ተማሂርና፡ ድሕሪ ውድቀት ጉጅለ ህግዲፍ ከይድገም ክንዳለወሉ ዘለና እዩ። ኣብዚ ሓደ ክንዝገዖ ዘይብልና፡ በቲ ሓደ ወገገለ ኤርትራውያን ብሰንኪ ምረት ኣብ ድሕሪ ናጽነት  ኤርትራ ኣንጸርጺሮም “ናጽነት ኤርትራዶ እንታይ ዓቢሱልና እዩ?” ክብሉን ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ክጠዓሱን ኣብ ንሰምዓሉ ኢና ዘለና። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ዲክታቶር ኢሳያስ ይኸዶ ብዘሎ ናይ ጥልመት መንገዲ ሻዲኖም፡ ናጽነት ኤርትራ ንድሕሪት ከምዘይምለስ ተኣሚኖም ኣእዛኖም ኣውዲቖም ዝነበሩ ወገናት፡ ትንሳኤ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ክምለስ ኣብ ዘመዓድውሉ ኩነታት ኢና ዘለና። መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ንስምዒት ኢሳያስ መዝሚዙን ንክብሪ ህዝብና ደንዲኑን እንተላይ ብስም ኤርትራ ክምድርን ስምምዓት ክኸትመን ኣብ እንዕዘበሉ እዋን ኢና ዘለና። ስለዚ ኣብዚ ቅድም ንምውጋድ ህግዲፍ ድሕሪኡ ከኣ ምህናጽ ሓርነት ንቃለሰሉ ዘለና፡ ጉዳይ ልኡላውነት ሃገርና እውን ወትሩ ካብ ኣጀንዳና ከነውጸኦ ኣይግበኣናን። ዝምድናታትና ምስ ዝተፈላለዩ ወገናትን መጻኢ መደባትናን ክንሰርዕ እንከለና ንጉዳይ ልኡላውነትና ብጥቃቐ ከነቕልበሉ ናይ ግድን’ዩ። ካብዚ ሓሊፉ ልኡላውነታ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ፡ ሓርነት ይኹን ዲሞክራሲ ክንተክል ግብራዊ ኣይኮነን።

ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብምዕራፋት ኣብ ዝተኸፍለ ነዊሕ ጉዕዞ ቃልሲ እዩ ጸኒሑ። ጌና እውን ኣብ ቃልሲ ኣሎ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣዝዩ መሪር ዝርዝር ዘለዎ እዩ። ንኣተሓሕዛ ክጥዕመና ግና ቃልስና ምእንቲ ናጽነትን ቃልስና ድሕሪ ናጽነት ምእንቲ ሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ኢልና ኢና ንገልጾ። እዚ ምዕራፋት ቃልሲ፡ ብመንጽርቲ ዝካየደሉ ግዜ፡ ብናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ፡ ዘመዝግቦ ሽቶን ከባብያዊ ምዕባለታትን ዝተፈላለየ እዩ። እንተኾነ እዚ ምዕራፋት ቃልሲ ሓያል ምትእስሳር ዘለዎ እምበር፡ በበይኑ ፈላሊኻ ዝተሓዝ ኣይኮነን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ ኣብዚ ምእንቲ ምውሓስ ሕገመንግስታዊት፡ ዲሞክራስያዊትን ብዙሕነታዊትን ኤርትራ ንቃለሰሉ ዘለና እዋን  ንቀጻልነት ልኡላውነትና እውን ከንቕልበሉ ይግበኣና እንብል።

ካብዚ ሓሊፉ፡ እዚ ንርከበሉ ዘለና ኩነታት ቃልስና ኣብ ጉዳይ ሃገርና ጥራይ ዝድረት፡ ብኣና ጥራይ ተወሲኑ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ከባብያዊ ምስፍሕፋሕን ምጽልላውን ኣብ ዝረኣየሉ ኢና ንርከብ ዘለና። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ቃልስና በዚ ኣብ ከባቢና ኣብ ኢትዮጵያ፡ የመን ኮነ ሊቢያ ዘሎ ምዕባለታት ዘይጽለወሉ ምኽንያት የለን። ድሮ ኢሳያስ ከምቲ ኣመሉ ካብ ኤርትራዊ ዛዕባ ንምህዳም፡ ምስ በዓል ስዑድ ዓረብያን ኢመራትን ኮይኑ ኣብ ጉዳይ የመን ክሳብ ወተሃደራዊ መደበራት ብምሃብ ኢዱ ከም ዝኣተወ እንፈልጦ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኤርትራ ሰራዊት ናይዘን ዝተጠቐሳ ሃገራት ናብ ሊቢያ መመላለሲት ድንድል ኮይና ትሰርሕ ኣላ። ብዓብይኡ ከኣ ኢሳያስ ብዘሕፍር ኩነታትን ካብ ቀዳማይ ጠለብ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ብዝረሓቐን ብእዉጅን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ከም ዘእቱ ተጠሊዑ ተዛሪቡ እዩ። ስለዚ እዚ ኩሉ ጠብሎቕሎቕ ንሃገርና ዋጋ ከም ዘኽፍላን ንቃልስና ምእንቲ ሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ንድሕሪትኳ እንተዘይመለሶ ክሓላልኾ ከም ዝኽእል ግና ክንግንዘቦምን ክንዳለወሉን ዝግበና እዩ። ነቲ “ክንብርኩት ዘይክብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ዝብል ኣበሃህላ ከኣ ኣርሒቕካ ንምምዕዳው ብዘይዕንቅጽ ክንርደኦ ይገበኣና።

ኩለ-መዳያዊ ህይወትና እኩብ ድምር ናይ ትማልን ሎሚን ምዕባለታት እኩብ ድምር ውጽኢት ኮይኑ፡ ዝያዳ ናብ ጽባሕ ዝጥምት እዩ። ህይወትናን ከባቢናን ብቐጻሊ ማዕባሊ ስለ ዝኾነ፡ ትማሊ ንሓደ ጉዳይ ዝመዘናሉ መለክዒ ሎሚ ዝተፈልየ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ናይ ሎሚ ሚዛንና ንጽባሕ እውን ከምኡ ዝምዕብል እምበር፡ ኣብቲ ዘቐመጥናዮ ኮፍ ኢሉ ዝጽበየና ኣይኮነን። ንትማሊ፡ ንሎሚን ንጽባሕን ብዝተፈላለዩ ናይ ግዜ ንውሓት ንገልጾም እምበር፡ ኣብ ቀዳም ኮይና ንዓርብን ሰንበትን ጥራይ ንገልጸሉ ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ ቃልስና ነቲ ምእንቲ ናጽነት መሪር ቃልሲ ዘካየድናሉ መድረኽ ትማሊ እንተ ኢልናዮ፡ ነዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ናይ ሓርነት ቃልሲ ነካይደሉ ዘለና መዋእል ከኣ ሎሚ ንብሎ። እቲ ድሕሪ ምውጋድ ጉጅለ ህግዲፍን ጸረ-ህዝቢ ኣተሓሳስባኡን ዝመጽእ ናይ ራህዋን ህንጸትን ግዜ ከኣ ጽባሕ ክንብሎ ንኽእል። ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ናይ ለውጢ ቃልሲ እውን ትማሊ፡ ሎሚን ጽባሕን ኢልና ንገልጾም ንኡሳን ምዕራፋት ክንቀርጽ ንኽእል። ኮታ ንተኸታተልቲ ዕለታት፡ ሰሙናትን ወርሓትን ጥራይ ንገልጸሉ ዘይኮነ፡ ንሓደ ነዊሕ መስርሕ ብብርክታት መዲብና እንርእየሉ ናይ ግዜ መዕቀኒ እዩ።

ትማሊ ዝሓልፍናዮ ተመኩሮ ናይ ንሎሚ መምህርና እዩ። ናይ ሎሚ ተግባርና እውን ናይ ጽባሕ መምሃሪና ክኸውን እዩ። ጽባሕ ካብ ናይ ሎሚ፡ ሎሚ ከኣ ካብ ትማሊ ዝመሃረሉ መስርሕ ኣዝዩ ሰፊሕን ብዙሕ መልክዓት ዘለዎን እዩ። ክጠቓለል እንከሎ ድማ ካብቲ ዝሓለፍካዮ ነቲ ኣውንታ ምውሳድን ዝያዳ ብምሕያልን ምምዕባልን እቲ ሓደ ገጹ እዩ። እቲ ካልእ ገጹ ከኣ  ነቲ ግጉይ ጐድኒ ተመኩሮና ምእራሙን ነቲ ክእረም ዘይክእል ድማ ምውጋዱን ብዝብል’ዩ ዝግለጽ። እዚ ሃናጺ መስርሕ ካብ ተመኩሮ ብምምህሃር ነቲ ቀጻሊ ምዕባለ ብኣውንታ ክመርሕዎ ናይ ዝደልዩ እዩ እምበር፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሎሚ ኮይኖም ካብቲ ናይ ትማሊ ዝመሃሩ፡ ኮነ ኢሎም ነቲ ናይ ትማሊ እከይ ተግባሮም መሊሶም ሎሚ ዝደግምዎን ጽባሕ’ውን ከም ዝቕጽልዎ ዝእምቱ  ሰብ እከይ ግብሪ ወገናት የለዉን ማለት ኣይኮነን። እቲ ኮነ ኢሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን፡ ወጽዓ ኣብ ርእሲ ወጽዓ፡ ቅትለት ኣብ ርእሲ ቅትለት፡ ግህሰት ኣብ ርእሲ ግህሰት እንዳደረበ ዝቕጽል ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሎሚ ኮይንካ ካብ ናይ ትማሊ ናይ ዘይምምሃር ኣብነት እዩ።

ከምቲ ኣብ ሎሚ ኮይና ትማሊ ሓሊፉ ጽባሕ’ውን ከም ዝመጽእ እንእመን፡ ሎሚ እንኸዶ መንገዲ እንተላይ ብመንጽር ጽባሕ ክምዕብል ዝኽእል ጽልዋኡ ከነጽነዖ ይግበኣና። ሎሚ ዘይረኣናዮ ጽባሕ ሃንደበት መጺኡ ብዝወጠናዮ ከይንቕጽል ዝዕንቅጽ ሓድሽ ተረኽቦ ክኸውን ከም ዝኽእልኳ ርዱእ እንተኾነ፡ ብዝከኣለና መጠን ከምቲ ብዛዕባ ሎሚ እንጭነቖን እንጥንቀቖን ኣብ ሎሚ ኮይና ጽባሕ ብግቡእ ንምርኣይ እውን ክንጭነቕ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ኣዝዩ ቁንጹብ ብናይ ሎሚ ጥራይ ዝድረት ናይ “ካብ ኢድ ናብ ኣፍ” ኣተሓሳስባ ዝተሻበብና እንተኮይና ግና ናይ ጉዕዞና ኣጀንዳታት ወትሩ ኣብ ሓድሽ ጥራይ ዝጽመድ፡ ኣካይዳና ከኣ ሰንሰለታዊ ዋሕዝን ናይ ተመኩሮ ምምግጋብን ዝጐደሎ እዩ ዝኸውን። ኣብዚ ክንጥንቀቐሉ ዝግበኣና ካልእ ኣገዳሲ ናይ ትማሊ ተመኩሮና፡ ናይ ሎሚ ተግባርናን ናይ ጽባሕ መጻኢ መደባትናን ውሁዳት እምበር ሓደ ነቲ ካልእ ዝዕንቅፍ ምድብላቕ ከይፍጠር ክንጥንቀቕ ይግበኣና።

ኣብ ተመኩሮና ከም ኤርትራዊ ናይ ተቓውሞ ሓይሊ፡ ኣብቲ ንጉጅለ ህግዲፍን ኣተሓሳስባኡን ስዒርና  ዝሓሸ ህይወት ህዝብናን ሃገርናን ዘረጋግጽ ለውጢ ንምውሓስ ከነካይዶ ዝጸናሕና፡ ነካይዶ ዘለናን ጽባሕ እውን ክሳብ ዓወት እንቅጽሎን ቃልሲ ዘጋጥሙና ብደሆታት ብዙሓት እዮም። ሓደ ካብቲ ብደሆታት ከኣ ነቲ ዘለና ሓባራዊ ለውጢ ናይ ምምጻእ እምነትናን ትጽቢትናን ዝምጥን ውዱብ ናይ ሓባር ሓድነታዊ ጉዕዞ ከነውሕስ ዘይምኽኣልና ምዃኑ ኩልና እንዛረበሉን እንሻቐለሉን ዘለና እዩ። እቲ ሓባራዊ ናይ ለውጢ ድሌት ኣብ ኢድና እዩ ዘሎ። እቲ መፍትሒ’ውን ካባና ክነሱ፡ ብሰንኪ ናእሽቱን ዘይመሰረታውያንን ፍልልያት ነቲ ፍሩያት ዘቀራርባና ኣብ ባይታ ከነዕኩኾ ዘይምብቃዕና ከኣ ጸገም ካብ ምዃን ሓሊፉ ዘይፍታሕ ሕንቅልቅሊተይ ኮይኑና ጸኒሑ። ናይዚ ሕመረት ከኣ ካብ ናይ ትማሊ ተመኩሮና ክንመሃር ዘይምኽኣልና ዘመልክት እዩ።

ሎሚ ግና ካብ ተመኩሮና ናይ ምምሃር  ምልክት ነርኢ ኣለና። ካብ ምልክት ሑሊፉ በሪኹ ክረአ ከኣ ቀጻልን ዝተጸንዐን ቃልሲ ይሓተና። ኣብዚ መስርሕዚ ካብ ተመኩሮኻ ምምሃር፡ ሓያልን ድኹምን ጐድንታትና ክንርኢ ኢና። ቀንዲ ጐሊሑ ዝረኣየና፡ ቅድም ኣብ ሎሚ ኮይና ብዛዕባ ጽባሕ ዝነበረና ናይ ምምዕዳው ዓቕሚ ውሱንን ኣብ ባዕላውነት ዝተሰረተን ምንባሩ እዩ። ዝያዳ ክስቆረና ዝግብኦ ከኣ ኣብ ሎሚ ኮይና ካብቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮና ክንመሃር፡ ዓቕምና ክንመዝንን መጻኢ ሳዕቤኑ ከነማዕዱን ክንድቲ ዝድለ ዘይምብቃዕና እዩ። እዚ ማለት ካብቲ ትማሊ ዘየዕወተና መንገዲ ንገሊኡስ ክንደገሞ ምጽናሓና እዩ። ኣብ ምምዛን ዓቕምና እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ለውጢ ኣረጋጊጽካ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ብደሆ ንምብዳህ፡ ብሓደ ወይ ውሱናት ውድባት፡ ሰልፍታትን ግንባራትን ዘይዕመም ክነሱ፡ ነቲ ሓቢርካ ምቅላስ ክንድቲ ዝግበኣና ግምትን ክብደትን ክንህቦ ኣይጸናሕናን። ኣብ ምጥርናፍ ሓይልታት ለውጢ ምግዳስ ማለት ብዛዕባ ሓድነት ሓቢርካ ምጭራሕ፡ ምእዋጅን ምጭናቕን ዘይኮነ፡ ብግብሪ ኩሉ ዓቕምኻ ኣወሃሂድካ ወይ ኣላፊንካ፡ ክኽፈል ዝግበኦ ዋጋ ምኽፋልን ንሕድገትን ምክእኣልን ናተይ ኢልካ ምርዓምን እዩ።

ትማሊ በበይንኻ ብምዃንካ ዘይምድማዕካ እንተመዚንካ፡ ሎሚ እቲ መፍትሒ ብሓባር ኮይንካ ምቅላስ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ነቲ ናይ ትማሊ መዚንካ ዘዋህለልካዮ ሃናጺ ሓቂ ሎሚ ዘይትጥቀመሉ እንተኮይንካ ሚዛን ምክያድ እቶት የብሉን። ነቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮ ተማሂርካሉ ማለት፡ ነቲ ዘየቃድወካ ዝነበረ፡ ናቱ እሱር ደኣ ኣይትኸውንን እምበር፡ ደፊንካዮ ትሓልፍ ማለት ኣይኮነን። ኣጐልቢብካ እንተ ሰጊርካዮ፡  ናብቲ “ሓሊፈዮን ተማሂረሉን” ዝበልካዮ ናይ ምምላስ ሓደጋኡ ክፉት እዩ። ነቲ ትማሊ ብሓደ ከይትኸውን ዝዓንቀፈካ ምድህሳሱ ማለት፡ መሊስካ ነቲ ዝሓወየ ዝመስል ግና ክድገስ ዝኽል ስንብራት ንከይምለስ ምፍዋሱ ማለት እዩ።

ውልቀ መላኺ ስርዓት ኢሰያስን ኰራኹሩን፡ ንሃገርን ህዝብን ኤርትራ ብቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ የመሓድርዋ ኣለዉ ዶ? ንዝብል ኩልና ኤርትራውያን ሓቢርና ክንምልሶ ዝግባእ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ጉዳይና እዩ። ከመይሲ እዛ ሃገረ ኤርትራ ብመስዋእቲ ሓርበኛታት ሰማእታትና ዝተረኽበት ስለዝኾነት። እቶም ካብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ክሳብ ናጻ ሃገር ምውሓስ ዓጽሞም ከስኪሶም ደሞም ኣፍሲሶም ዝተዋጉኡላ ደቂ ኤርትራ፥ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ክርህዎን መን ኢኻ ዘይበሃለሉን ቀሲኑ ክነብር እምበር፡  ልዕሊ ደጋፋይን  ተቓዋማይን ኮይኑ ምምቕቓሉ ጨቋኒ ስርዓት ብዝፈጠሮ ምክፍፋል ኣብ ምንቋት ንምንባር ኣይተቓለሱን።

ኩሎም ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ይኹን ህዝባዊ ግምባርን ካልኦት ውድባትን ንመግዛእቲ ካብ ገጽ መሬት ኤርትራ ሰጒግካ ናይ ባዕልኻ ኤርትራዊ ምሕደራ ንምምስራት እዩ ነይሩ ዕላማ ቃልሶም። ይኹን እምበር ኩለን ውድባት ኣብ ከመይነት ምሕደራ ኤርትራ ነናተን ናጻ ሓሳብ  ክህልወን ንቡር ስለዝኮን፣ ሽዑ ነይርወን ሕጂ’ውን ኣለወን። ይኹእምበር ነዚ ፍልልያት ናይ ሓሳብ እዚ ብህድኣትን ብጽሞናን ተመራሚረን ዝሓሸን ንህዝቢ ከርብሕ ዝኽእል ሓባራዊ ጠርናፊ ሓሳብ ከመንጭዋ ኣይከኣላን። ኣብ ክንድኡ እቲ ናይ ምልኪ ኣተሓሳስባ ስለዝሳዕረረ ኣብ ንሕናን ንሶምን ስለዝተኣትወ ነቲ ኮፍ ኢልካ ምዝታይን ምዕቡል ኣገባብ ምኽታልን ናብቲ  ኣዕናዊ ፍልልያት ኣድሃባ።

ምዕቡልን ስልጡንን ኣተሓሳስባ ስለዘይወነና ድማ እነሆ እቲ ባህሊ ናይ ኮፍ ኢልካ ምርድዳእን ዝሓሸ ሓሳብ ወሲድካ ፍትሓዊ ዝኾነ ስርዓት ንምቋም ኣብክንዲ ንሰርሕ፥ ኣብ ተቓወምትን ደገፍትን ዝብል እዃ እንተተኻኸፍፊልና እቲ ዝኸፍኤ ኣብዘየድሊ ምስሕሓባት ምህላውና እዩ። ኤርትራ ግን ናይ ሓባርና እያ። እታ ሃገር ናይ ኩልና ማለት ናይ ተቓወምትን ደገፍትን ክንሳ ግን፥ ንገለና ዝያዳ ክምትብጻሓና ብኡ መጠን ድማ ሓይለይትን፡ ንገለና ድማ ዘይትብጻሓን እሞ ኣፍረስትን ኰና፣ ዝጨበጥናዮ ኣብዘይብልና ንሓድሕድና ክንወጋገድ ንውዕል ኣሎና። እዚ ድማ እምበርዶ እዛ ኤርትራስ ናይ ኩልና ኮይናስ፣ ናይ ሓባር ዝባሃል ጉዳይ ኣሎና እዩ ኣብ ዝብል ምጥርጣር የእትወካ።

ስርዓት ኢሰያስ፡ ንሃገርና ኤርትራ ሓሚሱ፥ ካብቲ ዝነበረቶ ኣፍደገ  ምዕብልና ንድሕሪት መሊሱ፡ ምስሊ ኤርትራ ይድውን ህዝቢ ውን ይጽንት ከምዘሎ፣ ንደገፍትን ዝስወር ንተቓወምትን ዝጋሃድሲ፡ እዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ሓባራዊ ጉዳይና ኣይኮነን ድዩ? ዘየብል ድማ ኣይኮነ። ደቅና ተማሂሮም ኣብ ስራሕ ዘይወፍሩሉ፥ ሓረስታይ ሓሪሱ ንርእሱን ንዕዳጋ ዘበርክተሉን ምህርቲ ዘይሓፍሰሉ፥ ከመይ ገርና ኢና ሃገርና ጽቡቕ ኣላ ክንብል ንደፍር? እስከ እቲ ራህዋን ደስታንስ ይተረፍ፥ እቶም ዝወለድናዮም ደቅና ኣብ ቅድሚ ዓይንና እናተረሸኑ፥ መንእሰይ ስራሕ ኣልቦ ኮይኑ ሃገሩ ጠንጢኑ ሃጽ ከምዝብል እናገበረ፥ እቲ ኣነስ ኣብ ሃገረይ ምስ ህዝበይ ዝበለ መንእሰይ ድማ ወግሐ ጸብሐ ውግእ እናጻሕተረ ከጽንቶን፥ ነታ ሃገርውን ኣብ መቐራቕሮ ከእትዋ እንዳረኣናስ፡ ነዚ ስርዓት እንድግፍሲ እምበርዶ ከም ሰባት ህድግለነ ኣለዎም እዩ ኣየብልን ዶ?

ሎሚ ድማ ዝገደደ ብሕማም ለበዳ ከሮና ኣመሳሚሱ  ዝብላዕ የለ፣ ዝስተ ጽሩይ ማይ የለ፣  ሕዝቢ ኤርትራ ብኮሮና ዘይኮነስ ብጥሜትን ጽምእን ንህልቂት ተዳሪጉ ኣሎ። ኣብዚ እዋንዚ እምበኣር፣ ክልእ ኩሉ ገዲፉ እቲ ደጋፍ እየ ዝብል፣ ወረ  እቲ ህዝብን ሰራዊትን  ዝብላዕን  ዝስተ ጽሩይ ማይን  ስለምንታይ ዝስእን ኢሉ  ዘይሓትትከ እንታይ እዩ ወሪድዎ?  ህዝቢ ካብ ብከብዱን ብጎረርኡን ምትሓዝ ንላዕሊ እንታይ ክመጾ ኢዩ ዝጽበ ዘሎ።? እቶም ኣብ ደገ ኮይኖም ነቲ ስርዓት ጽቡቕ ኣሎ እንዳበሉ ክውድስዎን ከዳኽሩሉን ከለውኸ ንህዝቦም ተወጺዕና ኢሉ ንኸይዛረብን ይዶቕስዎን ኣፉ ከምዝልጎም ይግበርዎ ከምዘለዉን ይዝንግዑ ዶ ይኾኑ?

እቲ ዝገርም ድማ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ድከቱ ክሰትን ኣደዳ መከራን ውርደትን ተሳጢሑን እናሃለወ፡  ስቕታ ደገፍቲ እቲ ስርዓት እንታይ ገደሰኒ ዶኾን ይኸውን ወይ እቲ ውልቃዊ ረብሓታት ዓዚዝዎም። እዚ ውልቀ መላኺ፡ ኣብ ልዕሊ መረትን ህዝብን ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ኣሽካዕላልን፥ ንኤርትራ ኣብ መዓሙቚ እናደቕደቓ ከሎስ ብዘይክኡ ንሃገር ዝከላኸል የለን፥ ሳልኡ እያ ኤርትራ ደው ኢላ ዘላ  ክብሉ ከለዉኸ  ናይ ህልኽ ዲዩ ወይ ኩልና ናይ ሓባር ጉዳይ ስለዘይብልናዩ።  ስለምንታይ ከ ነቲ ስርዓት ብዕሉ ኣፍ ኣውጺኡ ክፍኡን ፍሽለታቱን እንዳገለጸ እንከሎ፣ ኣይፋልካን ህዝብና ይጸንት ኣሎ፥ ሃገርውን ካብ ምዕብልና ናብ ዕንወት፡ ካብ ብልጽግና ናብ ድኽነት ተንቆልቆል ኣላ ዘይብሉ። ከሳዕ መዓስ ከ ኢዮም ነታ ሓቂ ደፊኖም ኣብ ባይታ ንዘሎ ዓቢጦም ነቲ ስርዓት ብምክልኻል ንጨቆናን ዓፈናን ህዝቢ ዝቃለል ዶኮን ይመስሎም ይኸውን። ናይ ኣንክሒራ እንተኮይኑ’ውን እስከ ሕራይ፡ ንደምበ ተቓወሞስ ይንጸግዎ፥ ህዝብና ዝሓሸ ናብራን ብቅኑዕ ምሕደራን ክህልዎ ከ ስለምንታይ ዝጻረሩ። ካብ ኩሉ እቲ ዝኸፍአ ድማ ንደቅናስ እንታይ ዓይነት ባህሊ ኢና ነውርሶም ዘለና ኢሎም ዘይሓስቡ። እናተጨቘኑ ከምዘይተጨቘኑ፥ ደንቚርም ከምዘይደንቆሩ  ሰላምን ምክብባርን ገዲፎም ኣብ ምፍልላይን ምንዕዓቕን ዲዮ ክውርስዎም። ነቲ ንቕድሚት ዝውንጨፍ ናይ ሰላም ብርሃን ገዲፎም ናብቲ ንኣእምሮኦምን ኣተሓሳስባኦምን ዘጸልምት ፍልልያትን ምግርጫዋትን ከማዕብሉ ዲዩ ሕልሞም።

ስለዚ ንሕና ኩልና ኤርትራውያን ተቓወምቲ ኮነ ደገፍቲ ካብ ሓድሕድ ምትህልላኽ ወጺእና፥  ንሃገራዊ መንነትና ዘዕኲኽ ናይ ሓባር ጉዳይ ከምዘሎና ኣዳቒቕና ክንፈልጥ ይግባእ።  እዚ ጨቋኒ ስርዓት እዚ ነባሪ ኣይኮነን፥ ኤርትራ ግን ነባሪት እያ፣  እዛ ሃገር ነጻግን ተነጻግን ዘይብላ ናይ ሓባር ሃገር ንኽትከውን፥ ደገፍትን ተቓወምትን ነቲ ናይ ሓባር ረብሓና ዘደልድል፥ ንጸጋታት ሃገርና ብማዕረ ክንጥቀም፡ ንኹልና ብሕጊ ዝተሓቛቚፍን ዝዳንን ህዝባዊ መንግስቲ ናይ ምምስራት ዕማም ናይ ሓባር ጉዳይና ምዃኑ ኣይንዘንግዕ። ሰራዊት ምክልኻል እንተኾነ እውን ኣካል እቲ ውጹዕ ህዝቢ ብምዃንካ  ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝቢ ደው  ምስ እትብል ጥራይ እዩ ተኸላኻሊ ሃገር ክትክውን እትበቅዕ። በዚ መሰረት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ንስኻ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ምስቲ ጨቋኒ ዘይኮነስ ምስቲ ህዝቢ ወጊንካ ነቲ ለውጢ ክተቐላጥፎ ኣካል ናይቲ ናይ ሓባር ጉዳይና ኢኻ።

 ኣብ ልዕሊ  ኤርትራ፥ ብሰንኪ እቲ ኣዕናውን ደ ወነናውን ስልጣን ዝጨበጠ ጨቋኒ ስርዓት ዝፍጸም ገበናት፥ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ንሰላምን ራህዋን ብማዕዶ ኢዩ ዝጥምተን ዘሎ። ንሕና ኤርትራውያን፡ ከም’ቲ "ዓሳ ነቲ ዝብላዕ እምበር ነቲ መጻወድያ ኣይርእዮን" ዝበሃል ምስላ፥ ዝተጋገናዮን ጌና ውን ብቐጻሊ እንጋገዮን ዘለና፥ ኣብ ደልሃመት ኣእትዩ ኣገልገልቱ ክንከውን ገይሩና ዘሎ ኣይነስተብህለሉን ዘለና። ወዲ ሰብ ብግዝያዊ ረብሓ ጥራሕ ተታሊሉ፡ ኣዚሩ ክሓስብ ዘይክእል፡ ዝጠቕሞን ዝጐድኦን መምዩ ዘይፈልጥን እንተኾይኑ፥ ሃገር ኣይትምዕብል፡ ህዝቢ ኣይብልጽግ፡ ወትሩ ተጨቊኑን ተገዛኣን ኮይኑ እዩ  ዝነብር። ነዚ ኣብነት ክኾነና ዝኽእል፡ ካብ ምሁራትና ንኹኑ ዘይተመሃርና፥ ኣብዝሓለፈ ተመኩሮና ‘መግዛእታዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራይ ደኣ ካብ ሃገርና ይውጻእ እምበር፡ ናይ ደሓራይሲ ሽዑ ነርክበሉ’ ካብ ዝብል ኣተሓሳስባ ብዛዕባ መጻኢና ኣርሒቕና ዘይምጥማት ነይሩ እዩ። ሽዑውን እንቋዕ ዳኣ ካብ ሃገርና ወጸ እምበር ካብ ዝብል ንጹህን ግሩህን ሓሳብ፥ ነቲ ድሒሩ ክመጽእ ዝኽእል ምናልባታት ፈጺሞና ክንሓስበሉ ዘይደለና ኔርና ኢና። ዋግኡ ድማ ክሳብ ሕጂ ንፍደዮ ኣለና።

ናጽነት ተረኺቡ ኢልካ፡ ነቶም ኣብ ሰውራና ዝተኸስቱ ኣሉታት ብድብድቡ ኵዒትካ ብምቕባር፡ ብኣወንትታትካ ጥራይ ክትዝምር ምውዓል መፍትሒ ከምዘይኮነ፡ ሎሚ ንሓልፎ ዘሎና ታሪኻዊ ኲውንነትዝምስክሮ’ዩ። ንኣብነት ገለ ካብቲ ዝተፈጸመ ዓበይቲ ጌጋታት ክጥቀስ ዝኣክል፥ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ውድባት ዝነበረ ፍልልያት ብልዝብ ልቦናን ክፍታሕ ዝግባኦ እዃ እንተነበረ፡ ምስ  ደጋዊ ሓይሊ ተመሓዚኻ ብሓይሊ ንምፍታሑ ዝተፈጸመ ናይ ሻዕብያ ገበናዊ ተግባር ኢዩ።፡  ሎሚ ድማ፡ ኢሳያስ ምስ ኣብዪ ተመሓዝዩ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝገብርዎ ዘለዉ ጣልቃ ምትእትታው፡ ዕሽሽ ኢልካ ምሕላፍ ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ደድሕሪኡ ኰንካ ከበሮ ምህራም፡ "ገ እናበሉኻዶ ትጋገ" ዘብል ታሪኽ ዘይምሕሮ ዳግማይ ገበን ኢዩ። ናይዚ ኣሉታዊ ምሕዝነታት እዚ ሳዕብየን፣ ንሃገርና ኤርትራን ህዝባን ኣብ ዝኸፍአ ዓዘቕቲ ዘእቱ ከምዝኸውን ድማ ዝሳሓት ኣይኮነን።

ደምበ ተቓውሞ እንተኮነ እውን፡ ምስ ደጋዊ ሓይሊ ተመሓዚና ንስርዓት ኢሳያስ ንምውዳቕ ንሓልም እንተሊናውን፣  ኣብ ሰፍ ዘይብል ኪሳራ ከእትወና ከምዝኽእል ክንግምት የድሊ እዩ። ምውዳቕ ስርዓት ኢሰያስ እምበኣር ሓላፍነትን ዋኒንን ናይ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኢዩ። ፈተውቲ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ድማ ብፖለቲካውን ሞራላውን ደገፍ ከሰንይዎ እምበር፡ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራን ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ኰይኖም ስርዓት ኣብምቕያር ኢዶም ከእትዉ ቅቡል ኣይኰነን። ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ ምስ ስርዓት ኣብዪ ኰንካ ንትግራይ ምጥቃዕ ኮነ ምስ ህወሓት ኰንካ ንስርዓት ኢሳያስ ምጥቃዕ፣ ንዝሓለፈ ኣሉታዊ ታሪኽ ምድጋም ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ህዝብና ኣብዘይሓለሞን ኣብዘይእንታዩን ዝኮነ ህልቂትን ጥፍኣትን ምንቋት ኢዩ ክኸውን። እቶም ኣብ ኤርትራ ሰላም፡ ደሞክራስን ፍትሕን ክነግስ ዝደልዩ ፈተውቲ ሃገራት፡ መንግስታትን ኣህዛብን፡ ነቶም ደለዪቲ ፍትሒ ዝዀኑ ኤርትራውያን ሓይልታት ሞራላውን ንዋታውን ደገፍ ከበርክቱን ክታሓባበሩን ምስዝኽእሉ እዩ ቅቡል ዝኸውን።  ካብኡ ብዝተረፈ ኣብ ጉዳይ ክልተ ኣህዛብ ኢድ ምትእትታው ይትረፍ፣ ዝግበር ምድግጋፎምውን ኣብምንታይን ነየናይ ዕላማ ንምርግጋጽን ምዃኑውን ክንመራመረሉ የድሊ።  ልዕሊ ኩሉ ንሃገርናን ህዝብናን ዝሃሲ ከይከውን ኣንዊሕና ምርዳእውን ይሓትት።

እወ! ሰውራ ኤርትራ፡ ብወሳኒ ተራ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ንባዕዳዊ መግዛእቲ ስዒሩ ናጽነቱ እኳ እንተተጐናጸፈ፤ እቲ ካብ ፈተውቲ ሃገራትን ኣህዛብን ዝረኽቦ ዝነበረ ምትሕብባር ይኹን ንዋታውን ሞራላውን ደገፍ ኣቃሊልካ ዝርአ ከምዘይኰነን ዝሳሓት ኣይኮነን። ስለዝዀነ ድማ፡ ደጋዊ ደገፍ ብዋጋ ህዝቢ ንኸይከውን ኣብ ምንታይን ንምንታይን ዕላማ ምዃኑ ምምርማር ኣገዳሲ ኢዩ።

እቲ ቅድሚ ሎሚ ዝተፈጸመ ምምሕዛውን ኢድ ምትእትታውን ንተሓኤ ንምስዓር ዓሊሙ፡ ልኡላውነት መሬት ኤርትራ ኣሕሊፉ ዝሃበ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር፡ ድሕሪ ናጽነት ዝተወረ መሬትና ንምምላስ ብዝብል ምስምስ ውግእ ብምብራዕ ናይ ዓሰርተታት ኣሽሓት ህይወት ኣጥፊኡን ማእለያ ዘይብሉ ህዝቢ ኣፈናቒሉን ኢዩ። በሰላን ኣሰርን ናይቲ ዝተፈጸመ ኢድ ምትእትታውን ምሕዝነትን እምበኣር ዘይሩ ዘይሩ ሰላም ቅሳነትን ራህዋን ዝፈጥር ዘይኮነስ ዝመጽኦ መዘዝ ከምዘለዎ እኹል ተመኩሮ ኣሎና። ካብ ወያኔ ሓገዝ ምርካብ ዝጽላእ ኣይኮነን፡፡ እቲ ሓገዝ ግን ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን  ዝተበጽሐ ውዕል ኣልጀርስን ብይን ኣህግራዊ ቤት ፍርድን ንኸይፈሓቚ ዝሕሉ ክኸውን ይግባእ። እዚ ንሓዋሩ ፍታሕ እንተዘይረኺቡ ናይቲ ስርዓት ጉዳይ ኢዩ ኢልካ ሸለል ኢልካ ምሕላፍ፡ ድጉል ሓዊ ኮይኑ ንውሉድ ወለዶ ዘሳቒ እዩ ክኸውን። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ብዘለዎ ዶባት ጣልቃ ኣእታውነት ዘይብሉ፡ ኣብ ሓባራዊ ረብሓን ሰላምን ብልጽግናን ሓቢርካ ናይ ምዕማርን ዝተሰረተ ምስዝኸውን ኢዩ፣ እቲ ምትሕግጋዝ ንጥምረትን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ሰናይ ጕርብትና ዝምድናን ምስ ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ ህዝብታት ዝረጋገጽ።

ኣብ መፋርቕ ወርሒ ግንቦት 2020 ኣቢሉ ይኸውን “ህጻናት ኣድሕን” (Save the children) ዝተባህለት ማሕበር ኣብ ጅረፍ ካርቱም ወኪሎም ልኢኾም። እቲ ዝሰደድዎ ወኪል ኣብቲ ብስርዓት ኢሳያስ ዝተዶኮነ ከም ስለያውን ፕሮፖጋንዳውን ቁጠባውን ንጥፈታት ዘሰላስልሉ ብማሕበረ-ኮም ዝፍለጥ ቦታ ብምምጻእ ንብሰንኪ ቫይረስ ኮሮና ዝመሓላለፍ ሕማም መከላኸሊ ዝኸውን ሓገዝ ክንህብ ጽጉማት ኤርትራውያን ንምምዝጋብ መደብ ስለዘሎ ክትተሓባበሩና ክብል ነቲ ኣብኡ ንዝጸንሖ ዋርድያ ምስተወከሶ፡ ዋርድያ ኪዱ ኪዱ ኣብዚ ጽጉማት የብልናን ክብል መሊሱሉ። ወዮ ልኡኽ ድማ ከመይሉ ኣብ ጅረፍ ጽጉማት ስደተኛታት ዘየለዉ ኢሉ ንነብሱ ክሓትት ዕድል ከይሃበ ነታ በቲ ዋርድያ ዝተዋህበቶ ሓበሬታ ከም ዉዱእ ወሲዱ ከምዘላታ ናብቶም ሓለፍቲ ናይ’ቲ ማሕበር ኣመሓላሊፉዋ። ንሳቶም ድማ ብሸነኾም ነቲ ዝበጽሖም ሓበሬታ ተቐቢሎም ንጅሬፍ ንጎኒ ገዲፎም ንዴም ብምቕናዕ ኣብ ሓደ ኢትዮጵያውያን ዝተኣኻኸቡሉ ቦታ ብምኻድ መምጽኢኦም ምስ ገለጹሎም ነቲ ሓሳብ ተቐቢሎም ስድራቤታት ኣብ ምምዝጋብ ክተሓባበርዎም ድሉዋት ምዃኖም ብምግላጽ ስርሖም ብቐጥታ ብምጅማር 2000 ዝኾኑ ስድራ ቤታት መዝጊቦም ስም ዝርዝር ኣረከብዎም።

ብድሕር’ዚ “ህጻናት ኣድሕን” ንነፍስ-ወከፍ ስድራ ቅድም ኣኣርባዕተ ሳሙና፡ ሸሸውዓተ ማስክን ከክልተ ሳኒታይዘርን ብምዕዳል፤ ብድሕሪኡ ድም ንነፍስወከፍ ስድራ ሰሰለስተ ሽሕ ጅኔ ሱዳን ሂቦሞም።

ገለ ግዱሳት ኤርትራውያን ነዚ ምስ ሰምዑ፡ ምስ ሓለፍቲ ናይቲ ማሕበር ተራኺቦም እቲ ብዛዕባ ጅረፍ ዝበጽሖም ሓበሬታ ቅኑዕ ከምዘይኮነ፤ ኣብ ጅሬፍ ማእለያ ዘይብሎም ጽጉማት ስለዘለዉ ጎሲኹሞም ክትሓልፉ ግቡእ ኣይኮነን ብምባል ምስ ኣብርሁሎም፣ ምዝጉባት ይኹኑ ዘይምዝጉባት ብዘየገድስ ሓደ ሽሕ (1000) ዝኾኑ  ኤርትራውያን ስድራቤታት ኣብ ምምዝጋብ ክተሓባበርዎም ሓተቱ።

እቶም ግዱሳት ኤርትራውያን፡ 22 ዝኾኑ  ካብ ዝተፈላለየ ዞናታት ጅረፍ፡ ጣይፍን ኣርከዊትን ብምጽዋዕ ብዛዕባ’ቲ መደብ ኣብርሁሎም። 

ኣብ ሓጺር ግዜ ተንቀሳቒሶም ድማ ልዕሊ እቲ ዝተደልየ ቁጽሪ (ልዕሊ 1000) መዝጊቦም ኣቕሪቡ።  ትካል ህጻናት ኣድሕን ድማ፡ ን1000 ኤርትራውያን ዝኸውን ልክዕ ከም’ቲ ንኢትዮጵያውያን ዝኸውን ደገፍ ስለዝሃቡ፡ እታ ሽማግለ ኤርትራውያን ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ  03/07/2020 ጀሚራ፡ ነቲ ደገፍ ንጽጉማት ኣብ ምዕዳል ትርከብ ኣላ። እቲ ንነፍስወከፍ ስድራ ኢትዮጵያውያን ዝተዋህበ 3,000 ጅኔ ግን፡ እቶም ጽጉማት ኤርትራውያን ብሕጂ ክውሃቦም ኢዩ ትጽቢቶም።

 

ብምኽንያት እቲ ንዓለም ምሉእ ኣጨኒቑ ዘሎ ተላባዒ ሕማም ኮረና ቫይረስ፡ ከምቲ ኣብ ኩሉ ዞባታት ዓለም ዝተራእየ ናይ ብኣካል ተራኺብካ ኣኼባታት ምክያድ ደውታ፡ ጨንፈርና‘ውን ንገለ ግዝያት ኣኼባታቱ ኣቋሪጹ ዝጸንሐ ኮይኑ፥ ሎሚ ግን ንመራኸቢ ብዙሓን ከምዓብዪ ዕድል ተጠቒሙ ኣብ ዕለት 28 ሰነ 2020፡ ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ካብ ሰዓት 15፡00 ክሳብ 17፡00 ኣብዘሎ ግዜ ጨንፈራዊ  ኣኼባኡ  ኣሰላሲሉ።

ኣባላት ሽማግለ ጨንፈር ኩልና ብጥዕና ሃሊና ኣብቲ ልሙድ ዝኮነ ኣኼባታትና ብምርኻብና ዘለዎም ጽቡቕ ድልየትን ትምኒት ብምግላጽ ኣኼባ ድሕሪ ምኽፋት፡ ኣብቶም ነቲ ዕለት ዝተታሕዙ፡

1 -  ህልዊ ኩነታት ሃገርናን፡ ዞባናን ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ፤

2 - እዋናዊ ኣተሃላልዋን ምዕባሌታትን ሰልፍን ፤

3 - ካብ ነዊሕ እዋን ጀሚርና ከም መደብ ንመንእሰያትና እንምህረሉ ዝነበርና መደብ ናይ “ ሰልፍኻ ምፍላጥ “ መደብ፤

4 - ጉዳይ ሓድነትን ሓባራዊ ስራሕን ደምበ ተቓውሞን፤ ዝብሉ ኣጀንዳታት ተኣትዩ።

ካብዝቐረበ ዛዕባታት እቲ ዝያዳ ኣኼበኛ ግዜ ወሲዱ ዝተዛረበሉ ድማ ኣብተን ክልተ ዳሕረዎት ዝተሰርዓ ነጥብታት ነይሩ እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ስርዒታዊ ኣቋቝማኡን ኣሰራርሓኡን፡ ብስሩዕ ኣብ እዋኑ ብዝግበር ካብ ሰልፋዊ ጉባአ ጀሚሩ ክሳብ ጨንፈራዊ ጉባአታት ኣባላቱን፡ ቅዋማቱን ፖለቲካዊ ፕሮግራሙን፡ ዘሰላስሎም ኣገባባት ንዕምቈት ዲሞክራስያዊ ኣሰራርሓኡ ዘብርሁ ምዃኖም ኣኼበኛ ብሰፊሑ ተረዳዲኡሉ። ጉዳይ ሓድነት‘ውን እንተኾነ  ሰዲህኤ ከም ቀዳማይ መደብ ተተሓሒዙዎ ዝጸንሐ ጉዳይ ኮይኑ፤ ድሮ‘ውን ኣብዚ ቀረባ እዋን ምስ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ (ህደምሓኤ) ዝበጽሖ ምትሕንፋጽ ናይ ሓድነት ስምምዕ፡ ኣዝዩ ዕዉትን ንህዝብና ድማ ተስፋ ዝህብን፡ ንመላኺ ስርዓት ዘርዕድን ብምዃኑ ኣኼበኛ ኣሞጒሱ። መሪሕነት ሰልፊ ንዝገበሮ ጻዕርታት‘ውን ንኢዱ።

ብድሕሪኡ‘ውን ነቲ ናይ 5 ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዝተፈረመ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ስምምዕ ኣኼበኛ ናእዳኡ ገሊጹ። እዚ ተበግሶ‘ዚ ክቕጽልን፡ ኩሉ‘ቲ ተመዲቡ ዘሎ ሓይሊ ዕማማት ድማ ኣብ ብዝተጸንዐ ኣገባብ ክቐውምን ኣብ ተግባራዊ ዕማማት ክኣቱን ኣኼበኛ ዘለዎ እምነት ገሊጹ። ንቐጻሊ ኣኼባታት ብዝምልከት ከከም ኣድላይነቱ ሽማግለ ጨንፈር መደባት ክሰርዕን ርኽክባት ኣባላት ጨንፈር ቀጻሊ ክኸውንን ብምትሕስሳብ ኣኼባ ተደምዲሙ።