ኤርትራ ዋናኣ፡ በዓል ብዙሕ ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ኣውራጃን ካልእ መግለጺ ብዙሕነትን ህዝባ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ህዝባ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ስራሕ፡ ሓረስታይ፡ ነጋዳይ፡ መጓሰ ሰራሕ መንግስትን ዝተዋፈረ እዩ። ኤርትራውያን ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ገዛእ እታ ብቓልሶም ዘምጽእዋ ልኡላዊት ሀገረ-ኤርትራ፡ መጻኢኦም ንምጥጣሕ ብሞያኦም፡ ብጾታኦም ወይ ብዕድሚኦም ተወዲቦም ብዛዕባ ዝኾነ ሃገራዊ ጉዳይ፡ ናይ ሓባር ድምጾም ናይ ምስማዕ መሰል የብሎምን። ምናልባት መንግስቲ ህግዲፍ  መሳርሒ ክኾንዎ፡ ንሱ ብዝመርጾ ሕግን ዕማምን ዝውድቦምን ብናቱ ሰባት ዘምረሖምን፡ ስማዊ ብሳንብኡ ዘተንፍሱ፡ ውዳበታት ይህልዉዎ ይኾኑ። ማሕበራት ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ናይዚ ኣብነት እዮም።

ኣብዚ መዳይዚ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብዝምድናዊ ኣመዛዝና፡ ዝሓሸ ውዳበን ዕጥቅን ዘለዎ ትካል እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ በዚ ትካልዚ እንዳተሓለወ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ሕልሚ ስለ ዘለዎ እዩ። ምስዚ ንህዝብናን ሃገርናን ዘጋጥሞም ዘሎ ዓማሚ ጸገም ከኣ፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ ካብቲ መሳርሒ ንክኾኖ ዘሰልጥኖን ዘዕጠቖን ጉጅለ፡ ንጉዳያት ዝተፈልየ ኣመዛዝና ክህልዎ ባህርያዊ እዩ፡ ዝብል እምነት ስለ ዘለና ኢና፡ ኣብ ርእሲቲ ባዕሉ ዝርደኦ እነዘኻኽሮ።

ኤርትራውያን ብዛዕባ ኣተናትናን ኣገላልጻን ህልዊ ኩነታት ሃገርና ኣብ ግዝኣት ህግዲፍ ምናልባት ኣዝዮም ንኡሳት ፍልልያት ይህልዎም ይኸውን። ብዓብይኡ ግና ህልዊ ሓፈሻዊ ኩነታት ኤርትራ፡ ፍረ ቃልሲ ህዝቢ ዝተጨውየላን ሕድሪ ስዉኣት ዝተጠልመላን፡ ህዝቢ ብዘይፈልጦ ፖሊስታት ዝመሓደረላን ብዘይመረጾም ጉሒላታት ዝመሓደረላን፡ ህዝቢ መሰል ሓሳቡ ምግላጽ፡ ምውዳብን ናጽነት እምነትን ዝተነፍገላ፡ ከመዚ ኢልካ ከተዘንትዎ ዘጸግም ሕጽረት ዘይኮነስ ስእነት መንግስታዊ ኣገልግሎት ዝሳዕረረላ፡ ወልቀ-ሰብ ልዕሊ ሕጊ ኮይኑ ኩሉ መሰል ህዝባ ዝገፈላ፡ ብዓብይኡ ከኣ ብዕድመ ዝደፍኡ ክሓሙ እንከለዉ ዘልዕሎም፡ ክሞቱ እንከለዉ ከኣ ጉድጓድ ኩዒቱ ሓመድ ኣዳም ዘልብሶም መንእሰይ ዝስኣኑላ ሃገር ኮይና ከም ዘላ መላእ ህዝቢ ኮነ ሰራዊት ኤርትራ ዝረዳድእሉ ህልዊ ሓቂ እዩ።

ወዮ ከምቲ ለባማት “መነባብሮይ ኢልካ እንተ ተቐቢልካይ፡ መቓብር እውን ይመዉቕ” ዝብልዎ ኮይኑ እምበር፡ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ጸልማት እዩ። ነዚ ንዓለም ዘገርም ህይወት ኤርትራውያን ቀይርካ ናብ ንቡር ንምምላሰ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ኩልና ኣብ ዓዲ ኮነ ኣብ ወጻኢ ዘለና፡ ኣብ ዝተፈላለየ ሙያ ዝተዋፈርና ኤርትራውያን እቲ እንብህጎ ለውጢ ንክገሃድ ከነብርክት ናይ ግድን ኣብ ዝኾነሉ ህሞት ኢና ዘለና። ኣብዚ መስርሕ ግደ’ቲ  ሰራዊት  ኣዝዩ ዕዙዝ እዩ። ግደ ሰራዊት ዕዙዝ ዝኾነሉ ምኽንያት፡ ብመሰረቱ እዚ ትካልዚ ካብቲ ካልእ ህዝቢ ምናልባት እውን ብዝለዓለ ግዳይ ወጽዓ ጉጅለ ህግዲፍ ስለ ዝኾነ እዩ። ብሰንኪ እቲ ግዳይ ምዃኑ፡ ፈትዩ ዘይኮነስ ተገዲዱ ካብታ ክሃንጻ ዝግበኦ ሃገሩ ይስደድ ምህላዉ ሓደ መረጋገጺ እዩ። ገለ ነቲ ኩነታት ዝከታተሉ ወገናት ኣብዛ ትማሊ ዘፋነናያ ዓመት 2019 ኣስታት 20 ሺሕ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ዝነበሩ ብወገን ኢትዮጵያ ከም ዝተሰዱ ይምስክሩ ኣለዉ።

ነቲ ሰራዊት ከቢድ ሓላፍነት ዘሰክሞ ግና እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ምስቲ ካልእ ክፍሊ ሕብረተሰብ ኤርትራ ክወዳደር እንከሎ እቲ ወጻዒ ጉጅለ ንገዛእ ርእሱ ተሓልዩ ቀጻልነቱ ከውሕስ ክበል ብዝኸፍቶ ጸቢብ ዕድል ዝሓሸ ናይ ምውዳብን ተቐራሪብካ ናይ ምልዛብ ጸቢብ ዕድል ኣለዎ። እዚ ክንብል እንከለና ግና ሰራዊት ኤርትራ እውን ኣብ መጻወዲያ ዝተፈላለየ ናይ ስለያ ቀጸላታት ምህላዉ ዘንጊዕና ኣይኮናን። ናተይ ኢሉ ሓላፍነት ወሲዱ እንተ መኪትዎ ግና ክሰግሮ ዝኽእል ምዃኑ ክሰሓት የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ኣደታትን ኣቦታትን ናይዚ ሰራዊት ክቡር ህይወት ከፊሎም ልኡላዊት ሃገረ-ኤርትራ ዘውሓሱ፡ እዚ ህልዊ ሰራዊት ከኣ፡ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክተክል ስለ እንጽበዮ፡ ናይ ህዝቢ በዓል ዕዳ እዩ። እቲ ዕዳ ግና ገንዘባዊ ወይ ካልእ ነገራዊ ዘይኮነ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ተወፋይነትን ትብዓትን እዩ።

ናትና ደኣ ምስቲ ናይ ካለኦት ክወዳደር እንከሎ ይገድድ እምበር፡ ከማና ብሰንኪ ሕድሪ ህዝቢ ዝጠለሙ ሃንጐሊማ መንግስታት ክጭቆኑ ዝጸንሑን ጌና ዝጭቆኑ ዘለዉን ህዝብታት ብዙሓት እዮም። ተመኩሮ ናይቶም ካብ ወጽዓ ወጺኦም፡ ሓድሽ ዲሞክራስያዊ ህይወት ክምስርቱ ተተይ ዝብሉ ዘለዉ ህዝብታት ምስ እንድህስስ ከኣ፡ ግደ ሰራዊት ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ፡ ኣንተ ንልምዓት እንተ ንጥፍኣት ኣዝዩ ዕዙዝ ኮይኑ ንረኽቦ። እዚ ተመኩሮዚ ንሰራዊት ኤርትራ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ቅዱስ ቅንእን ኒሕን ክሓድሮ ሓላፍነት ዘሰክሞ እዩ። ባዕሉ እቲ ሰራዊት ርሑቕ ከይከደ፡ ተመኩሮ፡ ሱዳን፡ ግብጺ፡ ቱኒዝያን ካለኦት ሃገራትን ሃሰስ እንተ ኢሉ ነቲ ሓቂ ክረኽቦ ይኽእል እዩ። እዚ ንሰራዊት ኤርትራ ነሰክሞ ዘለና ዕማም፡ ኣብ ኤርትራ ኣይተፈተነን ማለትና ኣይኮነን። እቲ ብጉጅለ ህግዲፍ ጸቢብ ሃይማኖታዊ ትርጉም ክወሃቦ ዝተፈተነ፡ ንቕሎ ወዲ ዓልን ብጾቱን ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ካለኦት ተፈቲኖም ከይተዘርበሎም ዝቐሃሙ ንቕሎታት ከም ዝነበሩ እውን ካብ ሰራዊት ኤርትራ ዝተሰወረ ኣይኮንን።  በዚ ኮነ በቲ፡ ሰራዊት ኤርትራ ብሰራዊት ነቑሉ ብዘይተዓወተ ተመኩሮታት ክስንብድ ኣይግበኦን። ኣብ ክንዳኡ ካብቲ ዘይተዓወተ ፈተነታት ተማሂሩን ተመኲሩን ኣተሓዛኡ ከጸብቕ’ዩ ዝግበኦ።

ኣብ ምድሓን ህዝብን ሃገርን መሪሕ ሓላፍነት ክወስዱ ይግበኦም ዝነበሩ፡ ናይ ቀደም ተጋደልቲ፡ ናይ ሎሚ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ምንባሮም ዝሰሓት ኣይኮነን። እንተኾነ እዞም ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ቅያ ከም ዝሰርሑ ዝንገረሎም፡ ገዳይም ተጋደልቲ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ፡ ሎሚ ክልተሳብ ተራእዮም እዮም። ትማሊ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ተበዓት ዝነበሩ፡ ሎሚ ናይቶም “ሓደራኹም” እናበልዎም ዝተሰውኡ ሰማእታት ኤርትራን ዝኣተዉዎ ሕድርን ጠሊሞም፡ “ዘበን ውራውራ ነብስኻ ኣይተዕብራ” ኢሎም፡ ደድሕሪ ረብሓ ዝጐዩ፡ ንዲክታተርን ዲክታተርነትን ዝረዓሙ ኮይኖም ስለ ዘለዉ እቲ ሓፋሽ ሰራዊት ብኣኣቶም’ዩ ክጅምር ዝግበኦ። ብመንጽር’ዚ ካብቶም ቅድሚ ህዝቢ ከብዶም ዘቐድሙ ቀቢጹ “ኣነስ ምስቲ ሰራሕ ታሪኽ ህዝበይ’የ” ክብል መድረኽ ይጠልቦ ኣሎ። ከምቲ “ገረብ ብሓኽላ” ዝበሃል፡ ነዚ ኣብ ላዕለዋይ መዓርግ ዝደየብን ብጹርራ ዝተዓሸወን፡ ህዝብን ሃብቲ ሃገርን ዘበሳብስ ዘሎ ወገን፡ እቲ ሰራዊት ኣብ ክንዲ ደሓር ዝጠዓስ፡ ሎሚ ክደፍሮ መድረኽ ይጠልቦ ኣሎ። ሰራዊት ኤርትራ ነዚ ከቢድ ህዝባዊ ሕድሪ ደጋጊሙ ከስተማቕሮን ከስተብህለሉን ከኣ ኣብ ምጅማር’ዚ ሓድሽ ዓመት ንጽውዖ ኣለና።

ኣብ ሃገርና ኤርትራ ዘሎ ኩለመዳያዊ ኩነታት ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ፡ ክትኣምኖ ዘጸግም ዘየደቅስ ደረጃ ዓሪጉ ከም ዘሎ ንዓና ኣዝዩ ብሩህ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ዝሓሸ ንምቕያሩ ቀጻሊ ቃልሲ ነካይደሉ ዘለና እዩ። ጉዳይና ናትና ጥራይ ዘይኮነ፡ ብሓፈሻ ናይ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ጐረባብትና መንግስታት ኣጀንዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኩይኑ እዩ። ጐረባብትና ንጉዳይና ኣጀንዳአን ዝገብረኦ፡ እቲ ጸገም መሊኡ ናብኣተን እውን ጀርበብ ኢሉ ምስ ፈሰሰን እዩ።

ሎሚ ብዛዕባ ኤርትራ ክንዛረብ እንከሎና፡ ካብ ነቲ ኣሉታ ምዝርዛር ምናልባት ኣወንታ እንተልዩ ሃሰስ ምባል እዩ ዝቐልል፡ እንተኾነ ሃሰው ኢልካ ዝድህሰስ ኣወንታ ስለ ዘየለ፡ ብድብድቡ ኩሉ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣተሓሕዛ ጉዳያት ኣሉታዊ እዩ ኢልካዮ ምሕላፍ’ዩ ነቲ ኩነታት ዝገልጾ። እዚ ኣይኮነንዶ ጐረባብትና ሃገራት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣባላቱን፡ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ካለኦት ዓለም ለኻውን  ዞባውን ትካላት ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘሎ ሕማቕ ምስሊ እኹል ኣፍልጦ ኣለዎም። ወዮ ደኣ ንግብራውነቱ ኣይደፍእሉን እምበር ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሮም ናይ “ዓገብ” ቃሎም ዘስምዕሉ እውን እዩ። ከምቲ “ካብኣ ናብኣ” ዝበሃል ከኣ ጐረባብትና መንግስታት ብዛዕባቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ “ኣብዚ ሃገርዚ በዚ ተራእዩ” ዘይብሃል ሕሰምን ድሕረትን እኹል ሓበሬታ ኣለዎም። ንኣብነት ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ጥራይ፡ ኣብ ኡጋንዳ 10 ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም። እዚ ንመንግስቲ ኡጋንዳ ብዛዕባ ኤርትራ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ኣለዎ። ኣብ ወርሒ 6 ሺሕ ኤርትራውያን ዳርጋ ሓደ ሲሶ ካብኣቶም ትሕቲ ዕድመ ናብ ኢትዮጵያ ይስደዱ ከም ዘለዉ ዝተፈላለዩ ወገናት ዘረጋገጽዎ እዩ። ከምቲ ግቡእ እዚ ብዛዕባ ከመይነት ምምሕዳር ኣብ ኤርትራ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ኣለዎ።

ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ሕሱምን ኣዝዩ ድሑርን ተግባራት ናይቲ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ-ዲክታተር ወዲቑ ዝጸንሐን ዘሎን ምምሓዳር ዝወረደ መዓት መሊኡስ ናብ ጐረባብትና ጀርበብ ክብል ከም ዝጸንሐ ንኹልና ብሩህ እዩ። እዚ ጉጅለ በብግዜኡ፡ ኣይኮነንዶ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ቀረባ ሰባቱ እውን ብዘይፈልጥዎ ምኽንያት፡ ምስ ሱዳን፡ የመን፡ ጅቡቲ ብዓብይኡ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ክኣጉዶ ዝጸንሐ ሓዊ ናይዚ ኣብነት እዩ። እዚ ጉጀለ ብሰንኪ ተግባራቱ ከም ዝተፈንፈነ ስለ ዝፈልጥ፡ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኢጋድን ካለኦት ናይ ሓባር መድረኻትን ሓኪሉ ከም ዝጸንሐን ሕጂ እውን ኣብዚ መዳይ ናብ ንቡር ከምዘይተመልሰን ንኹላትና ብሩህ እዩ። ክንድቲ ትጽቢትና’ኳ እንተዘይኮነ፡ ሓያሎ ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ጸይቂ ኣካይዳ ናይዚ ባዛዕባኡ ንዘረብ ዘለና ጉጅለ ዘይዕግበተን ከንጸባርቓ ጸኒሐን እየን። ጅቡቲ ብኣብነት እትጥቀስ እያ።

ኣብ ኢትዮጵያ ክሳብ ሕጂ ናበይ ገጹ ከም ዝኸይድ ኣይኮነንዶ ንዓና ንኢትዮጵያውያን እውን ምርድኡ ኣጸጊምዎም ዘሎ ለውጢ ምስተራእየ፡ በቲ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ “ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተቐቢለዮ ኣለኹ” ዝበሎ፡ ግና ክሳብ ሕጂ ኣብ ባይታ ዘይተራእየ መብጸዓ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ዲክታተር ኢሳይያስን ሃንደበታዊ ፍቕሪ ክዕምር ተዓዚብና። እንተኾነ ሰሚዕካ ጥራይ ስለ ዘይህጠር ኩልና፡ ናይዚ መብጸዓ ግብራውነት ክንርኢ ተጸቢና። ብተግባር ከኣ እቲ ተጠሊዕካ ዝተኣትወ ቃል ኣጸቢቑ ከም ዝተዓጽፈ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነታ “ኣብ ውሑስ ደረጃ ኣላ” ዝበልናያ ልኡላዊት ኤርትራ ዝህድድ ድምጽታት ካብ ክልቲኦም ሰብ ሓድሽ ፍቕሪ መራሕቲ ክንሰምዕ ጸኒሕና።  ብዙሓት ኤርትራውያን ከኣ ጉዳይ ዶብ ክለዓል እንከሎ ናይቲ ዝተኣትወ ቃል ባዶነትን ናይቲ ሓድሽ ፍቕሪ ዕላማን ዋናን ካልኦት ምዃኖምን ከንጸባርቑ፡ ነቲ ናይ ኣምሓርኛ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ናብ ትግርኛ እንዳተርጐሙ፡ “እቲ ጽድቅስ መትረፈኒ፡ ብግቡእ እንተዝኹንነኒ” ክብሉ ተገዲዶም።

እቲ ክጅመር እንከሎ “ጉጅለ ለማ” ዝብል ስም ዝተዋህቦ፡ ሎሚ ግና ስም ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ  ዘበርኽ ዘሎ ፖለቲካዊ ማዕበል ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ውዑይ ዝነበረሉ፡ እሱራት ፈቲሑ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነበሩ ተቓወምቲ ዓዲሙ “ተወዳደርቲ” ዝብል ስም ኣጠሚቕዎም፡ ዝሓሸ ሕገመንግስቲ ከም ዝፈጥርን ካብ ናይ ክሳብ ሕጂ ዝበለጸ ምርጫ ከካይድን ቃል ኣትዩ። ኮታ ነቲ ጸቢቡ ጸኒሑ ዝበሎ ዲሞክራስያዊ ሜዳ ኢትዮጵያ ከስፍሖን ንከምኡ ዝምጥን መንግስታዊ ኣወዳድባ ከተኣታቱን ቃል ስለ ዝኣተወ፡ ናይ ብዙሓት ብሃግቲ ለውጢ ቀልቢ ስሒቡ ነይሩ። እሞ ሎሚ ድሕሪ ኣስታት 20 ኣዋርሕከ ኣብ ከመይ ደረጃ ኣሎ ብዝያዳ ኢትዮጵያውያን ከመይ ይመዝንዎ ኣለዉ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ንዓና እውን ይጸልወና ስለ ዝኾነ ምክትታሉ ኣገዳሲ ክኸውን እዩ። ሓደ ሓሳብ ወስ ንምባል ግና ብፍላይ ኣብቲ ንዓና ዝምልከት፡ ቃልን ተግባርን  ተረሓሒቖም ከም ዘለዉ ምእማት ዘጸግም ኣይኮነን።

ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ትዕዝብቲ ዘውደቕዎም ብዙሓት ዛዕባታት ምጥቃስ ይከኣል። እቲ ንዓና ንኤርትራውያን ዘገድሰና ግና ምስቲ ኣብዚ እዋንዚ ብኤርትራውያን፡ ኣብ ቤተክርስትያን ከም ዝኣትወት ከልቢ ተጸሊኡ ዘሎ ዲክታተር ኢሳይያስ ኣፈወርቒ  ኣሕዲረምዎ ዘለዉ ናይ ልቢ ድዩ ካብ ክሳድ ንላዕሊ ዘይፍለጥ ሓድሽ ፍቕሪ እዩ። ብርኢቶይ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ እቲ ዝጨበጥዎ ኢድን ዝሰዓምዎ ምዕጉርትን ኢሳይያስ ብደም ብዙሓት ንጹሃት ኤርትራውያን ዝጨቀወ ምዃኑ ይጠፍኦም’ዩ ኣይብልን። ኩሉቲ ንሶም ንህዝቢ ኢትዮጵያ ቃል ዝኣተዉሉ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ሰብኣውን መብጸዓታት፡ ኣብ ኤርትራ ከምዘየለ ይፈልጡ እዮም። ኣብቲ ጭርሖኦም ዝጸንዑ እንተኾይኖም ከኣ፡ ነዚ ዲክታተር ኣሚኖም ጋብን ባርኖስን ክስልምዎ ዘይኮነስ፡ ክጽየፍዎን ክርሕቅዎን መተገብአ። ዲሞክራስያውነት፡ ናይ ሰብኣዊ መሰል ኣኽባርነት፡ ምስፋሕ ዲሞክራስያዊ ሜዳ፡ ምክያድ ምርጫን ካልእ ዝኣተዉዎ ቃል፡ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ተደሪቱ ዝተርፍ ክኸውን ኣይመተገበአን።

ከምቲ ግቡእ ኣብ ኢትዮጵያ ዲሞክራስያዊ ዝኾነ ናይ ለውጢ ሓይሊ፡ ኣብ ኣፍንጫኡ ኣብ ዘላ ኤርትራ ሳዕሪሩ ምስ ዘሎ ጸረ ዲሞክራሲ፡ ሰላምን ልምዓትን ክዛመዱ ንኢትዮጵያን ህዝባን ዝጠቅም እንተኾይኑስ ደሓን። ከምዚ ዝተዓዘብናዮ ግና ነቲ ዲክታቶር እምብዛ ገጽ ክህብዎ ኣይመተገበአን። በዚ ኣጋጣሚ ዶ/ር ምስቲ ጽባሕ ዝሓልፍ ውልቀ ምልካዊ ባእታን ጸይቂ ኣተሓሳስባኡን ተዓራሪኾም፡ ምስቲ ዘይሓልፍ ህዝቢ ኤርትራ ግና ይጻልኡ ከም ዘለዉ እንተዘስተብህሉ መመልከዓሎም። ኣብዚ መዳይዚ ዘማኽርዎም ኣካላት እንተልዮም’ውን እቲ ናይ ቀደም “ኤርትራ መሬታ’ምበር ህዝባ ኣየድልየናን” መልክዑ ቀይሩ ናብ “ኤርትራ ዲክታተራ’ምበር፡ ህዝባ ኣየድልየናን” ከይምዕብል ከስተብህልሉ ይግበኦም። እንተቲ መህነጺ ኤምባሲ መሬት ንብረት ህዝቢ ኤርትራ እምበር፡ ኢሳይያስ ተሰኪምዎ ስለ ዘይከይድ ግርም።

ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራት፡ ግንባራትን ካለኦት ናይ ምትእኽኻብ መድረኻትን፡ ናይ ሓባር ኣተሓሳስባ ብዘራኽቦምን ናይ ሓባር ሸቶ ንምምዝጋብ ብዝንቀዱ ውፉያት ዝቖሙ ትካላት እዮም። እቲ ኣብዚ ጽሑፍ እንግደሰሉ ፖለቲካዊ ኮይኑ፡ ማሕበራት ንዘይፖለቲካዊ ተግባራት እውን ከም ዝቐውም ፍሉጥ እዩ። እቲ ንኹሎም ዘመሳስሎም ብዘንቀዱ ውልቀሰባት ንናይ  ሓባር ዕማም ዝዓዩ  ምዃኖም እዩ።

እዞም ብዞም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ኣገባባት ዘቑሙ ኣካላት ምእንቲ ናብቲ ዝኣመምዎ ሸቶ ክበጽሑን ቀጻልነት ብዘለዎ ኣገባብ  ክጐዓዙን ዝቕይዶም ፈትዮም ይርሓሰና ዝበልዎ፡ ኣገዳሲ ኣዕኑድ ዝሓቁፍ መጠርነፊ ሕጊ የድልዮም። ከምኡ እንተዘይኮይኑ፡ ከምቲ “ዋሕስ ዘየብሉ ነገር ጥፉእ፡ ማሕለኻ ዘየብሉ ጸባ ጓጉድ ድፉእ” ዝበሃል፡ ዕላመኦም ኣብቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ደረጃ ናይ ምብጽሑ ዕድል ውሑስ ኣይከውንን እዩ።

ኣብ ስጡም ወለቕ ዘለቕ ዘይብል፡ ፖለቲካዊ መስርሕ ቀጻልነት ንምርግጋጽ ኣብዚ ዝጠቐስናዮ ሓቛፊ ሕጊ፡ ታሕተዎት ኣካላት ብውሳነ ላዕለዎት ኣካላት ይምእዘዙ፡ ውሑዳት ብውሳነ ብዙሓት ይቕየዱ፡ ውሳነ ብዙሓት ይትግበር፡ ርኢቶ ውሑዳት ከኣ ይስማዕ፡ ዝብሉ ኣዕኑድ ይሰፍሩ። ከምኡ እውን ካብ ናይ ሓደ ኣባል ናይዚ ትካላት ጀሚሪካ ከከም ኣቀራርጻ ናይቲ ትካል፡ ናይ ጉጅለ፥ ጨንፈር፡ ዞባ ….. ወዘተ እንዳበልካ ግቡእን መሰልን ናይ ኣባላትን ኣካላትን ይሓቁፍ። ናይ ውሳነታት ካብ ላዕሊ ናብ ታሕትን ናይ ኣብ ውሳነ ዝሕግዙን ተሳትፎ መሰረታት ዘስፍሑን ለበዋታትን መተሓሳሰብታትን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ቀጻሊ ዋሕዚ ኣድላይነት ከኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ኩሉ ኣካላት ከኣ ከከምቲ ዝተሰለዓሉ ግቡኡ ይፍጽም፡ ብመሰሉ ከኣ ይጥቀም። ኣብ መንጐ ግቡእን መሰልን ዘሎ ሚዛን ክሕለው ኣገዳሲ እዩ። ንኣብነት ግቡእካ ከይፈጸምካ ናይ መሰልካ ተጠቃሚ ጥራይ ክትከውን ምድላይ፡ ካብ “ከይዘራእካ ክትሓፍስ ምምናይ” ዝፍለ ኣይከውንን።

ኣብዚ እዋንዚ ኣጸጋሚ ኮይኑ ካብ ዘሎ ተረኽቦታት፡ ቅድሚ ብዛዕባኻ ምሕሳብን ምምዛንን ብዛዕባ ካለኦት ክትፈልጥን ክትወራዘን ምህንጣይ እዩ። ንኣብነት ሓደ ኣባል ሰልፊ ይኹን ውድብ፡ ምናልባት እውን ኣባል ማሕበር ቅድሚ “ኣነሲ እንታይ ንለውጢ ዝሕግዝ ኣበርኪተ?” ኢሉ ምሕሳብ፡ ኣብቲ ኣባል ኮይኑ ዝዋሰኣሉ ትካል እንታይ ለውጢ ከም ዘሎ ክፈልጥ ይሓትት። ኣብ ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ዝረአ ለውጥን ምዕባለን እኩብ ድምር ናይቶም ፈትዮምን ኣሚኖምን ዝዋስኡ ኣባላትን ኣካላትን እምበር፡ እቲ መሪሕነት ዝደርሶ ልበ-ወለድ ከምዘይኮነ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ከየበርከትካ ለውጢ ምጽባይ ግና፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ምስ “ከይዘራእካ ክትሓፍስ ምምናይ” እዩ ዝቑጸር።

እዚ ክበሃል እንከሎ ግና መሰረታትን ዝተፈላለዩ ስርዒታዊ ኣካላትን፡ ብዛዕባቲ ከማእክሎም ሓላፍነት ዘሰክምዎ መሪሕነቶምን ዝምረሓሉ ሕግታትን ኣይቆጻጸሩን ኣይሕተቱን ማለት ኣይኮነን። ቀንዲ መልእኽቲ ናይዚ ኣበሃህላ ካብ ታሕቲ ጀሚርካ ክሳብ ላዕሊ በቲ ቅዋም መሰረት ኣብ ዝተዋህበካ ግቡእን መሰልን ተቢዕካ ክትዋሳእ ናይ ግድን ምዃኑ ንምንጻር እዩ። ኣብ ሓደ ደረጃ ናይቲ ዝተሰለፍካሉ ሰልፊ ይኹን ውድብ ዝፍጠር ብኩራት፡ ሃስያ ከም ዘለዎ ንምዝኽኻር’ውን እዩ።  ኩሉ ኣካላት ነናቱ ኣበርክቶ፡ ቦታን ብጽሒትን ዘለዎ እምበር፡ ናይቲ ሓደ ብናይቲ ካልእ ኣስተዋጸኦ ዝትካእ ኣይኮነን። ግደ መሰረት ክበኩር እንከሎ፡ ብኣበርክቶ መሪሕነት ዝዕመም ኣይኮነን። ግደ መሪሕነት ክበኩር እንከሎ እውን ከምኡ ብመሰረት ዝትካእ ኣይኮነን። ስለዚ ናይ ሓደ ሰልፊ፡ ውድብ ወይ ማሕበር ጥዕና ክረጋገጽ እንተደኣ ኮይኑ፡ ኩሉ ኣካላቱ ካብ ቀጻሊ መስርሕ ክበኩር የብሉን።

ዝተወሰኑ ሰልፍታት፡ ውድባት ወይ ማሕበራት  ናይ ዝምስርትዎ ጽላል ወይ ግንባር ጥዕና እውን ብጥዕና ናይቶም ዘቑምዎ ኣባላቱ እዩ ዝውሰን። ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ኣብቲ ዘጽልሎ ጽላል ንቑሕ ተዋሳኢ ንክኸውን ናቱ ዋኒን ወጊኑ ሓጋዚ ሓሳብ ሒዙ ዝስለፍ ክኸውን ይግበኦ። ናቱ ዋኒን ክውግን ዘይበቐዐ ግና ኣብቲ ጽላል ኣይሕግዝን ጥራይ ዘይኮነ ሰከም እዩ ዝኸውን። ካብ ዝተሓተ ኣካል ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ትካል ጀሚርካ ክሳብ ጽላል ናይ ብዙሓት ሰልፍታትን ውድባትን ኣብ ዘሎ መድረኽ ከኣ፡ ናትካ ኣበርክቶ ከይሓውስካ ብናይ ከለኦት ኣበርክቶ ጥራይ ለውጢ ድዩ ዓወት ክትጽበ ኣይከኣልን እዩ። ስለዚ ብውልቂ ናይ ሓደ ሰልፊ  ወይ  ብውድብ ኣባል ክንከውን ክንውስን እንከለና፡ “ክንዲ ዓቕመይ ከበርክት እየ” ካብ ዝብል ውፉይነት እምበር፡ “ናይ ካለኦት ኣበርክቶ ተዓዛባይ ክኸውን እየ” ካብ ዝብል ትህኪት ዝነቅል ክኸውን ኣይግበኦን። ሰልፍና ድዩ ውድብና ምናልባት እውን ማሕበርና ሒዝና ኣብ ሰፊሕ ጽላል ክንጽመድ እንከለና እውን ከምኡ ድሉዋት ክንከውን ይግበኣና።

እቲ ቀንዲ ጉዳይ ንምንኣድ ኮነ ንምንቃፍ፡ ወይ ውጽኢትን ለውጥን ንምጽብጻብ ከም ኣባል ሓደ ትካል ድዩ ከም ኣባል ሓደ ጽላል ከካብ ነብስና ክንጅመር ይግበኣና። ጉዳያት ንምምዛን ኣብ ክንዲ ካባኻ ምጅማር፡ ነቲ ዛዕባ ካባኻ ከተርሕቖ ምፍታን ግና ቅድሚ ኩሉ ንዓኻ ከም ኣባል ሓደ ሰልፎ ኮነ፡ ከም ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ኣባል ጽላል’ዩ እዩ ዝጐድእ።

ካብዚ ከይረሓቕና ኣብ ኣየናይ ኣገባብ ቃልሲ ከም እተትክል ኣብ ምውሳን ዝርአ ጸገማት እውን ኣሎ። ኣብ ሓደ ኣገባብ ቃልሲ፡ ንኣብነት ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ምድማዕ ምስ ሰኣንካ፡ ኣብ ክንዲ ኣብዚ መዳይ እተድመዓሉ ዓቕሚ ክትድልብ ምጽዓር፡ ዓቕሊ ኣጽቢብካ፡ ናብ ካልእ ኣገባብ ቃልሲ፡ ንኣብነት ጐነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ሃተምተም ምባል ይረአ እዩ። ዝመርጽካዮ ኣገባብ ቃልሲ፡ ዘየስርሕ እንተኾይኑ፡ ኩነታትካ፡ ናይ ህዝብኻ ዝምዒትን ከባብኻን ብጽሞና መዚንካን ኣጽንዕካን’ ናብ ዘሓሸን ዘቃልስን ኣገባብ ምቕያር ብልሓት እምበር ነውሪ ኣይኮነን። ቅድሚ ኩሉ ግና እቲ ዝመረጽካዮ ኣገባብ ቃልሲ ድዩ ዘየስርሕ ኮይኑ፡ ወይ ንስኻ ኢኻ ክትሰርሓሉ ዘይበቓዕካ ምንጻር ናይ ግድን የድሊ።

ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቅድሚ በሃግቲ ለውጢ ኤርትራውያን ዘሎ ብደሆታት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ብዓብይኡ እቲ ብሰንኪ ዓመጸኛ ጨቋኒ ጉጅለ ህግዲፍ፡ ናይ ሕገመንግስቲ ዘይብላ፡ ብሕጊ ዝቕየዱ ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ኣካላት መንግስቲ ዘይረኣየላ፡ ልዕልና ፍትሕን ሕግን ዝተሓረማ፡ ይሕመቕ ይጸብቕ ምርጫ ዘይፈተነት፡ መንእሰያታ ኣብ ሃገሮም ምስ ጸበቦም ሃጽ ኢሎም ዝጠፍኡላ፡ መሰረታዊ መሰላት ሓሳብካ ምግላጽ፡ ምውዳብን ነጻነት ኣብ ዝመረጽካዮ ሃይማኖት ምምላኽ ዝተሓረመላ፡ ኣብ ዓለም ኣብ ኩሉ ናይ ኣሉታ ዝርዝር ቅድሚት እትስራዕ፡ መራሒኣ ብልኡላውነታ ክጣላዕ ዝደናደን፡ ኮታ ኣብ ኢድ ሓደ ጥዑይ ኣተሓሳስባ ዘይብሉ ጽሉልን ዘራግን ሰብኣይ ናይ ዝወደቐት ሃገር ዜጋ ምዃን፡ ክሳብ ክንደይ ከቢድ፡ መሪርን ኣሻቓልን ብደሆ ምዃኑ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። እቲ ፍታሕ ግና ምሽቓል ዘይኮነ፡ ነቲ ሻቕሎት ናብ ራህዋ ንምቕያሩ ተቢዕካ ምቅላስ ጥራይ እዩ።

ኣብቲ ነዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ተዳዕኒኑ ዘሎ ምእማኑ ዘጸግም ድሑር ምምሕዳርን መንግዛእትን፡ ጉጅለ ህግዲፍ ስዒርካ፡  ሕገመንግስታዊት፡ ብዙሕነታዊትን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ንምህናጽ  እነካይዶ ዘለና መሪር ናይ መሰረታዊ ለውጢ ቃልሲ እውን ብደሆታት ኣለዉና። ክሳብ ሎሚ ነቲ ብውሽጣዊ መስርሑ’ውን ተሓቚኑ እንዳመሽመሸ ዝኸይድ ዘሎ ምምሕዳር ጉጅለ ህግዲፍ መኪትና ከነወግዶ ናይ ዘይምኽኣልና ምስጢር ከኣ ነቶም ኣብ ደንበ ለውጢ ዘለዉና ብደሆታት ክንሰግሮም ዘይምብቃዕና እዩ። እንተኾነ ግዜ ይነውሕ፡ ምስ ግዜ ምንዋሕ ከኣ ጸገም ህዝብና ዝያዳ ይስዕርር እምበር፡ ስዕረት ጉጅለ ህግዲፍስ ዘይተርፍ ምዃኑ ክንእመን ይግበኣና። ህግዲፍ እውን ለኪሙ ንክጠፍእ ደኣ የዕገርግር ኣሎ እምበር ዕምሩ ይሓጽር ከምዘሎ ከም ዘይስሕቶ ምልክታት ንዕዘብ ኣለና።

ነቲ ክሳብ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግዲፍ ክንዕወት ዘይምኽኣልና ኣገራሚ ዝገብሮ ከኣ፡ እቶም ከይንዕወት ዓጊቶምና ዘለዉ ብደሆታት፡ ብቕንዕና፡ ብሓልዮትን ብትብዓትን እንተንብገስ መፍትሒኦም ኣብ ኢድና እንከሎ ምዃኑ እዩ። ብመንጽርዚ ክንዕዘቦ እንከለና፡ መድሃኒቱ ኣብ ኢድና ብዘሎ፡ በበይንኻ ኮይንካ “እህህ” ናይ ምባል ሕማም ኢና ንሳቐ ዘለና። እቲ ፍትን መድሃኒት እምበኣር ኩሉ ግዜ ከም እንጠቕሶ፡ ኣብ ፖሊሲ ፍልልያዊ ሓድነት ረጢብካ፡ ዘራኽበካን ዘየራኽበካን ኣነጺርካን ቀዳምነታትካ ሰሪዕካን ምጽውዋርን ምክእኣልን ዓጢቕካ፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ ሰሪዕካ ንቕድሚት ምስጓም እዩ። ናይዚ መድሃኒት ፍቱንነት ኣባና ዝጅምር ዘይኮነ፡ ብመጽናዕትን ምምርማርን ዝተደገፈ ብናይ ብዙሓት ወገናት ተመኩሮ ተፈቲኑ ዘድመዐ እዩ።

ናብዚ ፍቱን መዋጸኦ ዝበልናዮ ክንበጽሕ ኣካላዊ ዘይኮነ፡ ናይ ኣተሓሳስባ ሓድነት ከነጥሪ ናይ ግድን የድልየና። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ተቐራሪብካ፡ ምልዛብን እሂንምሂን ምብህሃልን መተካእታ ዘየብሉ ኣገባብ እዩ። ተመዓዳዲኻ ቅኑዕ እዩ እትብሎ ሓሳብ ክትህብ እምበር፡ ናይ ካለኦት ብዘይ ብኣታቶም ዘይኮነልካ፡ ንሳቶም እውን ብዘይበኣኻ ዘይኮነሎም መኻይድኻ ሓሳብ ክትቅበል ቅሩብ ዘይምዃን  ክሳብ ሎሚ ኣየዕወተናን። ሎሚ እውን በዚ ዘየዕወተና መንግዲ ክንቅጽል ኢና እንተ ኢልና ከኣ ጉልበትን ግዜን ካብ ምብኻን ሓሊፍና እነምጸኦ ለውጢ የለን። እቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ንዕዘቦ ዘለና፡ ንሓሳብካ ምሃብን ናይ ካለኦት ሓሳብ ምቕባልን ናይ ምምጥጣን ተስፋ ዝህብ እዩ። እዚ ተስፋ ዝህብ ምድምማጽን  ምቅርራብን ዝንባለ፡ ዳርጋ ኩሉ ክበሃል ይከኣል ብመንገዲ ዘመናዊ ስልጣነ ዝወለዶ ማሕበራዊ ሚድያ ብዝካየድ ልዝብ ዝተጠርየ እዩ። ብኣካል ዘይፋለጡን መልከዖም ዘይረኣኣዩን ሰባት ብዛዕባ ኣዝዩ ወሳኒ  ህዝባውን ሃገራውን ዛዕባ ምዝርራብ ንቡር ኮይኑ ኣሎ። ነቲ ዝግበር ዝርርባት ብምስሊ ናይ ምስናዩ ፈተነታት እውን ንዕዘብ ኢና። እዚ ሳላ ዘመናውነት ዝረኸብናዮ ዕድል ኣዝዩ ዝነኣድ ዘበን ዘምጸኦ  መዋጸኦ ምዃኑ ዝከሓድ ኣይኮነን። ምስ ኩልቲ ኣበርክተኡ ክንዲ ብኣካል ተራኺብካ እንዳተረኣኣኻ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ሓዊስካ ምዝታይ ከምዘይከውን ግና ብሩህ እዩ። እቲ ብሰንኪ ኣተሃላልዋና ዘጋጥመና ብደሆ ከኣ ኣብዚ ይንጸባረቕ። ብዙሓት ናይዚ ናይ ለውጢ ሓይሊ ኣካላት፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ጠለባቶም ንምምላእ ኣብ ስረሓት ስለ ዝጽመዱ፡ ክንድቲ ዝደልይዎ ኣብ ቃልሲ ዝውዕል ግዜን ንዋትን ክምድቡ ዝጽገሙ ምዃኖም ከኣ ነቲ ብኣተሃላልዋና ዝፍጠር ብደሆ መሊሱ ዘራጉዶ እዩ። 

እዚ ዘመናዊ ናይ መራኸቢ ጥበብ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዓለም ዘለዎ ዘይተመጣጠነ ዝርጋሐን ጽሬትን እውን ኣብ ኣድማዕነት ናይቲ ዝግበር ርክባት ናቱ ተጽዕኖን ብደሆን ኣለዎ። እቶም ተጠቀምቲ ናይዚ መራኸቢ ሜላ፡ ብዛዕባቲ መራኸቢ ዘለዎም ብቕዓትን ኣፍልጦን ዘይተመጣጠነ ምዃን እውን ከምኡ ተጽዕኖኡ ቀሊል ኣይኮነን። እዚ ረቂቕ መራኸቢ ከልምዓካ ኮነ ከጥፈኣካ ዝኽእል ርቀት ዘለዎ ኮይኑ፡ ዝሓቶ ወጻኢ እውን ቀሊል ኣይኮነን። እቲ ካልእ ብደሆኡ ከኣ ከምቲ “ርሑቕ ዓዲ መሕሰዊ” ዝበሃል፡ ርሑቕ እንከለኻ ኣብ ቀረባ ከም ዘለኻ፡ ውሑዳት እንከለኻ ብዙሓት መሲልካ ብምቕራብ ዘይኮንካዮ ኮይንካ ንምቕራብ ዕድል ዝኸፍት ብምዃኑ’ውን ሃስያ ኣለዎ። ምስዚ ኩሉ ግና፡ ነቲ ዘለናዮ  ኣጸጋሚ ኣተሃላልዋ፡ ብናይ ኣተሓሳስባ ሓድነት ካብ ምብዳህ ሓሊፉ ካልእ መተካእታ የብልናን።

ቃል ሓዘን

Monday, 23 December 2019 11:14 Written by

ዓመት 2019 ኣብ እንዛዝመሉ ዘለና እዋን፡ ህይወት ብጻይና ተጋዳላይ ገብረመድህን ዘገርግሽ ሹምሓላል፡ እውን  ከም ዝዛመት ብመሪር ሓዘን ተረዲእና። ብጻይና ገብረመድህን፡ ኣብ ብሕማም ኣብታ ዝነብረላ ከተማ ዓሪፉ።

ተጋዳላይ ገብረመድህን ሹምሓላል፡ ካብ 60ታት ኣትሒዙ ብረት ዓጢቑ እናተቓለሰ እንከሎ፡ ካብ ኣካላቱ ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ኣዒንቱ ዝኸፈለ  ተባዕ ተቓላሳይ እዩ። ኣብ ስደት እውን እንተዀነ  ስንክልናኡ ከይዓገቶ፡ ዓይነ ስዉር ከይኑ ናይ ሙዚቃ ትምህርቱ ዘጠናቐቐ፡ ወናም ኣርቲስት ኰይኑ ድማ  ንህዝቡ ዘገለገለ ሕቡን ኤርትራዊ እዩ። ሞያኡ ንፍትሒን ንዲሞክራስን ኮታ ንምሉእ ኣካላዊን ኣእሙራውን ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ፡  ወፍይዎ።

ኣብ ውድባውን ህዝባውን ኣጋጣሚታት፡ ኣብ መላእ ኣመሪካን ካናዳን ጥራይ ዘይኰነ ምስቶም ዘይሕለሉ ወናማት ብጾቱ ክሳብ ኤውሮጳ  እናገሸ  ፈስቲቫላትን ጉባኤታትን ብሙዚቓ ዘአንገደ  ምዑት ተቓልሳይ እዩ።

ብጻይ ሸምሓላል ህይወትካ ብመላኡ ምእንቲ’ቲ ክቡርን ቅዱስን ዕላማ ከፊልካዮ። ምስ ስንክላናኻ  ስድራቤትካ ኣሚቕካ፡ ብጾትካ ኣሐጒስካ ሓሊፍካዮ ኢኻሞ ንሕና ሰዲህኤ ብጾትካ ብኣኻ ሕቡናት ኢና። ተመስገን።  ጻማ ገድልኻ ድማ ካብ ኣምላኽ ተቐበል።

ነፍስካ መንግስተ ሰማያት  የዋርሳ።

ስድራ ቤትካን መላኣ ቤተሰብካን ፈተውትኻን ድማ ጽንዓት ይሃቦም።

ክንዲ፡ መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ

ተስፋይ ወልደሚካኤል ደጊጋ

"ከፊ ኣሎ! ለውጢ ክመጸልና ኣብ ውጻኢ ካብ ዘለዉ ደቅና ኢና ንጽበ" ኣብ ውሽጢ ካብ ዘለዉ ዝስማዕ ዘረባ።

" ኣብዚ ኮንኩም እትገብርዎ ሰላማዊ ሰልፍታት፡ እተስምዕዎ ጭርሖታት ሓንቲ ኣይገብርን ኢዩ፡ ብኣኹም ዝመጽእ ለውጢ የለን። ለውጢ ካብ ውሽጢ ኢዩ" ኣብ ዲያስፖራ ብዘለዉ ዝስማዕ ዘረባ።

እዚ ኣበሃህላታት'ዚ፡ ኩሉ ሸነኽ፡ ንግደታቱ ንዒቑ ወይ ውን ረሲዑ፡ ካብቲ ካልእ ሸነኽ ተጸባይ ክኸውን ዝገበር ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነብር ይኹን ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብና ነናቱ ብርታዐን ነናቱ ድሩትነትን ኣለዎ። ብምኽኒያት ዘለዎ ድሩትነት ግን፡ ለውጢ ብኻልእ ከመጸሉ ክሓስብን ክጽበን የብሉን። ኣብ ድያስፖራ ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ ለውጢ ብኣና ኢዩ ዝመጽእ ኢሎም ክኣምኑ ኣለዎም። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለዉ’ውን ለውጢ ብኣና ኢዩ ዝመጽእ ኢሎም ክኣምኑ ኣለዎም። ነዚ እምነት'ዚ ዓቲሮም ኣብ ዝቃለስሉ መስርሕ ኢዩ ድማ፡ እቲ ምምልላእ፡ መላግቦታትን ድንድላትን ክፍጠር ዝኽእል።

ኣብ ዲያስፖራ ዝካየድ ቃልሲ ከም መቃላጠፊ ( catalist) ጥራይ ዝኾነ፡ እቲ ወሳኒ ግን ኣብ ውሽጢ ዘሎ ከምዝኾነ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ይስማዕ ኢዩ። እዚ ብመጽናዕቲ ዝተበጽሐ መረዳእታ እንተኾይኑ ቅቡል ኣበሃህላ ኢዩ። እንተዘይኮይኑ ግን፡ ንግደ ዲያስፖራዊ ሓይሊ ኣናኢሱ፡ ተጸባያይ ከይገብሮ ዘሰክፍ ኢዩ።

ኣብ ውሽጢ ዝነብር ህዝብና፡ ኣብ ቃልሲ ለውጢ ሓያል ጎድንታትን ድሩትነታትን ኣለዎ። እቲ ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር’ውን ከምኡ። ነዚኦም ሓደ ብሓደ ኣውጺእካ ድሕሪ ምጽንዖም ተራ ናይ ዲያስፖራዊ ሓይሊ ኣብ ለውጢ ክልለ ይከኣል ኢዩ።

ተራ፡ ኤርትራዊ ዲያስፖራ ኣብ ለውጢ በቲ ውሽጣውን ግዳማውን ትሕዝቶታት ኣብ ሓደ ነገር ኣብ ምውሳን ዘለዎም ግደ ክጥመት ዘለዎ ኣይኮነን። ኢርትራዊ ዲያስፖራ ከም ግዳማዊ ትሕዝቶ፡ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ድማ ከም ውሽጣዊ ጥሕዝቶ ቆጺርካ፡ ብስነ- መጎት እቲ ወሳኒ ኣብ ምዕባለ ውሽጣዊ ትሕዝቶ ስለዝኾነ፡ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ወሳኒ ኢዩ ናብ ዝብል ምብጻሕ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ከንጸባርቕ ዝኽእል ኣይኮነን።

ብመሰረቱ ኣብ ዲያስፖራ ዝቕመጥ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝህልዎ ጽልዋ ከም ናይ ግዳማዊ ሓይሊ ግደ፡ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ድማ ከም ናይ ውሽጣዊ ሓይሊ ግደ ጌርካ ምውሳድ ልክዕ መሲሉ ኣይረኣየንን። ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ወሳኒ ሓይሊ ናይ ምዕባሌኡ፡ ኣብ ውሽጥን ግዳምን ይነብር ኣሎ። እዚ ማለት ከኣ እቲ ወሳኒ ሓይሊ ኣብ ምዕባለ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን  ኣብ ግዳምን (ዲያስፖራ) ተዘርጊሑ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኢዩ። ብመሰረት ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣኡ፡ ርሕቀቱን ቅርበቱን ፍሉይ ኩነታቱን ድማ ተራኡ ኣብ ለውጢ ክበዝሕን ክንክን ይኽእል።

ኤርትራዊ ዲያስፖራ ከም ኣቀላጣፊ ለውጢ ( catalist) ጥራይ ዘይኮነስ ከም ዓቢ ተዋሳኣይ ለውጢ ዝኾነሉ ብዙሕ ምኽኒያታት ኣለዎ። ቀዳማይ ነገር በዓል ጉዳይ ኢዩ። “ኣነ ባዕለይ ኣሎኹዎ ንስኻ ኣብኡ ጽናሕ” ዝብሎ ቅድሚኡ ንነብሱ ዝሰርዕ ኣካል የለን። እንተልዩ ብማዕረኡ ዝሰርዕ ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።

እንታይ ኢዮም እቶም ንኤርትራዊ ዲያስፖራ ከም ሓያል ሓይሊ ለውጢ ዝገብርዎ ረቓሒታት?

ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ብልክዕ ዋላ ዘይፍለጥ እንተኾነ ካብቲ 4 ሚልዮን ዝግመት ህዝቢ ልዕሊ ሓደ ሲሶ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጥ ኢዩ። መብዛሕትኡ ናይዚ 30% ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ብዝሒ ከኣ መንእሰይ ኢዩ። መንእሰይ ድማ ሕኑን ናይ ለውጢ ሓይሊ ኢዩ።

ኤርትራዊ ዲያስፖራ ዘለዎ ዕድል ናይ ምንቅስቓስን ምውዳብን ካብቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኣብ ዝበለጸ ቦታ የቐምጦ።

ናይ ርክብ መሳለጢታት ከም ድላዩ ክጥቀም ዘኽእሎ ኩነታት ምርካቡ። እዚ ውን ኣብ ዝሓሸ ቦታ የቐምጦ።

ብዙሓት ብዛዕባ ዝተፈላለየ ሜዳታት ዝተማህሩ ኤርትራውያን ኣለዉ። እቲ ዝርካቡ ዓቕሚ ምሁር ኤርትራዊ ኣብ ዲያስፖራ ኢዩ ዘሎ። ምሁራት ኣብ ለውጢ ዕዙዝ ተራ ክጻወቱ ዝኽእሉ ኢዮም።

ኣብ ክብርታት ዲሞክራስን ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላትን ዝኽበረለንን ዝዝውተረለንን ሃገራት ዝነብር ኤርትራዊ፡ ባህላዊ ኣተሓሳስባኡ ዝሓሸ ክኸውን ስለ ዝኽእል ንለውጢ ድሉው ኢዩ። እዚ ውን ሓለፋ ኢዩ ምስ ናይ ውሽጢ ኤርትራ ክዛመድ ከሎ።

ኤርትራዊ ዲያስፖራ ብቁጠባዊ መዳይ ዝሓሸ ዓቕሚ ኣለዎ። ቁጠባ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዘለዎ ተራ ዓቢ ስለዝኾነ፡ ብክንዲቲ ዘሎካ ቁጠባ ኢዩ ፖለቲካዊ ውደባን ምንቅስቓስን ዝዓቢ። ዝርጋሐ ኤርትራዊ ኣብ መላእ ዓለም ንባዕሉ መኽሰብ ኢዩ። ኣብ ሓደ ሰዓት ንሙሉእ ዓለም መልእኽትኻ ከተብጽሕ ትኽእል።

እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ገለ ካብቶም ሓገዝቲ ረቃሒታት ንኤርትራዊ ዲያስፖራ ኣብ ለውጢ ወሳኒ ዝገብርዎ ኢዩም

ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎ ወሳኒ ዝገብርዎ ምኽኒያታት ከኣ ንርአ።

እቲ ምልኪ፡ ጭቆና፡ ብልሹው ምሕደራን ኣደራዕን ብቀጥታ ዝወርዶ ህዝቢ ስለዝኾነ ክንድር ክቑጣዕ፡ በዚ ተላዒሉ ድማ ካብዚ ንክናገፍ ንለውጢ ክቃለስ ባህርያዊ ስለዝኾነ።

ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ስለዘሎ። እዚ ደምሲሱ ድማ ባዕሉ እቲ ህዝቢ ዝርክቦ ስለዝኾነ።

ናይቲ ስርዓት ፡ መድባቱን ተንኮላቱን ንክፈልጥ ዝሓሸ ዕድል ኣለዎ።

እንተላይ ሰራዊትን ሓይሊ ፖሊስን ወሲኹ ዝበዝሐ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ስለዝርከብ፡ ሰራዊትን ፖሊስን ኣብ ጎኒ ህዝቦም ጠጠው ክብሉ ዕድል ስለዝህሉ።

ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ደላይ ለውጢ ዝግባእ ግደኡ ከይጻወት ዓበይቲ ብድሆታት ኣለዎ።  እቲ ጨካን ስርዓት ንምውዳብን ንናጻ ምንቅስቓስን ዘፍቅድ ኣይኮነን። ብራዕድን ሽበራን ዝመርሕ፡ ቀንዲ ሓይሉ ድማ ኣብ ጸጥታን ስለላን ስለ ዝኾነ ንምንቅስቓስ ደለይቲ ፍትሒ ዘጻብብ ኢዩ። ናይ መራኸቢ ብዙሓን መሳለጥያታት፡ ኢንተርነታት ህዝቢ ከም ድላዩ ከይራኸበለን ኣዚየን ድሩታት ኢየን። ብቁጠባዊ ሕጽረታት ዝቦኩር ስራሓት ብዙሕ ከምዝኸውን’ውን ንምግማት  ዘሸግር ኣይኮነን።

እምበኣር ኤርትራዊ ዲያስፖራ ኣብ ቃልሲ ለውጢ ተርኡ ንክጻወት ዘለዎ ዕድላት ካብቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ዝሰፍሐ ምዃኑን ኣድማዒ ግደ ክጻወት ከምዝኽእልን ኣቐሚጠ ኣሎኹ።

ካልእ ንጹር መረዳእታ ክግበረሉ ዘለዎ ሕቶ፡ ምስዓር ዉልቀ-መላኺ ስርዓት ክበሃል ከሎ እንታይ ማለትና ኢዩ። ንኢስያስ ኣብ ዓዲ ሃሎ ከቢብካ ምሓዝ? ምቕታል? ድምጺ ሓፋሽ ኣብ ቁጽጽር ኣእቲኻ፡ ብኣኣ ድምጺ ህዝቢ ምቕላሕ? ንሰራዊት ኣብ ትሕቲ ትእዛዝካ ምእታው? ወዘተ..... ብርግጽ እዚ ኩሉ መግለጺ ናይቲ ስርዓትን ስዕረት፡ ናይ ህዝቢ ዓወት ኢዩ። እዚ ክኸውን ከሎ ድማ ዝያዳ ኣተኣማማኒ ኢዩ።

ኣብ ውግእ ወይ ኣብ ቃልሲ ሓደ ተዓዊቱ ንክበሃል፡ ናይ ግድን ኣይኮነን ሰራዊት ጸላኢኡ ቀቲሉ ክጭርስ ወይ ነቲ መራሒ ጀነራል ክቕትል። ኣብ ካልእ ከይከድና፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተዓወተ ሰራዊት ኢትዮጵያ ስለዝተጨረሰ ወይ መንግስቱ ሃይለማርያም ስለዝተማረኸ ኣይነበረን። እታ ሓንቲ ምኽኒያት፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ክዋጋኣሉ ዘይክእል ኩነታት ስለዝኣተወን፡ መንግስቱ ሃይለማርያም ድማ ከም መራሒ ሃገር ኣብ ክመርሓሉ ዘይክእል ኩነታት ስለዝኣተወን ኢዩ ዓወት ተረጋጊጹ።

ከም ደለይቲ ፍትሒ፡ ንውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ክንስዕሮ ኢና ማለት ኢስያስ ኣፈወርቅን ተለኣኽቱን ንኤርትራ ክመርሕዋ ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ ኣእቲና ኩነታት ምቁጽጻር ኢዩ። ሕጂ ውን ኢስያስ ኩነታት ሃገር ካብ ምቁጽጻር ወጻኢ እናኾነቶ ትኸይድ ከምዘላ እንዕዘቦ ዘሎና ኢዩ። ኤርትራ ናብ ተርታ ውዱቓት ሃገራት (failed states) ክትጽጋዕ ከላ ሃገር ይመርሕ ኣሎ ከብል ዝኽእል ኣይኮነን። እቲ መረዳእታ ንኢስያስ ምውዳቕ ማለት ሃገር ክመርሕ ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት ምብጽሑ ማለት ካብ ኮነ፡ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ሓይሊ ነዚ ክገብሮ ይኽእል ኢዩ።

ደለይቲ ፍትሒ፡ ዉልቀ-መላኺ ኣሰያስ ኣብ ኣዚዩ ዝግደሰሉ ቦታ ይነብሩ ከምዘለዉ ከስተውዕሉ ይግባእ። ስርዓት ኢሰያስ ብሰደድ ኣቑሑት (ኤክስፖርት) ጌሩ ዘእትዎ ወጻኢ ሸርፊ ውሑድ ኢዩ። ካብ ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ብዝተፈላለየ ምኽኒያት ክእክቦ ዝጸንሐ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ሕጂ ድኣ ምስ ተቐባልነቱ እናጎደለ መጺኡምበር ቀሊል ኣይነበረን። ሓደ ሲሶ ናይ ጠቕላላ ዘቤታዊ ፍርያት (GDP) ናይ ዓመት ኣብ ኤርትራ ካብ ኣብ ውጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ቤተ-ሰቦም ዝስደድ ገንዘብ ኢዩ። ብዘይዚ ንስድራቤታት ዝለኣኽ ሓገዛት፡ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኣማሓድራ ኢሰያስ እንታይ ምመሰለት ንምግማቱ ኣጸጋሚ ኣይከውንን።

ኢሰያስ ካብ መንግስታት፡ ኣህጉራውን ዞባውን ትካላትን ማሕበራትን ብዝረኽቦ ሓገዛት ገይሩ ኢዩ፡ ዕድመ ጨቋኒ ስርዓቱ ዘናውሕ ዘሎ። ንኹሉ መናውሕ ዕድመኡ ዝኾነ ሓገዛት ክቑረጽ፡ ኣበየ ሃገሩ ዝነብር ደላይ ፍትሒ ክዓዪ ይግባእ። ኤምባሲታቱን ናይ ስለያ ትካላቱን ኣብ ዘይሰርሕሉ ኩነታት እንተበጺሖም፡ ኢሰያስ ኣብ ዲያስፖራ ተሳዒሩ ማለት ኢዩ። ከይዱ ከይዱ ድማ ሙሉእ ስዕረት ምልካዊ ስርዓት ምርግጋጹ ዘይተርፍ ኢዩ።

ብናይ ይኣክል ምንቅስቃስ ተጠራኒፉ ዝጉዓዝ ዘሎ ባይቶታት ንምንቅስቓሳትን መደባትን ዉልቀ-ምልካዊ ስርዓት ኣብ ዲያስፖራ ንምስዓር ትልምታት ኣውጺኡ ክንከጥፍ ኣለዎ። ካብ ክሕዞ ዝግብኦ ትልምታት ድማ፡

ብቐዳምነት ድምጺ ይኣክል ንምስፋሕ፡ ጠጠው ዘይብል ብዝተፈላለየ መንገድታት ጎስጋሳት ምክያድ። ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ድምጺ ከም ዝኸውን ምግባር።

ካልኣይ፡ ኣብ ሃሃገሩ፡ ስርዓት ኢስያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ በደላት ናብ ኩሉ ከምዝበጽሕ ምግባርን ምንቅስቓሳቱን መደባቱን ከምዝፈሽል ምግባር።

ሳልሳይ፡ ኣብ ቅድሚ ጽልዋ ኣለዎም ዝበሃሉ መንግስታትን ኣህጉራዊ ትካላትን ወጺእካ ኣውያት ህዝብኻ ምስማዕ

እዚ ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ብፖለቲካዊ ውድባት፡ ጽላላትን ምንቅስቓሳትን ተጀሚሩ ዘሎ ብሓባር ኮይንካ ምድማጽ፡ ንተደላይነት ሓቢርካ ምስራሕ ኣጕሊሑ ዘርኢ ኢዩ። ካብ ዘለዎ ንላዕሊ ክብ ኢሉ፡ ዕድመ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ምሕጻር ግደኡ ክጻወት ድማ ተስፋ ይግበረሉ።

“ድሕሪ ሞት፡ ጥዕና ቅበጽ”

Thursday, 19 December 2019 10:01 Written by

“ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብሉ፡ ነቲ ታሪኽን ሓቅን ዘይፈልጡ ወገናት እዮም” (ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢትዮጵያ)

“ኣብዚ እዋንዚ ጉዳይቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘልዕሉ ኣካላት ነቲ ምስ ኢትዮጵያ በጺሕናዮ ዘለና ሰላም ክስምሙ ዝደልዩ እዮም” (ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ናቱ ቲቪ)

ነዚ ኣብ ላዕሊ ሰፊሩ ዘሎ ጥቕስታት ብብዙሓት ወገናት ዝተፈላለዩ ትርጉማት ይወሃቦ ይኸውን። እቲ ሓቀኛ ትርጉሙ ግና ደጊም ብዛዕባ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክለዓል እንከሎ ክልተ ሃገር ኮነ ክልተ ህዝቢ ዝበሃል የለን ማለት ምዃኑ ዘዳዲ የብሉን። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ወዮ ብዙሕ ዝተዘርበሉ፡ ናብ ናይ ዓለም ቤት ፍርዲ ተወሲዱ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዝተዋህበሉ፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ናይ ኣሸሓት ክቡር ህይወት ዝተኸፍለሉን ብዙሕ ዕንወትን ምምዝባልን ዘብጸሐን ጉዳይ ዶብ ደጊም ኣይተልዕልዎ ዝብል ቃና ከም ዘለዎ’ውን ብብሩህ ዝረአ እዩ።

ኢሳይያስ ነዚ ቃላትዚ ክመርጽ እንከሎ፡ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ከም ዘዋደቖን፡ ነቲ ንኤርትራዊ  ልኡላውነት ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋ ከም ዝጠለሞን ዘመልክት እዩ። እዚ ካብ ኮነ እቲ ዶብ ኣመሳሚስካ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየድ ደማዊ ውግእ፡ ኮነ ኢልካ ኤርትራዊ ዓቕሚ ንምድኻም ዝተኣልመ ውዲት እዩ ነይሩ ምባል ዘይከኣለሉ ምኽንያት የለን። ኢሳይያስ ንኤርትራዊ ኒሕ፡ ሓቦን መንነትን ካብ ኣዳኸመ፡ ንበዓባያ ኤርትራ፡ እንተሰሊጥዎ ንመን ክምጥዋ ይደሊ ከም ዘሎ ምግማት ዘጸግም ኣይኮነን። ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘድበንብን ዘሎ ኩነታት ተዓዚቦም፡ ታሪኽ ኣብ ጉዳይና እውን ነብሱ ደጊሙ፡ ከምቲ ናይ መጀመርያ 60ታት፡ ናይ ህዝብና ድሌት፡ ቅሩብነትን ባህግን ተዘንጊዑ፡ ዳግማይ ናይ ኢትዮጵያ ዘኽታማት ደኣ ከይትኸውን ኢሎም ዝሰግኡ ኤርትራውያን ይበዝሑ ኣለዉ። እዚ ዘይከኣል’ኳ እንተኾነ ዘየስግእ ግና ኣይኮነን። ካብ ቀደም ጀሚሩ፡ ኣብ ኤርትራ ግዳማዊ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝልለይሉ ቀንዲ ምኽንያት ብዛዕባ ሃገርና ክመዝኑን ክውስኑን እንከለዉ፡ ሓቀኛ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዘንጊዕካ ፊን ከም ዘበለካ ምኻድ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ መሰል ርእሰ-ውሳነኡ ክውሓሰሉ እንዳሓተተን ምእንታኡ እንዳ ተቓለሰን፡ ብዘያፍልጦኡ፡ ውልቀሰባት ብምስላል፡ ምስ ኢትዮጵያ ብሸፈጣዊ ፈደረሽን ከም ትቑረን ዝተገብረሉ ኣጋጣሚ ነዚ እዩ ዘዘኻኽረና። ሎሚኸ ናይዚ ኣብ መእተዊዚ ጽሑፍ ዘስፈርናዮ ኣበሃህላ ዲክታቶር ኢሳይያስ ምስዚ ተፈቲኒ፡ ደሓር ግና ዝበለዐ ምስ በለዐ ዝመኸነ ተመኩሮዶ ኣይመሳሰልን?

 ወዮ ኣብ ልኡላዊት ኤርትራ፡ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ከተኣታቱ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዝመረጾም ኣካላትን ይኹነኒ ብዝበሎ ስርዓትን ትካላትን ዝመሓደረሉ ኩነታት ከጣጥሕ፡ ልዕልና ሕጊ ከውሕስ፡ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ብነጻ ምንጽብራቕን ውሑስ ክገብር፡ ኤርትራውያን ኣብ ዝመረጽዎ እምነት ከምልኹ፡ መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ክዕቅብ………. ወዘተ ዝጥለብ ዘሎ ዘይቅርዑይ ምምሕዳር ህግዲፍ፡ ንወያ ብቀንዳ ልኡላዊት ኤርትራ ይዋገየላ ከይህሉ ክነስተብህል ኣብ እንግደድ ወሳኒ ግዜ ኢና ንርከብ ዘለና’ሞ ነመዛዝን። ኣብ ናእሽቱ ጉዳያት እንዳተዋጠጥና ዓበይቲ ጉዳያት ነጥፍእ ከይንህሉ ንሕሰብ። ኢሳይያስ ነዚ መርዛም መንገዲ ምህሳስ ኤርትራዊ ሃገርነት፡ ሎሚ ዝጀመሮ ዘይኮነ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ኩነታት እንዳ መዘነ ከውርዶን ከደይቦን ዝጸንሐ ምዃኑ ነባራት ቀረቡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ንሓንሳብ ብቐጥታ ንሓንሳብ ብተዘዋዋሪ ከተንብህዎ ዝጸንሑ እዩ።

ዲክታቶር ኢሳይያስ፡ ደጊም ኤርትራዊ ኒሕ ኣዳኺሙን መንእሰዩ በቲኑን ኤርትራዊ ክብርን ልኡላውነትን ኣብ ዕዳጋ ንምውራድ ንድሕሪት ኣብ ዘይምለሰሉ ደረጃ እዩ ዘሎ። ምናልባት እዛ ሕጂ “ንሕና ንዓኺ ንስኺ ንዓና” ንብላ ዘለናን ኣብ መጻኢ’ውን በጃ እንሓልፈላ ኤርትራ “ንድሕሪት ኣይትመለስን እያ” ዝብል ናይ መብዛሕትና ኤርትራውያን እምነት እዩ። እንተኾነ ከምቲ ወለድና “ ሓያል ብድሕሪ ኣዴኻ ኣይደቅ” ዝብልዎ እዚ በብኹርንዑ ኣንጻር ልኡላውነትና ኣንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋ፡ ኣብ ክንዲ “ኣይከውንን እዩ” ኢልና ነራጥጥ ከሎ ጋና ክንቃለሶ እዩ ዝግበኣና። ትዝክሩዶ? ኢሳይያስ እቲ ናይ 1998-2000 ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቅድሚ ምጅማሩ’ውን “ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ዶብ ትርጉም ናብ ዘየብሉ ክንቅይሮ ኢና” ኢሉ ነይሩ። ፈደረሽንዶ ኮንፈደረሽን ዝብሉ ሓረጋት ምኩምሳዕ’ውን ጀሚሩ ነይሩ። እዚ ኩሉ ሃተፍተፍ ከምዚ ንምባል ዘኽእል ሕገ-መንግስታዊ ውክልና ከይረኸበ እዩ። ሕጂ እውን ኣብቲ ዘይሕጋዊ ኮረሻ እዩ ተወጢሑ ዘሎ።

እዚ ሎሚ ንዕዘቦ ዘለና ናቱ ወደኽደኽን ናይ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ዓይንኻ ብጨው ተሓጺብካ መራሒ ኤርትራ መሲልካ ክትቀርብ ምድንዳንን መቐጸልታ ናይቲ ኣድብዩ ዝጸንሐ ነዊሕ ዝሱሩን ብዙሓት ዝዋስእሉን ኣተሓሳስባ እምበር፡ ሕጂ ዝበቁል ዘሎ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ኣይመስልን። ንሕና ናይቲ ምእንቲ ልኡላዊት ኤርትራ ዝኸፈልናዮ መስዋእትነት ክብደት፡ ዝወሰድናዮ ነዊሕን መሪርን ግዜ ጸብጺብና፡ ኣብ ሕጋውነት ኣሚንና፡ ዝተባህለ እንተተባህለ ልኡላውነትና ንድሕሪት ኣይምለስን እዩ፡ ኢልና እነራጥጥ ብዙሓት ኢና። እንተኾነ “ሓይሊ እንከሎ ፍትሒ እንታይ ይዓብስ” ዝብል ኣተሓሳስባ ኣይንረስዕ። ቀደም እውን “ሓይሊ ሕጊ እዩ” ብዝብል ናይ ጉልበተኛታት ኢና ሃገርና ተመንዚዕናን ንምምላሳ ኣእላፍ ዘወፈናን። ሎሚ ከኣ ሓይሊ መልክዑ ቀይሩን ድምጹ ኣጥፊኡን ኣብ ዝመጸሉ ግዜ ኢና ዘለና።

ዲክታቶር ኢሳይያስ ብገርሂ ዘይኮነ ብጉርሒ፡ ሃገር ኣብ ናይ ምድኻም ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ናይ ምጥፋኣ  ተግባርዩ ዝሃልኽ ዘሎ። በብእዋኑ ብቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ብዝምልከት ኣብ ዘይጉዳይካ ናይ ምእታው ድፍረት፡ ንሓቀኛ መራሒ ኤርትራ መቖጥዖ። ኢሳይያስ ግና ብኣንጻሩ ብድሕሪ ናይቲ እቶም ቀዳማይ ሚንስተር በብግዜኡ ዘርእይዎ ድፍረትን ንዕቀትን ከምዘሎ እዩ ዘመልክት። እዚ ኣዝዩ ዝተጠናነገ ጉርሕን ምድህላላን  ካብ ኢሳይያስን ኣብይን ጥራይ ዝምለስ ዘይኮነስ፡ ብድሕሪት ዝኹብኩብዎ ናይ ገንዘብን መዳልያን ህጣራታት ከም ዝህልዉዎ ኣይንኣውጅ እምበር ክንግምትስ ዝግበኣና እዩ።  ከምቲ “ድሕሪ ሞት ጥዕና ቅበጽ” ዝበሃል፡ ድሕሪ ሕጂ “እቲ ሰብኣይ”  ኤርትራዊ ክብርን ልኡላውነትን ክሕልወልና ክንቀብጾ እምበር ክንጽበዮ ኣይግበኣናን። ወዮ ሓደ እዋን ብዙሓት ኣብ ጉዳይ ሃገር  ከም “ ዘይጥወ ሃገራዊ” ዝግምትዎ ዝነበሩ ሰብኣይ፡ ሎሚ መሳርሒ ናይ ርሑቕ ሓያላት ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይዚ ከባቢ’ውን ተለኣኣኺ ኮይኑ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ድሕሪዚ ንሱ ልኡላውነት ኤርትራ ክሕልወልና ንጽበ እንተሊና እቲ ጌጋ ኣብኡ ጥራይ ዘይኮነ ኣባና’ውን ከምዘሎ ተኣሚና፡ ንበራበር።

ኤርትራ ሃገርና ኣብ ክሳዳዊ ቦታ ብምርካባ ብብዙሓት ሃገራት ክትጥመት ናይ ግድን እዩ። እዚ ብፍላይ መንግስቲ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዛ ነቲ ኣፍደገ ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ጸጥታውን ስለያውን ረብሓኣ ንኽትገልገለሉ ብዘውሕስ ኣገባብ እያ ተተሓሒዛቶ። ነዚ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ ንኸተእቱ ድማ ዝያዳ ዝምድናኣ ምስ ኢትዮጵያ ንምድልዳል ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ከምትቑረን ፈሓሰት፡፡ እዚ ጠንቂ ናይ እቲ ንሰላሳ ዓመታት ዝወሰደ ደማዊ ውግእ ኢዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት እውን እንተኾነ እቲ ጠንቁ እንታይ ምዃኑ ዘይተፈልጠ ኣብ መንጎ ብወያነ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣብ መንጎ ስርዓት ኢሰያስን  ህይወት ብዙሓት ሰባት ዘጥፈአ ዳግማይ ውግእ ተኻይዱ። ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ኣብ ኣልጀርያ ቀያድን ይግባይ ዘይበሃሎ  ዝተኸተመ ናይ ሰላም ውዕል ክሳብ ሕጂ ኣብ ግብሪ ኣይተተርጎመን።

ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ኣብ ቀይሒ ባሕሪ ዘለዋን፡ ኩለን ኣብዚ ዞና እዚ ረብሓ ዘለወን ሃገራት፡  ሰላምን ርግኣትን ክህሉ፥ ይድግፋን ዝምድና ክፈጥራን ኢየን ሒዂ ዝብላ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ኣብ መንጎ እተን ንጥቕመን ክብላ ውጥም ውጥም ዝብላ ሃገራት፡  ውድድር ክፍጠር ናይ ግድን እዩ፡፡ እዚ ዝምድናታት እዚ እምበኣር፡ ከከም እቲ  ዝኽተለኦ ስርዓታት ነዚ ዞናዚ ብኣሉታ ይኹን ብኣወንታ ክጸሉ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ሎሚ፥ ኣብዚ ዞና እዚ መርገጺ እግሪ ክህልወን፡ ላዕልን ታሕትን ዝብላ ሃገራት፡ ከም ቱርኪ፥ ኢራን፥ ቐጠር፥ ስዑዲ-ዓረብ፥ ሕቡራት ኣገራት ኢመረት፥ ሩሱያ፥ ፈረንሳ፥ ቻይና፡ ኣመሪካን ካልኦትን እየን። እዘን ሃገራት እዚኤን ግን፡ ነገዛእ ርእሰን ኣብ ክልተ ወይ ሰለስተ ጉጅለታት ዝተኸፍላ ኢየን።  ኩለን ድማ ነቲ  ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ክድግፋን ወፍሪ-ማል ከካይዳን ይጽዕራ።  እዚ ጻዕሪ እዚ ወይ እውን ዝፈስስ ገንዘብ ብዘይ ሓደ ረብሓ ዝፈስስ ኣይኮነን።

እቲ ኣብ መንጎአን ዝካየድ ውድድር ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል፥ ኣብ መንጎ ቐጠርን ኣብ መንጎ ብርከት ዝበላ ሃገራት ዓረብን ብሰንኪ ንሕዋት እስላም (muslim brotherhood) ከምኡ እውን ንኣልሸባብ ተዕጥቕ ኣላ ብምባል  ዝምድንአን ምስ ቐጠር ከምዘቋረጻ ዝዝከር ኢዩ። በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ ኢራንን ቱርክን    ነናተን ጽልዋ ከስፋሕፍሓ  ከለዋ፥መሓዙት መንግስቲ ኣመሪካ ዝኾና ሕብረት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ-ዓረብን፥ ክልቲኤን ድማ ሓንቲኤን ፈደራላዊ ፍጹም ንግስነትን  ፍፍም ንጉሳውነትን ዝኾና ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምድና ፈጢረን ኢየን። እዚ ከኣ ናይ ስዑዲ-ዓረብን ኢማራትን፡ ነቲ ኣብዚ ዞናዚ ናይ ኢራን ጽልዋ  ንምግታእን፥ ህላዌ ናይ ባሕሪ ሽፍትነት ነቲ ርግኣትን ቅሳነትን ጸጥታን ንምክልኻል ንረብሐአን ክብላ ክቆጻጸራ  ዝገብረኦ ዝምድና ሓደ ካብቲ ቀንዲ ዕላመኤን ኢዩ። እዚ ክገብራ ድማ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ዝነበረ ኣይሰላም ኣይ ውግእ ብሰላም ንኽፍታሕ ክጽዕራን ክጽዕታን ቅድመ ተደላይነት ክህልዎ ናይ ግድን እዩ። ብሰንኪ እዚ ዝምድና እዚ እተን ክልተ ሃገራት ተቐራሪበን፥ ነቲ ጉዳይ ብሰላም ክፈትሐኦ ንምግባር ሓጋዚ ተራ ነይርወን። እንተዘይኮይኑ ንረብሓ ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን ህዝባዊ መንግስትን ንኽትከል ዘተባብዓ ከምዘይኮና ብሩህ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ብሰንኪ ፍትሒ ኣልቦን ቅኑዕ ምሕደራን እንተተሳቐየን ድከቱ እንተሰተየን ዝግድሰን ኣይኮነን። ከም ኣብነት መንግስቲ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ፡ ንኢሰያስ ምስ ኣልሸባብ ይተሓባበርን ኣጽዋር የስንቕን ኣሎ ብምባል ክሳብ እገዳ ገይራትሉ ዝነበረት፥ ምልስ ኢላ ንኣልሸባብ ከምዝተሓባበር መርትዖ ኣይረኽብናን ብማለት ናጻ ክተውጽኦ ከላ፡ ነቲ ንህዝቡ ዘበሳብሶን ዝጭቁኖን ዘሎ ግና ኣይገደሳን።

  

እዚ ናይ ሰላም ውዕል ክልቲኦም ኢሰያስን ዶክተር ኣቢይን፡ እቲ ውዕል ናይ ኣልጀርያ ኣብ ግብሪ  ከይተተግበረ እዮም ንሱዑዲ-ዓረብ ዝኸዱ። እዚ ኣውን ብዘይ ተሳትፎ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃን፡ ሕቡራት ሃገራት መንግስታትን፡ ዝተሰማምዑሉ ነጥቢ ኣብ ዝኸትምሉ ውዕልን ኣብ ክሳዶም ናይ ወርቂ ማዕተብ ዝተገበርሎምን በጽሑ። ኣብዚ ክነስተብህሎ ዘግባእ ጉዳይ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ፡ ንጉዳይ ዶብ ዝምልከት ንካልኣይ ግዜ ህዝቢ ዘይፈልጦ ውዑላት ይፈራረም ኣሎ። እቲ ቀዳማይ ረፈረንዱም ወይ ህዝባዊ ወኸሳ ክገብር እንከሎ፥ ኣቐዲሙ ዶባተይ ኣፍልጡኒ  ወይ እውን ባድመ ኣብ ትሕቲ ወያኔ ስለዛላ መሬተይ ትልቀቕ ክብል ዝግበኦ ዝነበረ ኣይገበረን። እዚ ካልኣይ ድማ ነቲ ናይ ኣልጀርያ ውዕል ኣብ ግብሪ ይተርጎም እሞ፡ ደሓር ነቲ ንኽልቲኤን ሃገራት ዘርብሕ ስምምዓት ክንክትም እውን ክብል ኣይደለየን። ስርዓት ኢሰያስ እምበኣር፡ በቲ ንሱ ዝደልዮ ፖለቲካዊ ጸወታ ክጻወት እንከሎ፡ ነታ ስልጣኑ እትፍሑቚ ኣፍደገ ፈጺሙ ክኸፈት ኣይደልን ኢዩ። እዚ ስለዝኾነ ሓንሳብ ምስ ኢራን፥ ሓንሳብ ምስ ቱርኪ፥ ሓንሳብ ምስ ሩስያ፥ ሓንሳብ ምስ ኣመሪካ፥ ሓንሳብ ምስ ግብጺ ንኽመሓዞ ሓሻኻ ላዕልን ታሕትን ክብል ንርእዮ ነርናን ኣሎናን።  እዚ ሓንስብ ምስ እዚ፥ ሓንሳብ ድማ ምስ’ቲ ካልእ ዝገብሮ ዓቕሊ ጽበታዊ ምሕዝነታት፡ ንረብሓ ኤርትራ ኢሉ ዝኣትዎ ምሕዝነት ይኹን ስምምዓት ዋላ ሓንቲ የለን። በዚ ምኽንያት ሕልና ኢሰያስ  ኣብ ስልጣኑ ምክልኻል ጥራይ ዝግደስ  ምዃኑን እታ ሃገር ኣብ ምንታይ ደልሃመት ክትሽመም እያ ፋዕራ የብሉን።  እቲ ዝምድና በቲ ግቡእ ኣገባብ ሃገራት  ብመንግስታት ዝፍጽም ርክብን ዝምድናን እኳ  ቅኑዕ እንተኾነ፥ እቲ ናይ ኢሰያስ ዝምድና ግን፡ ንሓደ ኣቕሪብካ ነቲ ካልእ ብምርሓቕ ዝገብሮ ርክባት ካብ ተንኮል ዝነቐለ ስለዝኾነ፥ ጉዳይ ዶብ ፍታሕ ንኸይረክብ መሊሱ ክሸናኽር ዘለዎ ድሌት ኢዩ ዝእምት።

ብመጀምርያ እዚ ናይ ዶብ ፍታሕ እንተተረኺቡ እታ እንኮ ተሪፋ ዘላ መሕብኢቱ  መመኽነይታ ኣይክህልዎን እዩ። ካልኣይ፡ ኢሰያስ ንህዝብን ሃገረ ኤርትራን ዝሓልን ንሰላሙን ድሕነቱን ዝሓስብ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ነዛ ሃገር ካብቲ ቅድሚ መግዛእቲ ጣልያን ዝነበረቶ እዋን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ኣውሪዱ ስልጣኑ ንምድልዳልን ነቲ ሕቡእ ኣጀንዳኡ ንምትግባር እዩ ሕልሙ። እነሆ ድማ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንርእዮን ንድህስሶን ኣሎና። እዚ ኹሉ ኣብ ኢትዮጵያ ዝፈስስ ዘሎ ወፍሪ ርእሰ ማል ኣብ ኤርትራ ክፈስስ ዝግበኦ ብኣግኡ ዝተሓረሞ ቀንዲ መንቀሊኡ እኳ ንህዝቢ ኤርትራ ጠሪሹ ከባድሞ ስለዝሓሰበ ኢዩ። ሎሚ፡ በዚ ኣብ መንጎ ዶክተር ኣቢይን ዶከተር ደብረጽዮንን ዘሎ ፍልልያትን፥ ግርጭታትን ፖለቲካዊ ቁርቁሳትን መዕለቢ ክግበረሉ እንተዘይተኻኢሉ፡ ጉዳይ ዶብ ክፍታሕ ይኹን ስምምዕ ክርከብ ማለት ዘበት ኢዩ። ስለዚ፡ እዚ ናይ ኢሰያስ  ሓንሳብ ድማ ምስ ኣምሓራ ወይ ኦሮሞ ዝገብሮ ምቅርራብ፥ ናይ ክፍኣትን ትንኮልን ማእለማ ገዲፉ፥ ናይ ሰላም ሃዋርያ ክኸውን ባህርያቱ ስለዘይኮነ፥ ነቲ ናይ ሰላም ውዕል ኣብ ዝኸፍአ ኩነት እዩ ከእትዎ። በዚ ንሓደን ኣቕሪብካ ነቲ ካልእን ብምርሓቕ ዝግበር ፍሹል ፖለቲካዊ ጸወታ እንተቐጺሉ፡ እቲ ናይ ክልቲኦም ዶክቶራት ዝፈጥሮ ህልኻት፡ ኣሉታዊ ግደ ክህልዎ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ሰላም ኣብ ኢትዮጵያ እንተዘይተረኺቡን፥ እዚ ኢሰያስ ዝገብሮ ዘሎ ደው እንተዘይኣቢልዎን፥ ጉዳይ ዶብ ዘላቒ ፍታሕ ከይረኸበ ከምዛ ናይ ምዕራባዊ ሳሃራ ተንጠልጢሉ ከይተርፍ ኣዝዩ ዘስግእ ኢዩ።

ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ፥  ናይቲ ስርዓት ደጋፍን ተቓዋምን ብሓበራ፥ ነዚ ጉዳይ እዚ ከሎ ገና ክነቕሓሉን፥ ነቲ ብርሱን ሓጺን እንልብለበሉ ዘለና ኩነታት ተዓዚብና፥ ንኹልና ዘቕስን ሓባራዊ ርድኢት ክህልወና ክንሓስብ ይግባእ። ካብ ኩሉ ኣዝዩ ዘሻቕል ድማ ነዚ  ብደገፍትን ተቓወምትን ዝውለድ ወለዶ ይኹን ቅድሚኡ ዝተወልደ፥ ኣብ ረስኑ ዘይወደአ ረመጽ ንኸይንሸኽል፡ ጥጡሕ ናይ ሰላምን ቅሳነትን ርግኣትን ባይታ መድሚድና ክነረክቦ ንጥለብ። እንተዘይኮነ እዛ ሃገር ካብ ኩልና ክትመልቆና እያ።

ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ኤርትራውያን ነበርቲ ሃገረ እስራል ክኸይድ ዝጸንሐ ደም ምፍሳስ  ንኹሉ ኤርትራዊ ዘሰንብደን ዘጉሃየን እዩ። እዚ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝባኣሰ ዝዓርግ ዘሎ ደም ምፍሳስ፡ ካብ ኤርትራዊ ባህልን ስነምግባርን ዝረሓቐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፥ ኣብ ልዕሊ ማንም ፍጡር ወዲ ሰብ ክፍጸም ዘይግብኦ ጨካንን ኣረሜናዊን ተግባር እዩ። ከምዚ ዓይነት ሰብኣዉነት ዝጎደሎ ተግባር ድማ፡ ብመንን ኣብ ልዕሊ መንን ተፈጺሙ ብዘየገድስ ክኹነን ይግባእ።

በዚ መሰረት ድማ እዞም ኣስማትና ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ኤርትራውያን ፖሎቲካውያን ሓይልታትን ማሕበራትን ነዚ ኣብ ሃገረ እስራኤል ከጋጥም ዝጽንሐ ባርባራዊ ፍጻሜታት  ኣጥቢቕና ንኹንን። ነዚ ተግባር ዝፈጸሙ ባእታት ድማ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቀርቡን ጉቡእ ፍርዲ ክዋሃቦምን ንጽዉዕ። መንግስቲ እስራኤል ከኣ፡ ንድሕነት ናይ’ቶም ኣብ ትሕቲኣ ኣጽሊሎም ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዕቱብነት ክትምልከቶን ነቲ ዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ገበናት ሓንሳብን ንሓዋሩን  ደው ከተብሎን ከነዘኻኽር ንፈቱ።

ኣብዚ ኣብ ዝተፍላለየ ቦታን ግዜን ዘጋጠመ ጭካኔ ዝዓብለሎ ኣነዋሪ ተግባራት ድማ ዝተፈላለዩ ኣሕዋት ደቂ ሃገር ሂወቶም ስኢኖምን ኣደዳ ከቢድ  ኣካላዊ ማህሰይቲ ኮይኖምን እዮም። በዚ ኣጋጣሚ ንመወቲ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም ንቤተሰብ ድማ ጽንዓት ይሃብ፡ ከምኡዉን ነቶም ዝተፈላለየ ናይ ኣካላት ማህሰይትን መቁሰልትን ዘጋጠሞም ድማ ምሕረት የውርድ ንብል።

 ካብዚ ምፍሳስ ደም ናይ ኣሕዋት ዝረብሕ ኣካል እንተ ሃልዩ ስርዓት ህግደፍ ጥራሕ እዩ።  ስርዓት ህግደፍ ከም ህዝብን ሃገርን መጻኢና ንኽጽልምት: ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትበቆላ ዝዓይነቱ መደብ ሓንጺጹ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ምትፍናን ብምፋጣር ናብ ዘይዓርፍ ደም ምፍሳስ ኣብ ሞንጎ ኣሓትን ኣሕዋትን ኤርትራውያን ንኽሽምመና ለይትን መዓልትን ይሰርሕ ኣሎ። ኩልና ኤርትራውያን ደቂ ሃገር ድማ፡ ነዚ እከይ ዕላማ ናይ ስርዓት ህግደፍ ኣለሊና ክንምክቶን፡ ብሓባርን ብሰላምን ኣብ ሃገርና ከንብረና ዝኽእል መንገዲ ክንሕዝን ሓላፍነትና ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባእ። ስርዓታት ይመጹን ይኸዱን እዮም ህዝቢ ግን ነባሪ እዩ።

ኣብ ዝተፈላልዩ መራኸቢ ብዙሓን ነዚ ኩኑን ዝኾነ ፍጻመ  ዘይኣንፈቱ ንምትሓዝን ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኤርትራ ፍልልይ ንምፍጣርን ዝግበር ዘሎ ዘይሓላፍነታውን ኣነዋሪን ፈተነታት፡ ህዝቢ  ክነቅሓሉን ክኹንኖን ይግባእ። ኤርትራ ናይ ኩልና፡ ኩልና ድማ ናይ ኤርትራ ኢና።

ደጊምና ነዚ ኢሰብኣዊ ዝኾነ ፍጻመ ብምኹናን፣ እዚ ካብ ኤርትራዊ  ስነምግባር ዝርሓቐን፡ ጭካነ ዝዓብለሎ ጎንጺ ኣብ መንጎ ደቂ ሃገር ብቕጽበት ደዉ ንኽብልን ኣብ መጻኢ ዳግማይ ንኸየጋጥምን ንጽዉዕ። ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነት ብዕርቂ ንምዕራፉ ተበጊሶም ዘለዉ ግዱሳት ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ደገፍና እናገለጽና፡ ኩልና ኤርትራውያን ግቡእ ሓላፍነትና ንኽንስከም ኣጥቢቕና ንምሕጸን።

ዓወትን ንህዝቢ ኤርትራ!

  • ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)
  • ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)
  • ዉድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ሓኤፍ)
  • ዉድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ሓዲለ)

17/12/2019

ሰለስተ ካብ’ተን ቅድም ክብል ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ቅሉዕ ደብዳበ ብሓባር ጽሒፈን ዝነበራ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ማለት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስይዊ ለውጢ (ኤሃባደለ)፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን (ሰዲህኤ) ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ሓኤፍ) ዝተሳተፋሉ ህዝባዊ ኣኼባ ብዕለት 7 ታሕሳስ 2019 ኣብ ከተማ ኡፕሳላ (ሽወደን) ተኻይዱ ነይሩ።

ኣኼባ ብመእተዊ ቃል ኣቦ መንበር ናይ’ቲ ነቲ ኣኼባ ዝጸውዐ ኤርትራዊ ማሕበር ንደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኡፕሳላን ከባቢኡን ዶር ተድሮስ ኣማኒኤል ኢዩ ተኸፊቱ። ዶር ተድሮስ ንተሳተፍቲ ኣኼባ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ድሕሪ ምቕራብ ብዛዕባ ሓቢርካ ምስራሕን ንመጻኢ ምጥማትን ዘለዎ ኣገዳስነት ኣመልኪቱ መብርሂ ሂቡ። ኣጀንዳ ናይ’ቲ ኣኼባ፡ ነቲ ቅሉዕ ደብዳቤ ንምጽሓፍ ዝደረኸ ምኽንያታትን ብዛዕባ ኣብ መጻኢ ክግበር ዘለዎ ሓባራዊ ስርሓትን ንምብራህ ምዃኑ ድሕሪ ምሕባር መራሕቲ ኣኼባ ነነብሶም ከላልዩ ዕድል ሂቡ።

ብድሕር’ዚ ሓው ነጋሽ ዑስማን፡ ኣቦ መንበር ኤሃባደለ፥ ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ሰዲህኤ፥ ሓው ዓወት ኣብርሃ፡ ሓላፊ ሓኤፍ ጨንፈር ስቶክሆልም ነብሶም ድሕሪ ምልላይ ብዛዕባ እቲ ኣጀንዳ መግለጺ ኣቕሪቦም።

እቲ ዘቕረብዎ መግለጺታት ነንሓድሕዱ ዝማላላእ ኰይኑ ነቲ ቅሉዕ ደብዳበ ንምጽሓፍ ዝደረኾም ምኽንያታት በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ገሊጾሞ።

  1. ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ውዕል ነህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ንጹር ከምዘይኰነ፥
  2. ንብይን ውዕል ኣልጀርስን ውሳኔ ኮሚሽን ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዘይ ቅድመ ኩነት ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ኢየ ኢሉ ከብቅዕ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ። ብኣንጻሩ ክልቲኦም መራሕቲ ንጉዳይ ዶብ ቀዳምነት ከም ዘይህብዎ ደጋጊሞም ምግላጾም፥
  3. ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ነቲ ኣብ መመረቓታ ናይ’ቲ “መናፈሻ ሓድነት” (Unity Park) ዝብሃል ማእከላይ መደበር ገዛእቲ መራሕቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ፡ ዘስምዖ መደረ ናይ ክልቲኦም መራሕቲ ቃል ምዃኑ ኣብ ቅድሚ 7 መራሕቲ መንግስታት ኣፍሪቃ ምግላጹን ንህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ደረጃ ምውካል ምብጽሑ ዮሃና ምባሉ፥
  4. ንፍልስፍና ምድማር ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ በዚ ፍልስፍና’ዚ እተን ቀደም ካብ ኢትዮጵያ ዝተገንጸላ ክምለሳ ኢየን ምባሉ፥
  5. ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝሃቦ ኣይከሰርናን፡ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን 2 ህዝቢ ኢዩ ዝብል እንተልዩ ታሪኽ ዘይፈልጥ ኢዩ ምባሉን ነቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣርእይዎ ዘይፈልጥ ፍሽኽታ፥ ፍቕርን ሕግብግብን ንህዝቢ ኢትዮጵያን ምርኣዩ ዘሕደረልና ሻቕሎት ኣብ ልዑላውነት ሃገርናን ምዃኑን ኣብሪሆም።

ብዛዕባ እንታይ ይገበር ዝብል ጉዳይ ድማ፦

  1. ቀዳምነታትና ሰሪዕና ክንቃለስ ከምዘለና ብምእማት እቲ ናይ ሎሚ ኣጀንዳና ውድቀት ምልካዊ ስርዓት ምዃኑ ብምስማር፥ ነቲ ናይ መጻኢ ወይ መሰጋገሪ መድረኽ ድማ ካብ ሕጂ ምድላዋትን መጽናዕትን ክንገብር ከምዝግብኣና ኣስሚሮምሉ፥
  2. ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን በተን ዝሰማምዑለን ነጥብታት ሓቢሮም ክሰርሑ ከምዝግባእ ኣዘኻኺሮም፥
  3. ተመሳሳሊ መደብ ዕዮታት ዘለዎም ውድባት ክጸናበሩ፥ ፍልልያት ዘለዎም ድማ ኣብ ዝሰማምዕሉ ነጥብታት ዝተመርኰሱ ጽላል ወይ ጽላላት ከቑሙ።
  4. ኣብ ዲፕሎማስያዊ፡ ህዝባውን ዜናውን መዳያት ብሓባራዊ መደባትን ሓባራዊ ሽማግለታትን ክሰርሑ ከምዘድሊ፥
  5. ንሕሉፍ ከም መምሃሪ እምበር ኣብኡ ምንባር ከምዘየድሊ ድማ ኣስሚሮምሉ።

ኣብ መደምደምታ፡ ናይ ሕቶን መልስን ዕድል ተዋሂቡ። ሓው ተድሮስ ኣማኒኤል ድማ፡ ንኣኼበኛታትን ወከልቲ ውድባትን ብምምስጋን ኣኼባ ዓጽይዎ።

ኤርትራዊ ማሕበር ንደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኡፕሳላን ከባቢኡን

ዕለት 16 ታሕሳስ 2019