http://ascenteq.com/project/epdp

ኤርትራ ሃገርና በብዓይነቶም ዕምበባ መሮርን ንመሬት ዘወቅቡን ዘማዕርጉን ተፈጥሮኣዊ ኣዝርእትን ኣለዉዋ። ምስዚ ኣብ መሬት ኤርትራ ዝቕመጡ ዝተፈላለየ ሃይማኖት ዝእምነቶም፥ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝዛረቡን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣውራጃታት ዝነብሩን፥ ከምኡ እውን እንዳታት ዝሓቘፍ ብዙሕነት ዝግለጽ እንብሎ ዘለውዋ እያ። እዚ ብዙሕነት እዚ ከኣ ነቲ ፍልልያት ልክዕ ከምቲ ዕምበባ መሮር ንመሬት ዘመልክዖ ንህዝቢ ኤርትራ ዘመልክዖ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ከኣ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ክብርቲ ሃገሩ ንምግሃድ ሓቢሩን ሰሚሩን ተቓሊሱ ዝተዓወተ።

ታሪኽ ብዘይ ኣሉታን እወንታን ኣይፍጸምን እዩ። ስለዝኾነ ከኣ እቲ ታሪኽ ንኹሉ ኣሕቢሩ እዩ ዘዘንትዎ ወይ ዝስንዶ። ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ኣብ ሕሉፍ ምንባር ገዲፍና ኣብ ናይ መጻኢ ነቋምት ዝብል ይዝረብን ይጸሓፍን እዩ። እወ! ሕሉፍ ክቕየር ዘይከእል፡ ዘይጠፍእን ዘይሕከኽን ምዃኑ ንግንዘብ ኢና። ግን ከኣ ዋላ ጸጸኒሕና ንዛረበሉ እምበር ናትና ሽግር ኣይኮነን እንስከሞ ይኹን እንሕተተሉ ሓላፍነት እውን የለን። ስለዚ ነቲ ሕሉፍ ክንደግሞ ደኣ ኢና ዘይብልና እምበር  ክንልውጦ ኢልና ህርድግ እንተበልና ከምዘይንኽእል ርዱእ እዩ።  ግን ከኣ ብኡኡ ተዋሒጥና ክንነበር እንተዀንና ንሕና ውን ክንልወጥ ስለዘይንኽእል ኣእምሮና ከም ዝድንዝዝ ውሁብ እዩ።

እዚ ናይ ኣእምሮ ምድንዛዝ ዝስዕቦ ብልሽውና ከኣ እዩ ነቲ ንቕድሚት ኣብ ክንዲ ንስጉምን ንቀራረብን እንረሓሓቕ። ንሓቂ ክሒድና ንጭብጢ ዘይብሉ ክንኣምንን ክነእምንን እንገብሮ ጻኦሪ እዩ እቲ ቀንዲ ሽግር ዝፈጥር። እዚ ከኣ ነቲ ህልውን መጻእን ዕድላትና በቲ ንሱ ዝጠልቦን ዝገዝኦን ኩነታት ምኽታል ገዲፍና፥ ኣብ ሕሉፍ እሞ ከኣ ፍታሕ ክነምጸኣሉን ክንቅይሮን ዘይንኽእል ንምርኰስ። በቲ መጻኢ ኣብ ክንዲ ንጭነቕ በቲ ዝሓለፈ ዝፈላልየና ክነሳውርን እሞ ከኣ ንሕና ብዘይፈጸምናዮ ንሃልኽ:: እቲ ሕሉፍ ተረኽቦታት ዝተፈጸመሉ ኩነታት እንድሕሪ ተረዲእና፡ ንሱ ክንመሃረሉ እኹል መኾነ። ወገሐ ጸብሐ ኣሉታዊ ተዘክሮታት ብምድጋም ፍታሕ ናይ ህልዊ ወይ መጻኢ ክርከብ ኣይከኣልን እዩ። ብእንጻሩ ንስኻ ኣተሓሳስባኻ ክትልውጥ ስለዘይከኣልካ በቲ ዘይልወጥ ሕሉፍ ተገዚእካ ፍታሕ ክተናዲ ትህንደድ። ብሕሉፍ ምስ እንግዛእ ከኣ ኣእምሮና ሓቂ ናይ ምድላይ ወይ ይቕረ ናይ ምባል፡ ምትዕራቕን ሕድገት ምግባርን ፈጺሙ ዘይሕሰብ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣእምሮና ብኽፍኣትን ምፍልላይን ይመልእ እሞ እቶም ዝተጠቕሱ ሃነጽቲ ሓሳባት ቦታ ኣይህልዎምን። በዚ ምኽንያት እቲ ኣብ ሕሉፍ ጠቢቕካ ምንባር ነቲ ህልዊ ዘቋስልን፥ ነቲ ቅኑዕ ዝምድና ክፍጠር ዝኽእል ዝጐድእን እዩ ክኸውን እምበር ትምህርቲ ኣይክውንን እዩ። ስለዚ ኩሉ ቀልብና ብዛዕባ መጻኢ ክንጭነቕን ንናይ ዝሓለፈ ስምብራት ይኹን ማህሰይትታት ንኸይድገምን ደኣ ክንጽዕር ኣሎና እምበር ህልዊ ዝፈጠሮ ጸገም ኣይኮነን። ካብ ሕሉፍ ወጺእና ንነፍስና ክንልውጥ እንተዘይክኢልና ኣብ ንሕናን ንሶምን፥ ተዋሒጥና ኣእምሮና ንምሕዳስ ኣይዳሎን፥ ንሽግራት ኣብ ምፍታሕ ኣይነድህብን ወዘተ።

ንሕሉፍ ክንዝርዝርን ክንዛረበሉን ተመሊስና ከኣ ክነስተንትነሉ እንከሎና ኣብ ጉዕዞና ዓጋቲ ተራ እዩ ክህልዎ። ልክዕ እዩ ንሕሉፍ ክነጽንዖን ክንርድኦን እንከሎና ኣብ ሎሚ ኮይና “ንሕና መን ኢና?” ንኽንምልስን ናበይ ገጽና ኢናኸ እንምርሽን ንምርዳእ ይሕግዘና እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ኣሉታዊ ሸነኹ ሒዝና ወገሐ ጸብሐ ክንዛረበሉ ንግላዊ ስምዒትን መንፈስ ምፍልላይን ዘራጉድ ጥሩምባ ምንፋሕ እዩ። እቲ ሕሉፍ ክንመሃረሉ ዝግባኣና እኮ ንሓቀኛ ጉዳያት ተረዲእና ነቲ ህልዊ ዝምድናን ምትእስሳርን ደቂ ሰባት ምእንቲ ከየበላሹ እዩ። ምኽንያቱ ነቲ ኣብ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ጉዳያት እንታይ ክንረብሓሉ ኢና ዝብል ቅድመ ኩነታዊ ምርምር ዘድልዮ እዩ። እቲ ቀንዲ ተበግሶና ንሕሉፍ ክነጽንዕ ዝድርኽ ሓቂ ንምድላይን እእምሮና ከኣ ንኽፍኣትን ተንኮልን ቦታ ንኸይህቦም ንምጥንቃቕ እዩ።

ካብኡ ሓሊፉ ሕሉፍ ተመኩሮ ብጠቓምን ጐዳእን ፍጻመታት ዝግለጽ ታሪኽ እዩ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ንሕሉፍ ናይ ምብርባር ከኣ ሕማቕ ንምውጻእ ዘይኮነስ ነቲ ቅኑዕ መጻኢ ንምስሳን እዩ። እቲ እወንታን ጠቓምን ተግባራት እንታይ ነይሩ ኢና ቅድም ክንፈልጥ’ዩ ዝግበኣና። ምኽንያቱ ንህቢ እኮ እናነኸሰካ ኢኻ ነቲ ጥዑም ዝኾነ መዓር ትብርብር እምበር እቲ እትንከሶ ኣይኮነን ዘገድሰካ። ንህቢ ክትብርብር እንከሎኻ ንኸይትንከስ እንታይ ብልሓታት ትጥቀም ክትመሃርን ክትጥንቀቕን ይግባእ። ልክዕ እዚ ነቲ ኣሉታን እወንታ ዝተፈጸመ ታሪኽ ከኣ ክንፍትሾን ክንመራመረሉን ከሎና እቲ እወንታ ብዘይኣሉታ ክነብር ከምዘይከኣል ንርዳእ።

ነቲ ሕሉፍ ትምህርቲ ንቐስመሉ እሞ ንብድሕሪ ሕጂ ከመይ ምስ እንገብር እዩ እወንታዊ ዝኾነ ሓሳባትን ተግባራትን ክንሰንቕ ዝብል ጉዳይ ብተገዳስነት ክተሓዝ ዝግበኦ እዩ። እንተዘይኮይኑ ነቲ ኣሉታ ጥራሕ ወሲድና  ኣብ ናይ ሕነ-ምፍዳይ ክንጥቀመሉ እንተኾይና መደባትና ንበዓል ክፉእ ፍርዱ ኣብ እንህበሉ ደረጃ ኢና ሸታሕታሕ ክንብል። ስለዚ እቲ ሎሚ ክንገብሮ ዝግበኣና፡ ነቲ ሕሉፍ ዝፍውስ ጥራይ ዘይኮነ ናብ ናይ ጽባሕ ጽቡቕ ዘማዕደወ ኣሳታፍን ሓቛፍን ግብራዊ ስጉምቲ ዝመርሓና ክኸውን ይግባእ።

በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሚክራስያዊ ለውጢ ከም'ቲ ልሙድ ንዝኽሪ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ምኽንያት ብምግባር፡ ሰፊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ  ዝነበሮ ሰሚናር ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ብ24 ሰነ 2017 ኣአንጊዱ። እዚ ሰሚናር ብዓይነቱ ፍሉይ ዝገብሮ ናይ ዝሓለፉ ሕልኽላኻት ቃልሲ  ንጎድኒ ገዲፍና ንቕድሚት ብምጥማት ከመይ ጌርና ናብ ትግባረ ንሰጋገር ዝብል ገጂፍ ኣርእስቲ  ሰፊሕ መብሪሂ ሂቡሉ፡

ኣቶ ክብሮም ኣስዒቡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ህዝብና ዘድልዮ ዘሎ፡ ብሓያል ወዳበን ምትእምማንን ናብ ተግባራዊ ቃልሲ ዝመርሖን ነቲ ኣብ ፈቐዶ ጎዳጉዲ ብዘይ ዝኾነ ወሳነ ቤትፍርድን መሰልን ሎሚ ዶ ጽባሕ ካብ ጸልማት ይወጽእ ኢሉ ሃንቀው ዝብል ዘሎ ህዝቢ ከነድሕኖ እዋኑ ሕጂ ምዃኑን፡ ይጽነሓለይ ዘይበሃልን ግዚኡ ከምዝኣኸለን ኣብሪሁ።  

ኣቶ ክብሮም ነታ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንታት  ኣብ ዓዲ እንግሊዝ 24 ደርቢ ዘለዎ ፓላሶ፡ እሞ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰዓት ዝነደደት ከም ኣብነት ብምምጻእ፡ ሃገርና ኤርትራውን ሕጂ ስጉምቲ ወሲድና እንተዘይድሒንናያ ልክዕ ከም'ታ ፓላሶ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ከየርከብናያ  ክትበታተን ልዑል ተኽእሎ ከምዘሎ ወሲኹ ኣብሪሁ።  

ኣስዒቡ ኣቶ ክብሮም ብመጽናዕቲ ዝተደገፈ ናብ ተግባራዊ ቃልሲ ዝወስድ ውጥን ተወጢኑ ከምዘሎ ሓቢሩ። እዚ ተወጢኑ ዘሎ መደብ ብዓይነቱ ፍሉይን ብውሽጥን ብደገን ሓያል ናይ ህዝቢ ደገፍ ዘለዎ ከምዝኾነ ገሊጹ። ኣብዚ ፍሉይን ታሪኻውን መደብ ኩሉ ደላይ ለውጢ ኣባል ውድብ ይኹን ካልእ ብማዕረ ዘሳትፍ ስለዝኾነ በቲ ኣጋጣሚ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብዚ ፍሉይን እዋናውን መደብ ብዝጥዕሞ ክሳተፍ ማለት ብግዜ፡ ብንዋትን ብሞራልን ተሳትፍኡ ከዛይድ ጸዊዑ። 

ቐጺሉ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ጸላኢና ከነለሊ ከምዝግባእናን፡ ህግድፍ ዝበሃል ፓርቲ ኣብ ግብሪ ከምዘየለን፡ ኣረኣእያናን ኣተኩሮናን ን ኢሰያስ ስልጣኑ ናብ ህዝቢ ከረክብ ብውሽጥን ብደገን ጽቕጢ ምግባር እቲ እንኮ ኣማራጺ ከምዝኾነ ኣዘኻኺሩ።   

ኣብ መወዳእታ ኣቶ ክብሮም ነዚ ሃገራዊ ወፈራ ኩሉ፡ሰብ እጃሙ ከበርክት ብምጽዋዕ እንተዘየለ ግን ናይ ታሪኽ ተሓተቲ ከምዝኾና፡ ብምዝኽኻር ካብ ህዝቢ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ብዘዕግብ መሊሱ። ተጋባእቲ ከኣ በዚ ወጺኡ ዘሎ ሓድሽን እዋናውን ሃገራዊ ወፈራ ዘለዎም ተስፋን ኣብ ትግባረ ክሳተፉ ቁሩባት ምዃኖም ኣስሚሮም።

በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት 24 መዓልቲ ናጽነት ምኽንያት ብምግባር  ብ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ህዝባዊ ግንባር ነበር  ኣቶ የማነ ተኽለገርጊሽ ተመሳሳሊ ሰሚናር ከምዘካየደ ዝዝከር እዩ።

በይ ኤርያ ኤርትራውያ ን ደሞክራስያዊ ለውጢ
ኦክላንድ ካሊፎርንያ
25 ሰነ 2017

ቤት/ጽ ዜና ሰዲህኤ

በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሞክራስያዊ ለውጢ ብምኽንያት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ምስ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኣባላቱን ነበርትን በይ ኤርያን ብምዃን ቀዳም 20 ግንቦት 2017 ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ካብ ሰዓት 2፥00 ክሳብ ሰዓት 6፥00 4 ሰዓት ዝወሰደ ብ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ህዝባዊ ግንባር ነበር ተጋዳላይ የማነ ተክለገርጊሽ ዕውት ህዝባዊ ሰሚናር ኣካይዱ ። እቲ ሰሚናር ከም'ቲ ልሙድ ብ ዝኽሪ ሰማእታት ሃገርና እዩ ጀሚሩ ዲሒሩ መሪሕነት ቦርድ ናይ ዝሓለፈ 5 ኣዋርሕ ገምጋም ስርሑ ብመልክዕ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። እዚ ሰሚናር ብዓይነቱን ትሕዝትኡን ፍልይ ዝበለ እዩ ኔሩ፡ሓደ ካብቲ ፍሉይ ዝገብሮ ብ በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተዳለወ ን ገለ ክፋል ካብ'ቶም ን ኣስታት 50 ዓመታት ዝተቓለሱ ገዳይም ተቓለስቲ ማለት ኣብ ዕሸል ዕድሜኦም ን ሃገራዊ ናጽነት ድሓር ድማ ን ሃገራዊ ሓርነት እጅጌኦም ሰብሲቦም ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝቦም ኮይኖም ዝቃለሱ ዘለው ከም መርኣያ ዘለዎ ክብርን ኣድናቖትን ንምንጽብራቕ ን 10 ተጋደልቲ ናይ ክብሪን ኣድናቖትን ምስክር ወረቐት ዓዲሉ። ብድሕሪኡ ዝቐጸለ ናይ'ቲ ዕለት ቀንዲ ትሕዝቶ ኮይኑ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ህዝባዊ ግንባር ነበር ተጋዳላይ የማነ ተክለገርጊሽ ኣብ'ታ "ሳሕል ኬድና እንታይ ኣምጺእና" ትብል ሓዳሽ መጽሓፉ ምርኩስ ብምግባር ህግደፍ፡ ን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ንሓድሕዱ ንኸይሰማማዕ ብ ኣውራጃን ሃይማኖትን ኣሳቢቡ ክገማምዖን ብኡ ኣቢሉ ከኣ ኣብ ሓደ መኣዲ ኮይኑ ብሓባር ንኸይቃለስ ዝገብሮ ዘሎ ሸርሕታት ክነቕሓሉን ልዕሊ ዝኾነ ግዜ ሓባራዊ ቃልሲ እቲ እንኮ ኣማራጺ ከምዝኾነ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ብተወሳኺ ተጋዳላይ የማነ ብሕጂ ዝጽበየና ዘሎ ዕማም ቀሊል ከምዘይኮነን ብፍላይ መንእሰያት ነዚ ቃልሲ ንምዕዋት መሪሕ ተራ ክጻወቱ ከምዘለዎም ኣተሓሳሲቡ። ኣስዕብ ኣቢሉ ተጋዳላይ የማነ ከምዚ ናይ በይ ኤርያ ዓይነት ውዳበ ኩለን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ዝሳተፍኦ ህዝባዊ ሰረት ዘለዎ ምንቅስቓስ ክድንፍዕን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ዘለው ደለይቲ ፍትሒ ክስዕብዎን እዚ ዓይነት ውዳበ ከኣ ኣብ ምውዳቕ እቲ ስርዓትን ኣብ ምንቃሕን ምውዳብን ሕብረተሰብ እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ ከምዝኾነ ኣስሚርሉ።

Part 1: https://www.youtube.com/watch?v=gYYfdoLJ1Lo&feature=youtu.be
Part 2: https://youtu.be/PcwRLOnD6gc

ኣብ መወዳእታ ብህዝቢ ንዝቐረበሉ ሕቶታት መሊሱን ሃናጺ ሪኢቶታትን ለበዋታትን ተቐቢሉ፡ በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ን የማነ ተክለገርጊሽ ፈላሚ ዑደት ሰሚናሩ ብ በይ ኤርያ ምጅማሩ ልዑል ክብርን ሓበን ይስመዓና፡ ከም መርኣያ ሓጎስና ኸኣ ነዚ ዝገበሮ ዘሎ ታሪኻዊ ዑደት መዘከርታ ዝኾኖ ብ በይ ኤርያ ዝተዳለወሉ ምስክር ወረቀት ተቐቢሉ።

በይ ኤርያ ኤርትራውያን ን ደሞክራስያዊ ለውጢ ዘተን ሰሚናራትን ምክያድ ኣብ ምንቓሕ ሕብረተሰብ ዓቢ የራ ከምዘለዎ እምንትኡ ስለ ዝኾነ ከምዚ ዓይነት ሰሚናት ኣብ ግዜ ህዝባዊ በዓላት ካብ ዘካይድ ድሮ ሓደ ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ።

ሓድነትና መሰረት ዓወትና እዩ።
በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ለውጢ

ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ፡ ተሓኤ ብሰንኪ ውግእ ሕድሕድን ውሽጣዊ ጸገማታን ሜዳ ኤርትራ ለቒቓ ናብ ሱዳን ምስ ኣተወት፡ “ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ” ዝብል ስም ሒዛ እያ ቀጺላ። ኣብቲ እዋን  ተሓኤ ብዓባያ ኣብ ሰለስተ ጉጅለታት ተመቕለት። ነቲ ብጉባኤ ዝተመርጸ መሪሕነት ብጉባኤ ክወርድን ኣብ ህዝቢ ቀሪቡ ክሕተትን ስልጣኑ ከረክብን  ሕጋዊ ብምንባሩ ብምእማና ካብተን ዝተረፋ ክልተ ጉጅለታት ጸብለል ኢላ ዝወጸት ነበረት። ህዝቢ እውን ነዚ ሓፈሻዊ መስመር ወይ ከኣ ብዓረበኛ “ተያር ኣልዓም” ብዝብል ስም ይጽወዓ ነይሩ።

ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዋላ ካብ ሜዳ ኤርትራ ትውጻእ እምበር፡ ምስቲ ኣብ ሜዳ ዝተረፈ ሓይሊ ህዝባዊ ግምባር ክትደጋገፍ ድልውቲ ነይራ። ነዚ ብተግባር ከተሰንዮ ከኣ ካብቲ መንግስቲ ሱዳን ሒዛቶ ዝነበረት ኣጽዋር ተሓኤ እቲ  ከበድቲ ብረት ንህዝባዊ ሰራዊት ንኽወሃብ ወሰነት። ቀጺላ ኣውን ሰውራዊ ባይቶ ምእንቲ ሃገራዊ ነጽነት ንምቅላስ ምስ ህዝባዊ ሰራዊት ሓቢራ ክትሰርሕ ናታ ስትራተጂካዊ ቦታ ንኽትሕዝ ሓቲታ  ተቐባልነት ግን ኣይረኸበትን።

ኣብ 1991 ህዝባዊ ሰራዊት ንመላእ ኤርትራ ተቖጻጺሩ መሬት ኤርትራ  ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ኣውጸኣ። ሓይሊ ሰውራዊ ባይቶ እናዓኾኸን እናዓበየን መጺኡ ህዝቢ እውን ክስዕቦ ምስ ጀመረ፡ ነዚ ብምርኣይ  ህዝባዊ ግንባር ብ1992 ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሰውራዊ ባይቶ፡ ንካልኣይ ግዜ  ሰፊሕ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ወሰደት። 

ድሕር’ዚ ሰውራዊ ባይቶ፡ ኤርትራ ነጻ ምውጻኣ ደገፋ ኣብ ልዕሊ ምግላጻ፡ ኣብ’ቲ ንኤርትራ ዝተቖጻጸረ ኣውንታዊ  ፖለቲካዊ መርገጻ ኣነጸረት። እቲ ፖለቲካዊ መርገጻ ከኣ “እቲ ዝተበገስናሉ ዕላማ  ነጻነት ኤርትራ ሽቶኡ ስለዝወቕዐ፡ ደጊም ብረታዊ ቃልሲ ኣብቂዑ ቀጻሊ ንሓርነት ምቅላስ እዩ” ዝብል ሓላፍነታዊ ውሳነ ወሰነት። ነዚ እውን ፖለቲካዊ ዋጋ ከፊላትሉ እያ። ምኽንያቱ በቶም ካልኦት ሓይልታት ነቲ ዕላማ ከም ምኽሓድ ስለዝተወስደ።

ብድሕሪ እዚ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተባርዐ ህዝቢ ዘይተጸበዮ ውግእ፡ ንስርዓት ህግደፍ ጠንጢኖም ምስ ዝወጹ እሞ ውድብ ዝመስረቱ ሓይልታት ህዝባዊ ግምባር ነበር ንሓርነታዊ ቃልሲ ሓቢርካ ንምቅላስ ብዝብል ምስ ሰውራዊ ባይቶ ርክብ ተጀመረ። ኣብ 2008 ከኣ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ናብ ሰልፊ ማዕበለት’ሞ ስለፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝብል ስም ሒዛ ወጸት። በዚ መሰረት ከኣ ምስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ክካየድ ዝጸንሐ ርክባት ኣብ 2010 ኮንፈረንስ ተኻይዱ ናይ ክልቲኡ ሰልፍታት መሪሕነታት ከምዘለዎ መሰጋገሪ መሪሕነት ክኸውን ተወሰነ። ኣብ 2011 ከኣ ቀዳማይ ሰልፋዊ ጉባኤ ተኻይዱ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ናብ ዝብል ሰፊሕ ሰልፊ ተሰግረ።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ምቛሙ ኣብ ክልቲኡ ሰልፍታት ዝነበረ ኣባል፡ “ሓቢርካ ምቅላስ ዝያዳ የዕውት” ዝብል ተረድኦ ሒዙ ተበጊሱ። እዚ ተባዕ ስጉምቲ ዝሓለፈ ውግእ ሕድሕድን ምንጽጻግን ዘሕደሮ ስንብራት ናይ ምሕዋይ ከቢድ ግና ድማ ኣድላይ ሓላፍነት ሒዙ እዩ ነቒሉ። ብዘይካዚ ኤርትራ ናይ ጀብሃ ወይ ናይ ሻዕብያ ጥራይ ዘይኮነትስ፡ ናይ ኩልና እያ ብዝብል ናይ ክልቲኤን ገዳይም ውድባት ታሪኽ እወንታኡ ይኹን ኣሉታኡ ናይ ኩልና ምዃኑ ምቕባልን ምኽባርን ግድን እዩ ዝብል ካልእ ኣገዳሲ ነጥቢ ነይሩ። እተን ክልተ ባንደራታት ሓንቲ ታሪኻዊት መለልዪት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፥ እታ ሓንቲ ከኣ  መለለዪት ናይ ሎሚ  ሃገረ ኤርትራ ብምዃነን ክልቲአን ክሳብ ህዝቢ ኤርትራ ሕገመንግስታዊ ውሳኔ ዝህበሉ ብሓባር ከም ምልክት ክንጥቀመለን ተሰማምዐ።

እቲ ናይ ስምረት ጉዕዞ ብብዙሕ መስርሓት ተጓዒዙ ኣብ ናይ ፍጹም ምጽንባር ተበጽሐ። ነቲ መስርሕ  ብዙሓት ክድግፍዎ ከለዉ፡ ዝነጽግዎን ዘይናቱ መልክዕን ስምን ዝህብዎን’ውን ነይሮም። ሕሉፍሓሊፎም ነቲ ተባዕ መስርሕን ውጽኢቱን ከም ካልኣይ ገጽ ናይ ህግዲፍ ኣምሲሎም ዝገልጽዎ’ውን ነይሮም እዮም። ሓለይቲ ታሪኽ ተሓኤ ወይ ህግሓኤ መሲሎም ዝቐርቡ’ውን ውሑዳት ኣይነበሩን።  ግብራዊ ውጽኢቱ ከምይ ነይሩ፡ ኣሎን ክኸውን እዩን ብዘየገድስ ብመትከላዊ ዓይኒ እቲ በተን ክልተ ሰልፍታት ዝተውስደ ስጉምቲ ቅቡል እዩ። ንመጻኢ እውን ኩሉ ዋጋ እናተኸፍሎ ክቕጽል ዝግበኦ እዩ እብል።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ንሓባራዊ ስራሕ ዝጽውዕ እማመ ዘርጊሑ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። እዚ እማመ እዚ ብትሕዝትኡ ኩሉ ክሰማማዓሉ ዝኽእል”ኳ እንተኾነ ዝጻረርዎ ውን ይህልዉ። እዚ እማመ እዚ ከስርሓና ይኽእል እዩ ካብ ዝብል እምነት ዝተበገሰ እምበር ናይ ዕብለላ መንፈስ ዘለዎ ኣይኮነን። እቲ ሰልፊ ካብዚ እማመ እዚ ዝሓሸ እንተቐረበ በቲ ዝሓሸ እማመ ክም ዝሰማማዕ እውን ኣብቲ መንፈስን ቀለምን ናይቲ እማመ ሰፊሩ ይርከብ።

እዚ ብሓባር ንምስራሕ ዝጽውዕ እማመ ኣርሒቕካ ብምሕሳብን ምርሕሓቕ ወጊዱ ምቅርራብ ዝተኸተለን እምበር ስለ ጭርሖ ዝተበገሰ ከምዘይኮነ ኩሉ ደላይ ለውጥን ፍትሕን ከስተብህለሉ ይግባእ። ሓቢርካ ምስራሕ ንገዛእ ርእሱ ኣካል ዲሞክራስያዊ መስርሕ እዩ። ስለዚ ብተግባር ኣሳኒኻ ክትጭርሓሉ ዝግባእ እምበር ዝቆናጸብ ኣይኮነን።

ልክዕ እዩ ኣብ ውድባት ኤርትራ ዝጸንሐ ሽግር ንፍልልያት ምምእካልን ምምሕዳርን ዘይምብቃዕ እምበር ዘገራጩ ዕላማ የለን። ምኽንያቱ እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ ደምበ ተቓውሞ ነዚ ምልካዊ ስርዓትን ኣተሓሳስባን ኣልጊስካ እቲ ሱር ነቀል ዝበሃል ናይ ስርዓት ለውጢ ምምጻእ ዝቃለስ እዩ። እቲ ሱር ነቀል ዝበሃል ለውጢ ነዚ መላኺ ስርዓት ኣልጊስካ ብዲሞክራሲያዊ ስርዓት ተኪእካ ፖለቲካዊ ለውጢ ምምጻእ ማለት እዩ። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዝገብኣና ጉዳይ ብኽንድዚ ዝኣክል ብዝሒ ውድባትን ሰልፍታትን ካብቲ ናይ ቀደም ህልኽ ንኽውጽእ እንተዘይክኢሉ ነቲ ፖለቲካዊ ለውጢ እንብሎ ብኣፍ እምበር ብተግባር ክንገጥሞ ከምዘይከኣል እነሆ እቲ ግዜ ይሕብር ኣሎ።

ቂምን ጽልእን ሒዝና ንቕድሚት ክንስጉም ኣይንኽእልን ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ እንደልዮ ለውጢ ዘደናጒን ዝዕንቅፍን እዩ ክኸውን። ኣብዚ እቲ ፍልልያትና ክነመሓድሮ እንተዘይበቒዕና ኣብቲ ናይ ትማሊ ሓሸውየ ተሸኺልና ንሃገርን ህዝብን ክነድሕን ከምዘይንኽእል ክንርዳእ የድሊ። እቲ መንገዲ ዓወት ሒዝና ክንምርሽን እቲ ዓወት እውን ናይ ኩልና እምበር ንናይ ሓደ ፍሉይ ብሄር ወይ ሃይማኖት ወይ ኣውራጃ ከምዘይከውን ንምግባር ሓባራዊ ዘሰማማዓናን ንኤርትራዊ ማዕርነት ዘውሕስን ሃገር ዘበልጽግን፥ ህዝቢ ተጠርኒፉ ጉዳይ ሃገሩ ዘከታትልን ንሓበራዊ ፍታሕ ዝርኢ ክኸውን ኣለዎ።

ነዚ ንምብቃዕ እቲ ናይ ሎሚ ዕማም ምስቲ ናይ ጽባሕ ክተሓዋወስ ኣይግባእን። እዚ ማለት እቲ ናይ ትማሊ ንሎሚ ዝዕንቅጽ እንተኾይኑ ኣብኡ ኣይንጸመድ። ነዚ ናይ ሎሚ ምጥማት ገዲፍና ንናይ ጽባሕ ንቋመት እንተዀንና ኣብ ግዜኡ ዘይሓለወ ውድድር እምበር ኣብ ሓባራዊ ስራሓት ክንጽመድ ኣየኽእለናን እዩ። እቲ ናይ ሎሚ ዕማምና ንምልኪ ምልጋስ ቀዳምነት ዝህብ ዕማም እዩ። እቲ ካልኣይ ዕማም ከኣ እቲ ሓላፍነት ናይ ህዝቢ ወይ ከኣ ልኡላውነት ህዝቢ እዩ። ስለዚ እቲ ድሕሪ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝስዕብ ዕማም ናይ በይንና ዘይኮነ ናይ ህዝቢ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። ነዚ ኣሚና ሎሚ ናይ ሓባር ስራሓት ምስ እነካይድ እቲ “መን እዩ” ክዕብልል፥ ወይ እውን ኣየናይ መጻኢ መትከልን ፖሊስን እዩ ዝዕወት ከባእሰናን ከፈላልየናን ኣይክእልን እዩ። እንተደኣ ጉዳይ ሓላፍነትን ምምራሕን ኮይኑ ከኣ ናይ ህዝቢ ውሳነ ምዃኑ ኣሚንና ንቀበል።

እዚ ንምልኪ ምልጋስን ድሒሩ ዝስዕብ ዕማምን ክንደዋውሶ እንተዀና ግን ንመንገዲ ዓወት ብጭራኣ ዝሓዝናያ እያ ክትከውን። ምኽንያቱ ኣብዚ እቲ መንፈስ ናይ ውድድር፥ ናይ ምንጽጻግ፥ ምዕብላል፡ ምጥርጣርን ዘይምትእምማን ዝነግሰሉ እዩ ክኸውን። ስለዚ ደምበ ተቓውሞ ካብ ዘፈላልዮ ነገራት ዘቀራርቦ ነገራት ይበዝሕ፥ እዚ ዘቀራርቦ ነገራት ከኣ ብመንፈስ ንኡስ ምስሕሓባት ክዕገት ኣይግባእን። ደምበ ተቓውሞ ዘመሳሰልን ዘይመሳሰልን መደብ ዕዮ ከም ዘለዎ ርዱእ እዩ። እቲ መርገጻት ዝመሳሰል ይኹን  ዘይመሳሰል እተን ውድባት ግና ኩለን ሃገራውያን እየን። እዘን ብዝሓዘኦ ፖሊሲታት ዝመሳሰላን ዘይመሳሰላን ውድባት ወይ ሰልፍታት ጽባሕ ንግሆ ኣብ ቅድሚ እቲ ህዝቢ እየን ፍርደን ዝረኽባ። እዚ ማለት በቲ ብውሳነ ህዝቢ ዝሕንጸጽ ቅዋም ኣቢሉ እዩ ዝፍታሕ። ይኹን እምበር ሓቢረን  ሽግረንን ሽግር ሃገርን ህዝብን ክፈትሓ ዝኽልክለን የለን።

ሎሚ ብሓባር ምስራሕ ጥራሕ እዩ ነዚ ምልኪ ዘልግስ። ኣብ ደምበ ተቓውሞ ናይ ብሄር፡ ሃይማኖትን ዕልማናውን ዝብል ስለስተ ስርርዓት ከምዘሎ ንኹልና ብሩህ እዩ። ይኹን ምበር ሓደ ነቲ ካልእ ስዒሩ ወይ ኣግሊሉ ዓወት ወይ ለውጢ ከምጽእ ከምዘይክእል ርዱእ እዩ። ምኽንያቱ በቲ ናቱ ዕላማን፥  ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ንምዕዋት ዝብል መንፈስ እንተልዩ እዚ ሓላፍነት ናይ ህዝቢ ደኣ እምበር ናይ ወድባት ኣይኮነን ። በዚ መሰረት ከኣ እዩ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ስርዓት ምስ ኣውደቕና ጥራሕ ኢና እቲ እንደልዮ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮታት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ከነቕርቦ እንከለና እዩ ክዕወትን ዘይክዕወትን ዝኽእል ዝብል እምነት ኣለዎ።

ከም እምነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ እዚ ናይ ብሄር ወይ ናይ ሃይማኖት ውደባ ኣብቲ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት እዩ ናይ መወዳእታ መልክዑ ዝሕዝ። ይኹን እምበር ዝኾነ ውድብ ነቲ ካልእ ውድብ በዝን በትን ተጐዓዝ ኢሉ ፍቓድ ዝህብ ወይ ዝኽልክል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ እገለ ውድብ ንመሰል ብሄር ይኹን ሃይማኖት ኣይኣምንን እዩ እንዳበለ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ክጥቀመሉ ዝደሊ ሓይሊ ግን ኣይሰኣንን እዩ። ብዝኾነ እዚ እማመ እዚ ኣብ ቅድሚ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ቀሪቡ ኣሎ። ንኹልና ዝጥርንፍን ዘሰማምዕን ካብዚ ዝሓሸ እንተተረኺቡ ወይ ዝጐደለ ኣለዎ እንተተባሂሉ እውን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንሃገርን ህዝብን ዘድሕን ደኣ ይኹን እምበር ንኽቕበል ድልው እዩ። ስለዚ ኩልና ናይ ቃልሲ ምሕዝነትን ብሓባር ናይ ምስራሕን መንፈስ ክንድልብ የድልየና።

ሰውራ ኤርትራ ክብገስ እንከሎ ዕላምኡ ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእትን ነቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዘተኣታተዎ ደቛስን መዝማዝን ስርዓተ ምሕደራ ንምልጋስ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ንሰውርኡ ብምሉእ ልቡን ቀልቡን ዘለዎ ንዋትን ጉልበትን ከይበቐቐ ሓብሒቡ ናብ ዓወት ኣብጺሑ እዩ።  እንተኾነ ነቲ ሰውራ ብኣግኡ ክከታተሎ፡ ክቆጻጸሮን ክእርሞን ኣብ ናይ ምውሳን ሱታፌ ስለዘይነበሮ እቲ ስርዓተ ምሕደራ ካብቲ ቅድም ዝሓሸ ከምዘይኮነ እነሆ ብዓይንና እንርእዮ ዘሎና እዩ።

ልክዕ እዩ ኤርትራ ነጻነታ ተጎናጺፋ ኣብትሕቲ ኣሰቃቒ ምልኪ ትካየድ ኣላ። እቲ ጐዲሉ ዘሎ ህዝቢ ዝመረጾ መንግስቲ ስለዘየለ፡ ህዝቢ ጌና ይጭቈንን ኣደራዕ ይወርዶን ስለ ዘሎ እዩ። እወ! ህዝቢ ንዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ብሃንቀውታ እዩ ዝጽበዮን ዝደልዮን። ግናኸ እዚ ብዘይ  ተሳትፎኡ ከመጽእ ዝጽበ እንተኾይኑ ኣዚዩ ዝገደደ ሽግር እዩ ከጓንፎ።

ድሌት ህዝቢ  ምስቲ ዝካየድ ለውጢ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝምነዮ ክወሃሃድ እንተኾይኑ ሓላፍነቱን ግቡኡን ክፈልጥ ኣብ ፖለቲካ ክሳተፍ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ፖለቲካ ምስታፍ ማለት ህዝቢ ብምሉኡ ኣብ ሰልፍታት ኣባል ክኸውን ዘይኮነ፡ እቲ እተን ሰልፍታት ሒዘንኦ ዘለዋ መደብ ዕዮ ንጥቕሙ ዲዩ ንጉድኣቱ ፈልዩ ክፈልጥ ይግበኦ። ምስ’ዚ ተተሓሒዙ ወይ ክነጽጎ ወይ ሞራላውን ንዋታውን ደገፉ ክልግሰሉ። ብፍላይ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ዝርከብ ህዝቢ ተተመሊሱ ብጨቈንቲ ስርዓታት ከይደሃኽን እቲ መንግስቲ ናተይ እዩ ዝብሎ ክመርጽን ክቆጻጸርን ግዴታኡ ምዃኑ ክርዳእ ማለት እዩ።

እዚ ጉዳይ  ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር፡ ነዚ መላኺ ስርዓት’ዚ ንውሑዳት ሒዙ፡ ንዝበዝሑ ኣካል ሕበርተሰብ ከም ድላዩ ገይሩ ክጭቁኖን ክገዝኦን እንከሎ ሱቕ ኢሉ ከም ተዓዛባይ ጥራሕ ክጽበ ኣይግባእን። ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ደቁ፥ ጉልበቱን፥ ንብረቱን እንተላይ ህይወቱ ዘወፈየ፥ ሎሚ እውን ካብዚ ንላዕሊ ነዚ ምልኪ ናብ ራህዋ ንምቕያር ዝያዳ ክረባረብ ዝግበኦ ምዃኑ ክግንዘብ ኣለዎ።

ነዚ ኣብ ኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ መላኺ ስርዓት ንምቕያር ሓላፍነት ናይ ሰልፍታት፡ ውድባትን፥ ማሕበራትን ወይ ምሁራት ጥራሕ ዝምልከት ኣይኮነን። እቲ ህዝቢ ነቲ ዝኸይድ ፖለቲካዊ ቃልሲ ምእንቲ ከሕይሎ፥ ክድግፎን፥ ከጽንዖን፥ ክሳተፍን ክነጥፍን ኣለዎ። ውድባትን ሰልፍታትን ነናተን ርእይቶታትን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮታትን ኣለወን። እዚ ግን እቲ ህዝቢ ብዝግባእ ተኸታቲሉ ክግስጽን ደገፈታኡ እንተስ ክህብ ወይ ክነፍግ ኣለዎ እምበር፡ ተዓዛቢ ክኸውን ኣይግበኦን። እቲ ለውጢ ዋንኡ ህዝቢ ምዃኑን እቲ ህዝቢ ነዚ ለውጢ ኣብ ጠቕሙ ዲዩ ኣይኮነን ክውዕል ክከታተል እምበር ናይ ስቕ መርገጽ ክሕዝ ኣይግባእን። ህዝቢ ኣብ ፖለቲካ ክሳተፍ እንከሎ፥ ነተን ኣለዋ ዝበሃላ ሰልፍታት ነዚ መላኺ ስርዓት ንምውዳቕ ሓቢረን ክቃለሳን፥ ሓባራዊ ሃገራዊ ራኢ ክውንናን ክደፋፍእን ደራኺ ሓይሊ ናይ ዓወት ክኸውን መበቐዐ። ከምዚ ክግበር እንከሎ እቲ ሽግር ኣማራጺ ፍታሕ ንምርካብ መቐለለ። ስለዚ ስቅያት ህዝቢ መዐለቢ ክረክብ እንተኾይኑ ህዝቢ ኣብ ፖለቲካ ክዋሳእን ክሳተፍን ናይ ግድን ይኸውን።

ህዝቢ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት ሱታፌ እንተዘይብሉ ነቲ ዝሕንጸጽ ፖሊሲ ኣብ ረብሓኡ ከውዕሎ ኣይክእልን። ስለዚ እቲ ህዝቢ ናጽነቱ ይምንዛዕ እሞ ኣብክንዲ እቲ ስልጣን ዋንኡ ንሱ ምዃኑ ኣሚኑ ነቲ ስርዓት ምቕያር ተጸባዪ ይኸውን ።

ስለዚ ስርዓት ኣብ ምውዳቕ ሓላፍነትን ተሳትፎን ህዝቢ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ቀንዲ ዕላማ፡ ህዝቢ ዝቆጻጸሮ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ምምስራት እዩ። እዚ ከኣ ነቲ መሰረታዊ ዝኾነ መሰላት፡ ናጽነትን ልኡላውነትን ህዝቢ ንምክልኻል እዩ። እዚ ምክልኻል’ዚ እቲ ህዝቢ ኣብ ዝኾነ ይኹን ንጥፈታት፡ ማለት ኣብ ኣኼባታት፥ ሰላማዊ ሰልፍታት፥ ምርጫታትን ንሰልፍታትን ንዋታውን ሞራላውን ድገፋት ምብርካት ኣብ ዝኣመሰሉ ክሳተፍ ኣለዎ። በዚ ኣቢሉ ከኣ እዩ ነቲ ኣብ ሃገሩ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካ ክከታተሎን ክቆጻጸሮን ቅኑዕ ኢሉ ዝኣመነሉ ምርጫኡን ክወስድ ዘኽእሎ።

ኣብቲ  ብዕለት 10-06-2017 ብግዱሳት ደቂ ኣንስትዮን፣ ብኣባላት ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራን ተዳልዩ ድራር ውጉኣት መደበር ከሰላ  ምስዮት  በዓል  ብዓወት ተዛዚሙ። ኣብ ኣዳራሽ  ዛልባው ጋሉስ ቫርተ  ከተማ ፍራንክፈርት ካብ ሰዓት 16.00 ክሳዕ 23.00  ንእዋናዊ  ሃለዋት መደበር ከሰላ  ዘንጸባርቕን፣ ዝገልጽን ተንቀሳቓሲ ስእሊ ተሰንዩ  ከም  ዘምሰየን፣ ዝበዓለን  ዝመጸና ሓበሬታ እነሆ።

ኣብዚ ዕዉት ምስዮት እዚ ብመሰረት ናይቲ ዝተራእየ ሓብሬታን፣  ዕዱማት ብዛዕባ ህሉው ኩነታት መደበር ኣልዒሎም እዚ መደበር እዚ ካብዚ ዘለዎ ኩነታት ባዕላቶም ዝናበርሉ መንገዲን ጥዑይ መነባብሮ ዝነብርሉን  ካብ ህዝቦም ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ካልኦት ዓበይቲ  ዜጋታትን፣ ዓበይቲ ገበርቲ ሰናያትን፣ገንዘባዊን  ንዋታዊን ብርኩት ሓገዝ ክረኽቡ ከም ዝክኣልን፣ ኣብ ርእሲኡ  ድማ እዚ ማሕበር እዚ ሓደስቲ ማሕበርተኛታት ተመዝጊቦም ንማሕበር  ከዳብርዎን፣  ብሰፊሕ ዘትዮምን  ርእይቶታቶምን ለበዋታቶምን ለጊሶም።

ብድሕሪዚ  ልብኻ  ኣብ ዝሃለወሉ ትሕዝቶኻውን  ኣሎ ከምዝብሃል  ገንዘባዊ ኣስተዋጽኦም ብምልጋስ 1200.00 ( ሓደ ሽሕን ክልተ ሚእቲን ኤውሮ)  ንመደበር ከሰላ ውጉኣት ሓርነት ተዋጺኡ ።

እዚ  ሸውዓተ ሰዓታት ዝወሰደ ዕዉት ናይ ድራር ምሸት በተን ነዚ ዘዳለዋን፣ ዘዳለዉን ኣካላት ዝቐረበ ምዑዝ ድራርን ዝስተን እኹል ትሩፍ ብምንባሩ ዝኣክል ብደስታን  ፈገግታን  ዋዛ  ምስ ቁምነገርን  ዘሰነዮ ምሸት ኮይኑ  ከም ዘምሰየ በዚ ኣጋጣሚ ነበስረኩም ።

ወዲ ሰብ ክፍጠር እንከሎ ብዘይካ ሳሕቲ ብገለ ሕማማት ተዘይተጠቒዑ፡ ምስ ምሉእ ጥዕንኡን ኣእምሮኡን እዩ ዝውለድ። ጎደሎ ዲዩ ምስ ምሉእ ጥዕንኡ ይወለድ ኣብ ቅድሚ ተፈጥሮኣዊ ሕጊ ኩሉ ባህሪያውን ሰብኣውን መሰላቱ ማዕረ እዩ። ይኹን እምበር ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ነናይ ገዛእ ርእሱ ደረት ከም ዘለዎ ርዱእ እዩ። ነታ ናቱ መሰል ንናይ ካልኦት መሰል ግሂሱ ዝፍጽም ብሕጊ ዘኽስሶ እዩ። እዚ መስመር ሕጊ ክጠሓስ እንከሎ እቲ ማዕርነት ይትንከፍ’ሞ ናብ ዘየድሊ ምፍሕፋሓት ገጹ የድህብ።

እቲ ሕጊ ጥሒሱ ክጎዓዝ ዝደሊ ነቲ ባህርያዊ መሰል ካለኦት ክጥሕሶ እንከሎ ስኽፍ ኣይብሎን። ብዝኾነ ግን ሕጊ ከይተጣሕሰ ንምትግብሩ ዝከኣል ኩነት፥ ወዲ ሰብ ክብሩ ሓልዩ ንኽብርን መሰልን ካልኦት ክሕሉ እንከሎ እዩ። ነቲ ሓባራዊ ክብርን መሰልን ዘይሕሉ፡ ግን ከኣ ነዓይ ጥራሕ ኣኽብሩኒ በሃላይ እንተኾይኑ ሽግር እዩ ዝፈጥር። ብፍላይ ከኣ እቲ ሕጊ ኣብ ልዕሊኡ ክትግበር እንከሎ ዝመሮ ኣካል ናይ ብሓቂ ንልዕልና ሕጊ ከኽብር ኣይክእልን እዩ።

ሕጊ ኩሉ ግዜ ሰባት ኣብ ነንሓድሕዶም ከይጓድኡን ከይተዓማመጹን ዝሕሉን ዝከላኸልን መንጎኛ ኮይኑ፡ ዝከባበሩሉ ሃዋህው ዝፈጥር እዩ። ሕጊ ልዕሊ ኩሉ ምዃኑ ኣሚንና ብኡ ክንግዛእ እንተዘይበቒዒና፥ እቲ ዘይምርድዳኣትን፥ ቅልውላዋትን፥ ናተይ እንተዘይሰማዕኩም ወይ ዘይተቐበልኩም ዝዓይነቱ ብሓባር ዘየንብር ኣተሓሳስባ እዩ ዝስዕርር። ኣብ ከምዚ ኩነታት፥ እቲ ሕጊ ካብ ዘይከበረ እቲ ፍታሕ ዘድልዮ ጸገማት ብፍንው ኣገባብ ይኸይድ እሞ ናብ ሃልክን ህልኽን ገጹ ብምኻድ ኣብ ክንዲ እወንታዊ ፍታሕ ኣሉታዊ ሳዕቤን እዩ ዘኸትል።

ዝኾነ ሽግር ፍታሕ ክርከበሉ ሕጊ ክኸበርን ክጸንዕን ኣለዎ። እቲ ሕጊ ክኸብር ኣለዎ ከበሃል እንከሎ ምዕማጽ፥ ኣድልዎን ሸለልትነትን ከምኡ እውን ነሓፍነት ክህሉ ኣይግባእን ማለት’ዩ። ንኹሉ ብማዕረ ዝቕይድ ሕጊ ካብ ኮነ ሕጊ ምኽባር ወይ ምምእዛዝ ማለት እወንታዊ ዝኾነ ክንሰርሕን ክንሓስብን እምበር ከም ቃሕታኻን ድላይካን ናብ ጸቢብ ጥቕማኻ ከምዝውዕል ናይ ምጥምዛዝ፡ ዘይምምእዛዝን ንግርጭት ብስልጡን ኣገባብ ንኽፍታሕ ዘይሕግዝን እዩ። ሓደ ካብቲ ኣፈታትሓ ግርጭት ድማ ነቲ ሕጊ ተማእዚዝካ ምኻድ እዩ። ምኽንያቱ ሕጊ እዩ ንሽግራት ናይ ምፍታሕ መግዲ ዝኸፍት። ሕጊ ምምእዛዝ ከኣ እዩ፡ ቅኑዕ ኣፈታትሓ ግርጭት ዝወልድ። እቲ ሕጊ ዋላ ኣንጻር ድሌትካ እንተኾነ፡ በቲ ነዓኻ ዝምእምኣካ ጥራሕ ክትሓስብ እንከለኻ ሕጊ ይጠሓስ ማለት እዩ።

ነቲ ብዛዕባ ሕጊ ዋላ ሓንቲ ዘይፈልጥ፡ ብሕጊ እንተዘይከድካ ኢልካ ዓቕሉ ክተጽብበሉ ኣድላዪ ኣይመስለንን። እቲ ሕጊ ዝፈልጥን ባዕሉ ኣብ ልዕሊ ባዕሉ ዝሓንጸጾ፡ ጥሕሰት ከዘውትርን ቀይዲ ክበትኽን እንከሎ ግና ዝግበኦ መቕጻዕትን መግናሕትን ክቕበል ናይ ግድን እዩ። ሕጊ ሓደ ሓባራዊ ዕላማ ንምዕዋትን ንምትግባርን እንሰማማዓሉ ግዴታ እዩ። ሕጋዊ ግደታ እዩ። ምኽንያቱ ንኹልና ብማዕረ ዝዳንየናን ወጻዒ መቕጻዕቱ ዝቕበለሉን ብምዃኑ ፖለቲካዊ ግደታ እዩ። ምኽንያቱ ብሕጊ ተቐይድና ንኹልና ዝተኣሳስረናን ዘርብሓናን ኣብ ምስራሕ ንዝመስረትናዮ ፖለቲካዊ ሰልፊ ቅኑዕነቱ ዘረጋግጽ ስለዝኾነ። ነዚ ፖለቲካዊ መስርሕ’ዚ ከኣ ካብዚ ሕጋዊ ግደታ ነቒልና፡ ውሳነታት ካብ ክመርሑና ኢልና ዝመረጽናዮም ኣካላት ተቐቢልና ኣብ ግብሪ ክነውዕል ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ንፍነውነትን ንናይ ገዛእ ርእስና ፍሉይ ረብሓን ጸቢብ ኣተሓሳስባን ክንብል፡ ነታ መራር ሓቂ ካብ ምቕባል ምድሕርሓር ቀይዲ በተኽነት እዩ ዘስዕብ።

ምምሕዳራዊ ውሳኔታት ካብቲ ሓፈሻዊ ዝተሓንጸጸ ሕጊ ከይወጸ ብናቱ መሳርሒታትን ቀየድቲ ዝኾኑ ነኣሽቱ ሕግታትን በቲ መሪሕነት ክሕንጸጽ ናይ ግድን እዩ። ነዚ ከኣ ኢና ካብቲ ሓፈሻዊ ሕጊ ነቒልና ነቲ ሓላፍነት ዝሃብናዮ መሪሕነት ክንምእዘዞ ናይ ግድን ዝኸውን። ጌጋ እንተልዩ ከኣ ነቲ መሪሕነት ኣብ ክንዲ ብስምዒት “ሆ” ዘበሃህሉኻ ጃንዳታት ምፍጣር፥ በቲ ግቡእ መስኖ ኣቢልካ ዕቃበኻ ምስማዕ ዝንፈግ መሰል ኣይኮነን። ካብኡ ወጻኢ ምኻድ ግና ነቲ ብሓባር ዝተለምካዮ ድሲፕሊን ይግህሶ እሞ ቃሕ ከከምዝበለና ክንውስንን ኣንጻር መሪሕነት ክንከይድን ንህንጠ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ደረት ስልጣን ሕውስውስ ነብሎ እሞ ነቲ ሓባራዊ ራኢና ዝጻባእን እቲ መሪሕነት ንሕግታትን ፖሊሲታትን ንሓባራዊ ረብሓታትና ዘገልግል ወይ ንኹልና እንተዘይኮነ ከኣ ንዝበዝሐ ዘዕግብ ክይሕንጽጽን ክይውስንን ምዕንቃጽ የኸትል። ክዉንን ዘይክዉንን ደዋዊስካ፡ ደርሆዶ እንቋቁሖ ይቕድም ዝዓይነቱ ተግባራትን ምትህልላኽን ምኽታል ንመስርሕ ዲሞክራሲያዊ ቃልሲ ጐዳኢ ይኸውን። ስለዚ ገደብ ኣልቦ ናጽነት ዝህብ መሰል ፈጺሙ ስለዘየለ ነቲ ሕጊ ንምምእዛዝ ካሳብ ንስምዒትካ ኣሕሊፍካ ምሃብ ማለት ምዃኑ ክንርዳእ ኣሎና።

ኣብ ሕጊ ሰፊሩ ካብ ዝርከብ ኣገደስቲ ነጥብታት፡ በቲ ኣብ ምሕንጻጹ ብኣካል ተሳቲፍካ ይኹን ብውክልና ዝተሰማማዕካሉ መሰረት ነቲ ዝመረጽካዮ መሪሕነትን ዘጽደቕካዮ ሕግን ክትምእዘዝ ኣሎካ ዝብል ቀንዲ’ዩ። ዝተመርጸ መሪሕነት ነቲ ዝተሓንጸጸ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ኣብ ግብሪ ንምትርጓም ብዘውጽኦ ኣገባብ ኣመሓድራ ክተግብሮ ሓላፍነቱ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ውክልና ሂብካዮ ክንስኻ ብመሪሕነት ንዝተዋህበካ ትእዛዝ እንተ ብዕግበት ወይ ብጥርናፈ ተቐቢልካ ካብ ምፍጻም ካልእ ምርጫ የለን።

ንኣብነት ብመሰረት ቅዋም ጉባኤ መዓስ፡ ከመይን ኣበይን ይካየድ ዝውስን መሪሕነት እዩ ዝብል ሕጊ እንድሕሪ ጸዲቑ፥ እቲ ኣገባብ ኣወዳድባኡ ንዝምልከት እቲ መሪሕነት ብዝውስኖ፥ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣቚሙ መምርሒ ሂቡ ንስራሓታ እናተኸታተለ የተግብር። ነዚ ኣሰራርሓ ምጽባእ ከምቲ “ምሳር ኣብ ዘይለዓቱ” ዝበሃል ናብ ኣድማዕነት ዘይኮነስ ናብ ዝርጋን ከም ዝወስድ ነስተብል።