http://ascenteq.com/project/epdp

5ይ ክፋል

ኣብ ዝሓለፈ 4ይ ክፋል ናይዚ ነቕርቦ ዘላን ጽሑፍ “......መሰማምዒ ውሳኔታት በቶም ዝበዝሐ ድምጺ ዘሎዎም እዮም ዝውሰኑ፥ ግን ከኣ እቶም ውሑዳት ኣብቲ መስርሕ ርእይቶ ኣለዎም። እቶም ናይ ዝበዝሐ ዘድመጹ ወይ ድምጺ ንምሃብ ስልጣን ዘለዎም እቲ እማመ ምስቲ ሕጊ ዝሰማማዕ ክኸውን ይግባእ።” ኣብ ዝብል ኢና ኣቋሪጽና ነርና። ሓሙሻይ ክፋሉ ከኣ እነሆ ከምዚ ዝስዕብ

መንግስቲ፥- መንግስቲ ሓንቲ ደውላ ወይ ማሕበረ ሰብ እትመሓደረሉ ኣገባብ እዩ። ሓድሓደ ግዜ ነታ ድውላ ዝቆጻጸር ኣካል ናይ መሪሕነት እውን የመልክት እዩ። ብኽልቲኡ መንጽር ክረአ እንከሎ መንግስቲ ኣብ ትሕቲኡ ናይ ዘሎ ህዝቢ  ህይወት ብቕጥታ ይጸሉ’ዩ። መንግስቲ መሰላት ህዝቢ፡ ኣብ ዕለታዊ ህይወቶም ዝናበሩሉ ሕግን ነዚ ሕግታት እዚ ዝጥሕስ መቕጻዕትን ይውስን። ስለዚ መንግስቲ ንኽምስረት ወይ ክጅመር ደውላ ወይ ከኣ ፖለቲካውን ጂኦግራፊካውን ክሊ የድልዮ’ዩ።

ዕላማ መንግስቲ

 መንግስቲ ቅድሚ ምምስራትና ስለምንታይ ማሕበረሰባት መንግስታት የድልዮም ክንርደኦ ይግባእ። ኣብ ታሪኽ  ኩሉም  ሕብረተሰባት  መንግስቲ ይህልዎም ማለት ከምዘይኮነ ምዝካር እውን ኣገዳሲ እዩ።  ብዙሓት ኣብ ዝተወሰነ ብዝሒ ክሳብ ዝበጽሑ ብዘይመንግስቲ ተኻይዶም እዮም። ድሕሪ ማሕበረሰባት ኣብ ዝዓበየ ደረጃ ምብጽሖም ግን ብዘይ ገለ ነገር ህዝብን ምንጭታት ሃብትንን ከይተስርዑ ሓድነቶም ኣዕቊቦምን ክቕጽሉን ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ኣብዚ ከኣ እዩ ኣድላይነት መንግስቲ ዝመጽእ። እቲ መንግስቲ  ካብ ምእካብ ምንጪ ገንዘብን ሃብትን ጀሚሩ፥  ህዝቢ  ኣብ ዘድልየሉ  ሓደ ውሱን ቦታ መዲቡ፥  ስነስርዓትን ርግኣትን ንምውሓስ ሕግታት የጽድቕ። ሕጊ ብፍላይ ንመንግስታት ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ነቲ ናይ ማሕበራዊ ስነስርዓት ዝገልጽ ስለዝኾነ። ነዚ ሕግታት እዚ ዝጥሕስ ህዝቢ ነቲ ኣጠቓላሊ ስነስርዓትን ሰላምን ከም ኣስጋኢ ተራእዩ ከኣ ይቕጻዕ።

መንግስታት  ንውደባ ሕብረተሰብ ብፍላይ ከኣ ኣብ ጥንቲ ዘመን ድሕነቱ ኣዕቊቦም እዮም። መንግስቲ ክህሉ መብዛሕትኡ ግዜ ህዝቢ ውልቃዊ ናጽነታት ኣሕሊፎም ክህቡ ኣለዎም። ኣብ ክንዲ ዝደለይዎ ዝገብሩ እቲ መንግስቲ እዩ ዝነግሮም እንታይ ክግበሩ ከመዘለዎም። ብዙሕ ህዝቢ ኣብ ዝሓለፈ ታርኽ ነዚ ኣገባብ እዚ ተቐቢሎም ይጎዕዙ ነይሮም። ምኽንያቱ መንግስቲ ይከላኸለሎም ወይ ይሕልዎም ስለዝነበረ። ብመልክዕ እኽሊ ቀረጽ ይእክብ። መንግስታት ጥንታዊት ግብጺ ዝያዳ መግቢ ይኽዝኑ ነይሮም። ኣጋጣሚ ስእነት ኣንተ ኣጋጢሙ ካብቲ ዝዓቖሮ እኽሊ ነቶም እኹል እቶት ክረኽቡ ዘይከኣሉ ይዕደል።

ዓይነታት ናይ መንግስቲ

ዋላ እኳ መንግስታት ተመሳሳሊ መሰረታዊ ስራሓት እንተካየዱ፥ ብዙሕ ዓይነታት መንግስቲ ክህልዉ ይኽእሉ።  ንመንግስት ዓይነት መሪሕነት፥ ዝምድና መራሕትን ህዝብን፥  ገደብ ስልጣንን  መስርሕ  ምሕራይ ወይ  ምቕያር መንግስትን ገለ  ንዓይነት መንግስቲ ካብ ዝገልጹ ኣገባባት  እዮም።

ሓደ ካብቲ ንመንግስቲ ዝያዳ ዝገልጽ መሰረታዊ ኣገባባት፡ ስልጣን ናይቲ መሪሕነቱ እዩ። ኣብ ንግስነታዊ ኣገባብ ከም  ንጉስ ወይ ኢምበራጦር ብሕታዊ ገዛኢ ንመንግስቲ ይቆጻጸር። ከም በሓቲ’ውን ክግለጽ ይከኣል እዩ። ምኽንያቱ እቲ መንግስቲ ንበይኑ’ዩ ሕግታት ዘውጽእ። እዚ  ስርዓተ መንግስቲ ካብቲ ህዝቢ ኣብ መንግስቲ ድምጺ ዘለዎ  ዝፍለ እዩ።

ከም ኣብነት ቅዋማዊ ንግስነት ብሓደ መራሒ እዪ ዝመሓደር፡  ስልጣኖም  ግን በቲ ቅዋም ዝተደረተ ብምዃኑ ንህዝቢ ውሱን መሰላት ዝህብ እዩ።  ካልእ ኣብነት ናይ  ዝያዳ ማዕርነት  ዝብል መንግስቲ ረፑብልክ እዩ። ኣብዚ እቲ ህዝቢ  ንመንግስቲ ዘካይዱ ወከልቱ ይመረጽ። ንህዝቢ ዝያዳ ስልጣን ዝህብ መንግስቲ መብዛሕትኡ ደሞክራስያዊ’ዩ። ማለት እቲ ህዝቢ  ርይቶታቱ  ንኽስማዕ ዝውሕስ ስልጣን ናይ ምድማጽ ኣለዎ።

ኣብ ልዕሊ እዚ ተወሳኺ ቅርጽታት  መንግስቲ፥  ካልእ መንገዲ ንመንግስታት  ዝፈሊ ካብ ምንጪ ስልጣን ዝመጽእ እዩ።  ኣሪስቶክራሲ   ብውሑዳት ፈላጣትን ብላዕለዋይ ደርቢ ዜጋታትን ጥራሕ ዝመርሕ መንግስቲ እዩ። መሪቶክራሲ  እቶም ኣዝዮም  ዝተመርጹ መራሕቲ ንክኾኑ፡ ማለት ኣብ ናይ መንግስቲ ኣገልግሎት ዝተማህሩ ወይ ዝተመኰሩ ዝመሓደር መንግስቲ እዩ። ሲዮክራሲ ከኣ በቶም መራሕቲ፡ ኣባላት ጉጅለ ሃይማኖታት ዝመሓደር ኣዩ።  እዞም መልክዕ መንግስቲ ዝገልጹ ኣካላት ኩሎም ኣግለልቲ ኣይኮኑን።

ኣብቲ ሓዲሽ ዲሞክራሲያዊ ሕብረተሰብ ዝምስረትሉ ግዜ፡ ሃገሮም ብፖለቲካዊ፥ ቁጠባውን ማሕበራውን ንምህናጽ፥ ንዜጋታቶም ከኣ ዝግበኦም መሰላትን ናጽነታትን ንምሃብ ሓደ ንጹር ዝኾነ ነገር ምስ ምንዋሕ ግዜ፡ ብዓቢኡ መዕቀኒ ዓወታቶም  ኣብ ከመይነት ቅልጣፈን ዕምቆታትን መትከላትን ትካላትን ዲሞክራሲ ኣብ ቀልብን ኣእምሮን ዜጋታት ይሰርጽ እዩ።  እንተደኣ እቶም ንህዝባዊ ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓ ዘጎሃህር ሓሳባት ኣብ ግብሪ ንኽውዕሉን፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ  ክረጋገጽን ውሕስነት ክህልዎን ኮይኑ፥ እቲ ሕብረትሰብ ክጻወርን ክህብትምን ንዲሞክራሲ ከስተማቕርን ተደልዩ፥ ህይወት ኣብ ናጸ ዝኾነ ሕብረተሰብ እንታይ ማለት ምኳኑ እንታይ ትካላዊ ምድላዋትን ግላዊ ጠባያትን ከምዘድሊ ክርዳእ ይግባእ። ከምኡ እውን ዲሞክራሲ ኣብ ግብሪ ንክውዕልን ክከናኸንዎን ክዕንግልዎን ከተባብዕዎን ብርቱዕ ተገዳስነትን ኣድለይቲ ኮይኖም፥ ንተመኩሮን ኣድማዕነትን ከማዕብሉ ይግባእ። እቲ ወለዶ ዲሞክራሲያ ክርዳእን ክስተማቕርን እንከሎ ጥራሕ እዩ ከምዚ ዝዓይነቱ ስርዓተ-ምሕደራ ርግኡን ዕውትን ዝኸውን።

እቲ ዲሞክራሲ ዝምረኰሰሉ መሰረታዊ መትከል ግዝኣተ ኣብዝሓ እዩ። ተራ ብዙሓዊ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽግራት ወይ ዕንቅፋታት ኣለዎ። ከምኡ ብምዃኑ ዝበዝሐ ግዜ ኣብ ክሊ ቅዋማዊ ቅጥዒን ስልጣን መንግስቲ ዝድርትን መሰላት ናይ ግለሰብን ውሑዳንን ዝከላኸል ኮይኑ እዩ ዝዓዪ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቅዋማዊ ዲሞክራሲ ኩሎም ዜጋታት ንጹር ዝኾነ መሰረታዊ መሰላት ክህልዎምን እቶም ውሑዳት ነዚ መሰላት እዚ ክሰርሑሉ ኣብ ጽቡቕ ድሌት ናይቶም ዝበዝሑ ዝመርኰስ ኣይኮነን። ናይ ምዝራብ፥ ናይ ሃይማኖት፥ ናይ ምእካብ ናጽነትን መሰልን ፍትሓዊ ፍርድን ዘይፈሓቕ መሰላት ናይ ኮሎም ዜጋታት እዮም። እታ ደውላን ሃገራዊ መንግስትን ከኣ ነዚ መሰላት እዚ ዝነጽግ ይኹን ዝብሕጉግ ሕጊ ንኸየመሓላልፉ ወይ ከይውስኑ ክልኩላት እዮም። ከምኡ እውን  ንዲሞክራሲያዊ መንግስቲ መሰረታዊ ዝኾኑን፥ ንዝኾነይኹን ትካል፥ ጉጅለ ወይ ውልቀሰብ  ልዑል ስልጣን ክይህልዎም ዝገትእ ቁጽጽርን ሚዛናውነትን እዮም። ንኣብነት ንስልጣን ናይ ፈጻምን ሓጋግን  ጨንፈራቶም ልዕሊ  ገደብ ሓላፍነቶም ከይከዱ ዝከላኸል   ናጻ ዝኾነ  ቤት ፍርዲ ክህሉ ኣገዳሲ እዩ።

መንግስቲ ደረት ዘየብሉ ስልጣን እንተ ሃልይዎ ዲሞክራሲ ክፈሽል ይኽእል። ብእንጻሩ እኹል ስልጣን ኣብ ዘየብሉ መንግስቲ እቲ ዲሞክራሲ ክፈሽል ይኽእል እዩ። ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ልሙስ ወይ ፋሉል ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ሓደ መምርሒ ወይ ቀጥዒ ናይ ቅንዕና  እዩ። መሪሕነት እውን በዚ ምኽንያት እዚ ንዕውት ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣድላዪ  ክኸውን ከሎ፥ ዜጋታት ብግዲኦም በቲ ውሳኔ ናይ ዝመረጽዎም መራሕቲ ክግዝኡን ነቲ ውሳኔ ማሕበረሰብ ከኣ ክምእዘዙን ይግባእ።

ብኣንጻሩ ገለ ግንዛቤታት፥ ጥዕና ዘለዎ ዲሞክራሲያዊ ሕብረተተሰብ፥  ውልቀሰባት ብቐሊሉ ንናይ ግላዊ ኣጀንዳታቶም ዝኽተልሉ መድረኽ ወይ ባይታ ኣይኮነን።  ናይ ናጽነት ተስፋን ዕድልን  ንዲሞክራሲ ኣዝዩ ማራኺ  ክገብሮ ይኽእል ይኸውን፥ ግን ከኣ ልክዕ ከምቲ ንዓወታቱ ኣገዳስነት፥  መብዛሕትኡ ግዜ ሸለል ዝበሃሉ፡ ኩሎም እቶም ሓላፍነታትን  ናይ  ኣተሓሳስባ ልምድታትን ንህይወት ዲሞክራሲያዊ ሕብረተሰብ ተጎዝጒዞም ክኸዱ ዝግበኦም  እዮም።

ዲሞክራሲያውያን ዜጋታት፡ ንኣብነት ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሕብረተሰቦም ክሳተፉን  ኣብ ህዝባዊ ክትዓት ከኣ ጠቓሚ ዝኾነ ነገራት ከበርክቱ ትጽቢት  ዝግበረሎም እዮም። ነዚ ብዝተፈላለየ መገድታት፡ እንተላይ ወከልቶም ናብ መንግስቲ  ብምምራጽን፥ ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ብምጽንባርን፥ ናይ ንቓብ ማሕበራትን ካልኦት ወልንታዊ ውዳበታን ንናይ ሲቪል ይኹን ገበናዊ  መርመራ  ከም ደያኑ ከገልግሉ ይኽእሉ። ዋላ’ውን ብህዝባዊ ቤት ጽሕፈት   ኣቢሎም  ከተግብርዎ ይኽእሉ። ውጽኢት ዘለዎ ተሳትፎ  ክህልዎምን ናይ ገዛእ ርእሶም  ጉጅላዊ ድሌታት ኣንጻር ናይ ህዝቢ ሰናይ ኣተሓሳስባታት ንምምዛን ክኽእሉ፡ ህዝቢ ንገዛእ ርእሶም ንሕብረተሰብ ዝትንክፍ  ወይ ዝምልከት ጉዳያት ከስንቑ ወይ ኣፍልጦ ክህልዎም ይግባእ።  ክተሓባበኡን ሕድገታት ክገብሩን ክኽእሉ፡ ንዝተፈላለየ ርእይቶታት ተጻወርቲ ክኾኑን፥  ንሕግን ሕጋዊ ስልጣንን ከምኡ እውን ብሕታዊ  ንብረት ናይ ምውናን  ግሉጽነት ከርእዩ  ይግባእ።

ስለዚ ዲሞክራሲ   ካብ ስርዓተ ምንግስቲ ንላዕሊ፡  ሓቢርካ ናይ ምንባርን  ምስራሕን ኣገባብ እዩ። ከምኡ እውን እቲ ዝተፈላለየ ሓላፍነታት ናይ ዲምኮራሲያዊ ህይወት በቶም ዜጋታት ብዕቱብ ምስ ዝውሰድ ጥራሕ እዩ ፥ መሰላትን ጻማ ዜጋታትን ትርጉም ክህልዎ ዝኽእል።

ህዝቢ ዝተፈላለዩ ክብርታት፡ ረብሓታትን ርእይቶታትን ኣለዎ። ኣብርእሲ’ዚ እዚ ፍልልያት እዚ  መብዛሕትኡ እዋን  ኣብ ውሽጢ  ሓጋጊ  ኣካላት ብመንገዲ  ምምኽኻር፡ ልዝብን  ሕድገታትን፥ ልዕና ኣብዝሓ ድምጽን ኣቢሉ መዕለቢ ዝግበረሎም ቀንዲ ረቛሒታት እዮም።

ይቕጽል .... 

ብዕለት 07092017 ኣካያዲት ሽማገለ ሽወደናዊ ኤርትርራዊ ምሕዝነት ባህላዊ ማሕበር ኤርትራ ኣብ ልብና ! ምስ ከንቲባ ከተማ ዮተቦርግ ሓላፊ ስራሕን ህዝባዊ ምምሕዳርን ኣቶ ዮናስ ኣተንዩስን ክልተ መሳርሕቱ ተራኺቦም ብፍላይ ኩነታት ኤርትራውያን ኣገዳሲ ምምይይጥ ገይሮም።  

ኣኼባ ብኣቦ ወንበር ኣካያዲት ሽማገለ ሽ.ኤ.ም.ባ.ማ. ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ብዝተገብረሎም  ዕድመ ኣመስጊኑ ዕላምን ንጥፈታትን ማሕበርን ሓበረ። ቀጺሎም ሓው ጸሃየ ቀለታን ሓው ኣምጀድ ያስንን ህልዊ ጽንኩር ሃለዋት ህዝብን ሃገረ ኤርትራን ብሰንኪ ጉግይ ምሕደራ ህግደፍ ስርዓት ኣብ ኣሰካፊ ከም ዘሎን ዋላ ኣብ ስደት እውን ኤምባስታት እቲ ስርዓት ዝፍጽሞ ዘሎ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኣብሪሆም። ኣቶ ዮናስ ብዝተዋህቦ መግለጽታት ዝያዳ ንምፍላጥ ሃለዋት ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ብልክዕ ከመይ ከም ዘሎ ብፍላይ ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ብምድግጋም ኣገደስቲ መብርህታት ወሲዱ።  ኣብ መደምደምታ ድሕሪ ናይ ክልተ ሰዓታት ምይይጥ ኣካያዲት ሽማገለ ማሕበር ዘሎዋ ጠለባት ኣቅሪባ ኣኼባ ብዑደት ሓዲሽ ኣደራሽ ምምሕዳር ከተማ  ዮተቦርግ ዑደት ብምክያድ  ተዛዘሙ።      

ትርጉም ካብ ቋንቋ ሽወደን ወኪል ሓርነት ኦርግ ኣብ ሽወደን።

ሽወደናዊ ረድዮ ካሊበር: ካብ ኤርትራ ተሰዲዶም ንዝመጹ መንእሰያት: ኣብ ሽወደን ብዘላ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ንእትገብሮ ምንቅስቓስ ”ውህደት ብዝብል ፕሮጀክት” ብመንግስታዊ  ትካል ንኣመንቲ ሃይማኖታት ኣብ ሽወደን ሓገዝ ከም ዝግበረሉ ኣቃሊዑ።

እቲ ረድዮ እዛ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ምስቲ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ ምትእስሳር ከምዘለዋ ዝፍለጥ ክነሱ ዝግበር ገንዘባዊ ሓገዝ ምዃኑ ኣብሪሁ። እዛ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኣብ ሽወደን ንውህደት መንእሰያት ስደተኛታት ኣመኽንያ'ያ ሓገዝ ክትወስድ ጸኒሓ ዘላ።

ስደተኛታት ኤርትራውያን ተቛወምቲ ምልካውነት ኣብ ኤርትራ እዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን ነዊሕ ኢድ ምልካዊ ስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ኮይና: እትገብሮ ምንቅስቓስ ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ናይ ፕሮፕጋንዳን ምቊጽጻርን ሽወደናውያን ኤርትራውያን ኣብ ሽወደን ከምዝኾነ ገይሮም'ዮም ዝገልጽዋ።

መንግስታዊ ሓገዝ ንስደተኛታት ”ምንቅስቓሱ” ንደሞክራስያዊ ሓሳባትን ክብሪ ሰብኣዊ መሰላትን ንዝገብር ጥራዩ ክወሃብ ዝግብኦ። ማክስ ስቶክማን ሓላፊ ንናይ እምነት ማሕበራት ገንዘባዊ ሓገዝ ዝገብር መንግስታዊ ትካል ሽወደን: ሓላፊ እዛ ቤተ- ክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘስምዖ ደገፍ ዝተቐድሐ ሪኮርድ ሰሚዕናዮ ሰለ ዘለና፣ ክንገብሮ ዝጸናሕና ሓገዝ ደጊምና ክርእዮ ኢና ኢሉ ኣሎ።

ኤምባሲ ኤርትራ ኣብዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን: ኢድን ጽልዋን ከምዘይብሉዩ ዝኽሕድ: ሓላፊ ፕሮጀክት ውህደት ስደተኛታት መንእሰያት ኤርትራውያን ኣማን ርእሶም ግን: ነቲ ክሲ እኳ እንተኸሓዶ ኣብ መንጎ ቤት-ክርስታያኑን መንግስቲ ኤርትራን ሓድሕዳዊ ምክብባር ከምዘሎ ኣሚኑ ኣሎ።

ዜናዊ ጽሑፍ ሃገራዊ ተለቭጅን ሽወደን 11 መስከረም 2017።

4ይ ክፋል

እውንታን ኣሉታን ዲሞክራሲ

ኣብ ዝሓለፈ ሳልሳይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ ከምዝተገልጺ ብዛዕባ ገለ ካብቲ መትከላት ዲሞክራሲ ተጠቒሱ ነይሩ። ዲሞክራሲ ክም ሕያሽን ኣብ ስራሕ ንኽውዕል ምግባርን ዜጋታት ኣፍልጦ ዲሞክራሲን ክብርታቱን ጥራሕ ዘይኮነስ እንተላይ ክእለታትን ተፈጥሮኣዊ ዝምባሌ ክህልዎም ንሓባራዊ ሸቶ ንምብጻሕ ምውደብን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ። እቶም ኣብ ሓባራዊ ሸቶ ንምብጻሕ ዝተወደቡ ኣካላት ከኣ ዝቕይዶም ሕጊ ከም ዝሕንጽጹ ፍሉጥ እዩ። ዝኣስሮም ሕግታት እንተዘየልዩ ግና ፍንጡሕን፥ ፍረኣልቦን ውጽኢት እዩ ክኸውን።

ኣብ ራብዓይ ክፋል ዝቕጽል ዘሎ እምበኣር ብዛዕባ እውንታታትን ኣሉታታትን ናይ ዲሞክራሲ ብምግላጽ ንዲሞክራሲያዊ ውሳኔታት ንምብጻሕ ዝውሰድ ኣገባባት ክንርኢ ኢና።

እወንታታት  ዲሞክራሲ

• ዲሞክራሲ ብዝያዳ ፍትሓዊ እዩ፥ ምኽንያቱ ኣብ ሓደ ሃገር ዝነብር ህዝቢ መን ከም ዝመርሖ ንኽውስን ዝኽእሎ ስለዝኾነ። ዲሞክራሲ ከምቶም ካልኦት ኣገባባት ከም ፍጹም ንግስነትን፡ ወተሃደራዊ ምልካውያን፥ ሃይማኖታውያን ወዘተ ንድሌታት ናይ ዝበዝሐ ህዝቢ  ረጊጹ  መን ከም ዝመርሕ ንምውሳን፥ ኣብ ንእሽቶ ጉጅለ ወይ ውዲታውያን ሰባት ወይ ውልቀሰብ ወይ ቃሕ ብዝበሎ ኣገባብ ከም ትውልዳዊ  ውርሻ  ዝምርኰስ ኣይኮነን።

• ኣብዚ ዘመናዊ ዓለም ሕጋዊነት መሪሕነት ወይ መንግስቲ ንኽረጋጋጽ ምድማጽ ዝበለጸ ኣገባብ እዩ። ምኽንያቱ ንሳ ወይ ንሱ መሰል መራሒ ናይ ምዃን ብመገዲ ምርጫ ህዝቢ ክማጎት ዝኽእል መሰል ስለዘለዎ። እዚ ከኣ ንፖለቲካዊ ርግኣት የዕዝዝ። 
• ፍጹም ንግስነት ወይ ምልኪ ኣብ ዝህልወሉ እዋን መብዛሕትኡ ግዜ መን እዩ  ብቑዕ ተካኢ ኣብ ዝብል ክርክር ይምዕብል እሞ ሓድሓደ ግዜ  ናይ ፖለቲካ ቆይቁ ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ መንቀሊ ናይ ውግእ ሓድሕድ ኩነታት ከምርሕ ይኽእል። ዲሞክራሲ ግን ንመንግስታትን መራሕትን ኣብ ምቕያር ሰላማዊ ምስግጋር ዘውሕስ ውጽኢታዊ ኣገባብ እዩ።
• ዲሞክራሲያዊ ስርዓታት ግሉጽነት ወይ ቅሉዕነት ምርግጋጽን ብልሽውና ብዝምልከት ምቁጽጻር ምግባርን ኣዝዮም ብሉጻት እዮም። ምኽንያቱ  ተጻረርቲ ፖለቲካዊ  ሓይልታት ወይ ጉጅለታት ንናይ መንግስቲ ጌጋታትን ገበናትን ንምቅላዕ ዘድሃበ ብቐጻሊ ዘካይድዎ ፈተነ ስለዘሎ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ መንግስቲ  ንምንቃፍ  ብጣዕሚ ኣጸጋሚ ስለ ዝኾነ፥ እዚ ናይ ተሓታትነት ደረጃ ኣብ መብዛሕትኦም  እንኮ ሰልፍን ኣውቶክራት ስርዓታትን የለን። 

• ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንዝጎሃዩ ወይ ዘይዓገቡ ብሰላም ናይ ከስተንፍስሉ ዝኽእሉ ዕድላት ከተግብር ይኽእል።ዜጋታት ከኣ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ንመራሒ ይኹን መንግስቲ ናይ ምልዋጥ ድምጺ ከም ዘለዎም ብዝግባእ ይፈልጡ። ስለዚ ብወገን ህዝቢ ናይ ናዕቢ፥ሓፈሻዊ ኣድማ ወይ ናይ ዓመጻዊ ኣብያ ምምርኳስ ዕድል ዝወሓደ ይኸውን።
• ዲሞክራሲያውያን መንግስታት ናብ ውግእ ገጾም ክኸዱ ዘለዎም ዕድልዝተሓተ እዩ።ምኽንያቱ ብኣጠቓላሊ ናይ ህዝቢ ፍቓድ ከሰንዮም ስለ ዝደልዩ። ውልቀ መላኺ/ትግኛ መብዛሕትኡ ግዜዊ ንብዝበሎ ንሃገሩ/ንሃገራ ናብ ውግእ  ከእትዋ ይኽእል እዩ።
• ዲሞክራሲ ንዜጋታት ናህና እዩ ብምባል ናይ ምትእስሳር ስምዒት የተባብዕ።ኣብ ፖለቲካዊ ምስርሕ ምሉእ ተሳትፎን ናይ ዋንነት ስምዒትን ይህልዎም። 

ኣሉታታት ናይ ዲሞክራሲ

• ናብ ሓጺር-ግዜ ዝብል ዝንባሌ ኣሎ። ምኽንያቱ መራሕቲ/መንግስታት ብኣጠቓላሊ ንሓደ ውሱን ዕድመ  ከገልግሉ እዮም ተመሪጾም። (ከምቲ ልሙድ ኣብከባቢ 4 ወይ 5 ዓመታት) መብዛሕትኡ ግዜ ዘጨንቖም ማለት ንሶም ኣብ ዳግማይ ምምራጾም እምበር ኣብቲ ኪኖ መጻኢ ምርጫ ኣይኮኑን ዝርእዩ። ገለገለ ማሕበራ’ውን፥ከባቢያውን ቁጠባውን ሽግራት ንምፍታሕ ኣዝዩ ነዊሕ ዝኾነ ግዜ እዩ ዘድሊ።

• ምልኪ በዙሃን ጉጅለ ንውሑዳን ጉጅለ ሕብረተሰብ ብቐጻሊ ኣስጋኢ እዩ። ከም መራሒ ወይ መንግስቲ ንረብሓታት ናይ ዝዓበየ ማሕበራዊ ጉጅለታት ጥራሕ ከገልግልን፥ናይ ካልኦት መስል ክዕምጽጽን ዋላ እውን ሸለል ዝብልን ክኸውን ይኽእል።
• ውሑዳት ሃገራት ታሪኻዊ ባህሎም ጥራይ ንገዛእ ርእሱ ዲሞክራሲያዊ ስርዓታት ናይ መንግስቲ ኣየዋጽኦን እዩ፥ ካልእ ዓይነታት መንግስቲ እዩ ዝሓሸ (ዝሰርሕ) ክብሉ ይከራኸሩ።ናይ ምዕራባውያን ጽንሰ ሓሳብ ሱርመሰረቱ ኣብ ጥንቲ ግሪኽን ናይ ሮማን ኤውሮጳዊ ባህሊ ኣለዎ።እዚ ከኣ ንምብራቕን፥ ኣፍሪቃውን ሃገራት ዘይቃዶ ክኸውን ይኽእል።
• ዲሞክራሲ ናብ ግብራዊ ዘይኮነ ልፍንትታት ንመወዳእታ ዘይብሉ ፍልልያትን ቆይቅን ፍታሕ ዘይርከቦ ፖለቲካዊ ህልኽን ከኸትል ይኽእል።ካልእ ፖለቲካዊ ስርዓታት ግን ናብ ዝሰመረ ኣቕጣጫ ክቕጽሉ ቀሊል ኮይኑ ይረኽብዎ። ውሑዳት ጥንታዊት ሮማ ካብቲ ኣብ ትሕቲ ዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር፥ ኣብ ትሕቲ ውልቀ መላኺ ቀይሳር ዝነበረትሉ ምሕደራ እያ ዝያዳ ዝሰርሐት ክብሉ ይከራኸሩ።
• ብምልኣት ዝሰርሕ ዲሞክራሲ ኣብ ዝተማህረን ሓበረታ ዝቐሰመን ህዝቢ እዩ ዝምርኰስ። ፖለቲካዊ መስርሕ ብኮርፖረሽናትን፥ ሃብታማት ውልቀሰባትን ዝንቡዕ ወይ ትሑት ዓይነት ሚዲያን ፍሉይ ናይ ረብሓ ጉጅለታት ክጭወን ክመዛበልን ይኽእል።

• ዲሞክራሲ ዝያዳ ንድሌታት ወልቀሰብ ከማልእ ይሃልኽ፡ እንታይ እዩ ንመላእ ሃገር ዝሓሸ ገዲፉ ንናይ ገዛእ ርእሱ ረብሓታት ጥራሕ ምሕሳብን፥ብስስዐ ንኸድምጽ የተባብዕ።
• ሓደ ፖለቲከኛ ወይ መንግስቲ ኣብ መንጎ ነታ ሃገር ዝሓሸ ረብሓታት ምንዳይን ኣብ መንጎ እቲ ንዳግማይ ምርጫታት ዝህሉዎም ዕድላት ዘዛይድ ምውሳን ሓድሓደ ግዜ ናይ ረብሓ ግርጭት ክኽሰት ይከኣል። መብዛሕትኡ ግዜ ከኣ ነቲ ዳሕራይ ማለት ነቲ ዕድላት ናይ ዳግማይ ምርጫ ዘዛይድ እዮም ዝመርጹ።
• ምርጫታት ብዙሕ ግዜ ክወስድን ግዙፍ ብዝሒ ገንዘብ ከህልኽን ይኽእል። እቲ ምእንቲ  ናይ ፖለቲካዊ ምልክታት ወይ መላለዪ ብሚልዮናት ዝጠፍእ ገንዘብ ናብ ካልእ ዝሓሸ ዝያዳ ጠቓሚ ነገራት እንተዝጠፍእ ምሓሸ  ነይሩ ዝብል  ክርክር  ክለዓል ይኽእል እዩ።
• ዲሞክራሲያዊ መስርሕ፥  ፖለቲከኛታት ከዕቅብዎ ዘይክእሉ ምዃኖም እናፈለጡ ምእንቲ ክምረጹ መብጻዕታት ክገብሩ የተባብዕ’ዩ። እዚ ከኣ ውዒሉ ሓዲሩ ህዝባዊ ምስትንዓቕ ወይ ምርሕሓቕን ተስፋ ምቑራጽን ክፈጥር ይኽእል እዩ።

ዲሞክራሲ  እምበኣር “እቶም ምርጭኦም ዘድምጹ ብብልሓት ከድምጹን ክመርጹን ድሉዋት እንተዘይኮይኖም፥ ዲሞክራሲ ፈጺሙ ኽዕወት ኣይክእልን እዩ።እቲ ሓቀኛ መዕቆቢ ናይ ዲሞክራሲ እምበኣር ትምህርቲ እዩ። ክብል ፍራንክሊን ዲሩዝቮልት ገሊጹ።” Franklin D. Roosevelt

ከምኡ እውን “ንሕና ንዲሞክራሲ ግብራዊ ንምግባር ተዓዘብቲ ጥራሕ ምዃን ዘይኮነስ ናይ ተሳትፎ ሓሳብ ክህልወና ይግባእ። እቲ ዘየድምጽ ኣካል ናይ ቅረታ ይኹን ምጥራዕ መሰል የብሉን።”ክብል ሉዊስላሞር ይጠቅስ። Louis L'Amour

ስለዚ ናይ ክልቲኣቶም ሓሳብ፥ሓደ ሕብረተሰብ ንዲሞክራሲያዊ  መትከላትን  ጽንሰ ሓሳባትን ብግቡእ እንተዘይፈሊጥዎን ኣተግቢርዎን ዲሞክራሲ ክዕወት ኣይክእልን ማለት እዩ።

ምስምማዕ ወይ ከኣ ሓባራዊ ስምምዕ

ኣብ ዲሞክራሲ ሕጊ ተኸቲልካ ብምኻድ ንኣብዝሓ ድምጺ ብዘይዕንቅፍ ኣገባብ ስምምዕ ውሳኔታት ክውሰድ ይከኣል። እቲ ዝውሰድ ውሳኔ ንኹሉ ከዕግብ ኣይክእልን ይኸውን፥ ይኹን እምበር ብናይ ብዙሓት ተማእዚዝካ ምኻድ ሓደ ካብቲ መሰረታዊ  ዓንዲ ሕቘ ናይ ዲሞክራሲ እዩ። ሎሚ እንተዘይተዓወትካ ጽባሕ ሕጊ እናኣኽበርካ ነቲ ዝተወስደ ውሳኔ ግጉይ ምዃኑ ክተእምን ትኽእል ኢኻ። ስለዚ ዲሞክራሲ እዘን ኣብ ታሕቲ ተጠቒሰን ዘለዋ ነጥብታት የተግብር።

1-ስምምዕ ወይ ሓባራዊ ስምምዕ፦እንታይ ደረጃ ናይ ስምምዕ ኢዩ ኣድላዪ? መኣስ’ዩኸ ሓባራዊ ስምምዕ ተበጺሑ ዝብሃል? ሽሕ’ኳ ናይ ብዙሓን ድምጺ ሰዓሪ እንተዀነ፡ 51% ብ49% ድምጺ ክኸውን እንከሎ ስምምዕ ዘይኰነስ፡ በሊሕ ምግምማዕ ከምዘሎ ኢዩ ዘመልክት። ኣብ ሓደ ጕዳይ ስምምዕ ወይ ድማ ሓባራዊ ስምምዕ ኣሎ ክንብል እንተደኣኰና፡ እቲ ድምጺ 65% ብ35% ወይ ድማ 50% ብ25% ኰይኑ፤ እቶም ዝተረፉ 25% ድማ መርገጽ ዘይሓዙ ወይ ዘየድመጹ ምስ ዝዀኑ ኢዩ። ስምምዕ ወይ ሓባራዊ ስምምዕ ዝብል ኣምር፡ ሓደ ፍጹም ሕጊ የብሉን። ዋላ ሓባራዊ ስምምዕ እንተሃለወ ጌና ፍልይ ዝበለ ወይ ተጻራሪ ርእይቶ ዘለዎም ሰባት ክህልዉ ኢዮም።

2-ምምኽኻር፥- ነፍሲ ወከፍ ሸነኽ ንመርገጻቱን ሓሳባቱን ሓደ ነቲ ካልእ ሸነኽ ናይ ምዕጋብ ዝካየደሉ መስርሕ ኣዩ። እዚ ማለት ነፍሲ ወከፍ በቲ ሓደ ሸነኽ ዘሎ ጥራሕ ንምእማን ክፉት ማለት እዩ ኣይኮነን።  ምምኽኻር  ብመሰረት ወድዓውን ከመይነትን ኩሉ ጉዳይ ዘቕርቦ  እማመ  ብተዘዋዋሪ ይኩን ብቕጥታ ንሓባራዊ ረብሓ ዘዕዝዝ ክርክር  ይግበር። እቲ ዝበዝሐ ኣብ ጉባኤን ኣብ ናይ ደውላ ሓገግትን ዝካየድ ምይይጥ ናይ ምምኽኻር ባህሪ እዩ።ንሱ ድማ ኣብ ዙርያ እቲ ብልጫታት ወይ ዝያዳ ዕድላት ኣብ ዝተፈላለዩ ተሳተፍቲ ኣብቲ መስርሕ ዝረአ እዩ።

3- ልዝብ- ናብ ስምምዕ ንብጻሕ ከም መመላእታ መሳርሒ ናይ ምምኽኻር  እዩ።  ካብዚ ንንየው ኣብ ልዝብ፥ ነቲ ካልእ ሸነኽ ብመሰረት ጎድናዊ ጉዳይ ናይ ምእማን ሕቶ ዝግበር ክርክር የለን። ነፍሲ ወከፍ ሸነኽ ኣብ እምነቱ ይጸንዕ ግን ምናልባት ናብ ስምምዕ ንምብጻሕ ድሌታቱ ከርኢ ፍቓደኛ ክኸውን ይኽእል። ኣብ ልዝብ ብዙሕ ተኽእሎታት ኣሎ፡ ግን እቲ ቀንዲ መቖሚ ሓደ ዓይነት ይኹን ወይ ካልእ ሕድገት እዩ። ኣብ ሕድገት ነፍሲ ወክፍ ወገን ገለ ነገር ክረክብ ካብቲ ንሱ ዝደልዮ ክገድፍ ኣለዎ። ንኣብነት ተሳታፊ “ሀ” ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ናይ ዝተኣመመ ሕጊ ተሳታፊ “በ” ዝጻረሮ ክድምስስ “በ” ነቲ  “ሀ”  ዘይድግፎ ከልግስ ድልው ምስ ዝኸውን ጥራሕ እዩ።

4-ውሳኔ፥- ምውሳን ምስ ተኻእለ ጥራይ እዩ ናብ ስምምዕ ክብጻሕ ዝከኣል።  ኣብ ስርዓት ውክልናዊ ዲሞክራሲ ዝበዝሑ ይገዝኡ ዝብል ካብ መጠን ንላዕሊ ግዙፍ መትከል እዩ።ሽሕእኳ ዝበዝሑ ይገዝኡ ዝብል ካብ መጠን ንላዕሊ ግዙፍ መትከል እዩ ይበሃል እምበር፥  መሰል ውሑዳት ክሕሎ ይግባእ ዝብል መትከል እውን ካብ መጠን ንላዕሊ ግዙፍ መትከል እዩ።ወጥሪ ኣብ መንጎ ዝበዝሑ ይገዝኡን ኣብ መንጎ መሰል ውሑዳት ይኸበርን ኣብ ሓገግቲ ኣካላት ክህሉ ብሩህ እዩ። ኣብዚ መሰማምዒ ውሳኔታት በቶም ዝበዝሐ ድምጺ ዘሎዎም እዮም ዝውሰኑ፥ግን ከኣ እቶም ውሑዳት ኣብቲ መስርሕ ርእይቶ ኣለዎም።እቶም ናይ ዝበዝሐ ዘድመጹ ወይ ድምጺ ንምሃብ ስልጣን ዘለዎም እቲ እማመ ምስቲ ሕጊ ዝሰማማዕ ክኸውን ይግባእ።

ክቕጽል’ዩ።

ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ንድሕሪት ዝጥምት ኣረኣእያን ዝምባለን ንሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክብድሆን ክዕንቅፎን’ዩ ጸኒሑ። ንቕድሚት ዝጥምት ፕሮግራም ሒዙ ዝብድሃካ ምርካብ ጸጋ’ዩ፡ ንዘለው መራሕቲ ድኽመቶም ሓቢሩ ክመርሑ ዝኽእሉ ብቑዓት መተካእታ ዘቕርበልካ ኣካል ምርካብ ውን ጸጋ እዩ። ከምዚ ዝመስል መንገዲ ገዲፉ ንድሕሪት እናጠመተ ኣብ ካልኣዊ ጉዳያት ኣተኩሩ ዘረባታት እናኣራረየ ክቋየቚ ደስ ዝብሎ ኣካል ክትርኢ ከለኻ ግን የሕዝን እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ጠባይ ከኣ ካብኣዚኻ እተኽብሮ ዝነበርካ ኣካል ክመጸእ ከሎ ተወሳኺ ሓዘን እዩ።

 ኣብ ኣገባብ ኣቀላልስና ኣብ’ቲ ተስፋ ዝህብ እምበር ኣብቲ ተስፋ ዘቑርጽ  ሕልና ዘዕርብ ኩምራ ኣሉታ ዝጽብጽብ ገጽና ምትዃር ፍጹም ንቓልስና ኣየዓውቶን እዩ። ብኣሉታዊ መንፈስ ንድሕሪት ዝስሕበና፡ ዓንቃፊ ግደ’ዩ ዝጻወት። ብኣወንታዊ መንፈስ ንቕድሚት ዝውጥጥ ሓሳብ ዘቕርብ ግን ንዓወትና ኣብ ምቅልጣፍ ኣገዳሲ ተራ ዝጸወት ኣካል እዩ። ብመትከል ከይንጋገ ዓወትና ከነቀላጥፍ ምእንትን እምበኣር፡ ኣብ ክንዲ ንድሕሪት ንቕድሚት’ና ክንጥምት ዝግብኣና። ዝበዝሕ ትኽረቱ ኣብ ኣሉታን ኣብ ድኽመትን ዝገብር ኣካል፡ ንነብሱ ደኺሙ ንኻልኦት ዘድክም ዕሩብ ሕልና እዩ። እቲ ንዘረጋገጽካዮ መኽሰባት ኣዕዚዙ ዝምልከት፡ ነቲ ዕቑር ጌና ዘይወጸ ጸጋታትካን ዓቕምታትካን ከለልዮን ከስተውዕሎን ዓቕምን ብቕዓትን ዝረኸበ  ግን፡ ንነብሱ ኣበራቢሩ ንኻልኦት ኣብ ምብርባር ኣገዳሲ ግደ ክጻወት ዝኽእል ሰውራዊ ኣካል እዩ። ኣብ ሞንጐ’ዚ ክልትኡ ዘሎ ፍልልይ ኣለሊኻ ኣብ ቃልሲ ዝህልውካ ቦታ ንምስራዕ ዝውስን ከኣ  ውልቃዊ ምርጫ  እዩ።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣውጺእዎ ዘሎ እማመ ሓድነት

- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመላእ ደምበ ተቓውሞ ሓቢሩ ንኽሰርሕ ዝጽውዕ እማመ ቀሪቡ ኣሎ።ቀንዲ ትሕዝቶ እቲ እማመ “ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ” ዝብል እዩ። እዚ ድማ ኩሉ ዓቕምና ኣብ ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ከተኩር ዝዕድም እዩ።

- መንፈስ እማመና ንውሽጥና ይኹን ንግዳም ዝምልከት እዩ። ኣብ ውሽጣና ንሓባራዊ ስራሕ ዝምችእ ኩነታት ክንፈጥር ዝሓተናን ዝብድሃናን እዩ። ኩሉ ዓቕሚ ሰልፍና ኣብ ምዕዋት ዕማም እዋንና ከነዋፍሮ ዝጠልበና እዩ።

- እቶም ኣብ “ውሽጥኻ ዘሎ ሽግር ከይፈታሕካስ ኣብ ግዳም ዘሎ ሽግር ንምፍታሕ ምፍታን” ብምባል ዝኸሱ፡ ገሊኦም ብግርህና ክኾኑ ከለው እቶም ገሊኦም ግን ተንኮል ተተርኢሶም ብመደብ ዝብልዎ እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግዳም ይኹን ኣብ ውሽጥና ኩሉ ዓቕምና ኣብ ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ከተኩር’ዩ ዝደሊ ዘሎ። እቶም ኣብ ውሽጥና ኮይኖም ንድሕሪት እናጠመቱ ብኻልኣዊ ጉዳያት ኮለል ከብሉና ዝደልዩ ክእረሙ’ዩ ጻዋዒትና። ንቕድሚት እናጠመቱ ኩሉ ዓቕሞም ኣብ ዕማም መድረኽና ከተኩር’ዩ ምኽርና።

- ኣብ ውሽጢ ሰልፍና ይኹን ኣብ ግዳም “ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ” እዩ ጭርሖና። እዚ ከኣ ኣብ ክንዲ ብኻልኣዊ ጉዳያት ተበታቲንና ዓቕምና እነባኽን ፡ ንቐዳማዊ ዕማማት ኣብ ቀዳማይ ቦታ ክንሰርዖም፡ ንኻልኣዊ ጉዳያት ድማ ካልኣዊ ቦታ ሂብና ሓድነትና ሓሊና ብኣድማዒ ኣገባብ ክንሰርሕ  ዝጽውዕ ብሱል ኣገባብ ኣቀላልሳ እዩ።

ጉዳይ ታሪኽ

ኣብ ውሽጢ ሰልፍና ንጉዳይ ታሪኽ ንድሕሪት ገዲፍና ኣብ ህሉውን መጻእን ዕማማት ከነተኩር’ዩ መደብና። እቶም ኣሉታዊ ክሲ ዝፈትው ግን ዘረባታት ክኣራርዩ እናወዓሉ ብፍላይ “እቶም ድሕረ ባይቶኦም ጀብሃ ዝነበሩ ወይ ሰውራዊ ባይቶ” ዝነበሩ በዚ መንፈስ’ዚ ከምዘይቅየዱ ከርእዩ ይፍትኑ። ንኽሶም ከራጉዱ ድማ ንዝኾነ ዝርከብ ሽግር ምስ ሕቶ ድሕረ ባይታት ከተኣሳስርዎ ይፍትኑ። እዚ ዘንባዕ ኣረኣእያ ግን ንታሪኻዊ ሓቅታት  እናደፈነ፡ ጉጉይ መንፈስ ክዘርእ ዝሕልን እዩ። ሓደ ካብ’ቶም ንሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘቖሙ ኣካላት ማለት ንታሪኽ ስልፊ ህዝቢ ክንርኢ እንተፈተንና፡ ካብ’ዚ ሎሚ ንድሕሪት ክመልስና ዝደሊ ክትዕ ንምውጻእ እንታይ ጻዕሪ ከምእተገብረ ክንርኢ ኣጸጋሚ ኣይኮነን።

- ሰውራዊ ባይቶ ታሪኻዊ መዋእሉ ከም ዘብቅዐ መዚኑ ሓዲሽ ንእዋንና ዝስማማዕ ስርርዕ ከም ዘድሊ ዓጊቡ ምስ ተበገሰ፡ ንሕቶ ታሪኽ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ’ዩ ተመልኪትዎ። ታሪኽ ጀብሃ ታሪኽ ሻዕብያ ታሪኽ ኩለን ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ እጃመን ዘበርከታ ውድባትን ታሪኽና ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ኢሉ። ከምዚ ዝመስል ሚዛን ከቐምጥ ዘድለዮ፡ እቶም ኣብ’ዚ ዘለናዮ ዘመን ኣንጻር ምልኪ ንቃለስ ዘለና ብስሚዒታት ሕሉፍ ታሪኽ ከይተቐየድና ብህሉውን መጻእን ዕማማት ሃገርና ተሰማሚዕና ክንሰርሕ ምእንቲ እዩ።

- ነዚ ባይታ’ዚ ሒዙ ዝተመስረተ ሰልፊ ህዝቢ እምበኣር ምስ እተፈላለየ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ሓቢሩ ንኽሰርሕን ሓደ ውድብ ክምስርትን ዘብቀዖ ከምዚ ዝመስል ክለሳ ሓሳባዊ ዕጥቂ ዓጢቑ ብምንባሩ እዩ። ነዚ ዕጥቂ’ዚ ሒዙ’ዩ ኣብ ምቛም ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እጃሙ ዘበርከተ። ነዚ ዘኹርዕ ታሪኽ ብዘንባዕ ኣገባብ ከቕርቦ ዝድሊ፡ ልዕሊ እቶም ኣብ ምቛምን ምዕዋትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዓብይ እጃም ዘበርከቱ መራሕትን ኣባላትን መሲሉ ዘንባዕ ታሪኽ ዘዘንቱን ዝኸስስን ታሪኻዊ ገበን ዝፍጽም ዘሎ ኣካል እዩ።

ሎሚ ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘለና ኣባላት፡ ኣባላት ጀብሃ ወይ ሻዕብያ ፍጹም ኣይኮናን። ታሪኽ ጀብሃ ታሪኽ ሻዕብያ ታሪኽ ኩለን ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ እተቃለሳ ውድባትን ታሪኽና ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ እንኣምን፡ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኢና። ኣብ ታሪኽና ዝርከብ ኣሉታዊ ጐኑ ይኹን ኣወንታዊ፡ ታሪኽ ህዝብና ካብ ኮነ ናትና’ዩ ታሪኽና እዩ። ከም ህዝቢ ካብ ኣሉታዊ ታሪኽና ተማሂርና ኣወንታዊ መኽሰባትና እናሓለና ንቅድሚት ክንስጉም’ዩ ዘለና።

- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር ከምዚ ዝመስል ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ጨቢጦም ብብስለት ዝቃለሱ ኣባላት ዝርከብዎ ሰልፊ እዩ። ድሕረ ባይታኡ ሻዕብያ ዝኾነ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ፡ ብጻይና ረዘነ ተስፋጽየንን፡ ድሕረ ባይታኣ ሻዕብያ ዝኾነት ኣባል ማእከላይ ባይቶ ብጸይቲ ኣድያም ተፈራን ነዚ ብሑሉፍ ታሪኽ ዘይቅየድን ንቕድሚት ዝጥምት ኣውንታዊ መንፈስ ዘንጸባርቕ መደረ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ እተገብረ ኣኼባ ኣባላት ሰልፊ ከቕርቡ ምሰ ሰማዕኩ፡ እቶም ኣሉታዊ ቅናት ተቐኒቶም ብብዙሕ ቃላት ንመልክዕና ክድውንዎ ዝሕልኑ ክሰልጦም ከምዘይኮነ ብልቢ’የ ዓጊበ ።

- ንድሕሪት እናጠምተ፡ ንድሕሪት ክጐተና ዝሕልን ዝምባለ ከየለለናዮ ዝገበሮ ጉድኣት ኣብ’ዚ ዘለናዮ ደረጃ ኣብጺሑና እዩ። ደጊም ግን ይኣክል ከምኡ ዝመስል ጸወታ ከነፍቅድ ኣይግብኣናን። ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና ዝእዝዞ፡ ኣብ ህልውን መጻእን ዕማማት ሃገርናን ሰልፍናን ኣተኲሩ ብኣወንታዊ መንፈስ ተመሪሑ ዝቃለስን ዘቃልስን እዩ፡ ኣብ’ቲ ብዕግበትና መዚንና ዝሰገርናዮን ኣሉታዊ ታሪኻዊ ዶሮና ፈፈው ዝብል ኣይኮነን።

ክቕጽል እዩ

ሰባት ሓደ ተረኽቦ ኣብ ምምዛን ፍልልይ ክህልዎም ልሙድ እዩ። ኣብቲ ፍልልይ “ናተይ ቅኑዕ ናተይባ” ዝብል ምስሕሓብ ክፍጠር ከኣ ውሁብ እዩ። እዚ ከም ርዱእ ስለ ዝውሰድ ከኣ፡ ከምዚ ዓይነት ናይ ኣተሓሳስባ ምውጣጥ ክፍጠር እንከሎ ብኸመይ ክውዳእ ከም ዝግበኦ ንምንጻር ሕጊ ምውጻእ ናይ ግድን እዩ። “ካብቲ ዘዋጥጥ ሓሳባት ኣየናይ ተቐባልነት ረኺቡ ይተግበር?”  ክበሃል እንከሎ፡ ኣብ ዘመናዊ ኮነ ባህላዊ ኣሰራርሓ እቲ ተዓዋቲ፡ እቲ ናይ ብዙሓት ሓሳብ እዩ። እዚ ክሳዳዊ ኣተሓሳስባዚ ንሓንሳብ “ናይ ስታሊን” ንሓንሳብ ድማ “ናይ ማኦ” ተባሂሉ እንተተነጺጉ ግና፡ በይንኻ ናይ ሓሳባት ውድድር ኣብ ዘየብሉ ጽምዋ ምንባር እምበር ካልእ መተካእታ የለን። እቲ ጉዕዞ ከኣ ልጓም ብዘየብሉ ፈረስ ከም ምግላብ እዩ ዝምሰል። ወለድና እውን ኣብቲ ግሩም ባይቶኦምን ወግዖምን ውሑዳት ኣንጻር ብዙሓት ክኸዱ ፈንጠርጠር ክብሉ እንከለዉ “ካብ ሰባ እትነውሕ መሸላስ ወይ ንዑፍ ወይ ንእምኒ ወንጭፍ” ክብሉ እዮም ዝምስሉ።

ብዛዕባ ጅግንነት ሓደ ኤርትራዊ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ተላዒሉ ንበል። በቲ ጅግንነቱ ገለ ወገናት ከም ናይ ሽዑ በዓል ልዑል ኣበርክቶ ክንእድዎ ይኽእሉ። ይኹን እምበር ናይ ቃልሲ ጅግንነት ናይ ሓባር እምበር ናይ ውልቀሰባት ኣይኮነን። እንተኾነ ንግዜኡ ኣሻህሪትካ ክትጥቀመሉ ንዝደለኻዮ “መን ከማኻ” እንዳበልካ ምርስሳን ልሙድ እዩ። ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን ኣብ ሓደ እዋን ኣብ መድረኽ ቦለኛ፡ ነቶም ህይወቶም ዝተበጀዉ ኣእላፍ ጀጋኑ ረሲዑ ካብ 10 ንዘይበዝሑ ሰብ ጽሩራ ሒዙ “እዚኦም እዮም እቶም ጀጋኑና” ብዝብል ምጸት ከፋልጦም ተዓዚብና ኢና። ደሓር ግና ንዓኣቶም’ውን መምስተጠቕመሎም ሓሓሊፉ መልዒስዎም። ብዝኾነ ናይ ትማሊ ጅግንነት ክርሳዕ’ኳ ዘይግበኦ እንተኾነ፡ ሎሚ መፈራርሒ ክትገብሮ ግና ፈጺሙ ቅቡል ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብናይ ሎሚ ዘበን እምበር ብናይ ዓሚ ብዕራይ  ሓሪስካ  እቶት ስለ ዘይሕፈስ። ደሓር ከኣ ትማሊ በቶም መመቲሮም ዘኾልስዎ ዝነበሩ ተኸዊሉ “ንጡፍ ኢደበይዛ” ክንሱ፡ ጅግና ዝመስል ዝነበረ፡ ሎሚ ካብ ለኣኽቱ ምስተፈልየ ጸጊምዎ ዓወንወን ክብልን ዝኣረገ መዛግብቲ ክግንጽልን ዳምዳም ከም ዝብልን ምዝንጋዕ ኣይግባእን። ናይ ቀደም ጅግንነትን ኣበርክቶን ንዘይምርሳዕ እንተገደደ ናይ ምስጋና መዳልያ ምሃብ ሕማቕ ኣይምኾነን። ካብኡ ሓሊፍካ ቀደም ዘዝደየብካዮ ጎቦታትን ዝወረድካዮ ሩባታትን እንዳ ጸብጸብካ፡ ሎሚ “ኣነ ዝበልኩኹም ተዘይሰማዕኩም ወይለኹም” እንዳበልካ ናይ ካልኦት ናይ ምምራሕን ምውሳንን መሰል ክትምንዝዕን ከተስተማስልን ምፍታን  ፈጺሙ ቅቡል ኣይኮነን። ንኸምዚ ትዕቢተኛ ኣካይዳ ደጊፎም ዝከራኸሩ ኣካላት ከኣ ደረጃ ትምህርቶም ኮነ ዝሓለፈ ኣበርክቶኦም ብዘየገድስ ንገዛእ ርእሶም’ዮም ኣብ ትዕዝብቲ ዝወድቁ።

ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ናይ እገለ ውድብ ወይ ሰልፊ መሪሕነት “ብቑዕ እዩ ኣይፋሉን” የዛርብ እዩ። ምብልላጽ ከኣ ዝተለምደ እዩ። ኣብዚ እውን ሰባት ከካብ ኣረዳድእኦምን ኣብቲ መሪሕነት ዘለዎም ትጽቢትን ክፈላለዩ ንቡር እዩ። እቲ ዘጸግም ነቲ መሪሕነትን ውሳኒኡን ኣጽቢብካ ብምርኣይ ብናትካ ጸቢብ ህርፋንን ስምዒትን ጥራይ ክትልከዖ ምድላይ እዩ። ሓደ መሪሕነት ነቲ ኣብቲ ዝመርሖ ትካል ዘሎ ዝተፈላለየ ዝንባለታትን ትጽቢታትን ዘማእክል መንገዲ እዩ ዝሕዝ። ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ኣብ ዝወስዶም ውሳነታት  ናይ ዝዓግብን ዘይዓግብን ሓላፍዘላፍ ከረአ ከኣ ንቡር እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ኣብ ትሕቲ እቲ ውሳነታት እንዳወሰነ ህልውና፡ ድሕነትን ቀጻልነትን ናይቲ ዝመርሖ ትካል ናይ ምዕቃብ ሓላፍነት ዘለዎ መሪሕነት ዝተሰለፉ ወገናት ነቲ ውሳነ ገሊኦም ብዕግበት ገሊኦም ከኣ ብጥርናፈ እዮም ተቐቢሎም ዘተግብርዎ እንብል። እቲ ምስ ኩሉ ዕቃበኻ ተጠርኒፍካ ናይ ምኻድ ኣምር እንተዘይተኸቢሩ ግና ህልውና ኮነ ሓድነት ኣይሕሰብን እዩ። ክሳብ ሕጂ ብዘሎ ዲሞክራስያዊ ኣረዳድእ እዚ ኣካይዳዚ ብዝኾነ ምርምር ዘይተተከአ ኣድማሳዊ’ዩ። መሪሕነት ክንዲ ዝከኣሎ ዝመርሖም ወገናት ንውሳነታት ዓጊቦም ዝቕበልሉ ኩነታት ንምፍጣር ግዲኡ ክገብር ይግበኦ ምባል ግና ኣይጽላእን እዩ። እዚ ዝትግበር ግና እንተላይ ናይቶም ክዓግቡ ዝግበኦም ቅሩብነት ክሕወሶ እንከሎ ጥራይ እዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኬንያ ንመስርሕ ምርጫ ዝዳነየ መጋባእያ 6 ዳያኑ ዝኣባላቱ ነይሩ። እዚ መጋባእያ እዚ 4 ብ2 ምስ ተፈላለየ ከኣ ናይቶም 4 ርኢቶ ፍርዳዊ ውሳነ ኮይኑ። ብኹሎም ወገናት ተቐባልነት ረኺቡ ከኣ ምድላዋት ንዳግማይ ምርጫ ድሮ ተጀሚሩ ኣሎ። ነዚ ተመኩሮ’ዚ ንሕናኸ ብኸመይኮን ንርእዮ ከኣ ኣዘራራቢ’ዩ። መብዛሕትና ክሳብ ሽዱሽተኦም ዝሰማምዑ እቲ መጋባእያ ክቕጽል ነይርዎ ከምዘይንብል ተስፋ እገብር።

ሓደ ውድብ ወይ ሰልፊ  ክነኣድ ወይ ክንቀፍ እንከሎ መሪሕነት ቅድሚት ከም ዝስራዕ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ናይቲ ውድብ ወይ ሰልፊ ፖሊስታት ብውሳነታት እንዳሰነየ ናይ ምምራሕ መሪሕ ሓላፍነት ስለ ዝህልዎ። ብዝኾነ ምኽንያት ኣንጻርቲ ውዳበ ዝስለፉ ወገናት  ኣብ ክንዲ ዘይዕግበቶም በቲ ስሩዕ መሰኖ ምቕራብ፡ ተቓውሞ ብምቕዳም፥ ኣንጻር መሪሕነት’ዮም ጸለመን ቅንጸላን ዘጻዕጽዑ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ብሓባር ከም ዝውስንን ዘተግብርን ኣጸቢቖም ዝፈልጥዎ መሪሕነት ከከም ዝሰለጦም፡ ኣቦመንበር፡ ፈጻሚት፡ ባይቶ እንዳበሉ ፈላልዮም ክጥቅዕዎን ኣብ ሕድሕዱ ዘይምትእምማን ከሕድሩን ምፍታን  ቀንዲ መለለዪ ከመይ ውዳበ ነዳኽም ኢሎም ናይ ዝብገሱ ወገናት እዩ። ከምዚ እንዳገብሩ “ንሕና ንሓድነትን ሓያልነትን ሰልፍን ልዕልና ሕግን” ክብሉ እንከለዉ ከኣ፡ እቲ ጉዳይ “ኮር ተገልበጥ” እዩ ዝኸውን። ኣብ ከምዚ ጽንኩር ኩነታት ሓደ መሪሕነት ብዘይካ ንጉዳያት ሕግን ስርዓት ብዝሓዘ ውሳነታት ምቕጻል እንተዘይኮይኑ፤ ካልእ ናይ ምልምላምን ኣብ ቆይቊ ምንባር መተካእታ ክኣቱ የብሉን። 

ባሕቲ መስከረም ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነትን ሓርነትን ኤርትራን ህዝባን ዝትጀመረላ ዕለት እያ ። እዛ ናይ መጀመርታ ታሪኻዊት ዕለት (01-09-1961) ኣብ ኣምስተርዳም ብማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኣን ፣ ብኣኽብሮትን ኣድናቖትን ብዕለት 03-09-2017 ተዘኪራ ውዒላ።

ከምኡ ውን ነቶም ኩሎም ካብ መጀመርታ ዕለት ቃልሲ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ፣ ብዘይ ናጽነትን ሓርነትን ክብረት  የለን ብምባል ብሉጽ ህይወቶም ከይበቐቑ ንኤርትራን ህዝባን ዝወፈዩን፣ ነቶም ገና ውን ኣብ ቃልሲ ዘለውን ብኣኽብሮትን እድናቖትን ተዘኪሮም ውዒሎም።  ነቲ ዝተቓለስዎ ዕላማ ኣብ ናይ መጨረሻ ሽቶኡ ንምብጻሕ ከኒ እዚ ናይ ሕጂ ዘሎ ወለዶ እንታይ ጊደ ክህልዎ ኣለዎ ብዝብል እርእስቲ ደማ ዘትዩም ።

ምኽንያቱ ንሕና ኤርትራውያን ካሳብ ሎሚ መራሒና ኢልና ቆጽሊ ዘንበረናሉ መራሒ ሀገር የብልናን ። ብኣንጻሩ ግን ባዕዳውያን ይኹኑ ፣ ደቂ ሃገር ፣ ኣነ እየ ዝመርሓካ ፣ ዝበልኩኻ ተኣዘዝ ፣ መሰልካ ኣይትሕተት ፣ እናበሉ ኣደዳ ስቓይን መከራን ስደትን ገይሮምና ኣለዉ ። ስለዚ ሕጂ ወን ከምቲ ቀዳሞት ኣቦታትናን ኣዴታትናን ፣ ኣሕዋትናን ኣሐትናን ዝጀመርዎ ቃልሲ ፣ ብዘይካ መሉእ ናጽነትን ሓርነትን ክብረት የለን እሞ ፣ ንሓርነትናን ናጽነትናን ብኹሉ መገዲ ክሳብ መጨረሻ ክንቃለስ ኣለና ብምባል ፣ ድሕሪ እዛ እብ ታሕቲ ዘላ ጽሕፍቲ፣ ብእቦወንበር ማሕበር ምንባብ መደብ ተዛዘመ።

ቃል ኣቦ ወንበር ።

ዝኽበርኩምን ዝኸበርክንን ኤርትራውያን ብሓፈሻ።

እቐዲመ ብስመይን ብስም ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣብ ኣምስተርዳምን ከባቢኡን ስላምታን እንቛዕ ብደሓን መጻእኩም ይብል። ብምቕጻል ድማ ሎሚ ኣብዚ ተረኺብና ዘለና መበል 56 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ንምዝካር እዩ። ከመይሲ ህዝቢ ኤርትራ ተኻታቲሎም ንዝረገጽዎ ባዕዳውያን ገዛእቲ ፣ ንዝተመዝዔ ሃገራዊ ናጽነቱ ንምምላስን ሰብእዊ ክብሩ ንምርግጋጽን ፣ ወለዶ ብወለዶ ፣ እናተታካክኤ ፣ መዘና ዘይብሉ መስዋእትን ቃልስን እዩ እካይዱ። ኩሎም እቶም ናይ ሰላማዊ መገድታት ምስ ተዓጸውዎ ብ መስከረም 01-09-1961 ብመሪሕነት ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ ኣብ ጎቦታት ኣዳል ሕትኡ ብናይ ብረት ዓመጽ ኣወጀ ። መስከረም ሓደ ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ ብናይ ነዊሕ ሕልሚ ናጽነት መርየትን ህዝብን ኤርትራ ዝኣወጀ ብመሪርን ተኸታተልቲ ጽንዓትን መስዋእትን ክስገሩ ዝተተለሙ ከኣ እዮም 24 ግንቦት 1991 ዓ.ም. ብናይ ዓወት ብስራት ዝተደምደሙ።

ከምይሲ ንሂወቱ ማዕረቶም ብናጽነቶም ሰብኣዊ ክብሮም ኮሪዖም ዝነብሩ ናይ ዓለም ኣህዛብ ዝሰርዓላ ፣ መቐረት ሰላምን ርግኣትን ቅሳነትን ዘስተማቕረላ ፣ ነብሱ ብነሱ ዘማሓድረላ ፣ ናይ ገዛእ ርእሱን ሃብትን ተጠቃምን ኣፍራይን ዝኾነላ ፣ ብዘይ ሙዩቕታን ፍርሕን እስተርሕዩ ዝነብረላ ሃገር ክትህልዎ ኢዩ ኩሉ ዝውንኖ መስዋኣቲ ዝኸፈለ።

ይኹን ምበር እንተ ብዕሽነትና እንተ ብግርህነትና ሎሚ ካብ ባዕዳዊ ዘይሃይሽ ወዲ ዓዲ ጌና ህዝብና ኣብ ስቓይን መከራን ምህላውና ጥራይ ዘይኮነስ ሃገር ወን ኣብ ሓደጋ ሃልያ ኣድሕኑኒ ትብል ምህላዋ ንቐባራይ ምርዳእ ወን ሰለዝኾነ ፣ ብዛዕባ ሃለዋት ሃገርና ምዝራብ ትርጉም የብሉን ፣ የግዳስ ናይ ሎሚ ቀዳምነት ዝስራዕ ዕማም እጃምና ንምብርካት መድረኽ ይጽውዓና ኣሎ።

ናይ ህዝቢ ኤርትራ ፍትሕን ማዕርነትን ክዕወት እዩ።

ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስውኣትና። 

ንሕጋዊ ኣሰራርሓ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዓነውነው እናበልካ፡ ነቲ ብሕጊ እተመርጸ መሪሕነትን ውሳኔታቱን እናኣነኣስካ፡ ብዛዕባ ሓድነት ሰልፊ ተገዳሲ መሲልካ ክትቀርብ ምፍታን ንብዙሓት ከታልል ዝኽእል ሜላ ኣይኮነን። ሓድነት ሰልፊ ነቲ ኣብ ጉባኤ እተሓንጸጸ ዕላማን፡ ነቲ ብጉባኤ ዝጸደቐ ቅርጺ ኣሰራርሓን፡ ነቲ ብጉባኤ እተመርጸ መርሕነት እሙን ኮንካ’ዩ ዝረጋገጋጽ። ካብ ሰልፋዊ ኣሰራርሓ ወጺእካ ኣብ ወብሳይታት ክትራገምን ከተቆናጽብን ብምውዓል ሓድነት ሰልፊ ክሕሎን ክኽበርን ኣይክእልን እዩ።

                                      “ሎሚ ውን ከምትማሊ ንሰልፋዊ ሓድነት ንጽዓት”             

- ኣብ ዝኾነ ሰልፊ ፍልልይ ሓሳባት ክርከብ ንቡር እዩ። በዚ ምኽንያት ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ፡ ፍልልያት ከመይ ገይሮም ክእለዩ ከምዘለዎም ሕግታት ከቐምጥ ግድን እዩ። ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ ይኹን ንሰልፍናን ሃገርናን ዝምልከት ሕቶታት ክትመያየጥ ክትሰማማዕ ይኹን ክትፈላለ ይከኣል እዩ። ሓድነት ሰልፊ ዝሕሎ ከኣ ምስ ፍልልይካ ንሕግን ኣሰራርሓን ሰልፊ ክትምእዘዝ ከለኻ እዩ። ውሳኔታት ጉባኤ ይኹን መሪሕነት ብብዝሒ ድምጺ ክሓልፍ ከም ሕግና ዘጽደቕናዮ ድማ፡ ኣብ ሰልፍና ፍልልይ ክህሉ ንቡር ስለ ዝቆጸርናዮ እዩ።

- ብብዝሒ ድምጺ ውሳኔ ምሕላፍ እምበኣር፡ እቲ ዝለዓለ ደረጃ ንምውጋን ፍልልያትና እዩ። ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ኣብ ጉባኤ ይኹን ኣብ ኣኼባ መሪሕነት፡ ጻዕርና ብስምምዕ ውሳኔ ክሓልፍ እዩ። ስምምዕ ምብጻሕ ተሳኢኑ ግዜ ምስ ተመጠ ግን፡ ብድምጺ ውሳኔ ነሕልፍ። ዝበዝሑ ዘድመጽሉ ጉዳይ ከኣ ውሳኔ ጉባኤ ወይ መሪሕነት ይኸውን።

- ካብዚ ብጉባኤና ዘጽደቕናዮ ኣገባብ ወጺእካ ምስራሕ፡ ንሓድነት ሰልፍና ትማሊ ኣይሓለወን ሎሚ ውን ክሕሉ ኣይኮነን ንጽባሕ ውን ክሕሉ ኣይክእልን እዩ። ፍልልያት ኣብ ሕግን ኣሰራርሓን ሰልፊ ኮንካ ኢኻ ክትውግኖም እትጽዕት፡ ካብኡ ውጺእካ ካልእ ንሕግና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ኣገባብ ብምትእትታው ኣይኮነን።

- ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ከምዝገለጽክዎ፡ ንማእከላይ ባይቶ ክብድህ ዝደሊ ህጹጽ ጉባኤ’ዩ ክጽውዕ ዘለዎ። ህጹጽ ጉባኤ ምጽዋዕ ዘድሊ ከኣ ጉባኤ እቲ ዝለዓለ ስልጣን ሰልፍና ብምዃኑ እዩ። ጉባኤ፡ ንውሳኔታትን ኣካይዳን ማእከላይ ባይቶ ክመዝንን ክፈርድን ምሉእ ስልጣን ኣለዎ። ንዝነበረ ማእከላይ ባይቶ ሰሪዙ መተካእትኡ ከቕምጥ ይኽእል እዩ። በዚ መንገዲ’ዚ ዝሓስብን ዝሰርሕን፡ መሪሕነት ሰልፊ ካብ ቅዋም ሰልፊ ወጺኡ ኮይኑ እንተተሰሚዕዎ ውን፡ ንሓድነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝፈታተን ምንቅስቓስ ገጹ ኣይከይድን እዩ። ነብሱ ኣብ ቦታ ጉባኤ ኣቐሚጡ፡ ንውሳኔ ማእከላይ ባይቶ ብእደ ወነኑ ኣይሕጋውን ኢሉ ክስርዝ  ኣይፍትንን እዩ። ሕጊ ሰልፍና ተኸቲሉ ግን ንውሳኔ መሪሕነት ክብድህ ዘኽእሎ መንገዲ ህሉው እዩ።

- ማእከላይ ባይቶ ቅዋም ጥሒሱ ኢሉ ዝኣምን ኣካል፡ ከምኡ ዝኣመሰለ እምነት ምጥራዩ ኣብ ሰልፍና ከምጸገም ኣይንርእዮን ኢና። መሪሕነት ቅዋም ሰልፊ ጢሒሱ ኢሉ ዝኣምን ኣካል ግን፡ ህጹጽ ኮንፈረንስ ዘይኮነ ህጹጽ ጉባኤ’ዩ ክጽውዕ ዘለዎ። ፍርቂ ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ መሪሕነት ካብ ቅዋም ከምዝወጸ ዝኣምኑ እንተድኣኾይኖም ከኣ፡ ብሕግና መሰረት ማእከላይ ባይቶ ህጹጽ ጉባኤ ክጽውዕ ግዱድ እዩ። መሪሕነት ቅዋም ሰልፊ ጥሒሱ እናበልካ ግን፡ ሰልፊ ለኸ ኮንፈረንስ ምጽዋዕ ንሽግርና መፍትሒ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።

- ብጀካ ጉባኤ ንውሳኔ ማእከላይ ባይቶ ቀይሩ ውሳኔ ከሕልፍ ዝኽእል ኣካል ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ የለን። ኮንፈረንስ ይኹን ሰሚናር ንመሪሕነት ለበዋ ካብ ምሃብ ዝሓልፍ ኣይኮነን። መሪሕነት ካብ ሕጊ ወጺኡ ዝብል እምነት ዘለዎ ኣካል እምበኣር፡ ውሳኔ ዘየሕልፍ ህጹጽ ኮንፈረንስ ዘይኮነ ህጹጽ ጉባኤ’ዩ ክጽውዕ ዘለዎ። ሓድነት ሰልፊ ከኣ በቲ ጉባኤ ዘቐመጦ ኣገባብ ኣፈታትሓን ኣተኣላልያን ጉዳያት ጥራይ’ዩ ዝሕሎ። ካብኡ እናወጻእካ ሓላውን ተሓላቕን ሓድነት ክትከውን ኣይከኣልን እዩ።

- ሓድነት ሰልፍና ከም ዓይኒ ብለን እና እንሕልዎ። ንሕግናን ነቲ ብሕጊ ዝወጸ መሪሕነትናን እናቖናጸበ ንሓድነትና ዝፈታተን ማዕበል ክመጸና ከሎ ድማ፡ ኣብ ትሕቲ ሕግናን ውሳኔታት መሪሕነትናን ኮንና እና ክንምክቶ ዘለና። ሓንሳብ ብድሕረ ባይታት፡ ንሓሳብ ብምዕራባውን ብምብራቓውን፡ ንሓንሳብ ንሕግን ነቲ ብሕጊ ዝመጸ መሪሕነት ብምፍልላይ፡ ንሓሳብ ከኣ ሓንጋርን ተሓንጋርን ብዝብል ኣምራት ንሰልፍና ክበታትን ዝደሊ ፍጹም ከነፍቅደሉ ኣይኮንናን።

ክቕጽል እዩ