EPDP Editorial

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣቦመንበር ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ ሃገራት እስካንድኒቪያን ኖርወይን ሽወደንን ናይ ስራሕ ዑደት ኣካይዱ። ኣብዚ ዑደቱ ኣብ ነርወይ “ብህዝባዊ ተሳትፎ ዝዕዉት ቃልስና ብሓድነትና ይዓኹዅ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭረሖ ኣብ ዝተኻየደ ራብዓይ ጉባአ ጨንፈር ኖርወይ ሰደህኤ ተሳቲፉ። ምስ ሓለፍቲ ሰልፊ ዕዮ ናይታ ሃገር እውን ተራኺቡ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኤርትራውያን ነበርቲ ኦስሎን ከባቢኣን ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ብተመሳሳሊ ኩነታት ኣብ ሃገር ሽወደን እውን ኣብታ ሃገር ምስ ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብመንገዲ ፓልቶክ ኣኼባ ኣካይዱ። ምስ ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይ ሽወደን’ውን ተራኺቡ። ኣብዚ ናይ ሽወደን ዑደቱ’ውን ከምቲ ናይ ኖርወይ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝነብሩ ግዱሳት ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ክፉት ኣኼባ ኣካይዱ። ኣቶ መንግስተኣብ ኣብዚ ዝተጠቕሰ መድረኻት ክሳተፍ እንከሎ በቶም ኣብዘን ሃገራት ዝነብሩ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣናተስነየ እዩ ነይሩ።

እዚ ዑደት በቲ ሓደ ወገን ኣብ ጽባሕ 2ይ ጉባአ ሰደህኤ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ወጽዓ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና እንዳኸረረ ኣብ ዝመጸሉ፡ ደንበ ተቓውሞ ድማ ካብዚ ዘለናዮ መጻብቦ መዋጸኦ ንምርካብ ዝያዳ ካልእ ግዜ ኣብ ዝጽዕተሉ ዘሎ ኩነታት ስለ ዝኾነ ኣዝዩ እዋናዊ እዩ ነይሩ። ዕላማ ዑደቱን እዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ መድረኻት ምኽፋቱን መልእኽቲ ምትሕልላፍ ጥራይ ዘይኮነስ ንናይ መጻኢ መደባት ምሕንጻጽ ዝጠቅም ሓሳባት ካብ ኣባላት ሰደህኤ ኮነ ዘይኣባላት ሰደህኤ ኤርትራውያን ምእካብ’ውን እዩ ነይሩ። ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ ንክትስማዕ ክትሰምዕ ናይ ግድን ስለ ዝኾነ።

ኣቶ መንግስተኣብ ነቲ ዝተሳተፈሉ መድረኻት ዝምጥን ግና ድማ ሰፊሕን ዝርዝራውን መግለጽታት ዝሃበ ኮይኑ፡ ብሓፈሻ፡ ምድህሳስ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን፡ ክብደት ናይቲ ህዝብና ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝሓልፎ ዘሎ ጸገማት ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ኣስጋኢ ተርእዮ ስደትን ነዚ ናብ ራህዋ ንምቕያሩ ክግበር ዝግበኦ ቃልስን ግደ ሕብረተሰብ ዓለም ኣብዚ መዳይ ገሊጽካ ንተሳትፎ ምምሕጻንን፡ ኣገዳስነትን ህጹጽነትን ናይ ደንበ ተቓውሞ ተቐራሪብካ መፍትሒ ምርካብ ካብቶም ዘተኮረሎም ዛዕባታት እዮም። ብዓብይኡ ድማ ውጽኢት 2ይ ጉባአ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን፡ ናይ ሰልፊ መርገጻት ኣብ ዝተፈላለዩ መሰረታውን እዋናውን ዛዕባታት ብመሰረት ፖለቲካዊ ውሳነታት ጉባኤ ግቡእ ግዜ ሂቡ ኣብሪሁ። ኣብ ኩሉ መድረኻት ድማ ከምቲ መልእኽቱ ዘስመዖ፡ ናይ ተሳተፍቲ ሓሳባት ዝስመዓሉ ዕድላት ብምኽፋት፡ ንኣካይዳ ሰደህኤ ዘመጉስን ዝንእድን ጥራይ ዘይኮነስ ዝነቅፍ ሓሳባት’ውን ኣኪቡ። ብተሳተፍቲ ዝቐርብ ዝነበረ ሓሳባት ሃናጽን ፍናን ዝህብን ምንባሩ ከኣ ከሎ ጋና ንእወንታ ናይቲ ዑደት ዘመልከተ እዩ።

ከምዚ ዓይነት መሪሕነታዊ ዑደት ብሃንደበት ዝፍጸምን ሓንሳብ ተራእዩ ዝጠፍእን ዘይኮነስ ብመደብ ተታሒዙ፡ ዓቕሚ ብዘፍቅዶ ቀጻሊ ክኸውን እምነት ሰደህኤ እዩ። ከምዚ ዝኣመስለ ዑደት ናይቲ ሰልፊ ግሉጽ ኣሰራርሓ ዘመልክት ጥራይ ዘይኮነ ናብ ኣባላቱን ህዝብን ዘለዎ ቅርበት ዘርኢ’ውን እዩ። እዚ ኣገባብ ክቕጽል ስለ ዝግበኦ ንቐጻልነቱን ኣድማዕነቱ ነናቶም ብጽሒት ዘለዎው ኣካላት ብፍሉይ ቆላሕታ ክርእይዎ ይግበኦም። ኣብየኩርናዑ ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ ንከምዚ ዓይነት ዑደት ኩነታት ኣብ ምጥጣሕ ግደ ኣለዎም። ኣበየ ከባቢኡ ዝርከቡ ጉዳይ ህዝቦምን ሃገሮምን ዘገድሶም ኤርትራውያን ኣብ ከምዚ ዓይነት መድረኽ ክጽውዑ እንከለዉ ክሳተፉ ይግበኦም። ምኽንያቱ ኣብዚ ብዙሓት ውድባት ዝዋሰኣሉ ዘለዋ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መድረኻት ኣየናይ እዩ ቅኑዕ፡ ኣየናይከ ግጉይ ንምውሳን ኣብ ከምዚ ዓይነት ኣኼባ ምስታፍ ንጉዳያት ብስምዒት ጥራይ ካብ ምድጋፍ ወይ ምቅዋም ከድሕኖም ስለ ዝኽእል። ኣብዚ ኣገዳስነት ተራኺብካ ምዝታይ ኣድላይ ዝኾነሉ ኣዋን ዝጽዋዕ ኣኼባታት ብዋሕዲ ተሳተፍቲ ክጥቃዕ ኣይግበኦን። ነዚ መድረኻት ዝመርሕ ኣካል ብወገኑ ኣብቲ መድረኻት ዝሰምዖ ርኢቶታት ብግቡእ መምዩ፡ ምስ ሰልፋዊ መትከላቱ ኣሳንዩ፡ መደባት ክሕንጽጽ እንከሎ ኣብ ግምት ከእትዎ ይግበኦ።

ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንወሳኒ ግደ ህዝቢ ብዝምልከት ኣብቲ መጻኢ ዘማዕደወ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ሰዲህኤ ኣብ ሓራ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ዘለዎ ራእይ፡ ምንጪ ስልጣን ዝቐውም መንግስቲ፡ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታታን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” ብዝብል ኣብሪህዎ ስለዘሎ። ኣቦመንበርሰደህኤ፡ ነዚ ኣብ ናይ ዑደቱ ‘’እንካን ሃባን’’ ዘዋህለሎ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣብ መዓላ ከም ዘውዕሎ ዘማትእ ኣይኮነን።

3 ሕዳር 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ፈደራል ፖሊስ ስዊዘርላንድ ኣብ ሃገሩ ዝርከብ ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍ ንዝፍጽሞ ነውራም ተግባራት ተኸታቲሉ ናብ ሕጋዊ ኣካል ከቕርቦ ይንቀሳቐስ ከም ዘሎ ዝሕብር፡ ብናይታ ሃገር ማዕከናት ዝተቃልሐ ዜና ተኸታቲልና ኣለና። እቲ ፈደራል ፖሊስ መዝጊቡ ናብ ናይታ ሃገር ፍትሓዊ ኣካል ካብ ዘቕረቦ ገበናዊ ክስታት ሓደ ካብ ሓተትቲ ፖለቲካዊ ዑቑባን ካለኦትን ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ጉልባባት ሂብካ ካብ ኣታዊኦም 2% ክኸፍሉ ምግዳድ እዩ። እዚ ተግባራት እቲ ጉጅለ ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ባዕልና ክነውግዞን ሕብረተሰብ ዓለም ንክኹንኖ ክንጽውዓሉን ከም ዝጸናሕና ዝፍለጥ እዩ። መንግስቲ ስዊዘርላንድ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደ ንመጸዋዕታና ብምስማዕን መረረ እቲ ግዳይ ክኸውን ዝጸንሐ ኤርትራዊ ኣብ ዓድን ወጻእን ብምርዳእን ጥራይ ዘይኮነ ናይታ ሃገር ሕጊ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ኣብታ ሃገር ዝነብር ዜጋ ከምዚ ዓይነት ከትርን ሽፍትነትን ክፍጸም ስለ ዘየፍቅድ እንተላይ እዩ።

እዚ ስጉምቲ ኣብ ጽባሕ እቲ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ኣቐዲሙ ብቤት ምኽሪ ጽጥታ ውድብ ሕቡራት ዝተነብረ እገዳ ንክናዋሕ ኣብ ዝተወሰነሉ ምዃኑ፡ ኣውያት ህዝብና በብኹርናዑ ሰማዒ እዝኒ እንዳረኸበ ከም ዝመጸ ዘመልክት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ተረኽቦ ምስቲ ኤርትራውያን ድምጾም ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ንምስማዕ ዝገብርዎ ዘለዉ ቀጻሊ ዘይሕለል ጻዕሪ ርክብ ዘየብሉ’ውን ኣይኮነን። ከምቲ ኣብቲ ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘለዎ ናይ ስዊዘርላንድ ሚዲያ ተገሊጹ ዘሎ፡ እዚ ንህግደፍ ዘሰንብዶ ተበግሶ ኣብ ፍረ ንክበጽሕ ብፖሊስን ፍትሓዊ ኣካላትን ናይታ ሃገር ዝግበር ቀጻሊ ናይቲ ጉጅለ ገበናት ዘነጽር ሓበሬታ ናይ ምእካብ ጻዕሪ ኣሎ።

ጉጅለ ህግደፍ ኣንጻር ሰላም፡ ህድኣትን ሰብኣውነትን ስለ ዝኾነ ሰብ ነገሩ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና ኩሉ ምእንቲ ሰብኣውነት፡ ሰላምን ፍትሕን ዝግደስ ኣካል እውን በዓል ጉዳይ እዩ። ግና ኣይከማና ከም ኤርትራውያንን። ምኽንያቱ እቲ ንካለኦት ዘጉህን ዘተሓሳስብን ጸይቂ ተግባራት ህግደፍ ካባና መሊኡ ዝፈሰሰ ስለ ዝኾነ። እቲ ረዚን ክብደት ናይ ወጽዓኡ ድማ ኣብ እንግደዓና እዩ ዘሎ። ብመንጽር እዚ እቶም ቀንዲ ንገበናት እቲ ጉጅለ ዘቃልዕ መርትዖታት ሓደ፡ ክልተ፡ ሰለስተ ኢልና ጸብጺብና ከነቕርብ ዝግበኣና ንሕና ኢና። ምናልባት ካባና ድፍረትን ትብዓትን ተዘይበዂሩ፡ ብወገን ህግደፍ ዘይተነግረ ተዘይኮይኑ ዘይተፈጸመ ገበን የለን። ሎሚ ገበናቱ ኣዝዩ ፍሩይን ቅሉዕን እምበር ስዉር ኣይኮነን። ፖሊስ ስዊዘርላንድ ምናልባት ንሕና ኤርትራውያን ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ዘኽቲሞም ዝርከቡ ስድራቤተና ሕነ ከይፈዲ ፈሪሕና ሓበሬታ ካብ ምሃብ ከይንቑጠብ እሞ እቲ ክወሃብ ዝግበኦ ፍርዲ ከይፈኩስ ስግኣት ከም ዘለዎ ተገንዚብና ኣለና። ከምዚ እንተጋጢሙ ከኣ ከምቲ “ … ሓጋዚታ ተረኣየትስ መዲዳ ትሓብእ” ዝበሃል ንዓና ዘውቅስ ክኸውን እዩ። እዚ ምስ 2% ኣገዳዲ ምኽፋል ግብሪ ዝተሓሓዝ ጉዳይ ቅድሚ ሕጂ’ውን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተበጋጊሱስ ክንድቲ ክኾኖ ዝግበኦ ፍረ ከይሃበ ክኹለፍ ከም ዝጸንሐ ፍሉጥ እዩ። እቲ ምኽንያታት ብዙሕ ኮይኑ ናትና ተባዕ ምትሕብባር ምጉዳል ከኣ ቅድሚት ዝስራዕ እዩ።

እቲ ጉጅለ ሰባት ዝኣምንዎ ናይ ምባል መሰልን ነጻነትን ስለ ዘየኽብር፡ ንሓደ ኣካል ክቐጽዕ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ኣብ ልዕሊ ዘየብሎም ወገናት ስጉምቲ ኣይወስድን እዩ ኢልና ኣይንከራኸርን ኢና። ንዓቕመ-ሄዋንን ኣዳምን ዝበጽሑ ኤርትራውያን ዜጋታት ብሰንኪ ኣግላልን ነጻግን ምምሕዳሩ ክስደዱ እንከለዉ ኣብ ልዕሊ ስድራቤቶም ክስለዖ ዝጸንሐ ሓፍ ዘይብል ዕዳ ስለ እንፈልጥ። በዚ ኮነ በቲ ህዝብና ካብ በደል ናይቲ ጉጅለ ዓዲ ውዒሉ ስለ ዘይፈልጥ፡ ካብ ምፍዳይ ሕነ ፈሪሕና ነቲ ጉጅለ ዘቃልዕ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ንድሕሪት ክንብል ኣይግበኣናን። ክልተ ዓይኒ ርኢኻ ከኣ ኣይከውንን እዩ።ጉጅለ ህግደፍ እቲ ገበናቱ ንምሕባእ ክወስዶ ዝኽእል ቀጻዒ ስጉምቲ ተመሊሱ ንዓኡ ዝቐጽዕ ምዃኑ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። እቲ ጉጅለ ሓንሳብ ኣብ ገበናት ኣንጻር ህዝቢ ጥሒሉ ብኣኡ ስኺሩ ስለ ዘሎ ተቃላዕካዮ ኮነ ተሓባእካሉ፡ ከም ዝቖሰለ ኣራዊት ካብ ምንኻስ ዝምለስ ኣይኮነን።

ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ኣብ ልዕሊኡ ኣንጠልጢሉ ዘሎ ዓለም-ለኻዊ ኩነኔ ርእዩ ከም ዘይረኣየ ብምሕላፍ ንሓንሳብ እገዳ ክለዓለሉ፡ ንሓንሳብ ድማ ዶላራት ክወሃቦ’ሞ ስደተኛታት ተመሊሰምሉስ ከጣይሶም ይማጣጠር ምህላዉ ዘገርም ጥራይ ዘይኮነ ብጥንቃቐ ክንከታተሎ ዝግበኣና እዩ። ከምቲ “ንመን ኣለዋ፡ መን ኣላቶ ኣለዋ” ዝበሃል፡ ገበነኛነቱ ጠፊእዎም ዘይኮነስ ከካብ ናታቶም ሚዛናት እንዳነቐሉ፡ እዚ ጉጅለ መሳርሒ ክኾነና ይኽእል እዩ ካብ ዝብል ሕሳብ ከምቲ ናቱ መዝሙር ዝዝምሩ፡ ቁንጣሮ እንዳተኾቡ ክነብረሎም ዝጽልይሉ ቃንዛ ህዝብና ዘየቐንዝዎም ውሱናት ኣካላት ክህልዎ ከም ዝኽእሉ ኣይንዘንግዕ። ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም’ኳ ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ዝተጋብአ ዓውደ-መጽናዕቲ ንምምሕዳር ጉጅለ ህግደፍ ዳርጋ “ተባዕን ደሞክራስያውን” ኢለምዎ። “ዒራ ዘይኢድካስ ናብ ተመነ-ዕንቅርቢት” ማለት ከምዚ እዩ። እዞም ወገናት ብናትና ድኽመትን ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ዘይምጭካናን ከም ዝዕንገሉ ከኣ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ምስዚ ሓላፊ ጉጅለ   ብምውድኽዳኽ ጽባሕ ክንዲ ምጥዓስ፡ ናይቲ ዘይሓልፍ ህዝቢ ስቓይ ቃንዛና ጌርና ክንወስድ ጽባሕ ከኣ ክንሕበንን ይግበኣና። ናይቶም ፍትሒ ንብህግ ድኽመት ብብዙሕ መልክዕ ዝግለጽ እዩ። እቲ ቀንድን ናይቲ ካልእ ድኽመታትና መንቀልን ከኣ ድሌትናን ትምኒትናን ሓደ፡ ህዝብን ሃገርን ምድሓን ክነሱ፡ ብሓደ ከነድምጽን ክንወፍርን ዘይምኽኣልና እዩ።

30 ጥቅምቲ 2015

ወዲ ሰብ ብባህሪኡ ንጽቡቕ ኮነ ንሕማቕ ኣጋጣሚ ዝተቓለዐ እዩ። እቲ ሕማቕ ኣጋጣምን ሓደጋን ገሊኡ ባህሪያዊ ክኸውን እንከሎ ገሊኡ ድማ ሰብ ዝሰርሖ እዩ። እቲ ጽቡቕ ዕድል ኣጋጢምዎ ዝበሃል ህዝቢ እታ ንሱ ዝነብረላ ሃገር ካብ ኩሉ ሰብ ዝስርሖ ይኹን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ድሒና ብሰላም እትነብር ክትከውን እንከላ እዩ።

ካብዚ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ተመኩሮ እንተተላዒልና፡ ኣብ ዓለምና ካብ ዘለዋ ንጽቡቕ ዘይተዓደላ ሃገራት ሓንቲ ኤርትራ እያ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን። ህዝባ ብሰንኪ ሕሱም ጉጅለ ህግደፍ ቅሳነትን ሰላምን ተሓሪምዎ ኣብ ሻቕሎትን ድኽነትን ይነብር ኣሎ። እቲ መላኺ ስርዓት ኣብ ዝወለዖ ኲናት ብዙሕ ካብ ህዝብና ሃሊቑ እዩ። ምግማቱ ዘጸግም ንብረትን ሃብትን ሃገር እውን ዓንዩ እዩ። ስደትን ሳዕቤናቱን እውን ሓደ ኣገዳሲ መግለጺ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕሱም ምምሕዳር ኮይኑ ኣሎ። ብሰንኪ እዚ በቲ ጨካን ጉጅለ ዝተፈጥረ ውግእ እዛ ሃገርን ህዝባን ኣብ ዲቕ ዝበለ ድኽነት ኣትዮም ኣለዉ። ካብዚ ከርፋሕ መነባብሮ ንክሃድሙ ኤርትራውያን “ተኾርሚኻ ሞትየ ኣሳፊሕካ’ውን ሞትየ” ኢሎም ንኣደዳ ስደትን ጥፋኣትን ኮይኖም እነሆ ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ጥምጥም ገጢሞም ንዕዘቦም ኣለና። ካብቲ ንሃገሩ ዘጋጠማ ዘሎ ጸገማት ከምልጥ ሓሲቡ ስደት ዝመረጸ ኤርትራዊ ኣብ ጉዕዞኡ እዚ ዘይበሃል ሽግራትን፥ መቕተልትን ከጋጥሞ ዕለታዊ ናብርኡ ኮይኑይስ እህህህ….. እንዳበልና ንዕዘቦ ኣለና።

ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብቲ ከም ግዚያዊ መዕቆቢ ኣብ ዝመረጾ ቦታ ስደት’ውን እቲ ጸገምን ግፍዕን ደድሕሪኡ እንዳሰዓቦ ጌና ኣይረሃዎን። ወትሩ ብዛዕባኡ እንሰምዖ ወረ ድማ ዘሰንብድ እምበር ሰናይ ዘበስር ኣይኮነን። እቲ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ኣብ ዓዱ ኮነ ኣብ ቦታ ሰደቱ ዘጋጥሞ ጸገማት ብዓይነቱ ከቢድ፡ ብቑጽሩ ድማ ኣዝዩ ብዙሕ ስለ ዝኾነ ምዝርዛሩ ኣጸጋሚ እዩ። ዜግነታዊ ክብሩ ሓሲሩ። “ኣለኹልካ ኣነ” ዝብሎ ስኢኑ ደሙ ደመ-ከልቢ ካብ ዝኸውን ሓያለ ኮይኑ እዩ። እዚ ማህሰይቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ግዳይ ዝኾኑ ዘለዉ ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ኩልና ኤርትራውያን ኣሉታዊ ስንብራት ዝገድፍ እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መሬት ድራር ኣራዊትን ጥይትን ኮይኑ። ባሕርን ምድረበዳን እውን ኣየዕቆበኦን ኣሕሊፈን ሂበንኦ። በደዊንን ነጋዶ ወድሰብን ድማ ኣካላቱ እንዳመዝሓቑ ኣብ ዕዳጋ ኣውዒለምዎ እዮም። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ማለት ብ18 ጥቅምቲ 2015 ሃብቶም ዘርኦም ዝተባህለ_ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ሃገር እስራኤል፡ በርሸቫ ኣብ እትበሃል ከተማ ኣብ መደበር ኣውቶቡስ ብሓደ ናይታ ሃገር ፖሊስ ብተመልከተለይ ተቐቲሉ። እቲ እስራኤላዊ ፖሊስ ፈጣር ራዕዲ መሲልዎ እዩ ብጌጋ ቀቲልዎ ዝብል ምኽንያት ድማ ቀሪቡ። እዚ እቲ ዘሕዝን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ድማ እዚ ኤርትራዊ ብጥይት ተወቒዑ ወዲቑ ደሙ እንዳፈሰሰ፡ ኣብ ክንዲ ንህጹጽ ሕክምናዊ ረዲአት ናብ ሆስፒታል ምውሳዱ እስራኤላውያን ሓለፍቲ መንገዲ መሊሶም ይወቕዕዎን ይረግጽዎን ከም ዝነበሩ ብስእሊ ተሰንዩ ብማዕከናት ዜና ተቓሊሑ እዩ። እዚ ድማ ብንጹር ዘይሰብኣውነት ዘርኢ እዩ። እዞም ኣንጻር ሰብኣውነት በደል ዝፈጸሙ እስራኤላውያን ተሓተቲ ምዃኖም ዘየዳዲ ኮይኑ፡ እቲ ዝያዳ ተሓታቲ ግና እቲ መሰረታዊ ጠንቂ ጉጅለ ህግደፍ እዩ። ሃብቶም ዘርኦም እቲ ብኣካል ሞይቱ ዘሎ ሓደ ሰብ እዩ። እቶም ብሕልና ቆሲልና ዘለና ግና ኩልና አርትራውያን ኢና።

ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ክወርደና እንከሎ፡ ክሳብ መዓስ ኢና ክንዲ ትጽቢትና ዘየድምዕ ሰላማዊ ሰልፍታት ብምክያድ ጥራይ ዲና ክንረዊ? ካልእ ነዚ ደድሕሬና እንዳሰዓበ ዘሳቕየና ዘሎ መከራ ንገትኣሉ ኣገባብ የለን ድዩ? ካብቲ ካብዚ መከራ ከውጸኣና ዝኽእል መንገድታት ሓደን መሰረታውን፡ ብሓባር እሞ ድማ ብንጽህና ሓላፍነትን ኮፍ ኢልካ ንክብደት እቲ ጸገም ምምዛንን መፍትሒ ምርካብን፡ ነቲ ብሓባር ዝተኣምነሉ ፍታሕ ንምትግባር ብኹሉ ዓቕምኻ ሓድነትካ ዓቂብካ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምኽታት እዩ። እሞ ድማ ጽባሕ ዘይኮነስ ሎሚ። ከምዚ ዘለናዮ፡ ብስምዒትን ጸቢብ ኣታሓሳስባታትን እንዳተሻበብና እንተቀጺልና ግና ህልቂትን ብርሰትን ክዕንድረልና ክነብር እዩ። ብኸምዚ ዘለናዮ ተቐጺልና ግና ከቶ ቀጻልነትና ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ምልክት ሕቶ ክወድቕ እዩ። ንሕና ነዚ መንገዲ ጥፍኣት ስቕ ኢልና እንተርኢናዮ ጽባሕ ብታሪኽ ተሓተቲ ክንከውን ኢና።

ከምዚ ኣብ እስራኤል ዘጋጠመ፡ ሓድሽ ተርእዮ ዘይኮነስ፡ ዳርጋ ናትና ኢልና ክንርዕሞ ቁሩብ ተሪፉና ዘሎ ሓደጋ ከጋጥም እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዘጋጠመ ወሲድና ኢና ክንቅንዘወሉ ዝግበኣና። ካብዚ ሓሊፍና ታሕቲ ወሪድና ነቲ ንኹልና ዝምልከት ጾር፡ ብኣውራጃ፡ ብወረዳ ወይ ብዓሌት ወይውን ብሃይማኖት እንዳሽረፍና ከነንኣእሶ ኣይግበኣናን እዩ። ከምዚ እንተጌርና እቲ ጸገም ብቐጻሊ ካብ ርእስና ኣይክወርድን እዩ። ብኸምዚ ቀዳዳት ዝኣትወና ሳዕቤን ድማ እንዳሓደረ ከሳቕየና ክነብር እዩ። ኣብ ምክፍፋልና ዝረብሑ ኣካላት፡ ቀንዲ ካብኦም ጉጅለ ህግደፍ ከኣ ኮበሮ ሓምሓሞም ክወቕዑ እዮም። እዚ ማለት ናይ ሓደ ግዳይ ዝኾነ ኣካል፡ ቦታ ትውልድን ካልእ መንነቱን ኣይፈለጥ ንምባል ዘይኮነ፡ እቲ ዕዳ፡ ዕዳ ኩላትና ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን ንምባል ዝኣክል እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ እንተዘይርህይዎ ናይ ዝተወሰነ ከባቢ ህዝቢ በይኑ ክርህዎ ኣይክእልን እዩ። መላእ ኤርትራ ናይ ሰላም፡ ልምዓትን ቅሳነትን እንተዘይነፊስዋ፡ ውሱን ከባቢ በይኑ ገነት ክኽውን ከምዘይክእል ኣጸቢቑ ክስቆረና ይግበኦ። እንተደኣ ነቲ ቃልሲ ከምቲ ክንኮና ዝግበኣና ኮይና ሒዝናዮ ነዚ ወሪዱና ዘሎ ጸገም ምፍታሕ ኣይጸገመናን። እቲ ፍታሑ እኮ ኣብ ቀራባ እዩ። ብሓባር ነቲ ንህዝብና ደም ዘንብዖ ዘሎ ጉጅለ ምውጋድን፡ ሓቀኛ ልዕልና ህዝቢ ብዘንጸባርቕ ስርዓት ምትክኡን።

ኣብ መደምደምታ ከምቲ ገለ ወገናት ጀሚረምዎ ዘለዉ ናይዚ ኣብ እስራኤል ዝሞተ ኤርትራዊ ደም ከንቱ ኮይኑ ከይተርፍ ገበነኛታት ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ንክቐርቡን ግቡእ ካሕሳ ንክረክብን ጥርዓናን ድምጽናን ከነስምዕ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ንቤተሰብን ፈተውትን ናይዚ ዘህዝን ግዳይ ጽንዓት ይሃብኩም እንዳበልና ንመዋቲ ድማ መንግስተ-ሰማይ የዋርሶ ንብል።

22 ትቅምቲ 2015

الحظر الدولي الاقتصادي علي طغمة الهقدف الحاكمة في ارتريا واحدة من القضايا الارترية المثيرة للجدل والاختلاف، وكاختلافنا في العديد من القضايا والشؤون نجد الارتريين يحملون مختلف الآراء حول هذه المسألة، والاختلاف لا شك يعكس دعم وتأييد الهقدف أو معارضته، فأنصار الهقدف يعارضون الحظر ويلقون بالمسئولية عنه علي القوى الخارجية، أما معارضو الهقدف وعامة المهتمين بتحقيق العدل في ارتريا فيؤيدون خطوة الحظر العقابية ويلقون باللائمة فيها علي الطغمة نفسها، وهذا الأخير هو الرأي الصواب في رأينا.

هناك عقود ومعاهدات دولية يجب علي الحكومات القطرية تضمينها في دساتيرها والتقيد بها، وبالتالي فإن كل مخالفة لتلك العقود والمعاهدات لا شك تعرض مرتكبها للعقوبة، وكل ما ترتكبه الحكومات بحق شعبها داخل بلادها من قمع وتجاوزات أخرى لا يعصمها من العقوبة لمجرد أنه وقع داخل سيادتها الاقليمية، والأمم المتحدة والكيانات الاقليمية كالاتحاد الافريقي مثلاً تثور بشدة عند انتهاك مواثيقها ومعاهداتها، وكما نرى في بعض التجارب هناك حكومات تعامل شعبها بالحسنى وفي ذات الوقت تصطدم بالقوانين الدولية، وحكومات أخرى تفعل العكس، أي تسيء الي شعبها وتحترم المواثيق الدولية. لكن طغمة الهقدف تختلف كثيراً عن كلا هذين النموذجين، فهي منبوذة ومعزولة عن المجتمع الدولي لانتهاكها القوانين والمواثيق الدولية، وهي في نظر شعبها طغمة مجرمة تحكم بلا دستور، أما عن جرائمها ونهجها الإجرامي بحق شعبها فحدث ولا حرج، وطالما أرسل الشعب الارتري صرخات تألمه وتأوهه للعالم ولم يجد منه آذاناً صاغية.

الأمم المتحدة التي طال تعاميها عن جرائم وانتهاكات النظام بحق شعبه لم تلتفت الي نظام الطغمة إلا عند انتهاكه مواثيقها. فعند إصدار قرار الحظر علي طغمة الهقدف ذكر مؤيدو القرار في حيثياته أنهم في غاية الأسف لكونهم تجاهلوا طويلاً إعلان انتهاكات الطغمة بحق الشعب الارتري، لذلك فإن العقوبات الدولية الموجهة الي مؤسسات نظام الطغمة سوف لن تقتصر علي انتهاكاتها للقوانين الدولية فحسب بل ستشتمل حتى علي انتهاكاتها بحق شعبها، وأول الخطوات الجادة في هذا الشأن هي قيام مجلس حقوق الانسان الدولي بتعيين لجنة تحقيق خاصة باستقصاء حالة حقوق الانسان في ارتريا والتي سرعانما باشرت نشاطاتها ورفعت تقريرها للجهات المعنية.

من يحاولون إخراج الطغمة من ورطة العقوبات يزعمون أنها لم ترتكب ما يوجب عليها عقوبة الحظر، وقد يذرفون دموع التماسيح علي الشعب الارتري بحجة أن ضرر الحظر سيناله، بعضهم أيضاً يزعم أن الحظر ليس المقصود منه إيذاء الهقدف، إنما هو أمرٌ دبره أعداء الشعب الارتري بليل للنيل منه والإضرار بمصالحه الوطنية. وأحياناً يطرحون الأمر للمساومة بأن يشترطوا كف النظام عن انتهاكه لحقوق الشعب مقابل رفع الحظر، لنؤجل قليلاً الحديث عن العلاقة المتوترة بين الهقدف والمجتمع الدولي ولنبحث ما توصف به علاقة الطغمة بالشعب الارتري من علاقة المضطهد (بكسر الهاء) والمضطهد (بفتح الهاء). فهل يريدون القول: إن الهقدف لم يرتكب شيئاً يستحق عليه العقاب؟ هناك أيضاً من يزعم أن الهقدف قد أنجز إنجازات باعثة علي الغيرة والحسد فاجتمع حساده علي الإضرار به بهذا الحظر!! إنها في النهاية حجج العاجزين المفلسين التي تبرر استمرار الهقدف في نهش وانتهاك حقوق الشعب الارتري وخرق المعاهدات العالمية.

من سبل الهقدف في إطالة أمد سلطته أنه وعلي الرغم من كونه ليس سلطة شعبية منتخبة بالشعب ومن الشعب فإنه غالباً ما يظهر نفسه بأنه حامي حمى الشعب والوطن وبالتالي يماهي نفسه بالشعب ومصالحه العليا، هذا لا يعني أنه قد تنازل يوماً عن هذا المسلك المخادع، حيث ظل يستخدم هذا النهج السام والدعاية الكاذبة في إيراد الشعب موارد الهلاك التي لا ناقة له فيها ولا جمل. لكن بالطبع فإن كثرة التكرار سوف تعلم الكثيرين. حزب الشعب الديمقراطي الارتري كان وسيظل متمسكاً بضرورة توقيع وإيقاع العقوبات الدولية علي حزب الهقدف وسائر مؤسساته دون الإضرار بالشعب الارتري الذي ليس له أي إسهام في جرائم النظام، بل هو ضحية من ضحاياه. وسوف يتواصل هذا الموقف المبدئي النبيل لحزبنا بلا كلل أو ملل. وعلي الجهات المعنية بإنفاذ القرار أن تضع هذه الحقيقة نصب عينها. ولكن بحكم اتخاذ النظام الشعب دروعاً بشرية فإننا لا نزعم أن الشعب الارتري لن يتأثر بتلك العقوبات التي تستهدف الهقدف، لكننا ننبه الكل لأن يدرك حقيقة أنه إذا أصاب الشعب الارتري شيء من شظايا العقوبات الدولية المفروضة علي نظام الهقدف فالمسئولية في ذلك لا تقع علي الجهة المصدرة للقرار بقدر ما تقع علي الجهة التي ارتكبت من الجرائم والمخالفات ما تسبب في إصدار ذلك القرار من الأساس، ألا وهي نظام طغمة الهقدف، وعلي الشعب أن يدرك هذه الحقيقة ويعيها جيداً، عليه أن يدرك أن عدوه يشاركه السكن بالدار، لذلك لا داعي أن يشير بأصابع الاتهام الي نيويورك أو بروكسيل أو جنيف! بل يوجه الأنظار والأنوار الكاشفة الي عين المجرم الحقيقي الذي سبـَّــب وتسبـَّــب في كل ما أصابه من سوءٍ وضرر. ثم علينا جميعاً أن ندرك أن الحظر ليس الكل في الكل في حل مشكلتنا مع النظام وليس وحده الذي سوف يأتينا بالحل بين عشيةٍ وضحاها وعلي طبقٍ من ذهب، بل هو العامل المساعد الذي يعطي القوة والمؤازرة لدور كلٍّ منا ويضاعف من مسئوليته الوطنية.

15 اكتوبر 2015م       

ደቂ ሰባት፡ ካብ ናይ ሓድሕዶም ተመክሮ ከም ዝመሃሃሩ ታሪኽ ዘረጋገጾ ሓቂ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ፡ ብኣብ ከባቢና ዝካየድ እወንታ ይኹን ኣሉታ ክንጽሎን ክንመሃርን ናይ ግድን እዩ። ነቲ ብኣሉታ ክጸልወና ዝኽእል ብኣግኡ ተገንዚብና መዋጽኦ ክንረኽበሉ፥ እቲ ብኣወንታ ዝጸልወና ከኣ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ዝረብሕ ጥራሕ ይኹን እምበር ኩሉ እንሕተቶ ዋጋ ከፊልና ክንቅበሎ ናይ ግድን እዩ። እቲ ትምህርቲ ካብ ናይ ግዳም ተመኩሮ ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ካብ ናይ ገዛእ ርእስና ተመኩሮና ምዃኑ ግና ክዝንጋዕ ኣይግበኦን።

ኣብዚ ቀረባ ዓመታት፡ እቲ “ናይ ቀውዒ ምልዕዓል ዓረብ” ዝብል ካብ ሃገረ ቱኒዝ ጀሚሩ ክሳብ ናብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓረብን ሰሜን ኣፍሪቃን ዝለሓመ ህዝባዊ ቁጠዐ ወይ ናዕቢ ንከም ጉጅለ ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ መለኽቲ ዘርዓደን ካብ ስልጣኖም ከም ዝብርቆቑ ዝገበረን ምዕባለ እዩ። ገሊኡ ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ክንዲ ንረብሓ ናይ ብዙሃን ዲሞክራሲ ዝኸውን፡ ዝተወሰኑ ጉጅለታት ንናይ ህዝቢ ድሌትን ቃልስን ጨውዮም ኣብ ጠቕሞም ዘውዓልዎ ሰውራ ክኸውን ተፈቲኑ እዩ። ንኣብነት ሰውራ ‘’ያስሚን’’ ኣብ ቱኒዝ በቲ ሽዑ ዝተገብረ ምርጫ እቲ እስላማዊ ሰልፊ ኣልናህዳ ስልጣን ምስ ጨበጠ፥ ነቲ ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ንምጭዋይ፡ “ናጻ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ” ንዝብል መሰል ክገትኦ ጀመረ።

ኣብ ግብጺ እውን ከምኡ እቲ እስላማዊ ሰልፊ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ነቲ ዝነበረ ቅዋም ጥሒሱ ብኢደ ወነኑ ነቲ እስላማዊ ሸነኽ ጥራይ ብዝጥዕም ኣገባብ መንገዱ ክሕንጸጽ ጀመረ። ኣብ ክልቲአን ሃገራት ቱኒዝያን ግብጽን እቲ ስውራ ተጨውዩ ናብ ካልእ ኣቕጣጫ ከምርሕ ምስ ጀመረን ቅትለትን ማእሰርትን ምስ በዝሐን ከኣ ብፍላይ ኣብ ቱኒዝ በቲ ሓያል ጠቕላል ማሕበር ሰልፊ ዕዮ ቱኒዝያ ብዝተወስደ መሪሕ ተበግሶ ንኹለን በርጌሳውያን ማሕበራት ብምውካስ ‘ንሃገርና ካብ ስደትን ቅልውላውን ነድሕን’። ብረት ኣውሪድና ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ኮፍ ኢልና ንዛተ” ዝብል ኣምር ብምቕዳም ንህዝብን ንሃገርን ቱንዝያ ኣብ ዘድሕን ስምምዕ ተበጽሐ።

እዚ ብናይ ኣርባዕተ ኣካላት ልፍንቲ ዝቖመ ኮሚስዮን ወይ ሽማግለ እዞም ዝስዕቡ ዝሓቘፈ ነበረ። ጠቕላል ማሕበር ሰልፊ ዕዮ ቱኒዝያ፥ ናይ ቱንዝያ ምትእስሳር ወይ ማሕበር ተጠባበቕቲ ሰብኣዊ መሰል፥ ናይ ጠበቓታት ንቓባ ማሕበርን ናይ ወሃብቲ ስራሕ ትካልን ኢዮም። ብመንጎኘት ናይዚ ኮሚስዮን ከኣ ምስ ኩሉ ተቓዋሚ ሓይልታትን ህዝብን መኣዲ ዘተ ተሰሪዑ ኣብ መርሓ-ግብሪ (roadmap) ስምምዕ ተበጽሐ። በቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ መሰረት እቶም ኣካላት ዝተቐበልዎም፡ ሕድገታት ኣብቲ ዝነበረ ቅዋም፥ ናይ ተክኖክራት ኣላይ ወይ ሞግዚት መንግስቲ ምምስራት፥ ከምኡ’ውን ምቛም ናጻ ናይ ምርጫ ኮሚስዮን ዝብሉ ኣገደስቲ ነጥብታት ነበሩ።

እዚ ብሰላማዊ ኣገባብ ዝተዓወተ ልፍንቲ እቲ ሰውራ ያስሚን ከም ናይተን ናይ ቀውዒ ዓረብ ሃገራት ዘጋጠመ ሕንፍስፍሽ ገጹ ከይከይድ ዝሓገዘ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ኮምስዮን ንሃገር ቱንዝያ ካብቲ ኣብ 2013 ዝነበረቶ ስግኣት ውግእ ሓድሕድ ኣውጺኡ ናብቲ ወሳኒ ዝኾነ ምህናጽ ቅዋማውን ኣብዘሓ ሰልፋውን ዲሞክራሲ ኣብቀዓ።

እስክ ናብ ጉዳይና ምልስና ኢልና “ኣበይ ኣለዋ እተን ኤርትራዊ በርገሳዊ ማሕበራትና?” ኢልና ንሕተት። ነዚ ሕቶ’ዚ ብግቡእ እንተመሊስና ኣገዳሲ ግንዛቤ ክንረክብ ንኽእል ኢና። መጀመርያ እዘን ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘለዋ በርገሳውያን ማሕበራት በቲ ዝመረጸኦ ኣገባብ ደኣ እየን ተመስሪተን እምበር ንንቓባውያን፥ ንጠበቓታት ፥ ወይ ንሞያውያን ዝውክላ ኣይኮናን።

ግደ ሓቂ ክንዛረብ እንተዀይና ካብዘን ማሕበራት ገሊአን ብስም በርገሳውነት፡ ካብ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ዘይፈለ ስራሕ እየን ዝሰርሓ ዘለዋ። ልክዕ እዩ በርገሳውያን ማሕበራት ጎኒ ንጎኒ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክህልዋ ኣድላዪን ኣገዳስን እዩ። ምኽንያቱ ህላዌአን እዩ ነቲ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ዝያዳ ክጥጥዕን ኣብ ህዝቢ ክስፋሕፋሕን ዘኽእሎ። ከምኡ እውን ንሳተን እየን ነቲ ዝካየድ መስርሕ ምጽዳቕ ቅዋምን ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ናብቲ ህዝቢ ኣትየን ቅኑዕ መልክዑ ከም ዝሕዝ ኣብ ምግባር ዓብይ ግደ ዝፍጽማ። እዘን በርገሳዊ ማሕበራት ካብተን ተወዳደርቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ንራኢን ድሌትን ህዝቢ የንጸባርቕ፥ ከምኡ እውን ህዝባዊ መንግስቲ ንምምስራት ይበቅዕ ንዝበለኦ ሰልፊ ብምትብባዕን ምክትታልን ስልጣን ናይ ህዝቢ ምዃኑ ዝረጋገጸሉ መስርሕ የተባብዓ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብተን ዝወዳደራ ሰልፍታት ፍልልያት ኣብ ዝፍጠረሉ፡ ነቲ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ዕማመን ተጠቒመን ናይ መንጎኝነትን ናይ ምትዕራቕን ኣገዳሲ ግደ ኣለወን። ብዘይካዚ ብሓፈሻ፡ ጐንጺ ወይ ፍልልይ ከጋጥም እንከሎ እቲ መፍትሒ ሰላማውን ደሞክራሲያውን ምዃኑ ንክርዳእን ንክጥቀመሉን ህዝቢ ናይ ምስትምሃር ሓላፍነት ኣለወን። እቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኸውን እምበኣር፡ እዘን በርገሳውያን ማሕበራት ብጉልባብ በርገስነት ኣብተን ፖለቲካዊ ኣካላት ተጽዕኖ ካብ ምፍጣር ሓሊፈን፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ፖለቲካዊ ተግባራት ኣትየን ኣብ ዘይተደልየ ፖለቲካዊ ምትህልላህኽን ናይ ስልጣን ቁርቁስ ክወድቃ ከለዋ እዩ። ይኹን እምበር በርገሳዊ ዕማማተን ገዲፈን ብእዉጅ ኣጻዕድየን ከም ፖለቲካዊ ውድብ ኣብ ፖለቲካዊ መድረኽ ክዋሰኣ ዝኽልክለን የለን።

ኤርትራውያን በርገሳውያን ማሕበራትና እምበኣር፡ ካብዚ ኣብ ቱንዝያ ዝተኻየደ መስርሕ ተመክሮን ትምህርትን ክቐስማ ይግበአን። በርገሳውያን ማሕበራት እቲ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ተራአን ከይዘንግዓ ብዘይኣድልዎ መኣዲ ዘተ እንዳኸፈታ ሃገራዊ ኤርትራዊ መርሓ-ግብሪ ዘማዕብል ኣገባብ ክኽተላ ይግበአን። እዚ ኣብ ቱንዝያ ዝተራእየ ኣፈታትሓ ጐንጺ፡ ብመሰረቱ እንተርኢናዮ ብዘይጎነጻዊ ኣገባብን ብሰላማውን ዲሞክራሲያውን መንገድን እዩ ተኻይዱ። ከምዚ ዝዓይነቱ ኣገባብ ከኣ ድሌት ህዝቢ ዘንጸባርቕ ብምዃኑ ንቀጻልነት እቲ ዝትከል ስርዓት እውን ውሕስነት ኣለዎ። ስለዚ ኤርትራውያን በርገሳዊ ማሕበራትና ካብዚ ናይ ቱንዝያ ተመኩሮ ተማሂረን ሓላፍነተን ንክፍጽማ ህጹጽ እዋናዊ ጠለብ ምዃኑ ክዝንጋዓ ኣይግበአንን።

18 ጥቅምቲ 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

ኣብ ህልዊ ኤርትራዊ ጉዳይና ኣዘራረብቲ ካብ ዝኾኑ ጉዳያት ሓደ፡ ጉዳይ ማዕቀብ ወይ እገዳ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ከምቲ ኣብ ብዙሓት ኣገደስቲ ዛዕባታት ዘለና ፍልልይ፥ ኣብዚ እውን ኤርትራውያን ወገናት ነናቶም ርኢቶ ኣለዎም። ኣብዚ ጉዳይ ዝቐርብ ፍልልያት ነቲ ንጉጅለ ህግደፍ ምቅዋም ወይ ምድጋፍ ዘንጸባርቕ እዩ። ደገፍቲ ህግደፍ ነዚ ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ዝተበየነ ማዕቀብ ይቃወሙን ናይዚ ተሓተትቲ ናይ ግዳም ሓይልታት ገይሮም የቕርቡን። ተቓወምቲ ጉጅለ ህግደፍን ተሓለቕቲ ፍትሕን ድማ ነዚ ቀጻዒ ማዕቀብ ይድግፍዎን ናይዚ ተሓታቲ ባዕሉ እቲ ጉጅለ ምዃኑን ይኣምኑን። እዚ ዳሕረዋይ ሚዛን እዩ ድማ እቲ ቅኑዕ።

መንግስታት ብደረጃ ዓለም ዝወጹ፡ ኣካል ሕገ-መንግስቶም ገይሮም ክቕየድሎም ዝግበኦም ቻርተራት ኣለዉ። ነዞም ቻርተራት እዚኣቶም ዘይምኽባር ድማ ናይ ግድን የቕጽዕ እዩ። መንግስታት ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ዝፍጽምዎ በደል እውን ኣየቕጸዖምን ማለት ኣይኮነን። ሕቡራት መንግስታትን ካለኦት ዞባውያን ትካላትን ዝያዳ ዝግደስሉ ግና እቲ ቻርተሮም ክጠሓስ እንከሎ እዩ። ኣብ ተመኩሮ ከም እንርእዮ ገለ መንግስታት ምስ ህዝቦም ጥዑይ ዝምድና ይህልዎም እሞ ምስ ዓለም ለኻዊ ቻርተራት ይጓነጹ። ገለ ድማ በቲ ቻርተራት ምእዙዛት ይኾኑ እሞ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ድማ በደላት ይፍጽሙ። ጉጅለ ህግደፍ ግና ፍሉይ እዩ፡ ዓለም ለኻዊ ቻርተራት ብዘይምኽባሩ ንጹልን ጽሉእን እዩ። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ እውን ብዘይሕገ-መንግስቲ ዝመርሕ ገበነኛ እዩ። እዚ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ በደል ነዊሕ ግዜ ዝገበረን ሰራውር ዘለዎን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ምናልባት ደኣ ድምጹ ሰማዒ እዝኒ ኣይረኸበን እምበር ናብ ዓለም ካብ ዘእዊ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ።

ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንእከይ ተግባራት ናይቲ ጉጅለ ዝያዳ ቆላሕታ ዝሃቦምን ክቐጽዖ ዝጀመረን ናቱ ሕግታት ክጥሕስ ምስ ጀመረ እዩ። ኣብቲ መጀምርያ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ማዕቀብ ዝተበየነሉ ግዜ፡ ነቲ ማዕቀብ ዝደገፉ ኣካላት ኣብቲ ዝርዝር ምኽንያት እቲ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዶ በደላት ብዝግባእ ዘይምንጽብራቑ ቅሬታኦም ይገልጹ ምንባሮም ዝዝከር እዩ። ሎሚ ግና ዝምልከቶም ኣካላት ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ዓለም ለኻዊ ቻርተራት ዘፍጽሞ ግህሰታት ጥራይ ከይተደረቱ፡ እንተላይ ንውሽጣዊ ኤርትራዊ በደላቱ እውን ኣብ ግምት ከእትውዎ ጀሚሮም ኣለዉ። ምቛምን ንጥፈታትን መርማሪት ኮሚሽን ሰብእዊ መሰላት ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ።

ንጉጅለ ህግደፍ ካብዚ መቕጻዕቲ ከድሕንዎ ዝደልዩ ኣካላት፡ እዚ ጉጅለ ዘቕጽዕ በደል ኣይፈጸመን ኢሎም ኣይከራኸሩን እዮም። ንሳቶም ከጉልሕዎ ዝደልዩ እዚ ማዕቀብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ጉድኣት ዘውርድ እዩ ዝብል እዩ። እቲ ዘገርም ከኣ ጉጅለ ህግደፍ ግዳይ ማዕቀብ ንክኸውን ዝፈጸሞ በደል ሃልይዎ ዘይኮነስ ብጸላእቲ ኤርትራ ዝተማህዘ ዘይክውንነታዊ ስጉምቲ እዩ ይብሉ። እቲ ማዕቀብ ክለዓል እሞ እቲ ጉጅለ ንህዝቢ ኤርትራ ዝድህኽ ቅልጽሙ ክትርንዕ ዝጽውዕሉ ኣጋጣምታት እውን ኣሎ። እስኪ እቲ ጉጅለ ምስ ሕብረተሰብ ዓለም ዘለዎ ኩርኳሕ ዝምድና ይጽነሓልና እሞ፡ ናብቲ ብወጻዕን ተወጻዕን ዝግለጽ ዝምድና ጉጅለ ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን ንመለስ። ጉጅለ ህግደፍስ ዘቕጸዖ ተግብራት ይፍጽም የለን ድዮም ክብሉ ዝደልዩ ዘለዉ። ያኢ ጉጅለ ህግደፍ ዘቕንእ ምስሊ ሃልይዎስ ገለ ሃገራት ስለ ዝቐነኣሉ እየን ማዕቀብ ወሲነናሉ ምባልከ እንታይ ክበሃል ይከኣል። ከምዚ ዓይነት ኣቀራርባ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ይፍጽሞ ንዘሎ በደል ንክቕጽሎ ካብ ምትብባዕ ሓሊፉ እንታይ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል።

ጉጅለ ህግደፍ ዕድመ ስልጣኑ ንከንውሕ ካብ ዝጥቀመሉ ኣገባባት፡ ናይ ካብ ህዝቢ ንህዝቢ ምምሕዳር ዘይኮነ ክነሱ፡ ኣብቲ ህዝቢ ከም ቁርዲድ ተጣቢቑ ክድሕን ዝገብሮ ፈተነ እዩ። ነቲ ህዝቢ ንከዕሽዎ ድማ “ንሕና ንሱ፡ንሱ ንሕና” ብዝብል ከብዲ ህዝቢ ክበልዕ ይፍትን። ነዚ መታለሊ ኣቀራርባኡ ንዝተወሰነ ግዜ ኣይተጠቕመሉን ማለት ኣይኮነን። ካብዚ ናይ ሓሶት ስብከትን ርህራሀን እንዳነቐለ፡ ንህዝብና ኣብ ብዙሕ ንረብሓኡ ዘይኮነ ናይ ጥፍእት ተግባራት ኣጊድዎ እዩ። ድሕሪ ድጊም ግና እዚ ቀጻሊ ኣይኮነን። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝግበር እገዳ ነቲ ጉጅለ ካብቲ ኣበሳ ዘየብሉ ህዝቢ ኤርትራ ፈልዩ ዝወቅዕ ክኸውን ከም ዝግበኦ ክምሕጸን ጸኒሑ ኢዩ። እዚ ምሕጽንታ እዚ ሎሚ’ውን ቀጻሊ እዩ። እቲ ማዕቀብ ዝውስን ኣካል እውን ማእከሉ ጉጅለ ህግደፍ እምበር ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ ግና ከምቲ “ምስ ዓጋም ዝተጸገዐት ቆልቋል ክትነብዕ ትነብር” ዝበሃል ህዝብና እውን በቲ ናብቲ ጉጅለ ዘተኮረ ማዕቀብ ኣይጽሎን እዩ ማለት ኣይክነን። እቲ ቀምነገር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብሰንኪ ማዕቀብ ጉድኣት ተገጠሞ’ውን እቲ ዝሕተት እቲ ማዕቀብ ዝወሰነ ኣካል ዘይኮነስ እቲ ማዕቀብ ንክውሰን ምኽንያት ዝኾነ ቀይዲ በተኽ ጉጅለ ምዃኑ ግንዛበ ክረክብ ይግበኦ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ነዚ እዩ ክርደኦ ዝግብኦ። ጸላኢኡ ምስኡ እንከሎ ናብ ነውዮርክ ኮነ ብሩሰልስ ዘመዓድዎ ምኽንያት የብሉን። ነቲ ገበናት እንዳፈጸመ ማዕቀብን ተነጽሎን ዝጽወዓሉ ዘሎ ጉጅለ ባዕሉ ያዕ ክብሎ ይግባእ። ማዕቀብ ንናትና ጻዕሪ ዘራጉድ እምበር፡ ንኣበርክቶና ተኪኡ ፍታሕ ዘምጽእ ከም ዘይኮነ ከኣ ኩልና ክንርዳእ ይግበኣና።

15 ጥቅምቲ 2015

“ኣብ ምምሕዳር ህግደፍ ዘይተነግረ’ምበር ዘይተገብረ እከይ ነገር የለን።” እዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዘለካ ጽልኢ ንምግላጽ ልሙድ ኮይኑ ዘሎ ኣበሃህላ እዩ። እዚ ብውሕዱ እዩ። ክንደይ ካልእ ህዝቢ ኣብቲ ጉጅለ ዘለዎ ቂም ዝገልጸሉ ናይ ኣሽሙር ኣገባባት ኣማዕቢሉ ኣሎ። ካብቲ ብዙሕ ሓንቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝሰማዕናያ ከነካፍለኩም። ከምቲ ኩልና ኣብ ተለቪዥን ኤርትራ እንዕዘቦ ኣምሰሉ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዋላ ኣጋይሽ ክቕበል እንከሎ፡ ምስቲ ኩነታት ዘይከይድ ካምቻ ይኽደን። ምስኡ ድማ ሰንደል ሳእኒ ይውስኸሉ። ደሓር ሓደ ክፉእ ዝረኣየ ኤርትራዊ ንቡር ሳእኒ ገዚኡ የምጸኣሉ’ሞ እቲ ሳእኒ ድማ ዕቅኑ ይኸውን። ኢሳይያስ ድማ በቲ ናይቲ ሰብኣይ ዓቐን ሳእኑ ምፍላጡ ይግረም እሞ “ከመይ ጌርካ ደኣ ቁጽሪ ሳእነይ ፈሊጥካዮ?” ኢሉ ይሓቶ። ወዮ ተረካብ ዝዘረብኡ ሳእኒ ገዚኡ ዘምጸአ ውሽጡ ሕሩር ኤርትራዊ ድማ “እንታ ክቡር ፕረሲደንት ወዮ እዚ ኩሉ ረጊጽካናስ ከመይሉ ደኣ ቁጽሪ ሳእንኻ ክጠፍኣና” ኢሉ መለሰሉ ይበሃል።

ኢሳይያስን ጉጅልኡን ኩሉ ህይወቶም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ በደልን ዓመጽን ምስ ምፍጻም ዝተተሓሓዘ እዩ። እቲ ህዝቢ ድማ ካብቲ ጉጅለ ዝጽበዮ ጽቡቕ ነገር’ኳ እንተዘየለ፡ ሓደ ጉዳይ ተፈጺሙ ክበሃል እንከሎ ብዛዕባቲ ፍጻመ ካብ ምዝራብን ምጽሓፍን ዓዲ ኣይውዕልን። ሰባት ኣሲሩ፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ዓጽዩ፡ ናይ ብሕቲ ንግዲ ከልኪሉ፡ መንእሰያት ገፊፉ፡ ኣብ ዶባት መንእሰያት ረሺኑ፡ ምስ እገለ ዝበሃል ሃገር ተባኢሱ፡ ምስ እገለ መራሒ ዝተፈራረሞ ስምምዕ ጥሒሱ … ወዘተ ኩሎም ደድሕሪ ኣፍራሲ ፍጻመታት እቲ ጉጅለ ዝዝረበሎምን ዝጸሓፈሎምን ተረኽቦታት እዮም።

እነሆ ድማ ኣብዚ እዋንዚ፡ ሓድሽ ፍጻመ ዘይኮነ ክነሱ ህግደፍ ኣባይቲ ኣፍሪሱስ፡ እቶም ኣብቲ ዝፈረሰ ኣባይቲ ዝነበሩ ኤርትራዊ ስድራቤታት መዕቆቢ ስኢኖም ኣደዳ ጸሓይን ንፋስን ኮይኖም ኣለዉ ይበሃል ኣሎ። ገሊኦም ተዓዘብቲ ግና ህግደፍ ደኣ ሃገርን ህዝብን ከፍርስ ዘይሓነኸስ ኣባይቲ ኣፍሪሱ ኢልካ ምዝራብ ኣብ ምንታዩ ክስቆሮ ይብሉ። ሓቃቶም ከኣ፡ እቲ ምፍራስ ኣባይቲ’ውን ክኹነን ይግበኦ እሞ ህግደፍ ንኤርትራ በታ ናቱ ቀጣን ናይ ጥፍኣት መንገዲ ክኸይድ ቅሩብ ንዘይኮነ ዜጋ ክመቁሕን ክቐትልን እንዳወዓለ፡ ካብዚ ሓሊፉ ናይ ሰባት ኣተሓሳስባ ኣፍሪሱ ብዘይድሌቶም ናይ ጥፍኣት ኣተሓሳስባ ከመንግጎም ዘይሓፈረ፡ “ገዛውቲ ኣፍሪሱ ንዜጋታት ኣብ ማእከል ጐልጐል ደርብይዎም” ዝብል ወረ ከመይ ኢሉ ከም ሓድሽ ጸይቂ ክውሰድ ይከኣል እንተበሉ እውን ኣየኽፈኣሎምን።

እቶም ሎሚ ኣብ ገዛእ ሃገሮም ምንባር ምስ ሰኣኑ፡ ስደት መሰረታዊ መፍትሒ ከምዘይኮነ ስሒተምዎ ዘይኮነስ ካልእ መተካእታ ምስ ሰኣኑ ሃገሮም ራሕሪሖም ሃጽ ኢሎም ክኸዱ እንከለዉ፡ እቲ ክምርዓውሉን ክድርዓውሉን ዝግበኦም ኣባይቶም ጥራይ ዘይኮነ ኤርትራ ብዓባያ እያ ትፈርስ ዘላ። ኤርትራዊ ባህሊ ምክብባር ተሰሪዙ ሓድሽ ናይ ምንዕዓቕን ምዝንጣልን ባህሊ ከስፋሕፍሕ እንከሎኸ ምፍራስ ሃገር ማለትዶ ኣይኮነን። መራሕቲ ሃይማኖት ነቲ ብመንፈስ እንመርሖ ህዝቢ ኣንጻር ሃይማኖታዊ እምነቱ ክንፍጽም ኣይንሰብኽን ኢና ስለ ዝበሉ ክእሰሩ እንከለዉኸ ከመይ ኢሉ እዩ ምፍራስ ሃገር ዘይከውን። ጉጅለ ህግደፍ መላእ ዓለም በቶም ኣብ ባሕሪ ላምፓዱሳ ብሓንሳብ ዝሃለቑ 368 ዜጋታትና ክትሓዝን እንከላን ብፍላይ ገለ ሃገራት ንወግዓዊ ዝኽሮም ባንደራታተን ለጠቕ ኣቢለን ክሰቕላ እንከለዋ፡ ጉጅለ ህግደፍ ግና ነቶም ግዳያት “ኤርትራውያን” ኢሉ ምጥቃሶም ተጸይፉ “ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት” ኢሉ ሸፈፍ ክብሎም እንከሎ ገለ ክብሪ ሃገር ይፈርስ ከምዘሎዶ ኣየመልክትን። ብዙሓት ዜጋታትና ኣብታ ብደሞም ዝመጸት ነጻ ሃገር፡ ኩሉ እቲ ዝተነፈጎም መሰረታዊ መሰላት ከይኣክል፡ ብህግደፍ ኣብ ሃገሮም ናይ ምቕባር መሰሎም ክንፈጉ እንከለዉ ክብሪ ሃገር ኣብ ሓደጋ ይኣቱ ምህላዉ ብኸመይ ንዝንገዖ።

ትማሊ ትማሊ ብናይ ህዝባ ጅግንነት፡ ተጸዋርነት፡ ዘይተንበርካኽነትን ጽንዓትን ብዓብይኡ ድማ ብሓድነት፡ ስማ በሪኹ ዝጽዋዕ ዝነበረት፡ ኣፍሪቃዊት ሃገር፡ ሎሚ በቲ ሓደ ወገን ብሰንኪ ዘይውሕሉል ዲፕሎማሲያዊ ኣተሓሕዛ ናይቲ ጉጅለ ካብ ከም ኢጋድ ዝኣመሰሉ ዞባዊ ውዳበታት ተገሊላ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ካብተን ብዙሓት ካብ ዜጋታተን ዝተሰደድወን ሃገራት ንሓንሳብ ቀዳማይ ንሓንሳብ ድማ ካለኣይን ሳልሳይን ተርታ ክትስራዕ ምርኣይ እውን ሃገር ጥዕና ከምዘይረኸበት ዝሕብር ምልክት ናይ ምፍራስ ሓደጋ እዩ። ነዚ ኩሉ ከሎ ጌና እንተዘይፈዊስናዮ ናብ ምፍራስ ገጹ ዝእምት ምልክታት ብምስትብሃል ኢና እምበኣር “ህግደፍ ደኣ ኣባይቲ ጥራይ ድዩ ዘፍርስ” ክንብል ዝተገደድና። እዚ ማለት ግና ጉጅለ ህግደፍ ካብኡ ዝዓቢ ገበናት ስለ ዘለዎስ፡ ገዛውቲ የፍርስ’ሞ ስቕ ኢልና ንርኣዮ ማለትና ኣይኮነን። ይዕበ ይንኣስ ኩሉ ኣፍራሲ ተግብራቱ ክኹነን ስለ ዝግበኦ።

ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምፍራስ ኣባይትን ግናይ ምስሊ ጉጅለ ህግደፍን ግቡእ ቆላሕታ ሂቡ ንምቅላዕን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ በደል ኣብ ልዕሊኡ ከም ዝወረደ ገይሩ ከም ዝወስድ ንምርኣይን ኣብ ውሳነታት 2ይ ጉባኤኡ እቲ ስርዓት ከምዚ ዓይነት ተወሳኺ ሰብኣዊ ግህሰት ክፍጽም እዚ ናይ መጀመርታኡ ከም ዘይኮነ እንዳተረዳእና ነዚ ንዜጋታትና ኣብ ገዛእ እታ ብቓልሶም ዘውሓስዋ ሃገር ብዘይ ንጹር ሕግን እቲ ዋና ህዝቢ ዘይርደኦ ኣገባብን የካይዶ ንዘሎ ምፍራስ ኣባይቲ ጉባኤና ይኹንኖ። ሕቶ መጽለሊ ኣብ ህልውና ዘለዎ ወሳንነትን ክብደት ግህሰቱን ብምርዳእ ሕብረተሰብ ዓለም ንክኹንኖ ኣብዚ ኣጋጣሚ ንጽውዖ።” ዝበለ እውን ካብዚ ነቒሉ እዩ።

9 ጥቅምቲ 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

ዝኾነይኹን ተጨቚነ ኢሉ ተወዲቡ ዝቃለስ፥ ራእይን ዕላማን ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። እዚ ራይን ዕላማን እዚ ንጽባሕ  ይጽነሓለይ ዝበሃል ኣይኮነን። እንታይደኣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ቀጻሊ መስርሕ እናማዕበለን እናተመሓየሸን ዝኸይድ ስለዝኾነ ኣብዚ እዋንዚ ተጀሚሩ ኣብዚ እዋንዚ ይውዳእ ዝብል ውሱን ናይ ግዜ ገደብ የብሉን። ኣብ ዝኾነ እዋን ዝጅምር ኣብ መስርሕ ድማ እናዓኾዀ ክቕጽል ናይግድን እዩ፡ በዚ መንጽር  ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ “መጻኢት ኤርትራ ከመይ ክትመስል እያ?” ዝብል ሕቶ ንምምላስ ብብሩህ ኣነጺሩ ኣስፊርዎ ኣሎ።

ብመንጽር’ዚ እቲ ቀዳማይ ዕላማን እምነትን፡ ምንጪ ስልጣን፥ ናይቲ  ዝቐውም መንግስቲ ብመሰረቱ ዋንኡ ህዝቢ ምዃኑን  ሰላማውን ዲሞክራሲያውን መስርሕን ውድድራትን ኣብ መንጎ ኣብዘሓ ሰልፍታት ዘፍቅድ ተሓታቲ ዝኾነ ስርዓት ክትተክል ምብቃዕ እዩ። ምስ እዚ ኤርትራ ሰላምን ሓድነትን ዝሰፈና ሃገር ክትከውን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሃይማኖታዊ ፥ ብሄራዊ፥ ቀቢላዊ፥ ባህላውን ቋንቋውን ብዙሕነት ቅሙጥ ሃገራዊ ጸጋን  ሓይልን ብምዕቃብን ምምዕባልን ጥራሕ እዩ ዝብል እምነቱ ካልእ ናይ ዕላምኡ መርኣያን ውሕስነትን ኢሉ ዝቃለሰሉ እዩ። ብዘይካዚ፡ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ህያው ንምግባር፥ ኣብ መንጎ ብሄራትን ሕብረተሰብኣዊ ጉጅለታትን ሰላም፡ ቅሳነትን ምክብባርን ተወሃሂድካ ናይ ምንባር ባህልን ከሰፍን ከኣ ባይታ ዝምድመድ ማዕርነታዊ ዝኾነ ምምቕራሕ ስልጣንን ጸጋታት ሃገርን  ኣገዳሲ ምዃኑ እዚ ሰልፊ ዝኣምነሉ ጥራይ ዘይኮነስ ዝቃለሰሉ እዩ። ነዚ ዘራጒድ ድማ ኩሎም ዜጋታት ብዘይተጽዕኖ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ሃገሮም ክሳተፉን ንዝመረጽዎ መንግስቲ ክቆጻጸሩን ሓላፍነቶም ምዃኑ ካብ ብሕጂ ክርድኡ ከምዘለዎም ይኣምንን ንግብራውነቱ ዓቕሙ ዝፈቐዶ ይገብርን። ካብ ታሕቲ ክሳብ ላዕሊ ኣብ ዘሎ ጽፍሕታት ብሓላፍነት ክዋስኡ ዝተመደቡ ኣካላት ህዝቢ ከገልግሉ ዘኽእሎም ስርዓተ-ምሕደራ ንመሰል ውሁዳን’ውን ዘኽብር   ዘይምእኩል ምሕደራ ምዃኑ  እምነቱ  እዩ።

ነዚ ኩሉ ዝተጠቕሰ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ከኣ እቲ ዝቐውም መንግስቲ ኣገልጋሊ ህዝቢ ደኣ እምበር ተገልጋሊ ከኸውን ከምዘይብሉን፥ መሰልን ረብሓን ህዝቢ ዝሕልዉ ሕግታት ውሑስ ብምግባር ከም ዝትግበር ይኣምንን ምእንታኡ ይቃለስን። ካብዚ ሓሊፉ “ሃይማኖት ናይ ግሊ ሃገር ግና ናይ ኩሉ” ዝብል ሓሳብ ከም ኣካል ዕላማኡ ይቕበል። ብእምንቶ ሰደህኤ ሃይማኖት ርእሱ ዝኸኣለ ናጽነቱ ሓልዩ መንፈሳዊ ኣገልግሎቱ ዘበርክት እዩ። መንግስቲ ከኣ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ዝወጽእ ሕግታት መሰረት፡ ከይጠሓስ ብማዕረ ዘመሓድር፡ ህዝቢ ከይብደልን ደሞክራሲያዊ መሰላቱ ከይጠሓስ ዝከታተልን ዝክላኸልን ኣካል እዩ። ብሓጺሩ ኣብ መንጎ መንግስተን ሃይማኖትን ዝህሉ ዝምድና ጣልቃ ኣእታውነት ዘይፈቅድ ኣብ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ዝተመስረተ እዩ።

ምስዚ ከኣ፡ ንምልካዊ ኣተሓሳስባን ስርዓትን ካብ ሱሩ ምሕዩ ንምድርባይ፡ ንህዝባዊ ሓያልነትን ነቲ ለውጢ ካብ ውሽጢ ዝብል እምነቱ ኣብ ግምት ብምእታውን ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ምምራጹ  ዋሕስ ናይ ፍትሒ ብምኻኑ ዕላማን ራእን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ሰልፊና ምስ ህልዊ ኩነታት ኤርትራና ነዚ ኣገባብ ዝመርጸሉ ምኽንያታት ብዙሕ ኮይኑ፡ ናይ መላእ ህዝቢ ተሳትፎን ዋንነት ኣብቲ ዝምዝገብ ዓወት ዘረጋግጽን፡ ሰላማውን ህዝባውን ኣገባብ ምስግጋር ስልጣንን ዘተባብዕን እዩ ኢሉ ስለ ዝኣምን እዩ። እዚ ኣገባብ ካብቲ ካልእ ምርጫ ተመራጺ ጥራይ ዘይኮነ ዝያዳ ጻዕርን ድኻምን ከም ዘድልዮ እውን ይኣምን። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ድማ ብፍላይ ንመንእሰያት ተረከብቲ ሕድሪ ብምዃኖም ቀጻሊ መጸዋዕታ ቃልሲ ናብ ህዝቢ ዘቕርብን ዝምሕጸንን።

5ጥቅምቲ 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

ቅድሚ ክልተ ዓመት ብ3 ጥቅምቲ 2013 “ኣብ ኢጣልያዊት ደሴት ላምፓዱሳ ልዕሊ 350 ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣፍሪቃውያን ናብ ስደት እንዳምርሑ፡ ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ሞይቶም” ዝብል ዜና ምስተሰምዐ፡ ኣይኮናንዶ ምቃል መሰንገለኦም ዝኾና ኤርትራውያን ዓለም ብዓለማ ሰንቢዳን ኣንቀጥቂጣን። ተረኽቦ ላምፓዱሳ ብሓንሳብ ዝለዓለ ብዝሒ ኤርትራውያን ዝሃለቑላ ኣጋጣሚ ብምንባራ ነቲ ስንባደን ሓዘንን ኣዕሪጋቶ እምበር፡ እዚ ሓደጋ ናይ መጀመርያ ወይ ናይ መወዳእታ ኣይነበረን። ቅድሚኡን ድሕሪኡን፡ ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ካብ ዓዶም ወጺኦም  ክስደዱ እንከለዉ ኣብ ዶባት ዝተረሸኑ፡ ኣብ ጉዕዞ ኣብ ምድረበዳታት ብጽምእን ጥሜትን ዝሓለፉ፡ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ፡ ብጥሩፋት ዝተቐንጸሉ፡ ውሽጣዊ ኣካላቶምኣብ ዕዳጋ ወሪዱ ዝተሸጠ፡ ኣብቲ ክበጽሕዎ ዝተጸበይዎ ቦታ ምስ በጽሑ እውን ብዝተፈላለየ ሓደጋታት ዝጠፍኡ ዘለዉ ኤርትራውያን  ውሑዳት ኣይኮኑን።

ድሕሪ ተረኽቦ ላምፓዱሳ፡ መብዛሕትና እዚ ሓደጋዚ ዘመሓላልፎ ናይ “ንጠንቀቕን ንለብምን” መልእኽቲ ስለ ዝህሉ፡ እቲ ህልቂት ኣይክድገምን እዩ ዝብል ተስፋ ነይሩና። እንተኾነ ምናልባት ደአ እቲ ናይ ሓደ መዓልቲ ህልቂት ኣሃዝ ይንኪ ይኸውን እምበር እቲ ናይ ኤርትራውያን በተመሳሳሊ ኣገባብ ምጥፋእ ኣይዓረፈን ምናልባት እውን ወሲኹ ይኸውን። እዚ ድማ ተረኽቦ ላምፓዱሳ ኣሕዛኒ ዝኸውን በቲ ብ3 ጥቅምቲ 2013 ዘጋጠመ ማህሰይቲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክንመሃረሉ ብዘይምኽኣልና’ውን እዩ። ኤርትራውያን፡ ዘይውሑስን ዘይጽኑዕን ስደት ከም መፍትሒ ዝመርጽሉ ዘለዉ ምኽንያት ወይ እቲ ጠንቂ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣይግዳዱ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ እዚ ጉጅለ’ዚ ንኤርትራውያን ዝርህርህ ልቢ ከም ዘየብሉ ጥራይ ዘይኮነስ ንጥፍኣቶም ዝተዓጥቀ ምዃኑ ባዕሉ ብተደጋጋሚ ነጊሩና ክነሱ፡ ሰለምንታይ ናብቲ መፍቶኡ ዝኾነ ኣህላቒ መጻወድያ ንኣቱ ኣለና? ንዝብል ክንሓስበሉ ዝግበኣና እዩ።

ካብ’ቲ ንጥፍኣት ኤርትራን ህዝባን ዝተዓጥቀ ጉጅለ ህግደፍ ንጽበዮ ጽቡቕ ነገር ከም ዘየለ ንፈልጥ ኢና። በቲ ድሕሪ ህልቂት ላምፓዱሳ ዘርኣዮ ኣሽካዕላልን፡ ዓለም በቲ ጉዳይ ከተእውን መፍትሒ ከተናዲ ክትለዓዓል እንከላን  ዝሕጭጮ ዝነበረን፡  ንሬሳታት ናይቶም ግዳያት ብዝነፈጎ ክብርን ድማ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘለዎ ንዕቀትን ዝከሓነ ጽልእን ክሳብ ክንደይ ደረቱ ዝሓለፈ ምዃኑ ኣራጒዱ ኣርእዩና እዩ። ካብዚ ነቒልና ኢና ድማ ናይ ከምዚ ዓይነት ጸገም ፍታሕ ብፍጹም ካብ ህግደፍ ንጽበዮ ኣይኮነን እንብል። እቲ መመሊሱ ዘሕዝን ናይዞም ግዳያት ኣስከሬናት ክሳብ ሎሚ መንነቱ ዘይተነጸረን ዘይተቐብረን ምዃኑ እዩ። እዚ ኩነታት ብኹሉ ማሕበራዊ መዕቀኒ ክምዘን እንከሎ፡ ክሳብ ክንደይ ከም ዘቐንዙን፡ ኣብ ልዕሊ ቀረባቶም ዝገድፎ በሰላ መሪር ምዃኑን ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን።

ኣብዚ ናይ ሓዘን ዝኽሪ ኮይና ብዛዕባዚ ዝሓለፈን ቀጻሊ ዘሎን ህልቂት ምስትንታን በይኑ መፍትሒ ከም ዘየምጸኣልና ንርደኦ ኢና። እቲ መፍትሒ ተሓጋጊዝካ ነቲ ጠንቂ ምውጋድ እዩ። እቲ  ካልእ እንተላይ ስደት መፍትሒ ከምዘይከውን ብግብሪ ተረጋጊጹ እዩ። ስለዚ ናይ ሕማምና መፈወሲ ፈሊጥናዮ ኣለና። ፈውስና እንዳፈለጥናዮ ክንፍወስ ዘይምኽእልናን በቲ ሕማም ንሳቐ ምህላውናን ከዓ ካልእ ዘገርም ተርእዮ እዩ። እቶም በቲ ኣብ ግዜ ላምፓዱሳ ኮነ  ቅድሚኡን ድሕሪኡን ብዘጋጣመ ሓደጋ እንሓዝን ብዙሓት ኢና። እቶም መፍትሒ ኣብ ምምጻእ ነናትና እጃም ዘለና እውን ብዙሓት ኢና። እቶም ዘይውሑስ መንገዲ ስደት ብምምራጾም ግዳያት ዝኾኑ ዘለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ወለድን ቤተሰብን ግዳያት፡ ተቓወምቲ ፖለቲካውን በርገሳውን ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ ዶባት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ክርሽኑ መምርሒ ዝተዋህቦም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ከምኡ እውን ሕብረተሰብ ዓለም መፍትሒ ኣብ ምርካብ ነናቶም ብጽሒት ኣለዎም። እቲ ዝኸበደ ጾር ግና ናትና ናይ ኤርትራውያን እዩ።

ጻዕርናን ጻዋዒትናን’ኳ ሓድሽ ተዘይኮነን፡ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሎሚ እውን ብሓፈሻ ሕብረተሰብ ዓለም ብፍላይ ድማ ነቲ ንቡር ዘይረኸበ ናይ ዜጋታትና ኣስከሬናት ከዚኑ ዘሎ መንግስቲ ኢጣልያ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ካብቲ ንቡር ባህልና ወጺኡ በቲ ሓመድ ኣዳም ዘይለበሰ፡ ሬሳታት ዝሕጭጭ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ተጽዕኖ ብምፍጣር፡ መንነቶም ብግቡእ ተነጺሩ ኣብ ዓዶም ዝቕበርሉ ኩነታት ክፈጥር ንጽወዖ ኣለና። እዚ ጻውዒት ናብ ኩሎም ምእቲ ሰብኣዊ መሰላት ንዝተሰለፉ ዞባውያንን ዓለም ለኻውያንን ኣካላት እውን ዝምልከት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምስዚ ኩሉ ውህሉል ገበናቱ ነቲ ጉጅለ ዘህጥርን ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ተኺልዎ ዘሎ ናይ ጭቆና ኣጽፋር መሊሱ ዘትርርን ናብቲ ውጹዕ ህዝብና ዘይበጽሕ፡ ካልእ ጉልባብ ብምልባስ ሓገዝ ከይወሃቦ ነዘኻኽሮም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ እቶም ድሕሪ ክንደይ ፈታኒ መጻወድያታት ሓሊፎም ኣብቲ መዕለቢና ዝበልዎ ሃገር ምስ በጽሑ  ዘይተጸበይዎ ጸገማት ዘጋጥሞም ዘሎ ግቡእ ቆላሕታ ክግበረሎምን፡ ጠንቂ ስደቶም ሕሱም ፖለቲካዊ ወጽዓ ምዃኑ ብሩህ ክንሱ፡ ምስ ቁጠባዊ ምኽንያት ኣተሓሒዝካ መሰል ስደተኛ ንምንፋጎም ዝረአ ዘሎ ምልክታት ጠጠው ክብል በዚ ኣጋጣሚ  ዝኽሪ 2ይ ዓመት ላምፓዱሳ ደጊምካ ምጽዋዕ ቦታኡን ግዜኡን እዩ ዝብል እምነት ኣለና።

2 ጥቅምቲ 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ፦

ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣቦመንበር ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ናይ መላእ ኣባላት ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱ። እዚ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት ኣብ ዝርከብሉ መድረኽ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ቀንዲ ቆላሕታኡ ውሽጣዊ ሰልፋዊ ጉዳይ ኮይኑ ንህልዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን’ውን ዝጓሰየ ኣይነበረን። እዚ ኣኼባ ብተራ ሓበሬታ ናይ ምትሕልላፍን ዝቐረበ ሕቶታት ምምላስ ጥራይ ዝውሰድ ዘይኮነስ ናይ ደሞክራሲ ኣዕኑድ ካብ ዝኾኑ ግሉጽነት፡ ተሓታትነትን ኣሳታፍነትን ኣብ ምዕኳኽ እውን ግደኡ ዕዙዝ እዩ።

ናይዚ ኣኼባ ቀንዲ ዕላማ ብፍላይ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብዓወት ናይ ዝተቓነዐ 2ይ ጉባአ ሰደህኤ ውጽኢት ንምሕባር ኮይኑ፡ እቶም ዝጸደቑ ሰነዳትን ውሳነታትን ኣብ ወረቐት ተደሪቶም ምእንቲ ከይተርፉ ንኣተገባብርኦም ዝምልከት ዝተሓንጸጸ ሜላታትን ዝቖሙ መፈጸሚ ትካላትን ዝሓበረን፡ ኣብ መጻኢ መስርሕ ብጽሒት መሪሕነትን ሓላፍነት መላእ ኣባላት ሰልፍን ንምጻር እውን ዝዓለመ እዩ ነይሩ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ከም ዝግለጽ ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ኣብቲ ብሓባር ምስ ካለኦት ዝግበር ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍን ምትካል ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ኣድማዒ ብጽሒት ንክህልዎ፡ ቅድም ውሽጣዊ ዓቕሙ ኣብ ምህናጽ ክበቅዕ ይግበኦ። ናቱ ዕዮ ገዛ ብዝግባእ ዘይሰርሐ ሰልፊ ይኹን ውድብ ግና ኣብቲ ናይ ሓባር መድረኽ ልሉይ ግደ ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። እቲ መሪሕ ግደን ዓቕምን ዝጥረ ከዓ ብፍሉያት ኣካላት ወይ ድማ ብመሪሕነት ጥራይ ዘይኮነስ ብዝለዓለ ቀጻሊ ተሳትፎን ጻዕርን ኩሎም ኣባላት ሰልፊ እዩ። ኣባላት ሰልፊ ኣብዚ መዳይዚ ከድምዑ ድማ፡ ቅርቡነቶምን ጻዕሮምን እቲ ቀንዲ ኮይኑ ብግቡእ ሓበሬታን ዓሚቕ ኣፍልጦን ክዕጠቑ ይግበኦም። እዚ ናይ ዓቕሚ ምስንናቕ ክጥረ ካብ ዝኽእለሉ መድረኻት ሓደ ድማ እዚ ብላዕለዎት ኣካላት ሰልፊ ዝካየድ መድረኻዊ ኣኼባታት እዩ።

እዚ ኣኼባ ኣባላት ሰልፊ ናይ ኣባልነት ግቡኣቶም ብኣድማዒ ከረጋግጹ ዝጽውዕን ዘበራብርን ጥራይ ዘይኮነ፡ ከባቢና ብመንጽር ፖለቲካዊ ፖሊስ ናይ ሰልፊ እንታይ ከም ዝመስል ዘርኢ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰሎም ዘመልክት’ውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣረኣእያ መሪሕነትን መሰረታትን ሰልፊ፡ ኣብ ሰልፋውን ከባቢያውን ዛዕባታት፡ ሓላፍዘላፍ ዘይኮነስ ዝተወሃሃደን ኣብ ሕድሕዱ ዝናበብን ከም ዝኸውን ኣብ ምግባር እውን እጃሙ ኣዝዩ ዓብይ እዩ። ኣባላት ሰልፊ ብዛዕባ ናይ ሰልፎም ኩለመዳያዊ ፖሊሲታትን ከባቢኦምን ግቡእ ግንዛበ እንተረኺቦም፡ ኣብ ዘዘለዉዎ ከባቢ ናይ ሰልፎም ኣንበሳድራት ብምዃን ኣብቲ ዘዝተመደብሉ ፍሉይ ኣብያተ ጸሕፈት ጥራይ ከይተደረቱ ኣብ ኩሉ ዛዕባታት ኣብ ዝተፈልለዩ መድረኻት ተሳቲፎም ናይ ሰልፎም ፖሊሲታት ከላልዩ ስለ ዘኽእሎም፡ ካልእ ናይዚ ኣኼባ ኣገዳስነት መርኣያ እዩ።

እዚ ኣኼባ ካብ ዘልዓሎምን ምስ መትከላት ሰልፊ ኣዛሚዱ ካብ ዝተዛረበሎምን ነጥብታት ሓደ ጉዳይ ሓድነት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ከም ዝነበረ ብዜናና ተሓቢሩ ነይሩ እዩ። እዚ ጉዳይዚ ሎሚ ኩሎም ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ዘልዕልዎን ዝጭነቕሉን ኣገዳሲ ኣጀንዳ እዩ። ኩሎም ኣካላት ኣብዚ ጉዳይ ክዕመም ዝግበኦ ዝነበረ ከምዘይተገብረ ይኣምኑ። ከም መተካእታ ድማ “ገለ ዘይንገብር” ክብሉ ይስምዑ። እቲ “ገለኸ እንታይ እዩ?” ዝብል ሕቶ ምስ ተላዕለ ዝወሃብ መስልሲ ግና ወይ ንጹር ኣይኮነን ወይ ድማ ኣብ ሕድሕዱ ዘይሰማማዕ እዩ። እዚ ድማ ሓደ ጉዳይ ክትገብር እንዳበሃግካ፡ ግና ነቲ እትብህጎ መተግበሪ ዓቕሚ ወይ ተጸዋርነት ምስኣን እዩ ዘርኢ። ኣብዚ ብዛዕባኡ ንዛረበሉ ዘለና ኣኼባ ኣባላት ሰልፍና፡ እዚ ጉዳይዚ ብሰፊሑ ተዘትይሉ እዩ። መሪሕነት ሰልፊ ካብዚ ዘለናዮ ብሓባር ከስርሕ ዘይክእል ዕጹው ኩነታት ዘውጽእ ዝሓለፈ ተመኩሮ ኣብ ግምት ዘእተወን ንድሕሪት ዘይምለስን ሓድሽ ኣገባብ ንክሕንጽጽ ዝሕግዞ ሃናጽን ሓላፍነታውን ሓሳባት ረኺቡ እዩ። እዚ ድማ ሓደ ካብ ዕላማታት እዚ ኣኼባ መሪሕነት ኣብ መስርሕ ኣብ ግምት ዘእትዎ ሓሳባት ካብ መሰረታት ንምርካብን ኣሳታፍነት ምንጽብራቕን ስለ ዝነበረ መሪሕነት ነቲ ዝቐርብ ዝነበረ ሓሳባት ብሃናጺ መልክዑ እዩ ዝቕበሎ።

30 መስከረም 2015