ኦክስፋም ዝተባህለ ዓለምለኻዊ ትካል ረዲአት ብ10 ለካቲት 2024 ብዛዕባቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ መመሊሱ ዝገድድ ዘሎ ጥሜት ዘጠንቅቕ መግለጺ ኣውጺኡ። እቲ ትካል ኣብቲ መግለጺኡ፡ ብሰንኪ ናይ 2ተ ዓመታት ውግእን ድርቅን ኣብ ትግራይ ናይ ዘራእቲ ግዜ ስለ ዝበኾረ፡ ናብ ዓሚቕ ሰብኣዊ ቅልውላው ዘውድቕ ኩነታት ከም ዝተፈጥረ ኣስፊሩ።

ወኪል ኦክስፋም ኣብ ኢትዮጵያ ኣቶ ገዘሀኝ ከበደ፡ ነቲ ኩነታት፡ እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ጥሜት ንኣብነት ዝጥቀስ ኮይኑ፡ ካብዚ ሓሊፉ ተወሳኺ ሚልዮናት ምግማቱ ካብ ዘጸግም ናይ ጥሜት ሓደጋ ንምድሓንን ናይ ዕለት መግቢ ንምርካብን ሃንቀው ዝብለሉ ዘሎ ኩነታት ክፍጠር እዩ ብዝብል ገሊጽዎ። ኣስዒቡ ድማ ነዚ ኩነታት ስቕ ኢልካ ምዕዛቡ “ፖለቲካውን ሞራላውን ውድቀት እዩ” ኢልዎ።

እቲ ናይ ኦክስፋም መግለጺ፡ እቲ ዝወሃብ ዘሎ ሓገዝ ምስቲ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ዘይመጣጠን፡ ከም ኣብ ምድረበዳ ሓንቲ ንጣብ ማይ ዝቑጸር ኮይኑ፡ ዝምልከቶም ወሃብቲ ሰብኣዊ ሓገዝ እኹል  እንተዘየቕሪቦም፡ እቲ ሳዕቤን ዝለዓለ ቁጽሪ ህዝቢ ዝሃልቀሉ ክኸውን እዩ ኢልዎ። ኣተሓሒዙ ድማ ብደረጃ ኢትዮጵያ ክልላት ትግራይ፡ ኣምሓራ፡ ኦሮሞን ዓፋርን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሓደጋ ጥሜት ምህላወን ጠቒሱ። እዚ ዝመግለጺ ኦክስፋም ዝወጸ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት ተራእዩ ኣብ ዘይፈልጥ ሓደጋ ጥሜት ኣብ ዝወደቐሉ እዩ።

Sunday, 11 February 2024 13:40

Dimtsi Harnnet Sweden 10.02.2024

Written by

ላዕለዋይ መሰጋገሪ ኣካል ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ብ10 ለካቲት 2024 ናይ ውድባቱ ኣባላት ሰፊሕ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብዚ ኣኼባ ኣሰናዳእቲ ናይቲ መድረኽ ዕላማ ኣኼባ፡ ሕድሕድ ምልላይ  ኣባላትን ንናይ ሓባር ቃልሲ ምብጋስን ምዃኑ ኣፋሊጦም። ስዒቡ ኣቦመንበር ላዕለዋይ መሰጋገሪ ኣካል ፖሓኤ ኣቶ ገረዝግሄር ተወልደ መእተዊ ቃል ኣስሚዑ። ኣቶ ገርዝግሄር ኣብቲ ዘስመዖ ቃል፡ ፖሓኤ ናብዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ንከጽሕ ዝሰገሮም ብደሆታትን ዘመዝገቦም ዓወታትን ጠቒሱ፡ ኣብ ዝዓለሞ ንምጻሕ ዝጽበዮ ዘሎ ቃልሲ ብዝምልከት’ውን ኣብሪሁ።

ኣተሓሒዙ ድማ ፖሓኤ፡ በቲ ሓደ ወገን ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣውጺኡ ኣብ መጻኢ ወርሒ ሓምለ 2024 ብፈስቲቫል ዝጽንበል ጉባአ ንምክያድ ይሰርሕ ከም ዘሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ምስ ዝተፈላለዩ ኣብዚ ናይ ሓባር ጽላል ክሳተፉ ዝግበኦም ኣካላት ናይ ምዝታይ መደብ ሰሪዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ንተሳተፍቲ ሓቢሩ።

ኣብ ርእሲዚ ኣብዚ እንዋዚ ብደረጃ ኤርትራ ኮነ ጐረባብትና፡ ዞባናን ኣህጉርን ይረኣዩ ብዛዕባ ዘለዉ ኣሰላልፋን ፖለቲካዊ ምዕባለታትን ኣገጣጥመኦምን ዝምልከት ጠቒሱ።

ብምቕጻል ኣባላት ላዕለዋይ መሰጋገሪ ኣካል ፖሓኤ ኣሕዋት፡ ያሲን ዓምደላ ምክትል ኣቦመንበር፡ ዮሃንስ ኣስመላሽ ሓላፊ ዲፕሎማስያዊ ርክባት፡ እስማዒል ገበይቲ ሓላፊ ዜና፡ ካሕሳይ ጉፍላ ሓላፊ ማሕበራውን ገንዘባዊ ጉዳያትን ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ሓላፊ ውደባን በብተራ እቲ ዝመርሕዎ ክፍልታት ብዛዕባ ምጅማር ስራሓቶምን ንመጻኢ ዘለዎ መደባትን ዝምልከቱ መብርህታት ሂቦም።

ኣብቲ ብክልቲኡ ቋንቋታት ዓረብኛን ትግርኛን ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ተዓዲሙ ዝተሳተፈ ኣቦመንበር ፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ሓው ነጋሽ ዑስማን ብወገኑ፡ እተን ንፖሓኤ ዘቖማ 3 ውድባት ኣብዚ ደረጃ ምብጸሓን ዝተሰመዖ ሓጐስ ጠቒሱ፡  ዘለዎ ደገፍን ምትብባዕን ዘንጸባርቕ  ሰናይ ትምኒቱ ኣቕሪቡ።

ድሕርቲ ዝቐረበ ሓጸርቲ ጸብጻባት ተሳተፍቲ ኣኼባ ሕቶታትን ሃነጽቲ ርኢቶታትን ኣቕሪቦም። ሓለፍቲ ፖሓኤ ድማ በበቲ ዝምልከቶም ክፍልታት መልስን መብርህታትን ሂቦም። ካብቲ ብኣባላት ዝተንጸባረቐ ብዙሕ ሃነጽቲ ርኢቶታትን ለበዋታትን ከኣ፡ “ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮና ተማሂርና ነዚ ጀሚርናዮ ዘለና ናይ ሓባር መድረኽ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ከነብጽሖ ከምዘለና፡ እዚ ንቕሎ ናብቲ ሓድነትና ብሃንቀውታ ዝጽበ ህዝቢ ንክበጽሕ ኩሉ ዜናዊ መሳርሕታት ክንጥቀም ይግበኣናን፡ ነዚ ናይ ሓባር መድረኽ ኩሎም ዝምልከቶም ንክሳተፍዎ ጐስጓስና ክሕይል የድሊን ” ዝብሉ ይርከብዎ።

ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ድሕሪ ናይ ልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ጻዕሪ፡ ብስሙር ሃገራዊ ግንባር ኤርትራ፡ ዲሞክራሲያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕርን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ዝቖመ  ብላዕለዋይ መሰጋገሪ ኣካል ዝምራሕ ዘሎ፡ ኣብ ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራ፡ ምውጋድ ዲክታተርያዊ ጉጅለ ህግደፍን ብዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምትክኡን ዘትከለ  ናይ ሓባር መድረኽ እዩ።

ኣብ ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ምክትል ጸሓፊትን ሓላፊት ጉዳይ ኣፍሪቃን ሞሊ ፊ፡ ካብ 12 ክሳብ 17 ለካቲት 2024 ናብ ኢትዮጵያ ክበጽሓ ምዃነን ቤት ጽሕፈተን ኣፍሊጡ። ምስተን ሓላፊት ጉዳይ ኣፍሪቃ፡ ፍሉይ ልኡኽ  ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክል ሃመር፡ ኣተሓባብሪ ኣህጉራዊ ረዲአትን ጥዕናን፡ ሓላፊ ድሕንነትን ዲፕሎማሲን፡ ሓላፊ ኣሜሪካዊ ትካል ንዓለም ለኻዊ ልምዓት፡ ምክትል ምምሕዳር ልምዓት ኣፍሪቃን ካለኦት ላዕለዎት ሓለፍትን  ናብ ኣዲስ ኣበባ ክጐዕዙ ምዃኖም መግለጺ ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ኣፍሊጡ።

ናይቲ ልኡኽ ዓላማ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃን ርክብ ምስ መራሕትን ሚኒስተራትን ሃገራት ኣፍሪቃን ካለኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይቲ ሕብረትን ክኽው እዩ። ብዘይካዚ እቲ  ብሞሊ ፊ ዝምራሕ ልኡኽ ብፍላይ ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያ ርክባት ከካይዳ እዩ።

እቲ መግለጺ ኣሜሪካ ኣብ ኣድላይነት ሓያል ሕብረት ኣፍሪቃን ግደ ናይቲ ሕረት ኣብ ኣህጉራዊ ጉዳያት ዘለዋ መርገጽ ከም እተሕድስ ገሊጹ። ኣሚሪካ ምስ መሓዙታ ሃገራት ኣፍሪቃን ህዝበንን ብዘለዋ ዝምድና ከም እትሕበን እውን እቲ መግለጺ ኣስፊሩ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ድማ ምስቲ  ኣሚሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳምነት  እትህቦም ምሕያል ቁጠባ  ምዕባይ ክንክን  ጥዕናን  ምዕቃብ ከባብያዊ ለውጥታትን  ክትሰርሕ ቅርብቲ ምዃና እቲ መግለጺ ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ኣፍሊጡ።

ኤርትራውያን ነዊሕ ዝዕድመኡ ፖለቲካዊ ጸገም ኣለና። ናይዚ ጸገም ቀንዲ ጠንቂ ከኣ እቲ “ሰሜን ኮርያ ኣፍሪቃ” ዝብል ሳጓ ዝተዋህቦ ጉጅለ ህግደፍ እዩ። ናይዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ቀዳምነት ከኣ፡ ነዚ ጠንቂ  ኩሉ ጸገምናን ሕሰምናን ኮይኑ ዘሎ ዓመጸኛ ሓይሊ  ምውጋድ እዩ።

ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ እውን ኣብዚ ንህግደፍ ንምውጋድ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ዘይሰዓርናዮም ጸገማት ከም ዘለዉና ዘማትእ ኣይኮነን። ምፍታሕ እዚ ጸገማትና፡ ጉጅለ ህግደፍ ንምውጋድ ኣብ እነካይዶ  ቓሊሲ ዘይስገር ቅድመ-ኩነት እዩ። ክብደትን ሕልኽላኻትን ናይቲ ጸገም ኣብ ምምዛኑ ክንድቲ ዝድለ፡ ዘይንሰማማዕ ምዃናን፡ ነቲ ዝተሰማማዕናሉ ኣብ ምፍታሕ ክንድቲ ዝድለ ዘይንተግህ ምዃና ከኣ ነብሱ ዝኸኣለ ጸገም እዩ። “ናይቲ ጸገማት ምኽንያትን ተሓታትን መንዩ?” ኣብ ዝብል ድማ  ነብስና ካብ ተሓታትነት ንምግላል፡ ካብ ሓደ ኩርናዕ ናብቲ  ካልእ ክንደራበየሉ ዝጸናሕና  እዩ።

እቲ ናብ ምርሕሓቕ ዝወስደና ፍልልይ ምስፍሑ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ካብቶም ጐሊሖም ዝረኣዩን ኩልና ውዳበታት ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ ኣፍልጦ እንህቦምን ሓደ ብሓባር ዘቃልሰና ሰፊሕ መድረኽ ክንፈጥር ዘይምብቃዕና ምዃኑ በብኩርናዑ ነቕርቦ ዘለና ናይ “ሓቢርና ዘይንቃለስ” መጸዋዕታታት ምስክር እዩ። ኣብ ኣድላይነት ሰፊሕ ናይ ሓባር ጽላል ዘለና ተረደኦ ሓድሽ ዘይኮነ፡ ካብ ስምምዕ ጅዳ 1993 ጀሚርካ ክሳብቲ ብ1999 ዝጀመረ፡ ምድኳን “ምትእኽኻብ ሓይልታት ኤርትራ፡ ምሕዝነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጥን ካልኦት ምቅርራባትን ዘንቀድናሉ ግዜ ጀሚርና ዝተገንዘብናዮ እዩ። እዞም በብግዜኡ ዝወጠናዮም ናይ ቃልሲ መድረኻት ኣየዐወቱናን ክንብል ዘይኮነ፡ ኣየዐወትናዮምን ምባልዩ እቲ ሓቂ። “ስለምንታይ ኣየዐወትናዮምን? ዝብል ሕቶ ክቐርብ እንከሎ ከኣ፡ እቲ ጠንቂ እቶም ንረግሞም  መድረኻት ወይ ዝሰረትናዮም ጽላላት ከምዘይኮኑ ኢና እንርዳእ።

ግደ ሓቂ ናይ ዘይምዕዋትና ጠንቂ፡ ናይ ሓባር መድረኻት  ምሕዝነት፡ ኪዳንን ባይቶን ዘይኮይኑ፡ ናይቶም ኣብቲ መድረኻት ዝተዋስኡ ሰልፍታት፡ ውድባትን ካለኦት ባእታታትን ዘይምብቃዕን ዘይምቅዳውን ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፎም በበቲ ዘመዝገብዎ ሕጽረት ነናቶም  ሕጃም ተሓታትነት ዘልዕልሉ እዩ። ኣብቶም ተዋሳእቲ ከጋጥሙ ካብ ዝጸንሑ መረሓሓቕቲ ምኽንያታት ሕድሕድ ዘይምትእምማን ቅድሚት ዝስራዕዩ። ነቲ ዘይምትእምማን ካብ ዝፈጠርዎ ከኣ፡  ሕቶ መሪሕነት ኣብቲ ናይ ሓባር መድረኽ፡ ምምዛን ፖለቲካዊ ባህሪ ናይቲ ንህዝብና ጅሆ ሒዝዎ ዘሎ ጨቋኒ ጉጅለ ህግደፍ፡ እሱር ድሕረ-ባይታን ሕሉፍ ታሪኽን ምዃን፡ ዘይምስራዕ ቀዳምነታት ቃልሲ፡ ቅድሚ ውድቀት እቲ ጨቋኒ ስርዓት ናይ ድሕረ-ውድቀቱ ሕሳባት ቅድሚት ኣምጺእካ ምስልሳል፡ ምምራጽ እትኽተሎ ኣገባብ ቃልሲ፡ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ክትውስን ምድንዳን፡ ክትህብን ክትስማዕን እምበር፡ ክትቅበልን ክትሰምዕን ቅሩብ ዘይምዃን ከምኡ’ውን ሓቢርካ ብዘቆምካዮም፡ ትካላት፡ ሕግታትን ፖሊሲታትን ምእዙዝ ዘይምዃንን፡ ንዘይኤርትራዊ ጽልዋን ተጽዕኖን ካብ ምትሕግጋዝ ሓሊፉ ገፊሕ ኣፍደገ ክትከፍተሉ ምድላይ ካብቶም ብዙሓት ንኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። እዞም መፈላለይ ጸገማት ብቅሩብነትን ህዝባዊ ሓልዮትን ክፍትሑ ዝኽእሉ እምበር ቅድም ኮነ ሎሚ ኣሲሮም ክሕዙና ኣይመተገበኦምን። 

ኣድላይነት ምፍጣር ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽን ንምዕዋቱ ዝግበር ቃልስን መሰረታዊ ስለ ዝኾነ፡ ሎሚ እውን ኣጀንዳ ኩልና ኮይኑ ዝቕጽል ዘሎ እዩ። ብኸመይ ነረጋግጾን ነዕውቶን ከኣ ኣብ ዝሓሸ ደረጃ’ኳ እንተለና፡ ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ ግና ኣይበጻሕናን። ኣብቲ ክንበጽሖ ዝግበኣና ንምብጻሕ ድማ፡ ህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ከምኡ እውን ኣብ ከባቢና ዝረአ ዘሎ ምዕባለታትን ለውጥታትን ኣብ ግምት ዘእተወ፡ ምጽውዋር ዘበረኸ መስርሕ “እንካን-ሃባን” ክንክተል ከም ዝግበኣና ኣብ መብዛሕትና ሰሪጹ ብኹልና ናብ ተግባር ንምስግጋሩ፡ ዝያዳ ትብዓትን ሓልዮትን ዝሓትት እምበር ተስፋ ዘቑርጽ ኣይኮነን። እቲ ጉዕዞ ዘገምታዊ ስለ ዘሎ ግና ምቅልጣፉን ምድፍኡን ኣድላይ እዩ። ንምምስራት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ወሲኽካ፡ ዝፍጠሩ ዘለዉ ምቅርራባትን ግንባራትን ከኣ ተስፋ ዘሕድሩን ክተባብዑ ዝግበኦምን እዮም። እዚ ዝበጋገስ ዘሎ ምቅርራባት እንተኾነ ንብምሉኡ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ፡ ብውሕዱ ከኣ ንመብዛሕትና ዝሐቁፍ ኣብ ኤርትራዊ ልኡላውነት፡ ምውጋድ ህግደፍን ብብዙሑነታውን ዲሞክራሲያውን ስርዓት ምትክኡን ዝዓለመ ሰፊሕ  ጽላል ክንበጽሕ ኣብ ኢድና ዘሎን ባዕልና እንውስኖን እዩ።

ዝኹን እምበር፡ ነቲ ከነስረሖ ዝግበና ዘየስራሕናዮ፡ ናይ ውድባትን ሰልፍታትን ናይ ሓባር መቃለሲ ጽላል ምቛም፡ “ድሕሪ ሕጂ ናይ ውድባት ህላወ ኣየሰርሕን እዩ” ብዝብል ካልእ መንገዲ ክትትከኦ ሃሰስ ምባል ሓሓሊፉ ይስማዕ እዩ። ድኽመት ውድባት ኣብቲ መስርሕ ዋላ ሓደ ዘይሃድመሉ ሓቂ ኮይኑ፡ እቲ መፍትሒ ከኣ ዕንቅፋታት ኣሊኻን ሓድሽ መንፈስ ኣስሪጽካን ከም ዝሰርሓ ንምኽኣለን ቃልሲ ምክያድ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ “ውድባት  ክፈርሳ ወይ ክድስክላ ኣለወን” ምባል መፍትሒ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ዝያዳ ንምንጻር እቲ መሰረታዊ ጸገም ምህላወን ዘይኮነ ከምቲ ዝድለ ዘይምስርሐን ስለ ዝኾነ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን ምስቲ “ብዘይውዳበ ዝዕወት ቃልሲ የለን” ዝብል መሰረታዊ ኣንፈት ቃልሲ’ውን ዝጓነጽ እዩ። ምስ ዲሞክራሲያዊ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን እውን ኣይሳነን’ዩ። ኣብ ርእሲዚ ካብቲ ካብ ዲሞክራሲያዊ ኣዕኑድ ሓደ ዝኾነ ምኽባር ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ከየውጸኣካ ምጥንቃቕ እውን የድሊ።  ብፍላይ ነዘን ዘለዋ ውድባት ኣዳኺምካ ወይ ኣደስኪልካ ስሙን ዕላምኡን ብዘየገድስ ካልእ ውዳበ ናብ ምፍጣር ዝዓለም እንተኮይኑ፡ ኣብ ኢድካ ዘሎ ኣጥፊእካ ውሕስነት ናብ ዘይብሉ ጀማሪ መንገዲ ዝወስድ እዩ ዝኸውን። በተን ህሉዋት ውድባት ዘይውከል ርኢይቶ ሃልዩካ ሓድሽ ውዳበ ምፍጣር፡ ብመንጽር ምርባሕ ውድባት ዘይምረጽ እኳ እንተኾን፡  ግን  ከኣ መሰል እዩ።

ስለዚ ኣንጻር ህግደፍ ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽ ከይህልወና ዝዕንቅፍ ዘሎ፡ ህላወ ውድባት ዘይኮነ ኣተሓሳስባአን ኣማዕቢለን ብሓባር ክሰርሓ ዘይምኽኣለን’ዩ እሞ፡ እቲ ቅኑዕ መንገዲ ብሓባር ንክሰርሓ ድፍኢት ምግባር እዩ። ስለዚ እቶም ሰብ ሓድሽ ርኢቶ ካብ ጽቡቕ ድሌትን ባህግን ከምዝነቕሉ’ኳ ፍሉጥ እንተኾነ፡ እቲ መፍትሒ ኣብ ምውንዛፍ ወይ ምድስካል ዘይኮነ፡ ኣብ ቅርዑይን ሓላፍንነታውን መንገዲ ክሕዛ ኣብ ምትብባዕን ምትኳር እንተኾነ እዩ ዝምረጽ። ምርሕሓቐ ናይተን ውድባት የሻቕለና ዝብሉ  ወገናት ከኣ ናብዚ ኣቕጣጫዚ ከድህቡ ይምረጽ።

Thursday, 08 February 2024 23:06

Dimtsi Harnnet Kassel 08.02.2024

Written by

ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ፡ ኣቶ ታየ ኣጽቀስላሴ፡ ዶ/ር መቅደስ ዳባ 

ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዚቢ (ፓርላማ) ኢትዮጵያ፡ ብ8 ለካቲት 2024 ብቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ዝቐረብሉ ናይ ሚንኒስተራት መዝነት ከም ዘጽደቐን እቶም ዝተሸሙ ቃለ-መሓላ ከም ዝፈጸሙን ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢራ። በዚ መሰረት ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣቶ ታየ ኣጽቀስላሴ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ከምኡ ድማ ዶክተር መቅደስ ዳባ ሚኒስተር ጥዕና ኮይኖም ተሸይሞም።

ኣብ ቀረባ ግዜ ካብ ናይ ሰልፊ ብልጽግና ምክትል ኣቦመበርነት፡ ምክትል ቀዳማይ ሚንስተረትን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስትርነትን መዝነቶም ንዝወረዱ ኣቶ ደመቀ መኮነን ተኪኦም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኖም ዝተመዙ ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ እዮም። ኣቶ ተመስገን ኣብ ውትህድርና ናይ ሻለቃነት መዓርግ ዘለዎም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሲቪላዊ ደረጃ ሓላፍነት ዝሰርሑ፡ ኣብዚ ዳሕረዋይ ግዜ ድማ ዳይረክተር ሃገራዊ ደህንነት ኮይኑም፡ ናይቲ ኣብ ክልል ኣምሓራ ተወሲኑ ዘሎ ኣዋጅ ህጹጽ ኩነታት ሓላፊ ኮማንድ ፖስቲ ኮይኖም ዘተግብሩ ዘለዉ እዮም።

ንኣቶ ደመቀ መኮነን ተኪኦም ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኮይኖም ዝተሸሙ ኣንበሳደር ታየ ኣጽቀስላሴ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ወኪል ኢትዮጵያን ምክትል ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተርን ወሲኽካ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዲፕሎማሲያዊ ሓላፍነታት ክሰርሑ ዝጸሑ እዮም። ብዛዕባ ተመኩሮ እተን ንዶክተር ልያ ታደሰ ተኪአን ሚኒስተር ጥዕና ኮይነት ተመዚዘን ዘለዋ ዶክተር መቅደስ ዳባ ግና  ዝተዋህበ  ዝርዝር የለን።

ነቲ ኩነታት ዝተከታተሉ ተዓዘብቲ ከም ዝብልዎ፡ እቲ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ዝቕጽል ኮይኑ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ሓላፍነት ካብ ዝርከቡ ከምዚ ዓይነት ምትዕርራይ ናይ ሚኒስተራት ዘካይዱ ዘለዉ ን8ይ ግዜኦም እዩ።

ማዕከን ዜና ኣሶሸይት ፕረስ፡ ኤርትራ ካብ ትግራይ መሊኣ ከምዘይወጸት ብምጥቃስ፡ ሰራዊታ፡ ኣበ ዶባት ዝነሩ ተጋሩን እንስሳ ዘቤቶምን  ጨውዮም ከም ዝወስዱ፡ ከምኡ እውን ንገለ ወገናት ኣገዲዱ ናይ ኤርትራ  ወረቐት መንነትን ንክሕዙ ከም ዘገድድዎም ሓቢሩ። ብሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያን ዓለም ለኻዊ መሻርኽቱ ትካላትን ዝተኻየደ መጽናዕቲ’ው ነዚ ፍጻመ ከም ዘረጋገጽዎ ተሓቢሩ

ካብቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዘይሰፈሮ ዝተጠቕሰ ዶባት ኤርትራን ትግራይን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝተጨውዩ 14 ሓረስቶትን ኣስታት 150 እንስሳ ዘቤትን ምዃኖም ዝጠቐሰ እቲ ጸብጻብ፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብዚ ጭውያ ዝፈጸመሉ ወረዳታት ንክወጽእ  ብዝተፈላለዩ ወገናት ተደጋጋሚ መጸዋዕታ ክቐርበሉ ከም ዝጸንሐ ተፈሊጡ።

ብኻልእ ወገን ድማ፡ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ፡ ፈጻሚ ጉዳይ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ኣስመራ፡ ናብ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ቀሪቡ መጠንቀቕታ ከም ዝተዋህቦ ቢቢሲ ኣፍሊጣ። ኣብቲ መጠንቀቕታ ነቲ ፈጻሚ ጉዳይ ብሪጣንያ መሬት ኤርትራ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ንክጸንሕ ከም ዝደገፈትን ሎሚ እውን ነቲ ተግባር ትደግሞ ኣላ ዝብል ክሲ ከም ዝተነግሮ እቲ ዜና ሓቢሩ።

ካብዚ ሓሊፉ ናይቲ ክሲ ካልእ ዝርዝርኳ እንተዘይቀረበ፡ ምስቲ ኣብ ቀረባ ግዜ ኩነታት ተመዛበልቲ ንምዕዛብ ናብ ትግራይ ዝገሸ ሚንኒስተር ልምዓት ኣፍሪቃ ብሪታያ፡ ከምኡ እው ኣንበሳደር ብሪታንያ ኣብ ኢትዮጵያ፡ “ኤርትራ ሰራዊታ ካብ ትግራይ ከተውጽእ ኣለዋ”  ብዝብል ዘቕረዎ መጸዋዕታ ዝምልከት ምዃኑ ይግመት።

ኤርትራን ብሪጣንያን፡ ኣቐዲመን እውን ኣብ መንጎአን ብዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ፡ ዲፕሎማስያዊ ርክበን ካብ ኣንበሳደር ናብ ደረጃ ፈጻሚ ጉዳይ ስለ ዘውረደኦ፡ ኣንበሳደር እስጢፋኖስ ሃብብተማርያም ናብ ኣስመራ ከምዝተመልሰ ዝዝከር እዩ።

ልዕሊ ዓቕሙ ስም ዝተዋህቦ፡ ውሽጡ ባዶ ሆቴል ፕላዛ ኣስመራ

ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ ከተማታት ኤርትራ፡ ብፍላይ ድማ ኣብታ ዝናኣ ተደዊኑ፡ ስም ጥራይ ሒዛ ተሪፋ ዘላ ከተማ ኣስመራ፡ ሆቴል ፕላዛ ኣስመራ ወሲኽካ፡ ዓበይቲ ዝበሃላ ሆቴላት ከይተረፋ፡ መባእታዊ ቀረብ ኣጋይሸ ከምዘየማለኣ ሬድዮ ኤረና ምንጭታታ ካብ ኣስመራ ብምጥቃስ ኣቃሊዓ።

በቲ ሓበሬታ መሰረት፡ ከም “ሆቴል ኣስመራ ፓላስ” ዓበይቲ ከይተረፋ፡ ኣብ ርእስቲ ናይ ማይ መስመረን ሰኣን ጽገና ዘይሰርሕ ምዃኑ፡ ብሳንኬሎ እንተኾነ እውን እኹል ዓቐን ስለ ዘየቕርባ ወጻእተኛ ኣጋይሽ ከይተረፉ ነቲ ዘይፈልጥዎ ብታኒካ ገጽካ ምሕጻብ ዝኸውን እኹል ማይ ከምዘይረኹ እቲ ሓበሬታ ኣቃሊዑ።

እቲ ካልእ ኣብተን ሆቴላት በዂሩ ዘሎ መሰረታዊ ቀረብ ሓይሊ ኤልክትሪክ ብምዃኑ፡ ካልእስ ይተረፍ ኣጋይሽ ውዑይ ሻህን ቡንን በቲ ዝደለይዎ ዓቐንን ኣብቲ ዝደለይዎ ግዜን ክረኽቡ ከም ዘይክእሉን ሽምዓ ክጥቀሙ ከም ዝግደዱን ተፈሊጡ።

ብዘይካዚ ኣብዚ ዓለምና ብሳላ ምዕቡል መራኸቢታት ኣዝያ ዝተቐራረበትሉ፡ ኣብ ኤርትራ መስመር ኢንተርኔት ስለ ዘየለ ኣብዘን ስም ጥራይ ሒዘን ዘለዋ ሆቴላት፡ ኣስመራ ፕላዛን ካለኦትን፡ ኣጋይሽ እገረ-መንገዶም ክሰርሑ ዘይክእሉ ኣብ ርእሲ ምዃኖም፡ ምስ ዝለኣኽዎም ትካላትን ቤተሰቦምን ናይ ምርኻብ ጸገም ስለ ዘጋጥሞም፡ ኣብ ኤርትራ ነዊሕ ከይጸንሑ ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ክሰግሩ ከም ዝግደዱ ልሙድ ምዃኑ ተሓቢሩ።

ኤርትራ በቲ ዘለዋ ኣቀማምጣን እትውንኖ ገማግም ቀይሕ ባሕርን፡ ኣብ ቁጠባዊ ዕቤት ዝሳተፉ  ኣውፈርትን አጻሕትን ከየዘውትርዋ፡ ብዘይካቲ ናይ ቀረብ ሕጽረት ናይታ ሃገር ናይ ወፍሪ (investement) ፖሊሲ ፍትሓዊ ዘይምዃኑን ጥዑይ መንገድን ካልእ ትሕተ-ቅርጻን ዘይምህላውን ካልእ ኣብ ኤርትራ ዕቤት ዓጊቱ ዘሎ እዩ።

Page 2 of 546