ኮሚሽነር ቅልውላዋት ሕብረት ኤውሮጳ ጃነዝ ሌናርቺክ፡ ብ1 ጥቅምቲ 2022 ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ውግእ  ሰብኣዊ ቅልውላው እናገደደ ምኻዱ ኣዝዩ ከም ዘሻቕሎም ገሊጾም። ንሶም ብስንክቲ ከም ሓድሽ ዝተጀመረ ውግእ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰባት ህልቂትን ምምዝባልን ከምኡ’ውን  ዕንወት ንብረትን ትሕተ-ቅርጽን ምኽታሉ ኣዝዩ ከም ዘሕዝኖም ጠቒሶም። እቲ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት  ምቁራጹ ነቲ ዝጸንሐ ቅልውላው ስለ ዘጋድዶ ከም ዘተሓሳስቦም ከኣ ሓቢሮም።

 ኮሚሽነር ጃነዝ ሌናርቺክ፡  ኣብቲ ዳርጋ ክልተ ዓመቱ ኣቚጺሩ ዘሎ ውግእ ኢትዮጵያ ዝተፈጥረ ሰብኣዊ ግህሰታት፡ ሕብረት ኤውሮጳ ብመንጽር ዓለም ለኻዊ ሕግታት ከም ዝኹንኖ ኣስፊሮም። ኣተሓሒዞም ድማ ሎሚ እውን ኩሎም ኣብቲ ውግእ ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት፡ ናብቲ ዘይሩ-ዘይሩ ዘይተርፍ ተዂሲ ጠጠው ምባልን ሰላማዊ ዘተን ንክኣትዉ ሕብረቶም ከም ዘተባብዕ ኣፍሊጦም።

 ኣብ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት ዝዋፈሩ ሲቪል ኣካላት ናይ ድሕንነቶም ውሕስነት ምእንቲ ንክረኽቡ እቶም ኮሚሽነር ናብ ኩሎም ተዋጋእቲ ኣካላት መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።

ብኻልእ ወገን ድማ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ብ28 መስከረም 2022 መግለጺ ኣብ ኢትዮጵያ/ትግራይ ውግእ ዳግማይ ንክባራዕ ኤርትራ ወሳኒ ግደ ከም ዝነበራ ጠቒሱ፡ ሓይልታታ ብህጹጽ ካብ ትግራይ ኣውጺኣ ናብ ዶባ ክትስሕብ ብትሪ ከም ዘዘኻኸረ፡  ዜና-24/NEWS-24 ዝተባህለት ማዕከን ሓቢራ። ናይ ኣሜሪካ ወጻኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ወሃብ ቃል ኔድ ፕራይስ ብዛዕባ ግደ ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ብጋዜጠኛታት ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ  “ኣሜሪካ ብንጹር ቃላት ኤርትራ ሰራዊታ ናብ ዶባታ ንክትስሕብ ደጋጊማ ክትነግር ጸኒሓ እያ ” ከም ዝበሉ እቲ ካብ ዜና 24/NEWS-24 ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።

Saturday, 01 October 2022 20:51

Dimtsi Harnnet Sweden 01.10.2022

Written by

ጉጅለ ህግደፍ እቲ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝጀመሮ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝኸፈአ ኣገባብ ዝካየድ ግፋ፡ ኣብ ከተማታት እውን ይቕጽሎ ከም ዘሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ። ናይዚ እዋንዚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሎሚ ዝኸፈአ ዝግበሮ ደቅኹም ኣይተረኽቡን ኣብ ልዕሊ ዝተባህሉ ስድራቤታትን ንብረቶም ዝውሰድ  ዘይሰብኣዊ ተግባር እዩ።

ንኣስመራ ወሲኽካ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ክሳብ 30 መስከረም 2022 ዝተሓበ ውላዶም ከቕርብዎ ዝተሓተቱ ውለዲ እንተዘይተግቢሮም ዝጽበዮም ከቢድ መቕጻዕቲ ከም ዘሎ ተነጊርዎም እዩ። ወለዲ ጥራይ ዘይኮኑ ወነንቲ ትካላት እውን ንግዱድ ውትድርና ዝህደን ሰብ ከስርሑ እንተተራኺቦም፡ ቅድም 30 ሺሕ ናቕፋ ክቕጽዑ ድሕሪኡ ድማ ትካሎም ክዕጸው ምዃኑ ተነጊርዎም ኣሎ።

ካብ ኣስመራ ይኹን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዝገልጾ፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ምስ ስድራኦም ዝጸንሑ እሞ ብናይ ጉልበት ዕለታዊ ስራሕ ደቆም ከዕንግሉ ዝጸንሑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ተገዲዶም ናብ ውግእ ስለ ዝተወስዱ፡ ስድረኦም ኣብ ኣዝዩ ቁጠባውን ሰብኣውን ጸገማት ወዲቖም ምህላዎም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ።

እቶም ተገዲዶም ናብ ውግእ ትግራይ ዝውሰዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ውትህድርና ዝጥቀምሉ ከም ኣንሶላን መግብን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ነገራት ካብ ገዞም ክሰንቁ ዝግደዱ ምዃኖም  ነቲ ናይ ሎሚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍሉይ ከም ዝገብሩ እቶም ግዳያት ይገልጹ ኣለዉ። ብዝዕባቲ ንዕድመኦምን ናብ ውግእ ተገዲዶም ዝኣተውሉ ኣገባብ እንተኾይኑ ድሮ ኣብቲ ትርጉሙን ሳዕቤኑን ከይተረድእዎ ውግእ ዝተማረኹ ዝርዝር መንነቶም  ከባቢኦምን ጠቒሶም ዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ ምርዳእ ዝከኣል እዩ።

እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ከተማ ኣስመራ ከም ዝጠቕስዎ፡ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ኤርትራዊ ዝመበቆሎም እውን ግዳይ ናይቲ ክተት ናይ ምዃን ሓደጋ ከጋጥሞም ይኽእል እዩ። ነዚ ከም ኣብነት ክጠቕሱ እንከለዉ፡ ሓደ ካብ ካናዳ ናብ ኣስመራ ዝገሸ በቶም ዝገፉ ወተሃደራት ምስ ተታሕዘ፡ ፓስፖርቱ ኣርእዩ “ኣነ ካናዳዊ እየ’ሞ ኣይምልከተንን እዩ” ምስ በሎም፡ “ዝተገርነበ ካናዳዊ የለን” ተባሂሉ ከም ዝተወስደ ምስክርነቶም ሂቦም።

እዚ ምስ ሓይልታት ኤርትራ ናብ ትግራይ ምእታዉ ተኸቲሉ፡ ዝካየድ ዘሎ ግፋ ተተሓሒዙ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኤርትራ ክረአ ጸኒሑ እዩ።  ነዚ ዘይምኽኑይን ዘይሰብኣውን ግፋ  ዝተቓወሙ ኤርትራውያን ስድራቤታት ገለን ገዛውቶም ተዓሽጉ ንብረቶም ተወሪሱ ፈቐዶ በረኻ ክነብሩ ክግደዱ እነከለዉ፡ ካለኦት ከኣ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ክዳጐኑ  ምጽንሖም ዝዝከር እዩ።

 

Thursday, 29 September 2022 22:32

Dimtsi Harnnet Kassel 29.09.2022

Written by

ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ

በብግዜኡ ብዛዕባ ሃገርና ዝዝረብን ዝጸሓፍን ብዙሕ እዩ። ብዙሕ ጥራይ ዘይኮነ ትሕዝተኡ እውን በብዓይነቱ እዩ። ዝሓቖፎ ኣውንታውን ኣሉታውን መልእኽትታት’ውን ኣለዉዎ። ህዝቢ ኤርትራ “እምቢ ንወጽዓን መግዛእትን” ኢሉ፡ ንቃልሲ ምስ ወሰነ፡ ብሓቅነት ሕቶኡ ዝበልጾም፡ ብሰብኣውን ነጋራዊ ዓቕምን ግና ዘይወዳደሮም ሓይልታት ስዒሩ ናጽነቱ ምውሓሱ ካብቲ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን በሪኹ ዝግለጽ፡ መመሊሱ ዝኹላዕ እምበር፡ ምስ ምንዋሕ ግዜ ዘይሃስስ ኣወንታት እዩ። እዚ ኣውንታዊ  ታሪኻዊ ዓሚቕ  ነብሱ ዝኸኣለ መግለጺ ዝርዝራትን ምስጢራትን ድማ ኣዝዩ ዓሚቕ እዩ።

ድሕሪ ናጽነት ብዛዕባ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝዝረቡን ዝጸሓፉን ነቲ ናይ ቅድሚ ናጽነት ኣወንታዊ መልክዕን ትሕዝቶን መሊሶም ዝኹልዑን ዘሕድሱን ክኾኑ መተገበኦም፡ ግና ኣይኮኑን። ሕሉፍ ሓሊፎም ንዝሓለፈ ኣውንታ ዝድውኑን ንድሕሪት ዝመልሱን ምዃኖም ድማ የሕዝን። ስለዚ ድሕሪ ናጽነት ብዛዕባ  ኤርትራ ዝዝረብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ዝሕበን ርእሱ ከድንን ብዘገድድ ኣሉታታት ዝተዓብለለ እዩ። እቲ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ በኹሪ ናጽነት ኤርትራ ዝተረከበ ኤርትራዊ ጉጅለ፡ ዝኣተዎ ቃል ኪዳንን ሕድርን ሰማእታት ዘይምኽባሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊሉ ከብቅዕ ብዋጋ መስዋእቱ ክረኽቦ ዝተጸበዮ ጸጋታት ዘምርካቡ፡ በብግዜኡ ንዘቕረቦም ኩለ-መዳያዊ ሕቶታት መልሲ ዘይምርካቡን ናይ ግዜ ቃልሲ ቁጠባዊ ቁስሉ ዘሕውየሉ ኩነታት ዘይምፍጣሩን  ኤርትራ ብኣሉታ ንክትግለጽ ካብ ዝደረኹ መምዘንታት ንኣብነት ዝጥቀሱ ነይሮም ጌና’ውን ኣለዉ። እዚ ዘይተጸበዮ ዕንቅፋታት ዘጋጠሞ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገሩ ናይ ምህናጽ ዓቕምን ቅሩብነትን ሓጺርዎ ዘይኮነ፡ ብሰንኪ ዘየናሕሲ ጭቆና ናይቲ ሕሱም ኤርትራዊ ጉጅለ ምዃኑ ከኣ፡ ነቲ ኣዛራብነት ዝያዳ ኣዛራቢ ገይርዎ። እዚ ተርእዮ ኣሉታዊ ኣንፈት ዘመልክት ጥራይ ዘይኮነ፡ “ኤርትራዊ፡ እናበሉኻ ኣይትጋገ”  ዝሕመረቱ መልእኽቲ ዘመሓላለፈ’ውን እዩ። ህዝቢ ኤርትራኸ ካብ ቅድም ጀሚሩ ነቲ መልእኽቲ ግቡእ ኣቓልቦዶ ሂብዎ? ንዝብል ግና ህልዊ ኩነታትና መስካሪ እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ሓደ ከይበልካ ክልተ ኣይባሃልንዩ” ኢሉ ዝምስሎ፡ ብናይ ድሕሪ ናጽነት ኩነታቱኳ ቅሱን እንተዘይነበረን ጌና ሎሚ’ውን እንተዘይኮነን፡ በቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ብደሙ ደሓር ድማ ብረፈረንደም ብ99.83 ሚእታዊት ናይ “እወ ንናጽነት” ድምጹ ኣብ ድልዱል ባይታ ዝሰረቶ ልኡላውነቱስ ስኽፍታ ኣይነበሮን። በዚ ስለ ዝደዓዓስ ከኣ ነቲ ድሕሪኡ ክመጽእ ዝነበሮ ራህዋ፡ ሰላምን ዕቤትን እምብዛ ኣይተሃወኸሉን፡ ቀልጢፉ መጻኢኡ ኣየማዕደወን። ነዚ ናይ ህዝብና ሓላፍነታዊ ሓልዮትን ልቢ ምዕባይን  ብህግደፍን መራሕቱን ክብርን ክብደትን ኣይተዋህቦን። ሕሉፍሓሊፉ ህግደፍ ብህዝቢ ኤርትራ እናዕሸኻዕለለ፡ “ዘይትግበር ቃል እናኣተኻ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ይከኣል እዩ” ዝብል ሓደገኛ ስኽራንን ትዕቢትን ሓደሮ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ እቲ ጉጅለ በዓል ደሓኑ ከም ዘይኮነ ክርዳእ በቒዑ እዩ። እነሆ ከኣ ህግደፍ ብዝኾነ መንገዲ ክሸፋፍኖ ብዘይክእል ደረጃ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቀጻሊ ዓወቱ ዘይተርፍ ቃልሲ ይርከብ።

ኩነታት ሃገርና  “ይሓይሽ እንተበልናዮስ ዝገደደ” ኮይኑ፡ ብ2018 ኣብ መንጎ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን ዕርከነት ተፈጢሩ። እቲ እዋን “ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ መጺኡ” ዝብል ዛዕባ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ከይተረፈ ኣዛራቢ ዝኾነሉ እዩ ነይሩ። ኣወንታዊ መልእኽቲ ናይቲ ለውጢ  ኣብ ኢትዮጵያ ከይተደረተ፡ ናብ ኤርትራ እውን ጽልዋ ከሕድር እዩ ዝብል ድማ፡ ናይ ብዙሓት ግምት ኮይኑ ቀሪቡ። ብግብሪ ግና እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸስተ ለውጢ ኣይኮነንዶ ኣብ ኤርትራ ጽልዋ ከሕድር፡ ነብሱ ክኢሉ ናይ ምቕጻሉ ዕድል ጸልሚቱ፡ ካብ ዲክታተር ኢሳያስ ጀሚርካ፡ መፍቶ ጸረ ለውጥን ህዝብን ወገናት ኮይኑ ይሰሓግ ኣሎ። ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ፖለቲካዊ ነውጺ ከኣ ነዚ ዘርኢ እዩ። እቲ ዘሕዝን ብኣንጻሩ እቲ ኣብ ኤርትራ ሱር ሰዲዱ ዝጸንሐ ናይ ምምሕዳር ክፋእ ናብ ኢትዮጵያ እውን ምልሓሙ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ውግእ ናይ ጸገማት መፍትሒ ጌርካ ብምውሳድ፡ ህልቂት ህይወት ብዙሓትን ቁጠባዊ ቅልውላውን ምዕዳም ናይዚ ኣብነት እዩ። ቀጻሊ ውግእ ብዘኸተሎ ኢትዮጵያውያን ተገፊፎም ናብ ውግእ ክኣትዉ ይግደዱ ምህላዎም እውን ካልእ ንኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ዘመሳስላ ዘሎ እዩ። ስለዚ ኢሳያስ ህውከትን ምልክን ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ከባቢና’ውን ክትግበር ዝተማህዘሉ  ፖሊሲኡ ዳርጋ ክንድቲ ዝደለዮ ክበሃል ብዝከኣል ኣብ ኢትዮጵያ ኣዕዊትዎ እዩ።

ካብ ኣሉታዊ ሳዕቤናት መርህ-ኣልቦ ሽርክነት መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኢድ ኣእታውነት ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይን ሃንዳሲ ብጽሒት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ውግእን ብቐዳምነት ዝጥቀስ እዩ። ነዚ ምኽንያት ብምግባር፡  ገለ ወገናት ከም ዝግምትዎ ኣብዚ እዋንዚ ዳርጋ ሓደ ሲሶ ካብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ዕጥቁ ናብ ኤርትራ ኣትዩ’ሎ። ናይዚ ሰራዊትንዚ ብኽንድዚ ብዝሕን ኣጽዋርን ምእታው፡ ንትግራይ ብወገን ኤርትራ ንምውራር ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ኤርትራ ዘኸትሎ ዝተደጐለ ሓደጋ ከይህሉ’ውን ናይ ብዙሓት ስግኣት እዩ። ካብቲ ዲክታተር ኢሳያስ ኣብ ፈቐዶ ኣዳራሻትን ኣደባባያትን ኢትዮጵያ ኣቐዲሙ ዘስመዖ ዝነበረ፡ ናይ ሃገር መራሒ ክትብሎ ዘሕፍር መደረታቱ፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ንመራሒ ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ “ድሕሪ ሕጂ ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ ኣነ ድማ ኣብ ጐንኻ ኣለኹ፡ እዚ ዝብሎ ዘለኹ ንቃለዓለም ዘይኮነ ካብ ልበይ ሓሲበሉ እየ። ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዩ ዝብሉ ነቲ ሓቅን ታሪኽን ዘየፈልጡ እዮም” ዝበሎ፡ ምስዚ ሎሚ ንከታተሎ ዘለና ኣራግጽ ኣእላፍ  ወተሃደራት ኢትዮጵያ  ተደሚሩ፡ ስግኣት ኣብ ልዕሊ ስግኣት ዝድርዕ እዩ። እዚ ስግኣትዚ ዝሓደሮም ኤርትራውያን ከኣ ከምቲ “ኣእትወኒ እምበር ውጸለይሲ የዳዲ” ዝበሃል፡ ምስቲ ኣብ ሓምሳታት ናብ ኤርትራ ብምስምስ ምስ ዝኣተወ፡ ክሳብ ብቅልጽም ኤርትራውያን ዝድምሰስ ዘይወጸ፡ 2ይ ክፍለ ሰራዊት (ሁለተኛ ክፍለ ጦር) ዝበሃል ዝነበረ ሓይሊ ኢትዮጵያ የመሳስልዎ። እዚ እዩ  ከኣ  እቲ “ኤርትራዊ፡ “ገ እናበሉኻ ዶ፡ ትጋገ”  ዘብለና ዘሎ። ነዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣራግጽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣቐሚጦም፡  “ትግራይ ኣብ ኤርትራ እንተ ኣትያ ኣይክትወጸልናን እያ?” ዝብል ስግኣት ዝሓደሮም ኤርትራውያን፡ ቅድም “እቲ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሃገርና ከም ዝወጽእከ እንታይ ውሕስነት ኣለና?” ዝብል ሕቶ ክምልሱ መተገበኦም።  

Page 9 of 493