http://ascenteq.com/project/epdp

“ባዕላ መምጽኢት ደርፊ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ” ከምዝተባህለ፥ ባህሪ ኢሳያስ እታ ስልጣኑ ጥራሕ ኣይትተንከፍ እምበር ካልእ ዝግድሶ ኣይኮነን። ንስልጣኑ ክብል ግን ዝገላበጥ ባህሪ ኣለዎ። ቅድሚ ሎሚ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ምስ ወያኔ ተሻሪኹ ክሃርም እንከሎ ባድመ ንወያኔ ከም ጸበረኸት ኣሕሊፉ ሂቡዋ። ባዕሉ ብዘምጽኦ ሰበብ ድማ ምስ ወያኔ ኣብ ዝኸፍአ ወተሃደራዊ ጐንጺ ኣትዩ። እታ ዝዘረኣ ክፍኣት ከኣ ተመሊሳ ኣብ ርእሱ ደኣ ተጠምጠመት። ስለዚ “ሓልሓል እንከሎካ ጽሩይ መሬት፥ ሰናድር እንከሎካ ጽሩይ ብረት እንታይ ኣእተወካ ኣብ ሰንሰለት” ደኾን የምስሎ ይኸውን።?

ኢሰያስ ካብ ተሓኤ ክፍንጨል እንከሎ ዘቕርቦ ዝነበረ ምኽንያት ተሓኤ ዲሞክራሲያዊት ውድብ ኣይኮነትን ዝብል እዩ። ተሓኤ ክትጅምር እንከላ ብውሑዳት ምሁራትን ዝበዝሑ ሓረስቶትን ወተሃደራት ነበረን እያ ተመስሪታ። ይኹን እምበር ሳላ ትኩራት ተጋደልቲ ዝነበሩ ንተሓኤ ኣብ ናይ ሃገራውን ዲሞክራሲያውን ሰውራ ዝመጣጠን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ክሳብ ምሕንጻጽ ኣብጺሖማ እዮም። በዚ ድማ ኣብ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ፋልማይ ተመኩሮ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ መሪሕነት ዝተመርጸሉን ሃገራዊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዝተሓንጸጸሉን ባይታ ወይ መድረኽ እዩ ነይሩ። ነቲ ሱር ሰዲዱ ዝነበረ ዲሞክራሲ ነጺጉ እዩ እምበኣር ኢሰያስ እታ ብዓንተብኡ ንተሓኤ እንተኸኣለ ብውሽጢ ኮይኑ ከበዅቡኻ እንተዘይከኣለ ከኣ ተፈንጪሉ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ክንጽላ ዝነበረ ተልእኾኡ። ስለዚ እቲ መስመር ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት እናዓኾኸ ክመጽእ ዝጸንሐ ሕቒኡ መሲሱ ናብ ጸረ ዲሞክራሲ ተግባራት ተበጊሱ።

ይኹን እምበር በቲ ተንኮሉ ንውሱን ኤርትራዊ ምሁር ኣካል ዲሞክራሲያዊት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ከምዝቃለስን ኣብ ጎኑ ደው ከምዝብልን ገይሩ’ዩ። ኣብቲ እዋን እቲ በዚ ኣብ ዝተጠቕሰ ንኣእምሮ ኤርትራውያን ጸልዩ ኣንጻር ሃገራዊ ሓይሊ እውን ኣሕሊፉ ሂቡ እዩ። ስልጣን ምስ ሓዘ ከኣ ጸረ-ዲሞክራሲ ባህርያቱ ብዘቃልዕ “ንዲሞክራሲ ኣብ ሰማይ ከድኩም ድለይዋ” ኢሉና፡፥ ዲሞክራሲ ንኸይጥጥዕን ንከይትግበርን ህዝቢ ከይሓቶን ብማለት ውግኣት ከፊቱ። ግርም ምኽንያት ረኺቡ ድማ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከይተሓንጸጸ ኢትዮጵያ መሬትና ጎቢጣ እንከላ ብማለት ቅዋም ከየተግበረ ብሓይሊ ይጭቊን ኣሎ።

ኣብዚ እዋን እዚ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ መጸዋዕታ ሰላም ሕራይ ኢሉ ምቕባሉ ንኣእምሮ ደቂ ሰባት ክዘምት ምዃኑ ርዱእ እዩ። ድሮ እኳ እነሆ ካብቶም መዳኽርቱን ደገፍቱን ሰላም ተረኺቡ እንዲዩ ሕጂ ዓድና ኣቲና ንህነጽ እንዳበሉ ንኣእምሮኦም የታልሉን ይጥብሩን ኣለዉ። እዚ ከምታ ፈለማ ናጽነት ዝተረኽበትላ ዕለት ሆሆሆ እናበለ ሳዕቤኑ ከይፈለጠ ኣጣቒዑን ሳዕስዑን እዩ። ኣበይ ኣለዉ ዝተረፉ ደቅና ኢሉ’ኳ ክሓትት ኣይሓሰቦን። ልክዕ እዩ ሰላም ፈጺሙ ኣይጽላእን እዩ፡ እንተወሓደ ህዝብና ቁሩብ ትንፋስ እኳ ይረክብ። ኮይኑ ግን ንመገዲ ሰላም ህድእ ኢልካ ብምኻድ ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ኩናት ዘእተወና ብኽንድሕነሉ ንኽእል ኣገባብ ክተሓዝ ኣለዎ። ደሓር ድማ ኢሰያስ ንሰላም እንድሕሪ ደጊፉ፥ እታ ሰላም ብውሽጢ ይኹን ብደገ ትጠልቦ ነገራት ብዙሕ ከምዘሎ ክርስዕ የብሉን። ምኽንያቱ ሰላም ክበሃል እንከሎ ኢትዮጵያ ነዚ ሰላም ኣብ ምንታይ ፖለቲካዊ ወይ ቁጠባዊ ረብሓ እያ ክትተሓሓዞ ምፍላጥ ኣድላይነት ኣለዎ። ምኽንያቱ ተመሊሱ እንጥቀዓሉ ከይከውን ርግእ ኢልና ንነገራት ሓደ ብሓደ ክንመራመረሉን ክንጥቀመሉን ኣድላዪ እዩ።

ብውሽጢ እቲ ንሰላም ክኸልእ ዝጸንሐ ኢሉ ኢሰያስ ዘመኽንዮ ዝነበረ ድሕሪ ሕጂ ኣይክህሉን እዩ። ግን ከኣ እቲ ሰላም ኣብ ረብሓኡ ዘይውዕል እንተኾይኑ፡ ናይ ምብርዓኑ ኣንፈት ክህሉ ይከኣል እዩ። ብዝኾነ ግን እሱራት ክፈትሕ፥ ህዝቢ ከምድሌቱ ክነግድን ክንቀሳቐስን፥ ህዝቢ ሓሳባቱ ክገልጽን፥ ተኣጊደን ዝነበራ ጋዜጠታት ስርሐን ክጅምራን ምስዘይገብር ግን ሃገር ኣብ ዝገደደ ደልሃመት ከእትዋ ስለዝኽእል ካብ ስልጣኑ ክለቅቕ ኣለዎ። ምኽንያቱ ኢሰያስ ናይ ምምራሕ ብቕዓታቱ ናይ ዲክታቶርያ ብምዃኑ ከብቅዕ ኣለዎ። ግደ ሓቂ እታ “ጌም ኦቨር” ዝበላ ንኣኡ እያ ትግባእ።

ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተበጽሐ ሰላም ኢሰያስ ወያኔ ካብ ስልጣን ምስ ኣልገሰ ዝሰማማዓሉ ዘሎ ምዃኑ እቲ ኣብ ሳዋ ዝበሎ፡ ”ናይ ወያኔ ኣሽካዕላል ኣብቂዑ እዩ “ጌም ኦቨር” ዝበሎ እኹል ምስክር እዩ። ነዚ ከም ምኽንያት ዝጥቀመሉ ዘሎ ድማ ስለምንታይ ነቲ ቅድሚ ሎሚ ዝተሓሰምካዮ ሕራይ ኢልካ ተቐቢልካ ከይበሃል ዝመሃዞ ሽጣራ እዩ። ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ “ዓሳ ነታ ትብላዕ እምበር ነታ እትሓንቆ ኣይርእያን” ዝብሃል ከይንኸውን እሞ ሎሚ’ውን ኣብ ዘይደለናዮ ከይንኣቱ ደጋጊምና ክንሓስብን ክነስተውዕልን የድሊ። ሰላም ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ ስዒቡ ከይፈለጥናዮ ብዛዕባ ክመጽእ ዝኽእል ክንግራህ የብልናን። ምኽንያቱ ወዲ ሃገር ፍትሒ ስኢኑ ክስደድ፡ ጓና ድማ ብስም ወፍሪ ንመሬት ኤርትራ ክመልኣ ሳዕቤኑ ኣሉታዊ እዩ ክኸውን። ሎሚ ኢሰያስ ዘዝበለና ሰሚዒዕናን ተቐቢልናን ክንደግሞ ጽባሕ ኣብ ህጉም ክንኣቱ ምዃንና ኣይንረስዕ።

ኣብ ዓለምና ንደቂ ሰባት ልዕሊ ፈኰስትን ከበድትን ኣጽዋር ዝቐትሎ: ሓቂ ምጥፋእ ዘዕንዎ ይበዝሕ። ሓቂ ምዝራብን ሓቂ ምምስካርን ንደቂ ሰባት ክራኸቡን ክተኣማመኑን ካብ ዝግበር ሓደ እዩ። ከመይሲ ሓሶት መናቘትን መፈላለይን ስለዝኾነ።

ሓቂ ኩሉ ግዜ ንሓባጥ ጎባጥ ዘጣጥሕ፥ ንሓርፋፍ ዘልምጽ፥ መግለጺ ናይ ክብረትን ክብደትን ዘለዎ ሰብ እዩ። ሓቂ በቲ ናትካ እምነት ስለዝተዛረብካ ዘይኮነስ ነቲ ናትካ ሓሳብ ይኹን ርእይቶ ምስ ናይ ካልኦት ዝተፈላለየ ሓሳብን ርእይቶን ኣወሃሂድካን ኣወዳዲርካን እኹል ሓበረታ ረኺብካን እትዛረቦ ምኽኣል እዩ። በዚ ኣገባብ እዚ ተበጊስካ እትብሎ ከባቢኻን ሕብረተሰብካን ብዓይኒ ቅኑዕነትን ግሉጽነትን ክጥምተካ ይኽእል እሞ ኣባኻ እምነት የሕድር።

ልክዕ እዩ ካብ ክሳድ ንላዕሊ ሓቂ ዘይኮነ ዘረባ ክወጽእ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ከምዚ ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣብ ኣዋሳ ከይዱ ዘቕረቦ ዘረባ ንመልከት። ‘ህዝቢ ኢትዮጵያ ከም ዶክተር ኣቢይ ዝኣመሰለ መራሒ ክረክብ ከሎ ናይ ብሓቂ ዘሕጉስ እዩ። ኣነ ውን እታ ሓላፍነተይ ንዕኡ ሂበዮ ኣሎኹ። ንሱ ክመርሓና ይኽእል እዩ።’ ክብል ደምዲሙ። እዚ ኣበሃህላ እዚ ብርግጽ ካብ ልቢ ዝነቐለ ከምዘይኮነ፡ ግን ድማ ምናልባት ካብቲ ድሙቕ ኣቀባብላ ተመሲጡ ዝተባረቖ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ይኹን እምበር ናይ ላግጽን ናይ ዳእላን ዘይኮነስ ዕላዊ መድረኽ ስለዝኾነ ድማ ብዙሕ ትርጉም ክወሃቦ ይከኣል እዩ። ሓደ ካብኡ ምናልባትዶኾን ዶክተር ኣቢይ መራሕ ክልቲኤን ሃገራት፡ ኢሰያስ ድማ ምክትሉ ክኸውን ተሰማሚዖም ይኾኑ ናብ ዝብል ጭቡጥ ዘይኮነ ሓሳባት ክወስደካ ይኽእል እዩ። ብዝኾነ እቲ ጉዳይ ከይዱ ከይዱ ሓቂ ከምዘይኮነ ድማ ክልቲአን ሃገራት ተኸባቢረንን ተሓባቢረንን ክብልጽጋን ክምዕብላን ዝግበር ስምምዕ ዝጽላእ ኣይኮነን። ካብ ኩሉ ዝበለጸ ድማ እቲ ንዓለም ዘስካሕክሕን ቅሳነት ዝኸልእን ብዝተሰነዐ ዘመናዊ ኣጽዋር ውግእ ዝካየድ ውግእ ደው ምባል ጽቡቕ ብስራት እዩ።

ኣቶ ኢሰያስ ካብቲ ንዶክተር ኣቢይ ኣብ ኣስመራ ዝገበረሉ ኣቀባብላን፥ ዶክተር ኣቢይ ንኣቶ ኢሰያስ ዝገበረሉ ኣቀባብላን ኣዚዩ ዝፍለ፥ ድሙቕን፥ ካብቲ ዘፍረይዎ ህያብ ዝተዋህበሉ ክኸውን እንከሎ፥ ኣቶ ኢሰያስ መንፈሱ ስምዒቱ ከም ዝተሰርቀ ይረኣየካ። ከምቲ ኣቦታትና ”ዘለዎ ይምዘዝ ዘይብሉ ይፍዘዝ።” ኢሎም ዝምስሉ እዩ ነገሩ። ኣቶ ኢሰያስ ንዕስራን ሸውዓተን ዓመታት ዝኣክል ዘፍረዮ ስለዘይብሉ፥ ናብቲ ብጸጋ ኣምላኽ ዝተዓደልናዮ በለስ ከይዱ ኢዩ ህያብ ሂቡ። እወ! ኣቶ ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን ከሊኡ፥ ብቑጠባን፥ መሃዝነትን ከይምዕብልን ከይስልጥንን ጅሆ ስለዝሓዞ እንታይ ኣፍርዩ እሞ ካብ ዘፍረዮ ሂያብ ክህብ። እዚ ኩሉ ተደማሚሩ ኣቶ ኢሳይያስ በቲ ዝተገብረሉ ሕሉፍ ኣቀባብላ፥ ናብ ዓጀውጀው ከምዝኣቱ ፍሉጥ እዩ። እቲ ንኢሳይያስ ዘሻቕሎ ሓቂ እዚ ጥራሕ መኣስ ኮይኑ፥ ካብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ክንዲ ፍረ ኣድሪ ትኣክል እውን ኣይተራእየን።

ኣብ ኢትዮጵያ እሱራት ተፈቲሖም፥ ተቓወምቲ ብሰላማዊ ኣገባብ ክቃለሱን ተወዳደርቲ ክኾኑን ብዝተኣወጀ ዳርጋ ኩሎም ነቲ ጸዋዒት ተቐቢሎም ካብ ወጻኢ ናብ ሃገሮም ኣትዮም መንግስቲ እናተባብዖም መደባቶም ይሰርዑ ኣለዉ። ኣቶ ኢሰያስ ግና ነታ ሓቂ ደፊኑ፥ ብሽጣራን ብሽርሕን ምድንጋርን ልቡ ከየንጸሀ፡ ንልቢ ህዝቢ ብዘዕሹ ቃላት ንዓመታት ክጥብር ጸኒሑ። ሎሚ ግና እታ ሓለንጊ ናይ ሓቂ ሰላሕ እናበለት ትመጾ ኣላ። ስለዚ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ምዕብልና ናብ ኤርትራ እውን ክልሑዂ ምዃኑ ናይ ግዜ ሕቶ ጥራሕ እዩ። ኣቶ ኢሰያስ በዚ ርኡይ ነገር ተደፊኡ እሱራት ክፈትሕ እንተጀሚሩ፡ ነቶም ብዘይፍርዲ ብውልቃዊ ጭካነኡ ዝሞቱኸ ካበይ ከምዝጽኦም እዩ። በየን ስለምንታይ ጠፊኦም ምስተባህለኸ እንታይ ከመኻኒ እዩ? እታ ሓቂ እምበኣር ኣብዚ ህሞት ክትሓንቆ ምዃና ኣቶ ኢሰያስ ዘይርዳእ ኣይኮነን። ዋላ ከምታ ዝጸናሕኩዋ ደሪቐ ክቕጽል እየ እንተበለ እውን ደጊም እታ ከተህድሞ ዝጸንሐት ሓቂ ኣይክትምሕሮን እያ።

ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን(EPDP) ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድርን(ENS HIDRI) ኣብ መጽናዕትን ነዊሕ ዝጠመተ ራእይን ዝተመርኮሰ ናይ ሓድነት ዘተ ንኣስታት ሹዱሽተ ኣዋርሕ ከካይዱ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መስርሕ ብዘጥረይዎ ፍጹም ናይ ስኒትን ምትእምማንን መንፈስ ብሓባር ንኽሰርሑ ብምስምማዕ ናብ ዝለዓለ ምትእኽኻብ ከምርሕ ዝኽእል ቀጻሊ ዘተ ንምክያድ ሓድሽ ናይ ቃልሲ መደብ ሰሪዖም ክንቀሳቐሱ ወሲኖም።

እዞም ክልተ ውድባት እዚኦም ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ነገር ድሕነት ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ንምርግጋጽ እቲ ቀንድን ቀዳማይን ዕማም ምትእኽኻብ ናይ ኩሎም ጸረ ምልኪ ሓይልታት ክኸውን ከምዘለዎ ንነዊሕ እዋን ክጽዕሩ ጸኒሖም’ዮም። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሰነ 2017 ንሓባራዊ ዕዮ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝኸውን እማመ ኣቕሪቡ ናይ ሓባር ጽላል ነቑም ዝብል ጻውዒቱ ንኹሎም ተቓወምቲ ኣመሓላሊፉ ነይሩ ኢዩ። ግብራውነት ናይዚ እማመ’ዚ ንምርኣይ ድማ ኣበርቲዑ ተንቀሳቒሱ ጥራይ ዘይኮነስ ብዙሓት ውድባት ነቲ ጉዳይ ብኣዎንታ ከምዝተቐበልዎን እቲ ዘተ ጌና ይቕጽል ከምዘሎን ይፍለጥ።

ሃድኤ ሕድሪ ብወገኑ ብሰንኪ ናይ ዱልዱል ሓድነት ባህጎም ብዙሕ ፈተና ሰጊሮም ኣብ ናይ ሓባራዊ ቃልሲ መትከሎም ብዝጸንዑ ኣባላቱ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2018 ኣብ ዘካየዶ ጉባኤ ብሓደ ውድብ ክመጽእ ዝኽእል ለውጢ የለንሞ ኩላትና ጸረ ምልኪ ሓይልታት ንኹሉ ፍልልያትና ወንዚፍና ንሃገርና ካብ ብርሰት ንምድሓን ናብ ሓደ ጽላል ንጠርነፍ ዝብል ጻውዒቱ ኣማሓላሊፉ ኢዩ። በዚ መሰረት ምስ ብዙሓት ኣሓት ውድባት ዝጀመሮ ኣዎንታዊ ውጽኢት ከምጽእ ተስፋ ዝተገብረሉ ኣብ ጉዕዞ ዝርከብ ዘተ ኣሎ። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድርን ዝተራኸቡሉ መስርሕ እውን ንሱ ኢዩ። ክልቲኦም ውድባት ንጉዳይ ሓባራዊ ቃልሲ ካብ ልቢ ስለዝደለይዎ ካብ ዕለት 2 ለካቲት 2018 ክሳዕ ሓምለ 8/2018 በብግዝይኡ እናተቛጸሩ ንዓሰርተ ሓደ ግዜ ብዘይ ገለ ብኩራት ተራኺቦም ብዕምቆት ብምዝታይ ዓቢ ምርድዳእ ፈጢሮም፣ንድሕሪት ዘይምለስ ምትእምማን ድማ ኣጥርዮም። ክልቲኦም ሸነኻት ልዕሊ ውድብን ውልቃዊ ድልየትን ንኤርትራን ህዝባን ቅድሚት ሰሪዖም ስለዝዘተዩ ኣብ ጉዕዝኦም ንድሕሪት ዝጎትት ይኹን ምጥርጣር ዝፈጥር ኩነት ኣይተራእየን።

ክልቲኡ ውድባት ጌና እዚ ሕጂ ዝርኤ ዘሎ ኩነታት ከይመጸ ኢዩ ንሕሉፍ ተሞኩሮታት ገምጊሙ ንመጻኢውን ኣማዕድዩ ጠሚቱ ነቲ መስርሕ ብዕቱብ ተታሓሒዙዎ ጸኒሑ። ምስዚ ሕጂ ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርኤ ዘሎ ፖለቲካዊ ማዕበል ተታሓሒዙ ንሃገርና ዘንጸላልዋ ዘሎ ኩነታት ብግቡእ ንዝመዝን ኣካል፡ ምምስራት ሓባራዊ ጽላል ደንበ ተቓውሞ ንጽባሕ ኣብ ዘይብሃለሉ መድረኽ ምብጽሑ ንምርዳእ ምርምር ዘድልዮ ኣይኮነን። ብመሰረቱ ዝምድናታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ንቡር ምምላሱ ክድገፍ ዝግብኦ ሙዃኑ ናይ ኩልና እምነት ኢዩ። ይኹንምበር ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ክሳዕ ዘሎ ህዝብና ራህዋን ቅሳነትን ስለዘይረክብ ኣብዚ ሕጂ ሃገር ናበይ ትኸይድ ከምዘላ ዘይፍለጠሉ ተኣፋፊ መድረኽ’ዚ ንኹነታት ብግቡእ ገምጊምካ ብሓባር ትትኣኻኸበሉ ጽላል ምፍጣር ኣዚዩ ህጹጽን ፍሉይ ኣቓልቦ ዝጠልብን ኢዩ። ስለዚ ክልቴና ውድባት ነዚ ክንትግብሮ ጀሚርና ዘለና እማመ ሓባራዊ ቃልሲ እናኣሓየልናዮ ከምንኸይድ እናኣረጋገጽና በዚ ኣጋጣሚ ንኹሎም

1. ኣብ ምዕቃብ ሉኣላዊ ግዝኣት ኤርትራ ዝኣምኑ፣
2. ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብምውዳቕ ንናይ ጭቆና መሓውራቱ ንምልጋስ ቅሩባት ዝኾኑ፣
3. ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ንምቛም ኣብዝሓ ሰልፍታት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዝተቐበሉ፣

1. 4.ብግዝኣተ ሕጊ ዝምራሕን ንዲሞክራስያዊ መሰላት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘኽብርን ስርዓት ንምምስራት ዝቖሙን ንዘተ ቅሩባት ዝኾኑ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ናብዚ ናይ ሓባር ዕዮ ንኽጽንበሩና ደጊምና ጻውዒትና ነቕርብ።

ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ                                                             ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ

www.harnnet.org                                                                               www.ENShidri.net                                                                                                                              

ሃገርን ህዝብን ልዕሊ ኩሉ!

ክብርን ሞጎስን ንሰማእታትና!

ሓምለ 13/2018

ኣብዚ ዘሎናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ውግእ ብዝኾነ ይኹን ምኽኒት ክባራዕ ዘይግበኦ እዩ። ይኹን እምበር ሰላም ዝጸልእ ሓይሊ ወትሩኣብ ውግእን ወረ ውግእን ምንባር እዩ ዝመርጽ። ዘለናዮ ግዜ ግን ናይ ሰላምን ሓቢርካን ተኸባቢርካን ምንባርን እዩ።ጉዳይ ኤርትራ፥ ካብ ግዜ ኣርበዓታት ኣትሒዙ ሕምስምስ ዝበለ ከምዝነበረ ብኡ መሰረት ድማ ሓያላን መንግስታት ዝወሰድዎ ኣገባብንኤርትራ ኣድምይዋ እምበር ኣየርበሓን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲውሽጣዊ ዝምድናኡ ዱልዱል ዝነበረሉ እዋን እቲ ንኤርትራ ናብኢትዮጵያን ናብ ሱዳንን ከመቓቕልዋ ዝወጠንዎ ኣይኮነሎምን። እንታይ ደኣ ብሓደ ኢድ ኮይኑ ሃገራውነቱ ተኸላኺሉ ካብ ምምቃልኣድሒንዋ እዩ። ይኹን እምበር ሓድነትህዝቢኤርትራ ንምልሕላሑ ዘይተፋሕሰ ገመድ ኣይነበረን። እስላምን ክርስትያንን ኢሎምክፈላልዩን ኣብ ነንሓድሕዱ ስምምዕ ስኢኑ ክቃተል ብዙሕ ተሰሪሑ እዩ። እተኾነ እዚ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ቦታ ኣይነበሮን ምኽንያቱ እቲህዝቢ ሓው ብምዃኑ ብቐሊሉ ዝጸዓድ ስለዘይኮነ ሓድነቱ ኣይፈረሰን።

ልክዕ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ድሌቱ እንታይ ምዃኑ ከይተሓተን በቲ ዝኸይድ ዝነበረ መናፍሓት ገለ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያብምጽጋዕ እዩ ድሕነት ዝርከብ ካብ ዝብል መንፈስ ሰዓብቲ ክረኽቡ ዝጉስጉስሉ ዝነበረ ንምጽንባር ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝድግፍ ሓይሊተወዲቡ። ዋላ ምስ ኢትዮጵያ ኣንድነት ምስ ተገብረ እውን እንተኾነ እቲ ህዝቢ ኣብ ነንሓድሕዱ ከምዚ ሎሚ ዝተፋነን ዘሎኣይተተፋነን። በንጻሩ እኳ ደኣ ደገፍትን ተቓወምትን ኣንድነት ኣሓዋት ብምዃኖም ኣብ ሃገራውነቶምሲ ኣይተፈላለዩን።ስርዓት ሃይለስላሴ ንኽሉ እቲኤርትራዊ ክብርታትን መለለይታትን ኣብ ምድምሳስ ገጹ ምስ ኣድሃበ፥ ብደውና ኢድና ኣይንህብን ብማለትብረታዊ ቃልሲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጀመረ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ተቓሊሱ ድማ ናይዛ ሃገር ልኡላውነት ኣውሒሱእዩ።እንተኾነ ግን እቲ ፖለቲካዊ ፍልልያትን ምስኡ እውን ናይ መን ዓብለለ ግርጭታትን ፈኸም እናበለ ክሳብ ኣብ ምፍንጫል ተበጽሐ። ህዝባዊ ግንባር ድማ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተመሓዝያ ንሓደ ክፋል ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓይሊ ካብ ሜዳ ኤርትራ ከም ዝወጽእ ገይራ።

ውግእ ኩሉ ግዜ መስሓቲ ስለዝኾነ ንስልጣንካ ክትብል ዋላ ምስ ሰይጣን ክትመሓዞ ትኽእል ኢኻ። ህዝባዊ ግንባር እምበኣር ከምኡ እያገይራ። ፍረ እቲ ውግእ እቲ ድማ መሰረት ናይቲ ከሎ ገና ዝዓኲኽ ዝነበረ ምልክነት እዩ ነይሩ። ብዝኾነ ውግእ ፈጺሙ ሰላም ኣየምጽእንእዩ። ሰላም ዘምጽእ እንተዝኸውን ነይሩ እዚ ኣብ ከባቢና ዝካየድ ዘሎ ውግኣት ሶርያ፥ የመን፥ ዒራቕ፥ ሊብያ ወዘተ ህያው ምስክር እዩ።

ኣብ ዓለምና ብውግእ ክንደይ ሰብ መዓልታዊ ይሃልቕ ኣሎ፥ ክንደይ ንብረትን ኣባይትን ይዓኑ ኣሎ ኣዲኡ ትቚጸሮ። ርሑቕ ከይከድና እዚኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ናይ ዓናትር ውግእ እንታይ መኽሰብ ተረኺብዎ።? ዝተረኽበ ክሳራ እምበር መኽሰብ የልቦን። እንከሎ ገና ኣብ መንጎ እቶም ክልተ መራሕቲ መለስን ኢሰይያስን ናይ ሰላም ስነሓሳብ ዘይኮነስ ናይ ውግእ ስነሓሳብ ስለዝነበሮም ኣነዶ በዚክዕብለል ብማለት ካብ ህልኽ ዝተላዕለ ኣብ ዘይተኣደነ ዕንወት ተበጺሑ። ውግእ እምበኣር ብዝኾነ ይኹን መለክዒ ናይ ክተንበርክኽምድላይን፥ መን ከማይን ዝብል ጸብለልትነትን ኣነነትን እተርእየሉ እዩ።

ብፍላይ ኣብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን ውግእ ዝበሃል ህጣሙ ክጠፍእ ዘለዎ እዩ። ምኽንያቱ ሎሚ ዓለም ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝነበሮብተክኖሎጂ ይኹን ብስልጣነን ትምህርትን ማዕቢሉ ስለዝኾነ ሰላም እምበር ውግእ ተመራጺ ኣይኮነን። ውግእ ኣብራሲ እምበር ኣፍራዪኣይኮነን። ከም ኣብነት እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መስቀል ኣደባባይ ዝተፈንጀረ ቦምብ ንሰላማዊ ሰልፊ ደው ከብሎ ኣይከኣለን፥ እንታይ ደኣሰላማዊ ሰልፊ መሊሱ ሓኒኑ።

ስለዚ ውግእ ንወዲሰብ ናብ ምዕቡል ኣተሓሳስባን፥ ንስልጣነን ከየድህብ ዝዓግት ጸድፊ እዩ። ሕጂ እውን እንተኾነ ነዚ መላኺ ሰርዓትኣስመራ በቲንሱዝደልዮ ውግእ ዘይኮነስ ብስላማዊ ኣገባብ ሕቚኡ ክንምስሶ ይከኣል እዩ። ምኽንያቱ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ኣገባብቃልሲ ንዕምሪ ምልኪ ኣሕጺሩ ስልጣን ዋንኡ ህዝቢ ምዃኑ ዘውሕስ ስለዝኾነ። ስለዚ ኩልና ደምበ ተቓውሞ ተሰማሚዕና ሓባራዊስራሓት እንተኣካይድና ህዝቢ ኣብ ጎንና ክኸውንን ስለ ኽእል እቲ ህዝባዊ ናዕቢ ክቀላቐል ይኽእል። ነዚ ከኣ ውግእ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ኢዱበዘይ ገለ ዋጋ ክረኽቦ ኩሉ ክዕጠቐሉ ዝኽእልን ሰላማዊ ኣገባብ እዩ። ሰላማዊ ኣገባብ ክበሃል እንከሎ ኢድካን እግራኻን ኣጣሚርካ ምጽባይዘይኮነስ ብርቱዕ ጻዕርን ንጡፍ ስራሓትን ይሓትት። ሓደ ካብኡ ሓድሕዳዊ ምስምማዕን ምትእምማንን ሓቢርካ ምስራሕን እዩ። እዚርኽክባት ድማ ዋላ ምስቶም ደገፍቲ ህግደፍ ከይተረፈ ክግበር ዘለዎ እዩ፥ ደቂ ሃገር ስለዝኾኑ። ምኽንያቱ ጽባሕ ንግሆ እታ ሃገር ናይኩልና ደገፍትን ተቓወምትን እያ ክትከውን እምበር ተቓዋሚ ዝንጸገላ ወይ ዝሕረመላ ሃገር ክትከውን ኣይኮነትን። ስለዚ ሕልናና ናይዕርቅን ሰላምን ሕያውነትን ምድንጋግጽን ክጥጥዕ ይግበኦ።

ኣነስ ኩሉ ጊዜ ዝጥርጥሮን ጸጸኒሑ ዝግበርን ዝበሃልን ድማ ነቲ ጥርጠራይ ሓቂ ዘምስሎን የጋጥመኒ። ጥርጠራይ ጌጋ ክኸውን፥ ኣነውን ተጋግየ ነይረ ኢለ ብታሕጓስ ክዛረብ ከብቅዓኒ ትምኒተይ ኢዩ። መንግስቲ ኢሳያስ ኣበይ ገጹ ይመርሓና ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ፌስ ቡክ ገሊጸ ነይረ። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ድማ ነቲ ጥርጠራይ ዝድግፍ ኣስተብሂለ።

ኣብ ከባቢ 2004-5 ኣቢሉ ይመስለኒ፥ ጆን ጋራንግ (ናይ ደቡብ ሱዳን ሓርነታዊ ምንቅስቓስ መራሒ ዝነበረ) ንካርቱም ክበጽሕ መጸ። ኣብቲ እዋን`ቲ: ደቡብ ሱዳን ብፍሉይ ውዕል ምስ ሱዳን ክትቅጽል ዲያ ወይ ክትፍለ ንተኸታተልቲ ኣዝዩ ንጹር ዘይነበረሉ እዋን ኢዩ ነይሩ። ጆን ጋራንግ ናብ ካርቱም ምስ መጸ፤ ኣብ ታሪኽ ናይታ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ብዙሕ ህዝቢ ተቐበሎ። እቲ በዚ ዝተገረመ ጆን ጋራንግ ድማ ዘረባኡ ”እዚ ሪፈረንዱም ኢዩ” ብምባል ከፈተ። እዚ ኣዘራርባዚ ክትርጎም እንከሎ፤ ህዝቢ ሓደ ሃገር ክንከውን ከምዝደለየ ዘመልክ እዩ ማለቱ ከምዝነበረ ኢዩ ዝውሰድ። ድሕሪ`ዚ ዑደት ግን ብዙሕ ከይጸንሐ፤ ምስጢራዊ ኣኸባ ምስ መራሕ ኡጋንዳ ድሕሪ ምክያዱ ሄሊኮፕተሩ ወዲቓ (ወይ ተወቒዓ ክትከውን ትኽእል) ሞተ።

ነዚ ምምጽአይ፤ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣስመራ መጺኡ ናይ ድራር ዕድመ ተገይሩሉን ኣብቲ ኣጋጣሚ ከኣ ተዛሪቡ፤ ናይ ዶ/ር ዘረባ ሎሚ ኣብ ዝኸዶ ከይዱ እንታይ ከም ዝብል ማንም ዝግምቶ ኮይኑ ስለዘሎ ምድጋም ዘድልዮ ኣይኮነን። ዶ/ር ኣብይ ነቲ ኣቀባብላ ኣመልኪቱ ”እዚ ሪፈረንዱም ኢዩ” እንተዝብል ኣይምገረመንን፥ ጋሻ ተዓዳማይ ንሱ ስለዝኾነ፤ ዓዳማይ ከምኡ ክብል ግን ዘይገመቶ ተርእዮ ከምዝኾነ ስለዘመልክት፤ ምስ ኢሳያስ ዝኸይድን ዝሰማማዕን ኣይመስለናን። ግን እስከ ነስተብህል።

እቲ ዘስተብሃልኵዎ ኣብ ዘረባ ኢሳያስ ኢዩ ነይሩ። ከምዚ ድማ በለ፤ ”ሎሚ ኣብዚ ጽርግያ ህዝቢ ዝገበሮ መግለጺ ካልእ ዘረባ ኣየድልዮን ኢዩ፥ ወሰኸውን ኣየድልዮን ኢዩ”። ቅድሚ ምውድኡ፥ ካብቲ ናይ ምግላጽ ኣበሃህላኡ ነቒለ፤ ”እዚ ሪፈረንዱም ኢዩ!” ክብል ተጸብየ ነበርኩ ። ኣይበላን !! ኣብ መልሓሱ ከምዝነበረት ግን ተሰሚዓትኒ (ትደልይኦሞ ይዝንግዓክን እንዲና እንብል) ድሒሩ ድማ፥ ነቲ ናይ ህዝቢ ኣቀባብላ፤ ”…ብፍኑው መገዲ መቆጻጸሪ ዝሰኣነ ናይ ሓቀኛ ስምዒት መግለጺ ተርእዮ….” ክብል ነቲ ዘይፍኑውን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ዝነበረ ህዝብና፤ ነዛ ዕድል እዚኣ ንከካይድ ብምፍቃድ ነቲ ንሱ ዝደልዮ መልእኽቲ ኣመሓላለፈ።

ምስ ጎረባብትና ብሰላምን ምክብባርን ”ፍቕርን” ክንነብር ከም ኩሉ ኣህዛብ ድልየትና ከምዝኾነ ኣብ ቦትኡ እንከሎ፤ እዞም፥ ብፍላይ ኣርብዓታትን ሓምሳታትን ዓመታት ዝተቓለስና (እንኮላይ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ዝነበሩ) እሞ ኣብ ምቅዋም እንርከብ፤ ከምኡውን እቶም ድሒሮም ነቲ ስርዓት ዝተረድእዎን፤ ኢሳያስ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ተኺሉ ከሳትፈና ኢዩ ዝብል ኣተሓሓሳስባ እንተድኣ ሃልዩና፤ ንሓልም ኣለና ማለት ኢዩ። ነዚ ኩሉ ዝርዝር ገበናት ዘካየደ ሰብ፤ ግደፍዶ ካብ ሰብ: ብድምጺ ሃመማ ዝደሃል ክኸውን ባህርያዊ ኢዩ። ኢሳያስ ስልጣኑን ዕድሜኡን ክናዋሕ እንተኾይኑ፤ ብፍላይ ኣብ ከምዚ ሕጂ ተፈጢሩሉ ዘሎ ኩነታት፤ ንቕድሚት ገጹ ኢዩ ክሃድም፤ ምስኡ ድማ ንመዳምቕቱን ሃገረ ኤርትራን ለኪሙ ኢዩ ክኸይድ። ስለዚ ተቓወምቲ ኢና እንብል ኩላህና፥ ወይ ከምሓዲሽ ካብ ነፍሰፍትወትን ንኡሳን ፍልልያትን ናጻ ብምዃን ነፍስና ሰሪዕና መርሕነትና ነቑም። ነዚ ወይ ካልእ ዝሓሸ ኣማራጺ ረኺብና ተቓውሞና ከነደልድል እንተዘይክኢልና ግን ዘሎና ምርጫ (ፈቲና ጸሊእና) እቶም ኣምሓርኛ ዘይተመሃርና ከሎ ገና ንመሃሮ። ካብዚ ንላዕሊ ዝኸብድ መጠንቀቕታ ክህብ ዓቕሚ የብለይን። ብዘይካ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ፋሕ ዝበለ ናይ ሰቪካዊ ማሕበራትን ናይ ውፉያት ውልቀሰባትን ጻዕርታት ክካየድ ከምዝጸንሐ ርኢና ኣለና፥ ሕጂ ዝድለ ዘሎ ናይ ኩሉ ናይ ሓባር ስራሕን ጥርናፈን ኢዩ፤ እታ ዘይተዓደገት ጤል ኣበይ ትተኣሰር ከም ዝበሃል ኮይና ከይትተርፍ።

ቅድሚ 20 ዓመታት ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ዘይተደላዪ ደማዊ ውግእ፡ “ስለምንታይ ተኻይዱ?” ዝብል ሕቶ ክሳብ ሕጂ ምሉእ ብምሉእ ከይበረሀ ጸኒሑ። ኣብዚ እዋንዚ ግና ብውሕዱ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ንጉልባብ ዝቐረበ እምበር ጉዳይ ዶብን መሬትን ከምዘይነበረ ክበርህ ክኢሉ ኣሎ። እዚ ውግ እዚ ኣብ’ዚ ዝቀረባ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝተኻየዱ ውግኣት እቲ ዝዓበየ ምንባሩ ብዙሓት ናይ ውግእን ሳዕቤናቱን ኣፍልጦ ዘለዎም ኣካላት ኣረጋጊጸምዎ እዮም። ናይ ሓደ ውግእ ግዝፈት ካብ ዝልከዓሉ መምዘንታት ሓደ ናይቲ ዘውርዶ ጉድኣት ዕምቆትን ስፍሓትን እዩ። እዚ ውግእ እዚ ኣዝዩ ከቢድን ኣኽሳርን ምንባሩ ንሕና ኤርትራውያን ኣካሉ ስለ ዝነበርና ምርምር ንጽበየሉ ኣይኮነን።

ብሰንክ’ዚ ብዙሓት ወገናት ተዓዘብቲ “ኣድላይ ዘይነበረ” ዝበልዎ ውግእ፡ እቲ ካልእ ገዲፍካ በቲ እዉጅ ኣገባብ ከም ዝተሓበረ፡ ብወገን ኤርትራ ጥራይ 19 ሺሕ መንእሰያት ተሰዊኦም። ብዙሓት ህጻናት ዘኽቲሞም፡ ኣሸሓት ሰንኪሎም፡ ኣሸሓት ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ተመዛቢሎም። ማእለያ ዘየብሉ ንብረቶም ባኺኑ፡ ነዚ ደማዊ ውግእ ንምክያድ ኣብ ካልእ ልምዓታዊ ስረሓት ክውዕል ዝግበኦ ዝነበረ ገንዘብን ንብረት በሪሱ፡ ዳርጋ ርብዒ ስፍሓት መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ዘይኤርትራዊ ሓይሊ ወዲቑ ኩሉ ምስኡ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ክሳራታት ወሪዱ። ሕጂ’ውን ”ናይዚ ክሳራ’ዚ በሰላ ኣብ መነብባሮ ህዝቢ ኤርትራ ይረአ ኣሎ።

ድሕሪዚ ኩሉ ክሳራን ዘየድሊ ግዜ ምብላዕን ከኣ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን እነሆ፡ ናብቲ ቅድሚዚ ኩሉ ክሳራ ምውራዱ ክግበር ዝግበኦ ዝነበረ ናይ ምቅርራብ ምዕራፍ ተበጺሑ። መራሒ ህግደፍ “እዚ ንዘይተርፍ ደኣ ስለምንታይ እዚ ኩሉ ናይ ግዜ፡ ህይወትን ንብረት ክሳራ ምውራድ ኣድልዩ?” ዝብል ሕቶ እንተዝቐርቦ ካብ ምጉብዕባዕ ሓሊፉ ዝድህሰስ መልሲ ኣይመነበሮን። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ ነዚ ኩሉ ዝተዘርዘረ ክሳራ ዘንጊዑ ኣብ ኣስመራ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ከኽመስምስ እንከሎ፡ ብዘይሕፍረት ኣግሂዱ ኣብዚ ዝሓለፈ ውግእ “ኣይከሰርናን” ኢሉ። እዚ ኣበሃህላ ኣዝዩ ዘስደምም ኮይኑ፡ “ዒራ ዘይስንኻ ሑጻ ቆርጥመሉ” ካብ ምባል ሓሊፍካ ካልእ ዝበሃሎ ኣይኮነን።

ኣቶ ኢሳይያስ “ኣይከሰርናን” ዝበለ፡ ኣብ ቅድሚ እተን ደቀን፡ ኣሕዋተንን ሰብኡተንን ዘውፈያ ናይ ጸጉረን ዘይኮነ ናይ ልበን ድርምም ዘይተፈትሐ ኣደታት፡ ንብረቶም ከንቱ ዝጠፈአ ዜጋታትን ግዜኦም ዝባኸነ መንእስያትን ምዃኑስ እምበርዶ ይርደኦ እዩ። እቲ ኣከስርናን ዝብል ዘሎ እንታይ ምስዚ ኣቐድሙ ዝተጠቕሰ ክሳራ ክወዳደር እንከሎ እንታይ መኽሰብ ዝበሃል ስለ ዘመዝገበ እዩ ”ኣይከሰርናን” ዝበለ። እቲ ምስ ዶ/ር ኣብይን ዝመርሓ ኢትዮጵያ ዝምድና ምፍጣር እንተኾይኑ፡ ዘይንሱ ባዕሉ ዘሪግዎ እምበር፡ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርጊ ኣብ ዝነበረ ሸውዓተ ዓመታትስ ዝነበረ ኩነታትዶ ኣይኮነን። ዝነበረ ሰላም ዘሪግካ ደሓር ኮለል ኢልካ ናብቲ ዝነበርካዮ ምምላስከ ምኽሰብን ውሕልነትን ዘብል ድዩ።

እዚ “ኣይከሰርናን” ዝብል ኣበሃህላ ነተን ብመስዋእቲ ደቀን መዓንጠአን ዝሓረረ ኣዴታት ኤርትራ ከምዘይውክል ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብዛ ጉዳይ እዚኣ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ ተግባራቱ ንህዝቢ ዝውክል ሓድሽ ኣየምጸአን። ብርገጽ ስዉኣት ዝተሰውእሉ ኣገባብ ቅኑዕ ይኹን ግጉይ ኣይምለሱን እዮም። መስዋእቶም ግና ግቡእ ክብሪ ክወሃቦ ይግባእ’ሞ ኒሳይያስ ከም ልማዱ ዘንጊዕዎም ኢልካዮ ምሕላፍውን ሓደ ጉዳይ እዩ። ናይቶም ኣሸሓት መስዋእቲ ክሳብ ክንድዚ ተናዒቑ ኣብ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን “ኣይከሰርናን” ምባል ግና ሸለል ክትብሎ እንተደለኻ ሸለል ዘይበሃል ብደዐ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። መራሒ ህግደፍ እንተተበደዐ ንወልድቲ እቶም ሰማእታት ከም ነብሱ ወሲዱ፡ “ኣይከሰርናን” ኢለ ከእምን እየ ኢሉ ምምዳሩ ዘገርም እዩ። ከምዚ ስለ ዝኾነ እዮም ከኣ ነቲ ኣበሃህላ ናይ ስኽራን እንተዘይኮይኑ ናይ ጥዕና ክኸውን ኣይክእልን እዩ ዝብልዎ ዘለዉ።

ከምቲ “ከም ኣሕዋት ተፋቐር፡ ከም ጓና ከኣ ተሓሳሰብ” ዝበሃል፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ብፍላይ ከኣ ኣዴታት ኣብ ኣቀባብላ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዘርኣይዎ ተሳትፎ ናይ ሰላምን ዓው ኢልካ ምዝራብን ጽምኣቶም ዝምስክር ኮይኑ፡ ነቲ ትርጉም ንዘየብሉን ብውልቃዊ ህልኽ ዝተላዕጠጠን ውግእ ዘካየደ ህግደፍን መራሒኡን ናይ ግድን ክተሓሳሰቦ ኣለዎ። ከምኡ እንተዘይገይሩ ግና እቲ ዝሓለፈ ግጉይ ተመኩሮ ትምህርቲ ስለ ዘይተወስደሉን ንኢሳይያስ ሕራይ ገበርካ ዝብል መልእኽቲ ስለ ዘመሓላልፍን ኣብ ቅድሚ ሰማእታት እውን ዘሕትት እዩ። ኢሳይያስ ካልእ እንተ ተረፈ ናይቶም ሰማእታት መስዋእቲ “ክሳራ እዩ” ምባል ስለምንታይ ከም ዝጸገሞ ዘገርም እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ናይዚ ኣበሃህላ ቀንዲ ዕላማ ድሕሪ ከሲርና ምባል ናይቲ ክሳራ ተሓታቲ ምዃን ስለ ዘኸትል ካብዚ ንምህዳብ ጠኒኑ ዝኣተዎ ክሕደት እዩ።

ኣብቲ “ኣይውግእ ኣይሰላም” ዝብል መግለጺ ተዋሂብዎ ንኣስታት 16 ዓመታት ኣብ ሰንፈላል ዝጸንሐ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን መርገጽ መንግስቲ ኤርትራ ከመይ ከም ዝጸንሐ ኩልና እንዝክሮ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ክቐርበሉ ዝጸንሐ ናይ ንዛተ መጸዋዕታ፡ “ቅድም ብመሰረት ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ከይተመልከተ ዘተ ዝበሃል የለን” ዝብል መልሲ ክህብ’ዩ ጸኒሑ። ነዚ መርገጹ ዝያዳ ንምትራር ከኣ ኣምበሳድር ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝነበረ ነፍስሄር ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ኣብ ሓደ መድረኽ ሕቡራት ሃገራት “ናይ ንግሆ ዶብ እንተተመልኪቱ ድሕሪ ቀትሪ ክንዛተ ድልዋት ኢና” ዝበሎ ቃል ከም ብሉጽ መግለጺ መርገጺ መንግስቲ ኤርትራ እቲ ስርዓትን መዳኸርቱን ዝንየትሉ ዝነበሩ እዩ።

ገለ ኤርትራውያን ነዚ ዘይቅየር ዝመስል መርገጽ እቲ መንግስቲ፡ ከምዘለዎ ክግድፍሉ እንከለዉ፡ ገለ ወገናት ከኣ፡ ንዘተ ክትዕደም እንከለኻ እምቢ ምባል ኣብያ እዩ ዝገብረካ። ኣብያ ከኣ ኣብ መስርሕ ዲፕሎማሲ ሕማቕ እዩ። ኣብ ክንድኡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ዘተ ቀሪቡ እቲ ዘተ ትግባረ እቲ “ቀያድን ናይ መወዳእታን” ዝጓሲ እንተኮይኑ ዕቃበኡ ኣመዝጊቡ ክወጽእ ዝኸልኦ ስለ ዘየብሉ ምስ ዘተ ምርጻሙ ግጉይ እዩ ይብሉ ነይሮም። ገሊኦም ሕሉፋት ደገፍቲ እቲ መንግስቲ ከኣ ንምዝታይ ከም ምንብርካኽን ንኣብያ ድማ ከም ጅግንነት ይቖጽርዎ ነይሮም እዮም። በዚ መሰረት ህግደፍ ኣብ ኣደባባይ ሓላይ ልኡላውነትን ተሓላቒ ሃገርነትን መሲሉ ብምቕራብ ሓያሎ ግዝያውያን ሸመቲ ረኺቡ እዩ።

ዘይኮንካ ክንስኻ መሲልካ ምቕራብ ግዜኡ ምስ ኣኸለን ተጽዕኖ እቶም ዝጻረፎም ዝነበረ ጐይተቱ እናዛየደ ምስ መጸን ግና ሓቀኛ መርገጽ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን እነሆ ብግቡእ ተቐሊዑ። ኣብዚ እዋንዚ መንግስቲ ኤርትራ ጉዳይ ምምልካት ዶብን ምዕቃብ ልኡላውነትን ዋኒኑ ከም ዘይነበረ ጋህ ኢሉ ተጋሂዱ እዩ። ወየን ምምልካት ዶብ፡ ልኡላውነት ሃገር፡ መሬትና ተጐቢጡ ዝብላ ቃላት ካብ መደረ ኣቶ ኢሳይያስ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት 20 ሰነ 2018 ንድሕሪት ፈጺመን ሃሚጠን። ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝተላእከ 2ተ ኣባላት ዝነበርዎ ልኡኽ ኤርትራ፡ ሓደ ህዝቢ ኢና፡ ምእዙዝ መራሒ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ረኺብና ዝብሉ ሓረጋት ፈይ ምባሉ ከኣ ነቲ ስግኣትና ስግኣት ወሲኽሉ።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ኣስመራ ኣብ ዝኸድሉ እዋን ብግልጺ ዝተራእየ፡ እቲ ቀደማይ ምዕራፍ ሒዙ መንግስቲ ኤርትራ ንዝሓለፈ ዝያዳ 16 ዓመታት ክግዕረሉን ንህዝቢ ጅሆ ሒዙሉን ዝጸንሐ ናይ “ቅድም ዶብ ይመልከት” መጎት ሃሲሱ ጥራሕ ዘይኮነ ተረሲዑ። እቲ ድሕሪ ምምልካት ዶብ ክስዕብ እዩ ክበሃል ዝጸንሐ 2ይ ምዕራፍ ኩነታት ናብ ንቡር ምምላስ (normalization) ቀዳማይ ምዕራፍ ኮይኑ ብኣዝዩ ክቱር ዳንኬራ ክስነ ተዓዚብና። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኣንገድዎ ድራር “ጉዳይ ዶብ ብናይ ፍቕሪ ድንድል ተሰጊሩ እዩ” ዝበልዎ ከኣ ዓሚቕ ኣሻቓሊ ትርጉም ዘለዎ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብቲ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተቀበለሉ፡ “ተደሚርናን፡ ፍቅሪ ይስዕርን” ዝብሉ ናይ ኣደባባይ ኣዲስ ኣበባ ቃላት ገኒኖም ምውዓሎም ከኣ ኣብ ግምት ክኣትው ዝግበኦ እዩ።

ህዝቢ ከተማ ኣስመራ በቲ ዝተራእየ ብዝሕን ሙቐትን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢቶጵዮጵያ ንምቕባል ኣብ ኣደባባያትን ጐደናታትን ኣስመራ ምውጽኡ ብዙሕ ትርጉም ዝወሃቦ እዩ። ካብቲ ትርጉማት ናይ ህዝብና ምቕሉል ጋሻ ናይ ምቕባል ባህሊ ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ንዝጸንሖ ናይ ሰላም ጽምእን ዓው ኢልካ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ስእነትን ዘርኢ እዩ። እቲ ዝተራእየ ናይ ህዝቢ ማዕበል ካብቲ ንፍቕሪቶም ጋሻ ዝያዳ ንክብደት’ቲ ትዓፊንዎ ዝጸንሐ ዝገልጽ እዩ። እቲ ንዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዘመጉስ ዝነበረ ነጐድጓድ ጽባሕ ንወጽዓ ዝኹንን ክኸውን ከም ዝኽእል ትስፉው ምልክት እዩ። መንእሰያት ተኣኪቦም ዘስምዕዎ ዝነበሩ መቓልሕ ከምቲ ኢሳይያስ ዝተጸበዮ “ወዲ ኣፎም፡ ወዲ ኣፎም” ዝብል ዘይኮነ “ኣብይ፡ ኣብይ” ይብል ስለ ዝነበረ፡ ምስቲ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ “ምእዙዝ መራሒ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ረኺብና” ዝበሎ ደሚርካ ንቀናእ መንፈስ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከም ዘዛይዶ ፍሉጥ እዩ።

ኣብ ዑደት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ክልቲኦም ወገናት ዝኸተምዎ ስምምዕ ተዘርጊሑ እዩ። ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ስምምዕ ኣብ ዝሰፈሩ 5 ነጥብታት እውን ብምሉኦም ናይ ኩነታት ናብ ንቡር ምምላስ እምበር ናይ ምምልካት ዶብ ኮነ ምውሓስ ልኡላውነት ሃገር ቃናኦም ኣዝዩ ልኡም እዩ። ቅድሚ ሕጂ ደጋጊምና ከም ዝጠቐስናዮ፡ ምልኪ፡ በቚሉ ዝፈርየሉ ባይቶ ይደሊ እዩ። ልሙዕ ባይታ እንተዘይረኺቡ ግና ስለ ተዘርአ ጥራይ ኣይፈርን እዩ። ምልክን ወጽዓን ኣቶ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ክሳብ ክንድዚ ዝሳዕረረ ከኣ ንሱ ስለ ዝደለዮ ጥይ ዘይኮነ ንምልኩ ዘሳሲ ባይታ ስለ ዝረኸበ እዩ። ሓደ ሓደ ዕዉራትን ሕልናኦም ንምልኪ ዘረከቡን ወገናት ኣብዚ እዋንዚ’ውን “ ኢሳይያስ ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵይያን ካብታ መጀመርያ ዝሓዛ መርገጽ ፈልከት ኣይበለን” ክብሉ ክትሰምዕ እንከለኻ ከኣ “ኢሳይያስ ደኣ ሓቁ እንድዩ እዚኣቶም እንድዮም ዘስክርዎ ዘለዉ” ክትብል ትግደድ። ከምቲ ወለድና “ሳዕስዕ እሞ ሳዕስዕ ሓዳርካ ኣይትረስዕ” ዝበሃል ኣደታት ኣስመራ ወቂብክን ጋሻ ብምቕባልክን ኣዚና ንንእደክን። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ፍትሒ ስኢኖም ኣብ ጸልማት ጐዳጉዲ ይማስኑ ንዘለዉ፡ ሰብኡትክን፡ ወለድኽን፡ ደቅኽንን የሕዋትክንን ከይትዝንገዓ ሓደራ እብለክን። እቲ ዶ/ር ኣብይ ኣብ ቅድሚ ወዲ ኣፎምክን ብዛዕባ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ መሸጣ ውሽጣዊ ኣካላት ወዲ ሰብ … ዝዛረቦ ዝነበረ ንመን ከም ዝምልከት ከኣ ኣስተብህላ።

ስለዚ ከምቲ ሰዲህኤ ብዛዕባ ምዕባለታት ከባቢና ብ2 ሓምለ 2018 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ኣካይዳ መንግስቲ ኤርትራ ንልኡላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ከይከውን ስግኣትና ልዑል ምዃኑ ንገልጽ” ዝበሎ የማነ-ጸጋምና ከነስተብህል ይግበኣና።

10.07.2018