ኣብዚ እዋንዚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽቡ ጉዳያት ኣብ ዝለዓልሉ፡ ሓደስቲ ሓረጋት ክቀላቐሉ ንከታተል ኣለና። ካብቶም ሓደስቲ ሰብ ግዜ ሓረጋት፡ ምድማር፡ ፍቕሪ ይስዕር፡ መንደቕ ምፍራስ፡ ድንድል ምህናጽ ዝብሉ ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ናይዞም ኣበሃህላታት ትርጉምን ተልእኮን ነናብ ዝሰሓብካዮ ዝሰሓብ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ግምታት ይህብዎም ኣለዉ። ንኣብነት ምድማር ክሳብ ሕጂ እንፈልጦን ዝተመሃርናዮን ሓደ ካብቲ ኣርባዕተ መባእታዊ መደባት ቁጽሪ ምዃኑ እዩ። ሕጂ ብበዓል ኢሱ ግና ናብ ካልእ ሸፈጥ ዝማዕበለ እዩ ዝመስል።

እዞም ነቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ሓድሽ ፍቕሪ ክለዓል እንከሎ ዝለዓሉ ዘለዉ ዘበን ኣምጸኦ ሓረጋት ዝያዳ ብናይ ኢትዮጵያ መራሕትን መራኸቢ ብዙሓንን ገኒኖም ክቃልሑ ኢና ንዕዘብ ዘለና። ኣብ ገለገለ ቦታታት ከኣ ነዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸይድ ዘሎ ዳርጋ ብስምዒታት ዝተነድቀን ኣሳታፊ ትካላዊ ባህሪ ዝጐድሎን ምዕባለ “ትድግፍ ዲኻ ትቓወም” ንምባል “ተደሚርካ ዲኻ ኣይተደመርካን?” ክብሉ ንዕዘብ ኣለና። ብናተይ ርኢቶ ኩሉ ዝድመር ብዙሕ ውጽኢት ይህብ ማለት ኣይመስለንን። ንኣብነት ሓደ ሺሕ ኣውንታ (posetive) ምስ ሓደ ሺሕ ኣሉታ (negative) ክድመር እንከሎ ውጽኢቱ ክልተ ሺሕ ዘይኮነስ ዜሮ እዩ ዝኸውን። ብመንጽርዚ ዶ/ር ኣብይ ምስ ኢሱ እንተተደሚሮምስ ክልተ ናይ ምዃን ዕድሎም ጸቢብ እዩ። ብኣንጻሩ ውጽኢቶም ዜሮ ናይ ምዃን ዕድሎም ሰፊሕ እዩ። “መነኦም ኣውንታ መነኮምከ ኣሉታ ስለ ዝኾኑ?” ንዝብል ሕቶ ከኣ ምዃንኳ ምሉስ እዩ ብዝኾነ ብሓባር ክንምልሶ ዝበኣና እዩ።

መንግስቲ ህግደፍ እዞም እንተላይ ንዓኡ ዝምልከቱ ሓረጋን ክዝረቡን ክጸሓፉን እንከለዉ ዘስመዖ ድምጺ የለን። ንህዝቢ ኤርትራ እውን ብዛዕባ እዚታት ዝህቦ መብርሂ የለን። ህዝቢ ካብ ኣስመራ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክገይሽን ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝመጹ ኣጋይሽ ክቕበልን እንከሎ፡ ስለምንታይ እቲ ዝነበረ ዕጽዊ ኩነታት ናብዚ ዝረአ ዘሎ ፈዳሕዳሕ ከም ዝማዕበለ ዘብረሃሉ የለን። እዚ ኩሉ ናይ መንግስቲ ህግደፍ ምጽቃጥን ስቕታን እምበኣር፡ ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተላይ ንኤርትራ ዝምልከት ዝህቦ መግለጽታት ተቐቢልዎ እዩ ዘስምዕ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ዝተዓርቁ ክልተ ናይ ኢትዮጵያ ኦርተደኩስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ሲኖዶሳት ምትዕራቖም ብዝምልከት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ርኢቶ ክህቡ እንክለዉ፡ ናይ ኤርትራ ሲኖዶስ እውን ተመሳሳሊ ጸገም ስለ ዘለዎ “ክንዓርቆም ኢና” ዝመንፈሱ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። ነዚ መልእኽቶም ዝተኸታተለ ሓደ ኤርትራዊ “ኣንታ ወያ ኣብይ ክመርሓና ወኪለዮ ኣለኹስ ጀሚራ ግዲ እያ” ኢሉ ዘስሓቐኒ መመሊሰ ክዝክሮ እንከለኹ ይገርመኒ።

ብኣንጻርዚ፡ ንነዊሕ ዓመታት ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክለዓል እንከሎ ዝዝውተሩ ዝነበሩ ሃንደበት ህልም ኢሎም ዝጠፍኡ ሓረጋት ኣለዉ። ውዕል ኣልጀርስ፡ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ኮሚሽን፡ መሬትና ተወሪሩ እንከሎ ዘተ ዝበሃል የለን፡ ምጥራር ዶብ ቅድመ-ኩነት ንዘተ እዩ፡ ናይ ንጉሆ እንተጠሪርና ድሕሪ ቀትሪ ክንዛተ ድልዋት ኢና … ዝብሉ ሓረጋት ካብቶም ደሃይ ዘጥፍኡ እዮም። ኣብ ክንዲ’ዞም ሓረጋት እዚኣቶም ፡ ኤምረትስ፡ ሱዕድያ፡ ኣሜሪካ እንዳበልካ ናይ ለጋስ ኢድ ዘለወን ሃገራት ኣስማት ከም ጾለተ-ዘወትር ምድጋም ከኣ ናይ በዓል ዲክታቶር ኢሱ ቀንዲ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። ዘሄግን ባድመን ዝበሃላ ከተማታት እሞ ጉጅለ ኢሳይያስ ከም ቁርን ኣስሓይታን ዝፈርሐን ኮይነን ኣለዋ።

እቲ ምድማር ዝበሃል ቃል ኣብ ኢትዮጵያ ክጅመር እንከሎ ኣብ ክሊ ኢትዮጵያ ዝሕጸር ይመስል ነይሩ ትርጉሙ ከኣ ኢትዮጵያዊ ሓድነትና ነደልድል ማለት ይመስለና ነይሩ። ሕጂ ግና ናብ ምስ ኤርትራ እውን ሰጊሩ ኣሎ። ብዙሓት ዝህብዎ ትርጉም ከኣ እቲ ኣብ ሓምሳታት ፈደረሽ ምስ ኢትዮጵያ ምስ ፈረሰ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይደልዮን ዘይፈልጦ፡ ንክሳዳዊ ረብሓ ሰብ ገዚፍ በትሪ ኣብ ኣርዑት መስፍናዊ መንግዛእቲ ኢትዮጵያ ምስተቖርነት ሳዕቤኑ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ገይሮም ዝትርጉምዎ ብዙሓት እዮም። ከምኡ ከምዘይኮነ ሓላፍነት ወሲዱ ዘብርህ ኤርትራዊ ኣካል እንተዘየልዩ ከኣ ትርጉሙ ከምኡ ከምቲ ዝበሃል እዩ ክውሰድ። መንግስቲ ህግደፍከ መብርሂ ዘይህበሉ ዘሎ፡ በዚ ትርጉምዚ ስለ ዝተሰማምዐ ድዩ? ዝብል ከኣ ካልእ ሓቢርና እንምልሶ ሕቶ እዩ ክኸውን።

ኣብዚ እዋንዚ ብፍላይ ብወገን ናይ ኢትዮጵያ መራኸቢ ብዙሓን፡ “መንደቕ ኣፍሪስና ድንድል ክንሃንጽ ኢና” ዝብል ጥቕሲ ኣብ ኣፍልቢ ብዙሓት ዝልጠፍ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ብናይ ብዙሓት ርኢቶ እቲ ዝፈርስ መንደቕ ንዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ድንድል ድማ መንገዲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምኽፋቱ ከም ዝውክል ገይሮም እዮም ዝርድእዎ። ከምኡ ከምዘይኮነ ዘብህር ኣካል ክሳብ ዘየለ ከኣ ትርጉሙ ከምኡ ኮይኑ እዩ ክቕጽል። ግን እቲ ድንድል ምህናጽስ ግርም ምህናጽ ዝመስልዎ ስለ ዘየለ። ወዮ ብመሰረት ውዕል ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክጥረር ንጽበዮ ዝነበርና ልኡላውነት ኤርትራ ዘውሕስ መንደቕ ምፍራስከ እንታይ ኣምጸኦ። “እቲ ድንድል ንክህነጽ ናይ ግድን እቲ መንደቕ ክፈርስ ኣለዎ ዝበለኸ መን እዩ?

ህዝቢ ዓለም ብምሉኡ ንናይ ውግእ ሓሳብን በይናዊ ስምዒትን ገዲፉ ኣብ ናይ ሓባራዊ ሰላም ምስፋን እንተዝሓስብ እዛ ዓለምናክንደይኮን መበልጸገትን መሰልጠነትን። ምኽንያቱ ውግእን ብቃሕ ዝበለካ ምውዳብን ኣዕናዊ፥ ኣረሓሓቒ ኮታ ስኒትን ፍቕርን ዝኸልእ ምዃኑ ኩሉ ወዲ ኣዳም ዝፈልጦን ዝርደኦን እዩ።

ግንከ ንሕና ካብ ተመኩሮ ትምህርቲ ክንቀስም ብዘይምኽኣልና ብቐሊሉ ንዝፍታሕብጎነጽን ሓይልን ብበይናዊ ውዳበን ኣቢልና ክንዕብልልን ንኹሉ ኣብ ትሕቲ ቅጽጽርና ክነእትዎ ምድላይን ይስዕርረ። ኣብ ከም’ዚ ናይውግእን በበይናዊ ወደባን ሓሳብ ዝሰፈኖ ሕብረተሰብ ድማ ብዘይካ ሓይሊ ካልእ መዋጽኦ ዘሎ ኣይመስሎን እዩ።ሎሚ ዋላ እቲ ገለ ፊደል ዝቖጸረ ክፋል ህዝብና እውን እንተኾነ ነቲ ናይ ውግእ ኣተሓሳስባን ናይ በብዝደለኻዮ ወደባን ኣብ ክንዲ ዘውግድ መሊሱ ደኣ ከበርትዖን ንነገራት ብኡ ኣቢሉ ክፈትሖን ህርድግ ይብል ኣሎ። ኤርትራ ሎሚ ኣብ ቃራና እያ ተቐርቂራ ዘላ። እነሆድማ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ነቲ ህዝብን ነታ ሃገርን ከም ናይ ብሕቱ ዋንነት ከምድላዩ ይሰርሕን ይፍንጥሕን ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር ካብዚ ግፍዐኛ መላኺ ስርዓት ክገላገል እንተኾይኑ ነዚ ስርዓት እዚ ብሓባር ኮይኑ ፎእ ክብሎ ኣለዎ። ከምኡእውን እዚ ድምበ ተቓውሞ ዝተወደበ ይኹን ዘይተወደበኤርትራዊ ሓይሊ ነዚ እከይ ስርዓት እዚ ኣብ ምልጋስ ድሌታቱ ዝፈላለስለዘይኮነ ኣብ ክንዲ በብዝደለኻዮብፍኑው ምውዳብ ሓደ ኮይኑ ምስቲ ናይ ውሽጢሓይሊ ክተኣሳሰር ይግባእ። ይኹን እምበር እቲ ዓቢሽግር ኮይኑ ዘሎ ፖለቲካዊ ስርሓት ኣብ ምስራሕ ዝካየድ ሓላፍነት ብዘይብሉ ፍኑውኣገባብ ይካየድ ምህላው ሓደገኛ ምዃኑ ዝከሓድ ኣይኮነን።

እዚ ብንጹር ሓታትን ተሓታትን ዘይብሉ ኣገባብ ነዚ ጨቋኒ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ዕንቅፋት ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።ሎሚ ሳላ ተክኖሎጂ ውልቀሰባት ብመራኺቢ ብዙሓን ወይ ድማ ብማሕበራዊ መድያ ኣቢሎ ዝውርወር መጥመሪ ዘይብሉ ሓሳባት ዓይኒየብለይ ስኒ የብለይ ዝዓይነቱ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ይኹን ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዓቢይ ማህስይቲ ከምዘውርድ ርዱእ እዩ። ብፍኑው ኣገባብ ዝኸይድ ዋና ዘይብሉ ብድሕሪ ኮምፑተር ኰንካ ጠቓሚ ዲዩ ሃሳዪ፥ እወንታ ዲዩ ኣሉታ ከይመዘነ ቃሕ ከምዝበሎ ዝዛረብ ነቲዝተጠርነፈ ተቓውሞ ካብ ግቡእ ስራሓቱ ከም ዘተዓናቕፎ ፍሉጥ እዩ። ከምዚ ዝዓይነቱ ፍኑው ፖለቲካን በብዘደለኻዮ ምውዳብን ተሓዊስዎ ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ ፍልልያት ክፈጥር ኣዚዩ ቀሊል እዩ ዝኸውን። እዚ ተሓታትነት ዘይብሉ ማሕበራዊ መድያ ድማ ምስቲምንቅስቓስ ደምበ ተቓውሞ ብግቡእ እንተዘይተጠቒምናሉ ጽልእን ቅርሕንትን ምርሕሓቕን ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ክዛራእ ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። ምኽንያቱ ሓላፍነት ዘይስመዖ ብዛዕባ ሃይማኖት፥ ዓሌት ወዘተ ክዛረብን ክጽሕፍን እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከነኣእስ እንከሎ ዘጠራንፍ፡ ዘተሓቛቚፍን ዘሳንን ኣይኮነን ዝትንትን። እንታይ ደኣ ምዝራግን፥ እሾኽ ምዝራእን ነቲ ሓድነት ምብታንን እምበርካልእ ፋይዳ የብሉን።

ኣብ ሃይማኖትን ዓሌትን ኣቲኻብጸቢብነትንዘይሓላፍነታውን ምዝራብን ምትንታንን ከይዱ ከይዱ ንጥርናፈ ሕብረተሰብ ሃሳዪ ግደ ክህልዎ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝግበር ተሓታትነትን ምቁጽጻርን ዘየበሉ ቅኑዕ ዘይኮነ ሓበረታን ብመጽናዕቲ ዘይተሰነየ ተንታንን ክትቆጻጸሮ ኣጸጋሚ እዩ። እወ! ኣብ ዓለምና ድልየትካ ምዝራብን ምጽሓፍን፥ ዝረኣየካ ምባልን መሰል ምዃኑዘይከሓድ እዩ። ኮይኑ ግን መሰለይ እንዲዩ ኢልካ ንዝኾነ ኣካል ድላይካ ክትብሎ ወይ ክትሃስዮ ግን መሰል የብልካን። በዚ መንጽር እዚእንተርእናዮ ከኣ ኢና ነቲ ኣጠቓቕማ ማሕበራዊ ሚድያ ናብ ቅኑዕን እወንታውን ኣቕጣጫ ክንመርሖ እንኽእል። ካብኡ ሓሊፉ ሓቅነትን መርተዖን ኣብ ዘይብሉ ተመስሪትካ ምዝራብን ምጽሓፍን ስነምግባር ዝጎደሎ ስለ ዝኸውን ብሕጊ’ውን የሕትት እዩ። ስለዚ ኣብዚ ግዜ እዚ ኣብ ዲያስፖራ ንእንነብር ህዝቢ ኤርትራ ዘድልየና ኣብ ሕድሕድካ ምቁንጻብ፥ ምንእኣስን፥ ምጽላእን ዘይኮነስ፥ ስኒትን ፍቕርን ዓገብምባልን ተወሃሂድካን ሓባራ ሃገራዊ ራኢ ምውናን እዩ። ተሓታቲነት ዘይብሉን መሰረታዊ ምኽንያት ኣብ ዘየብሉ ውዳበታት ምብዛሕዓቕምናን ኣተሓሳስባናን ስለ ዘዳኽም ኩልና ዓገብ ክንብሎን መስመሩ ክነትሕዞን ናይ ኩላትና ጻዕሪ ክካየድ ኣለዎ።

እቶም “እምበርከ ኣለናዶ”? ዝብል መጸዋዕታ ዝቐርበልና ዘሎ፡ ብሓፈሻ ኩልና ደለይቲ ፍትሕን ደሞክራስን ሰባት፡ ብፍላይ ከኣ ኩልና ኤርትራውያን ልዕሊ ክሉ ድማ እቶም ምእንቲ ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ልምዓትን ኣብ ኤርትራ ንቃለስ ዘለና ሓይልታት ለውጢ ኢና። ግዜ ወናንን መላስን ዘይብሉ ንኹሉ ብማዕረ ዝወሃብ፡ ብዘይለዋወጥ ምጡን ፍጥነት ብናቱ ፈቓድ ዝጐዓዝ ሓይሊ እዩ። ኣብቲ ጉዕዘኡ ከኣ ንዝኾነ ኣብ ቅድሚኡ ዝጸንሖ ምዕባለ ተሰኪሙ ይጐዓዝ። ክስዕቦን ክጥቀመሉን ንዘይከኣለ ከኣ ራሕሪሕዎ ይኸይድ። እነሆ ከኣ ኣብዚ እዋንዚ ናብ ከባቢና ዕድላትን ብደሆታትን ዝሓዘለ ሓድሽ ምዕራፍ ሒዙልና መጺኡ።

ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ን17 ዓመታት ብኩነታት “ኣይሰላም ኣይውግእ” ጐተት ክብል ዝጸንሐ ጉዳይ ሓድሽ መልክዕ ሒዙ መጺኡ። እዚ ኣብ ከባቢ እስትራተጅያዊ ኩርናዕ ቀይሕ ባሕሪ፡ ድሕሪ ኣዕናዊ ውግእ መጺኡ ዘሎ ምዕባለ ኣብ ክሊ ሃገራትናን ዞናናን ጥራይ ዝድረት ዘይኮነን። እንታይ ደኣ ንከም ዲክታቶር ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ገኒሑ ዝጽዕዱ፡ በቲ ሓደ ኢዶም በትሪ በቲ ድማ ካሮት ናይ ዝጨበጡ ሓይልታት ኢድ ከም ዘለዎ’ውን ንዕዘብ ኣለና። እቲ ዝጸንሐ ናይ ጃላነት ኩነታት ከብቅዕ ክንጽዕት ዝጸናሕና ወገናት ብዙሓት ኢና። ነቲ ኩነታት ክንጥምተሉ ዝጸናሕና ኩርነዓት ግና ይፈላለ እዩ። ንሕና ነዚ ጉዳይ ዝያዳ ከነቕልበሉ ዘገደዱና ክልተ ምኽንያታት ነይረሙና። እቲ ሓደ በቲ ናይ ዓለም ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን መሰረት ዶባት ልኡላዊት ሃገርና ኣብ ዘተኣማምን መሰረት ንክስረተልና ነይሩ። እቲ ካለኣይ ምኽንያት ድማ ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ዘይምኽኑይ ምድንጓይ ናይቲ ጉዳይ ከም መህደሚ ካብ ዘቤታዊ ዲሞክራስያዊ መስርሕ ክጥቀመሉ ስለ ዝጸንሐ መሕብኢ ንምኽላኡ ነይሩ።

ብመንጽር እዚ ብሳላዚ ምዕባለ ዝተቓልዑን ዝተነጸሩን ጉዳያት ኣለዉ። ካብቶም ዝተቓልዑ ጉዳያት ንህግደፍ ከገድሶ ዝጸንሐ ከምቲ ዘደናግሮ ዝነበረ፡ ጉዳይ ዶብን ልኡላውነትን ሃገር ዘይኮነ ጉዳይ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ምዃኑ ኮለል ኢሉ ርኢናዮ። እዚ ንዓና እቲ ጽቡቕ ዕድል እዩ። ንሕና ልኡላውነታ ኣብ ዘረጋገጸት ኤርትራ ብኽመይ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንሃንጽ እንዳ ተቓለስና፡ ጉጅለ ህደፍ ድማ ዲሞክራስያዊ ስርዓትስ ይትረፍ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ’ውን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ኣቕጣጫ ዝመረጸ ይመስል ኣሎ። እዚ እቲ ሓድሽ ምዕባለ ሒዙልና ዝመጸ ብደሆ እዩ። ግና ጽቡቕ ዕድል እውን ኣለዎ። እቲ ንህግደፍ “ካብዚ ንላዕሊ ብምስምስ ኣይክትቅጽልን ኢኻ ሓዲኡ ግበር” ዝብል ናይ ሓያላት ድፍኢት ብዝፈጠሮ ኩነት ሓቀኛ መንነት ህግደፍ ተቐሊዑ እቲ መመሳመሲ በዓቱ ክፈርስ ምኽኣሉ እዩ። ሎሚ ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ርእሲ እቲ ክቱር ጭቆና ኣብ ጉዳይ ልኡላውነት ኤርትራ’ውን ፊት ንፊት ኣብ ዝተፋጠጥሉ ደረጃ ኢና ንርከብ ዘለና።

ህግደፍ ብኸምዚ ደረጃ ምቅልዑ ኣብ ቅድሚ ቃልስና ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግና ነዚ ህግደፍ ጥራዩ ዝወጸሉ ዕድል ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮና ተማሂርና ክንጥቀመሉ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ። ኣብ ቃልሲ እንተሊና ካብዚ ዝጥዕም ዕድል ስለ ዘየለ ክንጥቀመሉ ኢና። እንተዘይተጠቒምናሉ ግና ንዘይምህላውና መረጋገጺ ክኸውን እዩ። ስለዚ ነዚ “እምበርከ ኣለናዶ?” ዝብል ሕቶ “ኣወ ኣለና” ዝብል መልስና ከነቃልሕ ይግበኣና። “ኣለና” ምባል ግና ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ኣተሃላልዋ ክኸውን ይግበኦ።

እዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ጉዳይ ንውሱን ኤርትራዊ ወገን ዝግደፍ ዘይኮነ፡ ዝተወደበን ዘይተወደበን፡ ንህግደፍ ዝድግፍን ዘይድግፍን ብዘይፈሊ ንኹልና ኤርትራውያን ሰብ ሕድሪ ዝምልከት እዩ። ሎሚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም ከምቲ ዝጸንሐ ኣብ “ከመይ ኤርትራ ትመሓደር” ዝብል ኣተሓሳስባ ንፈላለየሉ ዘይኮነ፡ ኩልና እታ ምእንተኣ ኣብ ዝተኸየደ ቃልሲ፡ ነዊሕ፡ መሪርን ግዜ ዝወሰደን ኣእላፍ ጀጋኑ ዝተኸፍሉላን ኤርትራ “ትሃሉዶ ኣይትሃሉ” ኣስጋኢ ኣብ ዝኾነሉ ፈታኒ መድረኽ፡ ብሓንሳብ ክንስለፍ ዝግበኣና እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ መስርሕ ካብ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ዲክታተርነትን ውልቀመላኽነትን መሪጾም ምስ ህግደፍ ተሰሊፎም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ኣብዚ እዋንዚ ግና ካብ ኤርትራን ክብራን ዝያዳ ንጉጅለ ኢሳይያስ ክመርጹ እዮም ዝብል ስግኣት’ኳ እንተዘይብልና ከነዘኻኽሮም ግና ናይ ግድን እዩ።

መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገር ዝያዳ ዋጋ ዝኸፈልካ ክንስኻ ኣብዚ እዋንዚ ግና፡ ዋላቲ ዲክታቶር ኢሳይያስ ከም ድላዩ እንዳስነዐን እንዳሽካዕለለን ዘቕርቦ ዝነበረ መግለጽታት እውን ተሓሪሙካ፡ ኤርትራ ናበይ ትኸይድ ከምዘላ ትፈልጦ የብልካን። ዓይንኻ እናረኣየ ኢሳይያስ ኣዋርቕ፡ ኣግማልን ኣፍራስን ዝሽለመሉን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘውድቐሉ ዳንኬራ ከተጸብቕን ከተጣቕዕን እምበር ኣብ ቁምነገር ክትሳተፍ ከምዘይትድለ ይሕበኣካ እዩ ዝብል ግምት የብልናን። ኣብ ቃልሲ በዓል ሃብታም ተመኩሮን ክቡር ዋጋ ዝኸፈልካን ክንስኻ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ወሳኒ እዋን፡ ኢሳይያስ ካብ ዝሓስብ ፍጡር ናብ ዝጠወኻዮ ዝጥወ ግኡዝ ነገር ክልውጠካ ምድንዳኑ ከቶ ምእማኑ ዘጸግም እዩ። እወ ብሰላማዊ ሰልፍን ዝኣመሰለ መድረኻትን ሓቀኛ ሓሳብካ እትገልጸሉ ዕድል የብልካን። እንተኾነ እዚ ዕድልዚ’ውን ባዕልኻ ብቓልስኻ እትፈጥሮ እምበር ብዝኾነ ዝትኮበልካ ከምዘይኮነ ክትፈልጥ ይግበኣካ። ካብዚ ሓሊፍካ፡ ኢሳይያስ “ቅድም ዶብ ይጠረር” እንተበለ ከምኡ እትብል፡ ነዚ ራሕሪሑ “ጉዳይ ዶብ ብፍቕሪ ሰጊርናዮ ኢና” ኢሉ ናብ ዝሕሾ ክሃድም እንከሎ’ውን፡ ከተማኽንየሉ እንተኮይንካ እቲ ተሓታትነት ናቱ ጥራይ ኣይክኸውንን እዩ። ህግደፍ ከም ውሕጅ እንዳስሓቐ ከይወስደካ ከኣ ኣስተብህል።

ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ኣብ ዩኒቨርስቲ ጎኦተ፡ቦከንሀመር ዋርተ ፍራንፈርት

ኣብታ ኣብ ኤውሮጳ ብናይ ቁጠባዊ ምንቅስቓሳ ፍልጥቲ ዝኾነት ከተማ   ፍራንክፈር ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆሃን ዎልፍጋንግ ካብ 3 ክሳብ 5 ነሃሰ 2018 ዝካየደ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018፡ ኣብ ዝተናውሐ ቃልሲ ኤርትራ ንናጽነትን ደሞክራስን ልሉይ ኣበርክቶ ዘለዎም ነባራት ተቓለስቲ ካብቶም መደረታት ዘቕርቡ ክኾኑ መደብ ተታሒዙ ኣሎ።

ካብቶም ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘመን ፈስቲቫል ፍራንክፈርት መደረ ከቕርቡ ትጽቢት ዝግበረሎም፡ ኣቶ ሑሴን ከሊፋ ኣቦመንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓኤ)፡ ኣንበሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ኣባል ፈጻሚ ኮሚተ መድረኽ ሃገራዊ ዘተ፡ ዶ/ር ዩሱፍ ብርሃኑ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ግሃድኤ)ን ተቐባሊ ኣጋይሽ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)ን ይርከብዎም።

ካለኦት ኣብዚ ፈስቲቫል ኣብ 4 ነሃሰ 2018 መግለጽታቶም ከቕርቡ ትጽቢት ዝግበረሎም ከኣ እዞ ዝስዕቡ እዮም

• ሕብረት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ እስራኤል ዝተመስረተ ናይ ዝተፈላለያ ማሕበራት ሕብረት (ሕኤፍ)
• ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ሕድሪ (ሃድኤ-ሕድሪ)
• ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ (ሰዲኤ)
• ኤርትራዊ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሰልፊ (ኤፈዲሰ)
• ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ (ሰናኤ)
• ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ደቂ ኣንስትዮ (ኤምደ)
• ግንባር ዲሞክራስያዊ ሓድነት ኤርትራ (ግዲሓኤ)
• ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (ሰደግኤ)
• ዘተ ኤርትራውያን

ብዘይካዚ እቲ ኣብዚ እዋንዚ ንጀርመን ዝመርሕ ዘሎ ሰልፍን ሓምላይ ሰልፊ ጀርመንን ኣብዚ ፈስቲቫል ቃል ከም ዘስምዑ ተፈሊጡ ኣሎ።

እዚ ዓመታዊ ፈስትቫል በቲ ኣብ ጀርመን ዝመደበሩ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ናይ ቀረባ ምትሕብባር ኣብ ኤውሮጳ ዝርከባ ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)ን ዝዳለው እዩ። ናይዚ ፈስቲቫል ኣሰናዳእቲ ምስቲ ኣብ ዞባ ቅርኒ ኣፍሪቃ ዝምዕብል ዘሎ ለውጥታት እዚ ናይ ሎሚ ዘበን ፈስቲፋል ፍሉይ ክኸውንዩ ዝብል እምነት ኣለዎም። ብመንጽርዚ ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ኣብዚ መድረኽ ብዛዕባ ህልዊ ምዕባለ ከባቢና ዓሚቕ ዘተ ከካይዱ ትጽቢት ይግበረሎም።

ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ መኽሰብ ኣልቦ ማሕበርን ብጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ዝዳሎ ፈቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብ ከተማ ፍራክፎርት ቦከንሃይመር ቫርተ Mertonstr. 26 - 28 Frankfurt am Main ካብ ዕለት 03 ክሳብ 05 ነሓሰ 2018 ኣብ ሓድሽ ኲነታት ሃገርና ክካየድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝተሓበረ እዩ። ካብኡ ዝነቐለ ንፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣካቢብዎ ዘሎ ሓድሽን ኣዝዩ ዘደንጹን ተደራቢ ፍሉይ ኲነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ፡ “ድሕሪ ሕጂ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ክልተ ኣህዛብ እዩ ዝብል እንተሎ፡ ሓቂ ዘይፈልጥ እዩ” ዝብል መበገሲ ዝገበረ፡ “ካብ ሕጂ ንዳሓር ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ እዚ ንቐላዓለም ዝብሎ ዘለኩ ዘይኮነስ ብሓቂ እዩ” ክብል ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ነቲ ዋንነት ህዝቢ ኤርትራ ክነሱ ብኢደ ወነኑ መንዚዑ ሃገርን ህዝቢን ክረግጸሉን ከብርሰሉን ዝጸንሐን ዘሎ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ክናቈተሉን ዝጸንሐ በትረ-ምልኪ ንቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጵያ ከረክብ ዝተሰለመ ፈረስ ምስራኣየ ናይ ዕብዳን ቃል ዝኣተወሉ እዋንዩ ዝካየድ ዘሎ። ሽማግለታት ህዝቢ ሃዋሳ ዝተሰለመ ፈረስ ንኢሳያስ ከቕርብሉ እንከለዉ ምናልባሽ ዝፈተዉዎ መሲልዎ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ኣብ ባህሊ ህዝቢ ሃዋሳ ግን ካብ ዕርቂ/ሽምግልና ሓንጊዱ ንዝኸደ፡ ዝተሰለመ ፈረስ ኣምሪሖም እዮም ኣብ መንገዲ ዝኽርፍዎ። ብሓጺሩ እስኪ ሕለፋ ዝብል ካልእን ዓብይን ትርጉምን እዩ ዘለዎ።

ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፣ ንጠባያትን ፖለቲካዊ ሃምን ኢሳያስ ዘንጊዑ፣ ማዕረ ኢሳያስ ኣብ ደልሃመት ይኣቱ እዩ እኳ እተዘይተባህለ፣ ኩሎም መለኽቲ ግደፍዶ ስልጣን ብፍቶቶም ንካልእ ከረክቡስ፣ ህዝቢ ኣገዲዱ ምስ ሳዓሮም እውን፣ ብኣኣ ክግነዙ ከምዝጽዕሩ ዝፍለጥ እዩ። ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ድማ፣ ነቲ መራሒ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝመጣጠሮ ዘሎ ብሂላት ብሓባራዊ ርድኢትን ተበግሶን ክዓጽፎ ኣብዚ ሰፊሕ መድረኽ ፈስቲቫል ኤርትራ ጅማርኡ ከርኢ ትጽቢት ይግበረሉ ኣሎ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመንን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ድማ፣ ይንኣስ ይዕበ ዘይኮነስ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዘንጸላሉ ዘሎ ጥልመት ደው ንምባል፡ እወንታዊ ጅማሮታት ስለዝብህግ እዩ፣ ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ተወከልቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ህዝባዊ ምንቅስቃሳትን ንኸሳትፍ ክጽዕር ዝጸንሐን ዘሎን።

ንኣገዳስነት ናይዚ ንነብረሉ ዘለና ፖለቲካዊ ኲነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ግምት ብምእታው ድማ፡ ብዙሓት ካብ ዕዱማት እወንታዊ መልስታት ለጊሶም ኣለዉ።

በዚ መሰረት፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይዘን ዝስዕባ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ምንቅስቓሳትን ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ ምዃኖም ዘመልክት ሕድሽ ሐበሬታ ዝተረኽበ ምህላዉ ተረጋጊጹ ኣሎ።

1. ሰልፊ ኣልናህዳ ኤርትራ
2. ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓ ኤርትራ
3. መድረኽ ኤርትራውያን ንዘተ
4. ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ
5. ድሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ
6. ምንቅስቓሳት ደቂ ኣንስትዮ

7. ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ

ኣብ ዝሓለፈ ዜና ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ከምዝጠቐስናዮ፡

1. ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ
2. ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
3. ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ
4. ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሕን ክሳተፉ ምዃኖም እውን ሓቢርና ምንባርና ዝዝከር እዩ። ነቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክሳብ ሎሚ ዘይመለሱ እንተኮነ እውን፣ እቲ ውራይ ሓባራዊ ስለዝኾነ ፡ ኣብ ዝተመደበ ሃገራዊ ጉዳይ ግዲኦም ከበርክቱ ዳግማይ ጸዋዒት ዘድሊ ኣይመስለናን።

ብዘይካዚ፡ተወከልቲክልተጀርመናውያንሰልፍታት፣CDU Frankfurt Fraktionvorsitzender Herr Michael zu Löwenstein und Gießen Bundinis 90 die Grünen vertreter Herr. Dr. Klaus Dieter Gothe ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ እዮም።

ድሕሪ ቀዳማይ ፖለቲካዊ ዕማም ፈስቲቫል 2018 ምፍጻሙ፡ ካልኣይ መደብ ፈስቲቫልና ባህልን ልምድን ህዝብና ምዕቃብን ምዝውታርን ስለዝኮነ ወናማት ሙዚቐኛታትን ገጠምትን ብዘቕርብዎ ዜማታትን ሙዚቓን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ክዘናግዑ ምዃንም ተሓቢሩ ኣሎ።

ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ብደሓን የራኽበና!!!

ህዝቢ ኤርትራ ኣብ በቦትኡን በብዓቕሙን ብድምቀት ዝጽንብሎም ዝተፈላለየ ደረጃ ዘለዎም ዓመታዊ ብዓላት ብዙሓት እዮም፡ ንኣብነት ብሃገራዊ ደረጃ-ዝክረ ሰማእታት፡ ብዓል ናጽነትን ፈስቲቫላትን።

ብመንፈሳዊ ደረጃ- ሓድሽ ዓመት ልደት ፋሲጋ፡ ብዓዲ ደረጃ ደማ ንግደት ወዘተ--እዞም ብዓላት‘ዚኣቶም ኣብ ዝኸበርሉ ዕለት መንቀልን ትርጉም ኣመጻጽእኦምን ብግቡእ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ ኣብ ሕብረተሰብና ዘለዎም መሃሪ ኣስተዋጽኦ ኣቃሊልካ ዘይርኣዩ ዓውደ ርክብ ስለ ዝዀኑ ጥጡሕ ባይታ ፍልጥት እንተተባህሉ ኣይዓበዮምን።

ምኽንያቱ፡ ኣብዚ ሰፊሕ ብዓል‘ዚ ብዙሕ ህዝቢ ኣሎ፡ ካብ ብዙሕ ህዝቢ ብዙሕ መሃርን ጠቓምን ኣስተምህሮ ኣሎ፡ ምድምማጽ ምክብባር ምጽውዋር ትሕትና ፍቕሪ ትዕግስቲ ልዝብን እሂን ምሂን ናይ ምብህሃል ስነ ልቦና ኣብ‘ዚ ዓውዲ‘ዚ ስለ ዝበቝሉን ዝስስኑን።

ብዓል ፈስቲቫል ከኣ ከም ኣካልን ተምሳልን ናይዞም ዝተጠቕሱ ከም ምዃኑ መጠን ኣገዳሲ እዩ፡ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ኤርትራውያን እሞ ኸኣ መወዳድርቲ ኣይርከቦን‘ዩ። በዚ ምኽንያት‘ ድማ ሰፊሕ ፈስቲቫል ኤርትራ

ካብ ሰማንያታት ኣብ ሃገረ ጀርመን ብተ.ሓ.ኤ. ዓድጣልያን ድማ ብህ ግ.ሓ.ኤ እናተኻየደ፡ ኣብ ምቅልጣፍን ምዕዋትን ሰውራ ኤርትራ ዕዙዝ ፖሎቲካውን ምጣኔ ሃብታውን ድፕሎማስያውን ሞራላውን ሕብረተ- ሰብኣውን ኣስተዋጽኦ ዘበርከተን ዘበርክት ዘሎን።

እዚ ዓወዲ‘ዚ ብፍላይ ብልቦናን ብሓባርን ክእለን ክስርሓሉን እንተተኻኢሉ ፍሩይ ውጽኢት ክርከቦ ከም ዝኽእል ዘጠራጥር ኣይኰነን።

ነዚ ኣብ ግምት ብምእታውያ ድማ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ነዚ ሰፊሕ በዓል‘ዚ ትጽቢትን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ተማሊኡ ፍትሓዊትን ዲሞክራሲያዊትን ነጻ ኤርትራ ተረጋጊጹ ህዝቢ ብምልኣትን ብሓባርን ክሳብ ዘብዕላ መኣዲ ዘተን ልዝብን ገይራ ክትሰርሓሉ ዝጸንሐትን ዘላን። እንሆ ድማ ሎሚ ዓመት‘ውን ከም ወትሩ ብእዋኑ መበል 32 ዓመት ንምብዓል ኣሰናዳኢት ሽማገለ መዚዛስ፡ ኩሉ ኣድላይ ነገራት ኣጻፊፋ መደብ ዕዮኣ ወዲኣ ኣጋይሽ ኣብ ምቕባል ደረጃ ተሰጋጊራ ምህላዋ ካብ ትሕብር ሓጺር ስለ ዘይዀነ ዘይሰምዐ ኣሎ ዝብል ግምት የብለይን። ምናልባት ምስ ዝህሉ ግን ኣብ ሓርነት ኦርግ ክፍሊ ራዲዮ ትግርኛ ክትረኽብዎ ከም እትኽእሉ ምሕባር ኣኻሊ እመስለኒ፡፡ ኣብዚ ዝለዓል ሕቶ እንተልዩ ጉዳይ ተሳትፎ‘ዩ፡፡

እዚ ፈስቲቫልዚ ምስቲ ኣብ ከባቢ ሃገርና ዝርኣ ዘሎ ሓድሽ ምዕብልና ይዳሎ ብምህላዉ ተራኺብካ ናይ ምዝታይ ጥጡሕ ባይታ ስለ ዝዀነ። ከም ወርቃዊ ዕድል ንልዝብ ወሲድና ኩልና ደለይቲ ፍትሒ ብምልኣት ክንሳተፎን ክንጥቀመሉን ይግባእ።

እዚ ዝኸይድ ዘሎ ምዕብልና፡ ብዋጋ ህዝብና ንረብሓ ካልኦት ኣብ ክንድ ዝኸውን፡ ንረብሓ ህዝብናን ሃገርናን ዝሓወሰ ዝዀነሉ መንገዲ ንምንዳይ ሓቢርና ሰሚርናን ክንላዘብን ምርጫ ዘይኰነስ ግድነት እዩ። ናብዚ ዝወስድ ጎደና ከኣ ኣብ ጉዳይ ሃገር ተሳታፋይ እምበር ተዓዛባይ ብምዃን ከም ዘይኰነ ንኹልና ርዱእ እዩ።

ስለ ዝዀነ ሕጅ‘ውን ብዝሓለፉ ድኽመትና ተናሲሕና ጸገምና ንምውጋድ ክንላዘብን ተዳልዩ ዘሎ ጣውላ ዘተ ተጠቒምና፡ ተበታቲኑ ዘሎ ዓቕምና ጠርኒፍና ሃዋርያ ድሕነት ክንከውን ምእንታን ክንክእል ቈጸራና ምስ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ብዘይጾታዊ ሃይማኖታዊ ውድባውን ፖለቲካውን ፍልልይ ካብ ዕለት 03-05/08/2018 ኣብ ፍራክፎርት ሃገረ ጀርመን ይኹን።

ኣብ መወዳእታ፡ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ትማሊ ዝርኤናዮ ተስፋዝህብ ብልጭታ፡ ውጽኢት ናይቲ ንርብዒ ዘመን ዝተረገጽናዮን ዝደመናዮን ዝነባዕካናዮን ብሕዙን ልብና ዝጸለናዮን‘ዩ ሞ ንምሉእ ባህግና ዝምልስ ንበሰላ ቁስልና ዝፍውስ ሰላምን ራህዋን ክዀነልና እምነ።

ሓቢና ንስራሕ ከንድምዕ! ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ!  

ዓንደጽዮን ግርማይ

ጀርመን

23 ጁላይ 2018

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ጽባሕ ሽመቱ፡ ንመራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ናብ ቤተ መንግስቱ ፀዊዑ እንግዶት ድራር ገይሩ ነይሩ።

ፖለቲካዊ ውድባት 'ተነሓናሕቲ እምበር ተቓወምቲ ኣይኮኑን' ዝብል ዘረብኡ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣፈላላይ ሓሳብ ዘኽብር እዩ ኢሎም ክንእድዎ ምኽንያት ኮይኑ።

ትማሊ ሰንበት ድማ እቲ ቐዳማይ ሚኒስተር ቁፅሮም ካብ ሓምሳ ምስ ዝዛይዱ መራሕቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዘተ ገይሩ።

ኣብቲ ዘተ ኣድላይነት ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ዛዕባታት'ዮም ተላዒሎም ይብሉ ተሳተፍቲ።

• "ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን" ጃዋር መሓመድ
• ኦሮም ደሞክራስያዊ ግንባር ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ኢዩ
• "ነዳዲ ናይ ምዉጻእ ስራሕ ንምስንኻል ዝከኣለና ክንገብር ኢና" ግንባር ሓርነት ኦጋዴን

ኣባል መሪሕነት ሰልፊ ዓረና ትግራይ፡ መምህር ጎይተኦም ፀጋይ ክልተ ዘልዓልዎም ሕቶታት በቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ከይተመለሱ ከምዝተረፉ ይዛረብ።

እቲ ቀዳማይ ጉዳይ ምስ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ዕርቂ ክኸዉን ከሎ፡ "እቶም ኣብ ዶባት ዝረከቡ ነበርቲ መጻኢኦም እንታይ ኢዩ ክኸዉን? ክፈናቐሉ ድዮም? ኣብ ዘለዉዎ ድዮም ክቕጽሉ? እቲ ጉዳይ ዶብ ብኸመይ ኢዩ ዝፍታሕ" ዝብል ምዃኑ ገሊጹ።

እቲ ካልኣይ ዘይተመለሰ ሕቶ፡ "ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ኣዲስ ኣበባ ተፈፀመ ናይ ቡምባ መጥቃዕቲ ምርመራ ከም ዝካየድን ዉጽኢቱ ንህዝቢ ክግለጽ ምዃኑን እኳ ተተሓበረ፤ ክሳብ ሕጂ ሰለምንታይ ንህዝቢ ዘይተገለጸ?" ዝብል ኮይኑ ናይዚ'ዉን መልሲ ከም ዘይተዋህበ መምህር ጎይትኦም ሓቢሩ።

ንምዃኑ፡ ካብዚ ብተወሳኺ መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት እንታይ ጠለባት ኣልዒሎም?

ሰማያዊ ፓርቲ ሓደ ካብቶም ተሳተፍቲ እዩ፤ ውሃቢ ቃል እቲ ውድብ ኣይተ ኣበበ ኣካሉ፡ ኣብቲ ዘተ ኣድላይነት ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ሓዊሱ "ብርክት ዝበሉ ዛዕባታት'ዮም ተላዒሎም" ይብል።

"ቦርድ መረፃ፣ ሓባሲ ንብዓት፣ ኮሚሽን ፀረ ግዕዝይና ዝኣመሰሉ ትካላት ለውጢ ክግበረሎም ኣድላዪ እዩ። እቲ ሕገመንግስቲ ብዙሓት ዝመሓየሹ ዓንቀፃት ኣለውዎ። ሕግታት ፀረ ራዕዲ፣ ንሚድያን ንዘይመንግስታዊ ትካላትን ዝምልከቱ ኣዋጃት ክመሓየሹ ከምዘለዎም እዩ ብዋናነት ተላዒሉ" ይብል ኣበበ።

ካብ ወገን እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ከ እንታይ ምላሽ ተዋሂቡ ንዝብል ሕቶና እንትምልስ፡ ቅኑዕን ዘሐጉስን ምላሽ እዮም ሂቦምና ይብል።

"ኢህወዴግ 27 ዓመት ሙሉእ ካብ ዝነበሮ ፅዕንቶ ተናጊፉ ጠንኪሩ እዩ ዘሎ፤ ከይትዘናግዑ ኢሉና።" ክብል ገሊጹ።

"ድሕሪ ሕዚ'ውን በቲ ንገብሮ ዘለና ለውጢ ኣሐይልና ስለእንቕፅል፤ ህዝቢ ድማ ናባና ይመፅእ ስለዘሎ ተበታቲንኩም ምሳና ክትነሓንሑ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ስለዝኾነ ድማ ሕብረትን ናይ ሓባር ግንባርን ፍጠሩ" ኢሉ ከምዝመዓዶም ይዛረብ።

ተቓወምቲ ውድባትን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይን ንድሕሪ ሓደ ወርሕን ፈረቓን ዳግም ክራኸቡ ቆፀራ ሒዞም ተፈላልዮም።

ኣብቲ እዋን ተቓወምቲ ጠለባቶም ብፅሑፍ ሒዞም ክቐርቡ፤ ብፍላይ ኣብ ኣወዳድባ ፌደራላዊ ስርዓት፣ ዛዕባ ሰንደቕ ዕላማን ምምሕያሽ ዘድልዮም ዓንቀፃት ሕገመንግስትን ኣመልኪቶም ንዘተ ዝቐርብ ፅሑፍ ከዳልዉ ዕዮ ገዛ ከምዝወሰዱ መምህር ጎይተኦም ይገልፅ።

መራሒ ኦነግ ነበርን ሕዚ ድማ ንዴሞክራሲያዊ ግንባር ኦሮሞ ሒዙ ናብ ዓዲ ዝኣተወ ኣይተ ሌንጮ ለታ፡ እቲ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረኣይ ዘሎ ለውጢ ብኸመይ ሓቛፋይ ክኸውን ይግበኦ ዝብል ፅሑፍ ከዳልዉ እዩ።

ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ኣብ ምምሕያሽ ሕገመንግስቲ፣ ውድብ ዓረና ኣብ ዛዕባ ሃገራዊ ምርድዳእን ጉዳይ ሰንደቕ ዕላማን ንዘተ መልዓሊ ዝኸውን ፅሑፍ ከዳልዉ ሓላፍነት ተዋሂብዎም ኣሎ።

ውድባት ሰማያውን ኢዴፓን ድማ ኣብ ኣወዳድባ ስርዓት ፌደራሊዝም ኣድሂቦም፡ ሕፅረታት እቲ ሕዚ ይትግበር ዘሎ ፌደራሊዝምን ኣማራፂ እዩ ዝብልዎ ምኽርን ሒዞም ክቐርቡ'ዮም።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/44931142