ኣብ ቅድሜና ዘሎ ቃልሲ ብዙሕ መልከዓትን ብደሆታትን ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ ብሓጺሩ ድርብ እንተበልናዮ ዝገልጾ ይመስለና። በቲ ሓደ ወገን ከም ኤርትራውያን ናይ ሃገርና ልኡላውነትን ክብርን ምሕላውን ምውሓስን ሓላፍነት ኣለና። ገለ ወገናት ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ንመስዋእትን ዘይሕለል ቃልስን ህዝብና ጨውዩ በይኑ ይዕንድረላ ስለ ዘሎ፡ ናይ ኤርትራ ልኡላውነትን ክብርን ምሕላው ከም ንዓኡ ጥራይ ዝምልከት ገይሮም ክወስድዎ ንዕዘብ ኢና። እቲ ጉጅለ’ውን ከምኡ ዓይነት ስሱዕ ተረድኦ እዩ ዘለዎ። እቲ ቅኑዕ ኣረዳደኣ ግና ኤርትራ ናትና’ውን ስለ ዝኾነት ናይ ምዕቃባ ጉዳይ ይምልከተና እዩ። ክትሻቐል እንከላ ሓቢርናያ ክንሻቐል፡ ክትቀስን እንከላ ከኣ ምስኣ ክንቀስን ባህርያዊ እዩ።

ካብዚ ሓሊፉ ኤርትራ፡ ዘተኣማምን ሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ዝዓሰላ ሃገር ክትከውን ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ከም ተቓወምቲ ቀንዲ ሰብ ጉዳይ ኢና። ተቓውሞና ከኣ ኣንጻር ኤርትራን ክብራን ዘይኮነ ኣንጻርቲ ዝሕምሳ ዘሎ ዘይህዝባዊ ራእይ ዝውንን ጉጅለ ህግደፍ እዩ። እቲ ንኤርትራ ብዘይካ ጸጋታታ ህዝባን መሰላቱን ዘየድልዮን ዘየገድሶን ዓመጸኛ ስርዓት ከንበዓ እንከሎ ንብዓታ ናይ ምሕባር ሓላፍነት ኣለና። ኤርትራ ብሰንኪቲ ዓመጸኛ ጉጅለ ልሳና ተዓጽዩ፡ “ኣብዚተይ የሕምመኒ ኣሎ፡ መድሃኒተይ ከኣ ከምዚ እዩ” ከይትብል ጐረሮኣ ኣብ ዝተዓጽወሉ ድምጻ ከነስመዓላ ናይ ግድነት እዩ። እዚ ኩሉ ክንገብር እምበኣር ኤርትራ ብዓባያ ክትህልው ናይ ግደን ስለ ዝኾነ ኢና ህልውነኣ ምዕቃብ ካብ ቀንዲ ዕማማትና እዩ ንብል ዘለና። ዝያዳ ንምብራህ ክብራን ልኡላውነታን ኣብ ዘየውሓሰት ኤርትራ፡ ብዛዕባ ሰላማ፡ ልምዓታ፡ ዲሞክራሲኣ፡ ዕቤታን ብዙሕነታን ምሕሳብ ኣጸጋሚ እዩ ዝኸውን።

ናይ ኤርትራ ልኡላውነት በቲ ጉጅለ ህግደፍ ንጉጅላዊ ረብሓኡ ክብል ብሓፈሻ ምስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ምስ ኢትዮጵያ ብዝኣጐዶ ሓዊ ክጽለው ከም ዝጸንሐን፡ ከም ዘይዕወቱ’ኳ ፍሉጥ እንተኾነ ዝተፈላለዩ ወገናት ንልኡላውነት ኤርትራ ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከውርዱ፡ ዝሓልሙ ወገናት ኣፍደገ ንክረኽቡ ተናኻሲ ባህርያት ጉጅለ ህግደፍ ኣፍደገ ኣይከፈተን ዝበሃል ኣይኮነን። ሎሚ ነቲ ንድሕሪት ከምዘይምለስ ኣብ ድልዱል ሕጋዊ ባይታ ዝተሰረተ ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ንምፍትታን ዝተፈላለየ ኣስማት ሒዞም ዝትንስኡ ወገናት ብዙሓት እዮም። ኣግኣዝያን፡ ተጠቃምነት ዶባት፡ ኮንፈደረሽን/ፈደረሽን … ዝብሉ ቃናታት ናይቲ ሸታሕታሓት ኣብነታት እዮም።

ስለዚ ከምቲ “ክንብርኩት ዘይክንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ዝበሃል፡ ኣትሪርካ ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራ ቅድመ-ኩነት ንምትካል ህዝባውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ምዃኑ ምርዳእ ከድሊ እዩ። ንልኡላውነት ኤርትራን ምእንታኡ ዝተኸፍለ መስዋእትን እንዳስተነዓቕካ፡ ብዛዕባ መጻኢ ዲሞክራስን ህዝባውነትን ኤርትራ ምሕሳብ እምበኣር ኣብ ሑጻ ከም ዝተሰረተ ህንጻ እዩ ክኸውን።

ኣብዚ ቀረባ መዓልታት እቲ ነዊሕ ግዜ ስለ ዝወሰደ ደስኪሉ ዝነበረ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ሓድሽ እዋናዊ መዘራረቢ ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ምስሓሓብ መንቀሊኡ ዶብ ከምዘይኮነ ናይ ብዙሓት እምነት እዩ። ናትና ግምት’ውን ከምኡ እዩ። እንተኾነ እቲ ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኽ ጐሊሑ ዝመጸ መግለጺኡ ናይቲ ምስሕሓብ ስም “ጉዳይ ዶብ” ስለ ዝተባህለ ንሕና’ውን “ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን” ኢልና ክንገልጾ ዝሓሸ እዩ። ፈጻሚ ኣካል ናይቲ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ፡ ኢትዮጵያዊ ህዝባዊ ወያናይ ዲሞክራስያዊ ግንባር (ኢህወዲግ) ነቲ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕን ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዪጵያን ምሉእ ብምሉእ ተቐቢልና ከነተግብሮ ኢና ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ ኣሎ። ዝተፈላለዩ ወገናት ገለን እዚ ኣበሃህላ ሓድሽ ኣይኮነን፡ ክብሉ እንከለዉ ገሊኦም ከኣ የለን ካብቲ ነዚ ብዝምልከት ክሳብ ሕጂ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ክበሃል ዝጸንሐ ዝማዕበለን ተስፋ ዘሕድርን እዩ ዝብል ግምት ብምሃብ ይከራኸርሉ ኣለዉ። እቲ ሚዛን ግና ናብቲ ከም ናይ ቀደም ዘይኮነስ ዝያዳ ናብ ምትግባር ዝዛዘወ ምዕቡል ኣበሃህላ እዩ ናብ ዝብል ግምት ዝዛዘወ እዩ።

ወዮ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘይምውድኡ ከም ናይ ኩሉ ህዝባዊ ናይ ለውጢ ጠለባት ዓንቃጺ መመኽነይታ ገይሩ ክወስድ ዝጸንሐ ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ እዋንዚ ድምጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ በሪኹ ክስማዕ ምስ ጀመረ ደሃዩ ኣጥፊኡ ኣሎ። ናይ ብዙሓት ወገናት ትጽቢት ነቲ ክቃልሖ ዝጸንሐ “ቅድም ጉዳይ ዶብ ይወዳእ” ጠለብ ዘተባብዕ ድምጺ ስለ ዝኾነ ህግደፍ ኣውንታዊ መልሲ ክህበሉ’ዩ ዝብል ነይሩ። እቲ ጉጅለ ግና ብኣንጻሩ ክሳብ ሕጂ ብስቕታ መሊስዎ ኣሎ። ኣብቲ ቀንዲ ጉዳይ ክንመጽእ እንከለና ጉጅለ ህግደፍ ምኽንያት ፈጢሩ ክኸንብ ስለ ዝደለየ እንተዘይኮይኑ፡ በቲ ሓደ ወገን ጉዳይ ዶብን ካልእ ዲፕሎማሳዊ ተግባራት እንዳተኸታተልካ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ፡ ከም መስርሕ ምርጫን ምቕራጽ ሕግመንግስትን ዝኣመሰሉ ዘቤታዊ ተግባራት ማዕረማዕረ ምዕማም ዘይከኣል ኣይነበረን። ንኣብነት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ናይ “ኣይውግእ ኣይሰላም” ኩነት እንዳሃለዋ ምርጫታቱ ብስሩዕ ካብ ምክያድ ኣየቋረጸን። ግብጽን ሱዳንን ናይ ዶብ ምስሕሓብ ስለ ዘለወን ውሽጣዊ ጉዳያተን ካብ ምርኣይን ምዕማምን ዓዲ ኣይወዓላን። ህግደፍ ምስዚ ሕጂ ምጽቃጡ ደሚርካ ክረኣይ እንከሎ እምበኣር፡ ዒራ ኢትዮጵያ ኣይትቕበሎን ትኸውን ኢሉ “ካብ ክሳድ ንላዕሊ” ድምጺ ከስምዕ ዝጸንሐ እምበር ብውሽጡስ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ መወዳእታ መዕረፊኡ ምርካብ ምስቲ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ሕሳቡ ከም ዘየሳንየሉ ዝተረደአ እዩ ዝመስል። ብሓቂ ከኣ ጉዳይ ዶብ እንተተወዲኡ ንምስምሳት ህግደፍ ኣድሪቑ ዕድመ ስልጣኑ ዘሕጽር ምዃኑ ካብ ቀደም ዝገመትናዮ እዩ። ካብቶም ብዙሓት ናይዚ ስቕታ ትርጉማት ሓደ እምበኣር ንዕቀት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።

ስለምንታይ ንሃገርና ነፍቅር ኢልና ንዝኾነ ሰብ ምስ እንሓትት፡ ዝተፈላለየ መልስታት ምተረኽበ። ገሊኡ ፍቕሪ ሃገር ማለት ሃገርካ ምፍታው ክብል ከሎ፡ ገሊኡ ከኣ መዳሕንተይ ኣብኣ ስለ ዝተቐብረ ወይ ኣብኣ ስለ ዝተወለድኩ፥ ወይ ብዘይክኣ ካልእ ሃገር ስለ ዘየብልይ ዝብሉ መልስታት ክኸውን ይኽእል። ኣብዚ ክዝከር ዝግበኦ፡ ፍቕሪ ሃገር ብፖለቲካዊ ጽልኢ ይኹን ብቑጠባዊ ድኽነት ዘቋርጽ ከምዘይኮነ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ፍቕሪ ሃገር ንምሕደራ ይኹን ንስርዓት ጸሊእካ ወይ ፈቲኻ ዝተኣሳሰር ኣይኮነን። ነቲ ስርዓት እናጸላእካ ነታ ሃገርካ ተፍቅራ እንተዀንካ ነቲ ስርዓት ኣብ ምቕያርን ካብኡ ዝሓሸ ስርዓት ንምትካልን ምጽዓር እዩ። ምኽንያቱ ነታ ተፍቅራ ከተድሕን እምበር ንረብሓኻን ግዙእ ንክትከውን ኣይኮነን።

ልክዕ እዩ፥ ሓንቲ ሃገር ነቶም ኣብኣ ዝቕመጡ ሕብረተ ሰብ ናቶም ስለ ዝኾነት ሓደ ነቲ ሓደ ከይተነፋፈጉ ተሰማሚዖምን ተኸባቢሮምን ክነብሩ ናይ ግድን እዩ። ዋላእ’ኳ ብዝሑነት ቋንቋታትን ሃይማኖታትን እንተሃለዎም ናይ ሓንቲ ሃገር ስድራ ቤት ምዃኖም ኣይተርፍን እዩ። ብዝኾነ ግን ኣኽብሮትን ፍቕሪ ሃገርን ምስ ዝህሉ ደቂ ሰባት ተሰዓዒሮም ወይ ተነጻጺጎም ዘይኮነስ ተደጋጊፎም ህይወት ብሓብር ክሕልፉ እዩ ዝግባእ። ነታ ዘፍቅርዋ ሃገሮም ድማ ከዕቅብዋ፡ ክከናኸንዋን ክከላኸሉላን ይኽእሉ። ፍቕሪ ሃገር ማለት ግን ንካልኦት ሃገራት ዘነኣእስ ወይ ንሃገርካ ልዕሊ ካልኦት ኣተዓባቢኻ ምርኣይ ዘይኮነ ስም ኣህዛብ ካለኦት ሃገራት እውን ተፋቒርካን ተሳኒኻን ናይ ምንባር ኣምር እውን ዝሓቘፈ እዩ።

ሃገርና ኤርትራ እምበኣር፡ ብደምን ሓቢርካ ብምቅላስን ዝተረኽበት፡ ወናኒኣ ከኣ ንዕቤታ፡ ብልጽግንኣን ምዕባሌኣን ዝሓስብ ኩሉ ዜገኣ እዩ። እዚ ከኣ ካብ ሃገራዊ ፍቕሪ ዝተላዕለ ንኹሉ እቲ ብዙሕነት ከም ኣካላት ናይ ሓደ ሰብነት ኮይኖም ስለ ዝተበጀውላ እዩ። እዚ ልክዕ ከምቲ ጓሳ ንጥሪቱ ካብ ተጻባእቲ ኣራዊት ዝከላኸለላን፥ ፍቕሪ ሃገር ዘለዎ ዜጋ ከኣ ካብ ኣፍ ሓራግጽ መግዛእቲ ክከላኸለላ ናይ ግድን እዩ።

እዚ ፍቕሪ ሃገር እዚ ብመሰረቱ ካብ ሓርበኝነታዊ ስምዒት ዝነቅል እዩ። ንሃገርና ነፍቅራ ወይ ንፈትዋ ክንብል ከሎና ልዕሊ ነፍስና፥ ወለድና፥ ሃይማኖትና፥ ብሄርና ወይ ኣውራጃና ነፍቅራ ማለት እዩ። ስለዚ ሃገርና ሕማቕ ከጋጥማን፥ ደጋዊ ይኹን ውሽጣዊ መጥቃዕቲ ከጓንፋን፥ ህዝቢ ፍትሒ ስኢኑ ክሳቐን ክጋፋዕን ክጭቆንን፥ ሰብ ሓሚሙ ፈውሲ ክስእንን፥ ተኣሲሩ ብሕጊ ዘይፍረድን፥ ብገንዘቡ ድላዩ ከይሽምት ከይጥቀምን፥ ቅኑዕ መሕደራ ስኢኑ መሰሉ እናተገፈ እንከሎ፥ ንሱ ስለ ዝጠዓሞ፥ ወይ ንውልቃዊ ረብሓኡ ክብል፥ ህዝብናን ሃገርናን ጽቡቕ ኣለዉ እናበለ ዘዳኽር ዜጋ፡ ንሃገረይ የፍቅራ እየ እንተበለ ካብ ክሳድ ንላዕሊ እዩ።

ነፍሲ ወከፍ ፍቕሪ ሃገርን ተወፋይነትን ክህልዎ ብገዛእ ሕልንኡ ዘይብገስ ዜጋ፥ ንሃገርን ህዝብን ክከላኸል ይኹን ከድሕን ኣይክእልን እዩ። ኣብ ክንድኡ በብኣውራጃኻ፥ ብሄርካ፥ ሃይማኖትካ ተጠርኒፍካ ምቅላስ ንፍቕሪ ሃገር ዝሕግዝ ኣይመስለንን። ብኣንጻሩ እኳደኣ ኣድልዎ እዩ ዘንግስ። እቲ “ቅድም ንኣውራጃይ ምስ ኣኽበርኩ እየ ንሃገረይ ዘኽብር” ዝብል ፍቕሪ ሃገር ክሓድሮ ኣይኽእልን እዩ። ምኽንያቱ እቲ ወጽዓን ጭቆናን ክሳብ ናብ ኣውራጅኡ ዝመጾ ናይቲ ካልእ ኣውራጃ ወጽዓን ቁስልን ኣይንታዩን ስለ ዝኾነ።

ስለዚ ካበየናይ ኣውራጃ፥ ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ብሄር ብዘየገድስ ንዝተጨቆነ ኣካል ደው ዘይብል እንተኾይኑ ሓደ ዜጋ፥ ናባይ ጥራሕ ኣይምጻእ ዝብል እዩ። ኣብ ናተይ ናትካ ዝተመርኮሰን ልዕሊ ሃገር ንኣውራጃይ ወይ ንሃይማኖተይ ወይ ንብሄረይ ዝብል ብምቕዳም ፍቕሪ ሃገር ክተጥሪ ዝከኣል ኣይኮነን። ከመይሲ ካብ ግጉይ መገድን ግጉይ ሓሳብን ልምዓት ይኹን ብልጽግና ወይ ሓድሕዳዊ ስኒት ይኹን ፍቕሪ ኣይርከብን እዩ። መን ኣሎ ልዕሊ ወለዱ ንኣውራጅኡ ወይ ንብሄሩ ኣብሊጹ ዘፍቅር? ንሃገር ግና ንኹሉ ዝፈትዎ ዘበለ እንተላይ ንኣዝዩ ዝፈትዎም ወለዱ ራሕሪሑ ነታ ዝፈትዋ ህይወቱ እውን ከይበቐቐ በጃ ክሓልፍ ምውሳን ምልክት ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን እዩ።

“ንህዝቢ ኢና እንቃለስ ትብሉስ ኣበይ ትፈልጥዎ ነቲ ህዝቢ” ዝብሉ ገለ ስንኩፋት ኣይሳኣኑን ኢዮም። ኣብዚ ከኣ እዩ ዘሎ እቲ ግጉይ ተረድኦ። ማለት እቲ ህዝቢ ብኣውራጃታት፥ ብሄራት ዝፍለጥ እንተኾነ፥ኣብ ሓንቲ ሃገር ክም ምህላው መጠን ነጻጺልካ ዝረአ ኣይኮነን። እዚ ሓደ ብዘይካእቲ ካልእ ምልኣት ክህልዎ ከምዘይክእል እዩ ዝእምት። ስለዚ ነቲ ህዝቢ መላእ እታ ሃገር ከም ደቂ ሓንቲ ስድራቤት ምዃና ብምእማን ምእንቲ ራህዋ ህዝብን በጅኡ ምሕላፍን ኢና ንቃለስ ዘለና። እዚ ንገዛእ ርእሱ ካብቲ ሓርበኛዊ ስምዒት ዝፍለ ኣይኮነን እሞ ብዘይካ ፍቕሪ ሃገር፥ ንሃገርን ህዝብን ዘድሕን የለን።

ሰላም ምእንቲ ራህዋን ቅሳነትን፥ ጽቡቕ ድሌትን ኣደ ስልጣኔን እያ። ሰላም እንተዘየልዩ ኩሉ ነገር ኣሉታ እምበር እወንታ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ሰላም ዝደሊ ከኣ ንክብሪ ሃገሩን ህዝቡን ዝሕሉ እምበር ንህዝቡ ዘዋርድን ዘካፍእን ኣይኮነን። ልክዕ እዩ ንሰላም ዝምነ ባእታ ዋጋ ከምዝኸፍል ርዱእ እዩ። ይኹን እምበር ሰላም ዝደሊ ንረብሓ ህዝቡን ሃገሩን ዝሓልን ዝሓስብን ንቕድሚት ክግስግስን ዝሕልን እዩ።

ስርዓት ኣሰመራ፥ ኣብ ስልጣን ተወጢሑ ንህዝቢ ኤርትራ ድከቱ ካብ ዘስትዮን ጅሆ ካብ ዝሕዞን እነሆ 27 ዓመታት ኣሕሊፉ። ኣብዚ 27 ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራ ምስ ጐረባብቱ ከጻልኦን፥ መሬት ኤርትራ እውን ብሰንኪ ዘይውሕሉል ኣተሓሕዛ እቲ ጉጅለ ተሸርሚሙ ንጐረባብቲ ሃገራት ከም ዝተዋህበ ንኹልና ብሩህ እዩ።

እወ! ሰላም ኩሉ ዝኽፈል ዋጋ ከፊልካ ከምዝምጻእ ርዱእ ኮይኑ፥ እቲ ዋጋ እቲ ግና ብዋጋ ክብሪ መሰልን ፍትሕን ህዝቢ ክኸውን ኣይግባእን። ጨቋንን መላኽን ስርዓት ጉጅለ እሲያስ ነቲ ባዕሉ ዝሓንጸጾን ተመሊሱ ሞይቱ ዝበሎን ቅዋም”ኳ ከተግብር ድልው ኣይነበረን። ምኽንያቱ እታ ስልጣኑ ካብ ኢዱ ንኸይትወጽእ። ነዚ ንክገብር ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ካብ ምስሕሓብ ሓሊፉ ኣብ ውግእ ዘብጸሐ እሞ ደሓር ዝተፈርደ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ከም ዓቢይ መሕብኢ ካርታ ክጥቀመሉ ጸኒሑ እዩ።

እቲ ንሱ ዝህቦ ምስምስ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዶብ ዘይምሕንጻጹ ክብል እዩ ንህዝቢ ዝገፍዕን ዝጭቁንን ዝነበረ። እቲ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ግና ሕጊ ንኸይትግበር ይኹን፥ ህዝቢ ገንዘቡ ንኸይጥቀመሉ፥ ፍትሕን ዲሞክራስን ዘትከለሉ ዝኽልክል ኣይነበረን። ንግሩሃት ግና ሓቂ ይመስሎም ስለዝነበረ ነታ ፍትሕን ዲሞክራስን ባዕሉ እቲ ንስርዓት ኢሰይያስ ዝድግፍ እውን ከይተረፈ ከይተረድኦ ይዓብጣ ነይሩ ማለት እዩ።

መንእሰያትና ብሰንክዚ ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡሉ ዝመሃዞ ናይ ሳዋ ቤት ትምህርትን፥ ብምኽንያት ናይ ባድመ ኣብ ኢድና ዘይተመልሰት ብማለት ንመንእሰይ ሰሪሑ ከይዕንገል ተመርዕዩ ከይዝምድ ኣብ ጎዳጉዲ ክዳጉነሉ ግርም ምኽንያት ረኺቡ ነይሩ። ሎሚ ሕቑኡ እትሰብር ዕለት 05-06-2018 በቲ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ፖለቲካዊ ኣካል ዝተበጽሐ ውዕል ኣልጀርስ ክትግብር ምስምምዑን ኣብ ግብሪ ንምውዓል ድሉው ምዃኑን ብዘውጽኦ ውሳኔ ብማዕከናት ዜና ተዘርጊሑ ኣሎ። እዚ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ንዓሰርተ-ሓሙሽተ ዓመታት ደው ኢሉ ኣይውግእ ኣይሰላም ዝነበረ ኩነታት ንክልቲኡ ኣህዛብ ኢትይጵያን ኤርትራን ሃስይዎ እዩ።

ሎሚ ግን እቲ መጋረጃ “ኣይውግእ ኣይሰላም” ዝተቐንጠጠ እዩ ዝመስል እሞ፥ ጉራን ፈኸራን ዘድሊ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ሰላም ንኹሉ ዘርብሕ ብምዃኑ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ድሌት ህዝቢ ክንብርከኹን ባህርያዊ ስለ ዝኾነ። ኢሰይያስ ነታ ባድመ ንጥቕሙ ክብል ብወያነ ክመሓደር ዝፈሓሳ ተንኮል እነሃ ሎሚ ኣብ ክሳዱ ክትጥምጠሞ ትቀራረብ ኣላ።

ይኹን እምበር እቲ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ማለት እንተላይ እቲ ንኤርትራ ይኹን ንኢትጵያ ዝተዋህበ ብግቡእ እንተተግቢሩ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ዝሕበኣላ በዓቲ የላን። እታ መሸንቆቓ ድጊም ኣብ ክሳድ ኢሰያስ ዝያዳ እናተሸምቀቐት እያ ክትከይድ። ምኽንያቱ ብድሕሪ ሕጂኸ እንታ ምስምስ ከምጽእ። ደጊም ከም ኣመሉ ካልእ ክተዃቱኽ እንተዘይኮይኑ ኣኺልዎ እዩ። እሱራት ክፈትሕ፥ ኣብዝሓ ሰልፍታት ከፍቅድ፥ ዝህዝቢ ብዘጽደቖ ሕገመንግቲ ክመርሕ፡ ክሕተት እዩ። ነዚ ዘመልስ ባህሪ ከኣ የብሉን። ምርጫኡ በታ ዝነቐጻ ምንቃጽ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ደጊም ኩሉ መሕብኢ በዓትታቱ ናይ ምፍራስ ዕድሉ ዝለዓለ ስለ ዝኾነ።

ቆላሕታ ዘድልዮ ቅዱስ ተግባር

ልእላውነት ሃገርና ብብዙሕ መስዋእትን ስንክልናን ዝተረጋገጸን፥ ክቡር ታሪኽናን ሓበናን ጥራይ ዘይኮነስ ፥ ክንዕቅቦን ክንሕብሕቦን ዘሎና ፥ ሃገራዊ ሓላፍነትን ፡ ግዴታን ከምዘለና ኩሉ ኤርትራዊ ክፈልጦ ዝግባእ ሓቂ ኢዩ። ንጀጋኑ ስውኣት ሞጐስ ፥ ንኣካለ ስንኩላና ድማ : ኣብ ጸገሞም ኣለናልኩም ክንብሎም ፥ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ዜጋ ሃገራዊ ሓላፍነት ምዃኑ ምዝኽኻር ዘድልዮ ኣይመስለና።

ኣብ ሆላንድ እንነብር ግዱሳት ኤርትራውያን ንጸገማት ስንክልና ብምርዳእ፡ ብዘይካ ተጠርኒፍካ ብማሕበር ፣ ነዚ ጉዳይ ምግጣሙ እንተዘይ ኰይኑ ካልእ መንገዲ ስለዘየለ ካብ 2011 ብዕሊ ዝተመዝገበ ፥ ካብ ዝዀነ ፖለቲካዊ ጸጊዕ ነጻ ዝዀነ ማሕበር ኣቚምና ፡ ምስ ከማና ዝኣመሰሉ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝነብሩ ግዱሳት ኤርትራውያን ፥ ዓቕምና ዘፍቅዶ ንስንኩላን ክንሕግዝ ጸኒሕና ኢና። ምንጪ እቶትና ድማ ኣብ ኣባላት ማሕበርን ፣ ሰብ-ሕልና ኤርትራውያን ዝተመርኰሰ ምዃኑ ርዱእ ኢዩ ።

ካብዚ ሓቅታትብምንቃልድማ ፡ ኣብ ሃገርሱዳን (ከሰላ ) ንዝነብሩ ኣካለ ስንኩላን ንምሕጋዝ ፣ ብ 27-05 -2018 ናይድራርዕድመ ኣብ ዘዳለናዮ መዓልቲ ፡ካብርሑቕንቀረባንብኣካልብምርካብን ፡ ብዝተፋላለየምኽንያትክጥዕሞምዘይከኣሉድማብሕሳብባንክናይዚማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ብምልኣኽ : ቅዱስ ወፈያኦም ከም ዘበርከቱ ክንሕብር ንፈቱ ። ኣብዚ ናይ ድራር ዕድመ መዓልቲ ዝተዋጽኤ ገንዘብ ጠቕላላ ድምር 765,- ኢይሮምዃኑ ንሕብር ። በዚ ኣጋጣሚ ንኩሎም ዕዱማት ፣ ነቲ ዘይሕለል ሓልዮትን ርህራሄን ኣብ ልዕሊ ጽጉማን ዜጋታቶም ዘርእይዎ ሃገራዊ ሓላፍነት ነመስግን ። ሕጂ’ውን ሕልንኡ ደሪኽዎ ክሕግዝ ዝደሊ ዜጋ ናብ’ዚ ሕሳብ ባንክ ማሕበር ክሰድድ ይኽእል።

STG. ERITREAN DISABLED FOUNDATION IN THE NETHERLAND

BANK : NL20INGB 0005169954 ጌርኩምክትሰዱትኽእሉ

ኣብ መደምደምታ ነቲ ብኣባላትን ብግዱሳት ኣሓትን፣፣ ግዚኦምን ጉልበቶምን ከይበቐቑ ፣ ኣዳልዮም ዘቕረብዎ ዝተፈላለየ ጥዑም ዓይነትመግብታት፣ ዕዱማት ብልቢ ኣመስጊኖም ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ማሕበር ፣ ንኣዳላውቲ መግቢ ዕዙዝ ምስጋና የመሓላልፍ ።

ዘለኣለማዊ ክብርን ሞጎስን ንስዋኣትና !!!

ማሕበር ኣካለ-ጽጉማን ሆላንድ

ኣብ ዓለምና ነፍሰን ክኢለን ብቅኑዕ ምሕደራ ዝመሓደራ ካብ ዘለዋ ሃገራት፥ ብፍላይኣብ ኣፍሪቃ ውሑዳት እንተዘይኮይነን ፈጺመን የለዋን ክበሃል ይከኣል። ፖለቲካዊ፥ ቁጠባውን፥ ሕብረትሰብኣውን፥ ወጽዓታትን ጭቆናን ኣብ መላእ ሕበረተሰብ ዓለም ዘሎን ዝነበረን እዩ። ፍትሓዊ ሕብረተሰብ ክሳብ ዘይተሃንጸ ድማ እቲ ወጽዓ ክቕጽል ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ ከኣ እንተስ ብግሁድ እንተስ ብስውር ጌና ኣይተፈትሐን ዘሎ።

እዚ ወጽዓታትን ጭቆናን ካብ ናይ ግበታን ኣነ ክስዕርን ዝዓበየ ክፋል ክወስድ ይግበኣኒ ዝብል ናይ ሃረምረም ኣተሓሳስባ ስለ ዝነቅል እዩ። ብዓብይኡ ድማ፥ ንነፍስና ልዕሊ ኩሉ ገርና ብምርኣይ፥ ክሳብ ንሕጊተኸቲልና ንኸይንኸይድ ቀይዱ ዝሕዘና ዘሎ እዩ። ነዚ ንምትግባር ድማ ነቲ ህዝቢ ንምድንጋር፥ ኩሉ ግዜ እቶም ዝወሓዱ ጨቘንቲ ነቶም ዝበዝሑ ጭቁናት ጂሆ ክሕህዝዎም ነታ ዲሞክራሲ ኣብ ብዙሕ ኣሸራሪፎም ከናቑትዎ ህርድግ ይብሉ። ከም ኣብነት ሊበራልዶ፥ ሶሻልዶ፥ ግራስሩትዶ፥ ፈደራልዶ፥ረፑብሊክዶ ወዘተ እናበሉ ይጥቀሙ።
ልክዕ ኢዩ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን፥ ፖለቲካዊ ኣወዳድባን ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ነዚ ናይ ፖለቲካዊ ኣወዳድባ ግን ካብቲ ስነፍልጠታዊ ወጺእካ ምኻድ፡ መናቖቲ ወይ መፈላለዪ እምበር መማረጺ ስነሓሳብ ኣይክኽውንን እዩ። እዚ ማለት ነቲ ልዕል ኢሉ ተጠቒሱ ዘሎ ካብ ፍልስፍና ዝመንጨወ ኣገባብምሕደራታት ንህዝቢ የርብሕ እዩ ዝብል ኣብ ክንዲ ምትንታን፡ ከሎ ገና ናተይ ይበልጽ ኣብ ዝብል ሃረምረም ይእቶ እሞ ዓቢ ፍልልያት ይፍጠር።

ስለዚ፥ ሓደ ውልቀሰብ ፖለቲካዊ ቃልሲ ከካይድ ካብ ዝውጥነሉ ህሞት ኣትሒዙ፥ ቅድም ቀዳድም ንነፍሱ ናጻ ክገብራን፥ ኣእምርኡ ድማ ንረብሓ መላእ ሕበረትሰብ ዝጠቅምን ፍትሓዊ ኣተሓሳስባ ንኽውንን ተዳልዩ ክብገስ ይግባእ። ኣብቲ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክጽንበር ይኹን ክምስርት እንከሎ እውን ንርሑቕ ዝጠመተን ካብስምዒት ወጺኡ ክዋሳእን ይጥለብ። ከመይሲ ንሱ ንባዕሉ ካብ ስለፍልጠትን ፍልስፍናን ዝመንጨወ ፖለቲካእንተዘይወኒኑ፥ ስነስርዓት ዘለዎን ፍትሓውን ሕብረትሰብ ክሃንጽ ኣይክኽእልን እዩ። ስነስርዓት ዘለዎንፍትሓውን ሕብረተሰብ ኣብ ዘይህነጽ ግና እቲ ፖለቲካ ከም ሓሶት፥ መደናገሪ፥ ናይ ተንኮል ፍሕሶታት ኮይኑኢዩ ዝተርፍ። በዚ ኣቢሉ ድማ፥ ኣብ ክንዲ ንሃገረይ ዝብል ራኢ ዝውንን፥ ዘገም እናበለ ደቛሲ ኣተሓሳባንንወገነይ ንኣውራጃይ ንሃይማኖተይ ንብሄረይ ከቕድም ብዝብል እዩ ንኣእምሮኡ ዘእምን።

ብዛዕባ ሃገርን ህዝብን ከመይ ይመሓደር ክንዛረብንክንትልምን ከለና እምበኣር፡ ንኹልና ዝጥርንፍ ስርዓትንኽንመርጽን ክንረዳዳእን እምበር፥ ካብ ድሌትን መርጫን ህዝቢ ወጻኢ ብናትና ድሌት ተገዚእና ክንከይድንንህዝቢ ይኹን ንውድባት ተጽዕኖ ክንገብር ኣይግባእን። እወ! ኣብ ኣየናይ ኣገባብምሕደራ እዩ ንመላእ ዜጋእታ ሃገር ዘርብሕ ኣብ ዝብል ክንፈላለ ንኽእል ኢና። ይኹን እምበር እቲ ስነፍልጠት ተኸቲሉ ዝተወዳደበህላዌ ኣብዝሓ ሰልፍታት፥ ዘዝዓግበሉ ኣገባብ ኣብ ዕልማናዊ ይኹን ኣብ ብሄራዊ ወይ ካልእ ዝተወደበፖለቲካዊ ሓይሊ ብጋህዲ ከነጽር ይግባእ። ንሱ ዝመረጾ ኣገባብ ከነጽር እንከሎ ግን፥ ክውንነት ሕብረተሰብበጺሕዎ ዘሎ ምዕብልና ደረጃ ትምህርትን፥ ቁጠባዊ ዕቤትን ኣብ ግምት ዘእተወ ምስ ዝኸውን ዝሓሸ እምነመሰረት ንህዝቢ ናይ ምምራጽ ዕድል ብሩህን ርዱእን ክኸውን ይኽእል።

ኣብዚ ኣብ ግምት ክኣቱ ዝግበኦ ጉዳይ እንተልዩ፥ ነፍሲ ወከፍ ፖለቲካዊ ሰልፊ ዝኽተሎ ኣገባብን ፖለቲካዊሕንጻጽን መድብ ዕዮን ኣብ ህዝቢ ከውርድ ኣለዎ እምበር፥ ብውሽጣኻ ካልእ ብደገንከ ንረብሓ ህዝቢእናበልካ ዝጭራሕ ፋይዳ ኣይክህልዎን እዩ። ንመጻኢ እውን ውሕስነት ናይ ጭቁናት መሰል ክረጋገጽኣይከእልን እዩ። ስለዚ ነቲ ገፋዒ ስርዓት ኣብ ምልጋስ፥ ነቲ እናኣምነሉ ፖለቲካዊ ፍልስፍና ይኹንስነፍልጠት ንጭቁናት ዘርብሕ ዲዩ ኣየረብሕን ናብ ምርጫ ህዝቢ ኢና ክንገድፎ ዝግባእ። ክሳብ ሽዑ ግናንሰላምን፥ ምርድዳእን ሓባራዊ ረብሓን ዘመቻችእን ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ዝርከብ ፍልልያት ብሰላማውንልዝብን ኣገባብ ከምዝፍታሕ ንምግባር ባይታ ክንምድምድ የድሊ። ምኽንያቱ ኣብ ልኡላውነት ህዝቢንኣምን እንተደአኰና፥ ስልጣን ዝህብ ንሱ ስለዝኾነ ክንገራጮን ክንፈላለን ከሎና ምልካዊ ኣተሓሳስባ ካብኣእምሮና ጌና ኣይተደምሰሰን ማለት እዩ ዘስምዕ።

ስለዚ፥ ኩለን ፖለቲካዊ ሰልፍታት ቅድምን ደሓርን ምውዳቕ እዚ ገፋዒ ስርዓት ምእላይ ናይ መን ዓብለለቃልሲ ገዲፈን ኣብ ፖለቲካዊ ዘተ ክጽመዳ ይግባእ። ብኡ መሰረት ድማ ኣብ ክንዲ ንፖለቲካዊ መስመርምቕዳም፥ ንሕብረተሰብኣዊ ምዕባሌን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻእን፥ ፍትሓዊ ሕብረተሰብ ንምህናጽንዘለወን እምንቶ ብግብሪ ከሰንይኦ ኣለወን። እዚ ማለት ኣብ ንሓባራዊ ረብሓን ሃገራዊ ራእን ዘትከለ ፖለቲካእምበር ብምትህልላኽ ሃገርን ህዝብን ዝድሕነሉ ትልሚ ክንትልም ኣይከንክእልን ኢና። ዲሞክራሲያውንፍትሓውን ዝኾነ ብህዝቢ ዝምረጽ መንግስቲ ንምትካል እንተኾይኑ ብሃይማኖትዶ ብብሄር ወይብኣውራጃዊ ጸቢብነት ተወዲብካ ከምዘይብጻሕ ብኣግኡ ክንርዳእ የድሊ።

ዝኸበርኩም ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን

ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሓትን ኣሕዋትን

ብቐዳምነት እንኳዕ ናብ መበል 27 ዓመት ነጻነት በዓል ኤርትራ ኣብጻሓና እንዳበልኩ፣ ንኣሰናዳእቲ ናይዚ በዓል ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ደኺምና ከይበሉ ህዝቢ ንምርኻብን ሃገራዊ ኮነ ሰውራዊ በዓላት ኣብ ምስራዕን ምድላውን ንእትገብሮ ዘላ ጻዕርን ንተሳተፎ ተቓለስትን ከመስግን እፈቱ።

መበል 27 ዓመታት በዓል ናጽነት ኤርትራ ኣብ እነብዕለሉ ዘለና መድረኽ፡ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ መግለጺ ንከቅርብ ንዝተገብረለይ ዕድመ እንዳኣመስገንኩ፡ ሓደ ካብ ዕላማታት ናይዚ በዓል ተራኽብና ሓስባትና ምልውዋጥን ምዝታይን ስለዝኮነ ንዘቕርብ መልእኽቲ ብናይ ሓባር ሓሳብ ከነህብትሞ ከምእንኽእል እምነተይ እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ፣ ቅድሚ መግዛኣቲ ወራር ጣልያን ዋላኳ ዝተጠርነፈ ምምሕዳር እንተዘይነበሮ፣ ንኹሎም ኣብ ኤርትራ ዝኣተዉ ባዕዳውያን ገዛኣቲ መንግስታት ግን ሕራይ ኢሉ ዝቕበል ኣይነበረን። ከም ኩሎም ብድሕረት ዝተበልዑን ትምህርትን ስልጣን ዝበኮረን ህዝባታት ብምንባሩ ድማ ኣቲ ዝገብሮ ዝነበረ ተቓውሞታት ዝተወደበን ዝተጠርነፈን ብዘይምባሩ ከድምዕ ይኽእል ኣይነበረን። ብኣንጻሩ ንሓያሎይ መራሕቲ ተቓውሞ ኣሕሊፉ ዝሃበን ግዳይ ዝገበረን እዩ ነይሩ። ካባኡ ናባኡ ግን፣ ኣቲ ድሕሪ ስዕረት መንግስቲ ጣልያን ዝተላዕለ ሰልፋዊ ቀጽርታት ተጋድሎ ናብ ዝሓሸ መስርሕ ናህሪ ናይ ቃልሲ ከምዘኣተው ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ብፍላይ እኳ ኣብ እዋንቲ ስማዊ ፈደረሽንን ምፍራሱን ዝነበረ መዋእል ክረኤ እንከሎ ሰማዒ ዝነበሮን ዝጓሃረን መድርኽ ከምዝነበረ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ይምህረና እዩ።

ይኹን እምበር፡ እዚ እውን ብሰሪቲ ዝነበሮ ምክፍፋላት ክዕወት ዘይምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብዝያዳ ንመግዛኣታዊ ሓይልታት ምቹእ ባይታ ፈጢሩ ብስዕረት ተደምደመ። ናይ መዋኣል ፍልልይ እንተዘይኮይኑ ድማ ናይ ኩሎም ገዛኣቲ መንግስታት ባህሪ ሓደ ስለዝኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ድሕሪ ሓደ ብዝኣተዉ ስርዓታት ክጭቆንን ክርገጽን፣ ሃብቱን መሬቱን ክዝመት ክብሪ መንነቱን መለለይኡን ክጋሃስን ክበርስን፡ ክሳብ ትዓስኪሩ ኣብዘይፈልጦ ሃገራትን ውግኣትን ኣደዳ ህልቂትን ሞትን ገይሮሞ እዮም።

እዚ እቲ ሓፈሻዊ ጣባያት ገዛኣቲ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግን ነቲ ብስርዓት ሃይለ ስላሰ ዝተፈጸመ ግፍዕን፣ ዝነበረ ፈደራላዊ ውዑልን ምምሕዳሩን ምፍራስ፡ ናይ ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ምንቅስቃሳትን ምእጋድ፡ ጻዕቂ ቅትለት ንጹሃት ዜጋታትን ዘዋፈሮ ናይ ምጡቛስን ምፍልላይን ስርሒታት ክጽሮ ብዘይምኽኣሉ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ግድን ነይሩ። ሓደ ካብ ቀንዲ መበገሲ ዕላማታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድማ “ምሉእ ናጽነት ኤርትራ ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን” ኣብ ትሕትቲ ዝብል መርሆ እዩ ብረታዊ ተጋድሎና ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተበጊሱ፣ ኣብ ሜዳ ድማ ብስዉእ እድሪስ ሓምድ ዓዋተ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ፈላሚ ናጽነታዊ ጥይት ዝተባርዐ። ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ሓገዝቲ ደጋዊ ረቛሒታት ነይርዎ፡ ባዕላዊ ኲነታቱ ከምቲ ዝድለ ብዘይምንባሩ ኣብ ሜዳ ብዙሓት ጸገማት ተራእዮም። ካብቶም ክጥቀሱ ዝኽእሉ ልሉያት ጸገማት ሰውራና ድማ፡ ምፍንጫላትን ውግእ ሕድሕድን እዩ። ብኣንጻሩ፡ ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ ዝድይብ ዝነበረ ናይ ምእራም ቃልሲ እንዳበረኸ፣ ህዝቢ ብሓሳብን ብግብርን እንዳተሓወሶ፡ ወታሃደራዊ ሓያልነት እንዳዓበየ መጺኡስ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናይ ቃልሲ መስርሕ ተጸሚዱ፡ ኩሉ ዝሓዞን ዘረማሰሶን ንሰውርኡ ኣበጅዩ፡ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሉ ኣብ 1978 ክዛዘም ስድሪ ተሪፍዎ ዝነበረ ናጽነት ኤርትራ ብሰሪ ሓባራዊ ዕዮን ስምምዕን መራሕቲ ሰውራና ዘይምንር ተኮሊፉ፡ እንደገና ተወሳኺ መስዋኣትን ናይ ቃልሲ ዓመታት ምንዋሕን ኣጋጢሙ። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ተቓለስቲ ሓይልታትቱ ግን ብዘጋጠሞም ግዝያዊ ስዕረት ተስፋ ከይቈረጹ፣ ብእዋናዊ ሓያልነት ናይ መግዛኣትን ደገፍቱ መንግስታትን ከይሰንበዱ፡ ንዝያዳ ቃልስን ዓወት ብመስዋእቲ ኣብ ዳግመ ውዳቤታት ተኣትዩ፣ ጸረ መጥቃዕትታት ኣብዝተጀመረሉ እዋን እዩ፥ እቲ ንግዝይኡ ሃዲኡ ዝነበረ ውግእ ሕድሕድ ብዓማሚ መልክዑ ብፈላምነት መሪሕነት ህግሓኤን ናይ ቀረባን ናይ ርሑቑን ተሓባበርቶም፡ ካብ ዕለት 28 ነሓሰ 1980 ክሳብ ዕለት 07 ነሓሰ 1981 ዝቐጸለ ውግእ ሕድሕድ፡ ህልቂት ተቓለስቲ መንእሰያትን ብርሰት ንብረት ህዝብን ኣስዒቡ፣ ሰውራ ኤርትራ ናብ ዝኸፍአ ምድኻማትን ምፍልላይን ኣትዩ።

ድሕሪ ነዊሕ ናይ ምርብራብ ወታሃደራዊ ግጥምያታትን መስዋእትን ዲፕሎማስያዊ ቃልስታትን ኤርትራ እቲ ዘይተርፍን ግድነታውን ዝኾነ ዓወት ናይ ናጽነት ብተሳትፎ መላእ ህዝብን ሓይልታት ሰውራን ተሰንዩ፡ ብጉንበት 24.1991 ብወሳኒ ታራ ህዝባዊ ሰራዊት ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ነጻ ኮይና። ህዝቢ ደቢሉን ዓሊሉን፡ ደቁ ሓቒፉ ቅሳነትን ሰላምን ከስተማቕር ትጽቢትን ህርፋንን ገይሩ። ዓወት ናጽነት ኤርትራ ግን ከምቲ ገለ ገለ ስንኩፋትን ትምክሕትኛታትን ብህዝባዊ ግንባር ጥራሕ ዝተረጋገጸ ገይሮም ዝገልጽዎ ዘይኮነስ፡ ውህሉል ናይ 30 ዓመታት ወታሃደራዊ ዓወታት ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን።

ሎሚ መበል 27 ዓመት በዓል ናጽነት ክንዝክር እንከለና፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ንምብጻሕ ዝሓለፎ መሪር ናይ ቃልሲ መድረኻት፣ ዝኸፈሎ መስዋእቲ፣ ዝፈሰስ ደምን ራሃጽን፣ ዝበረሰ ንብረት፡ ዝባደመ ዓድታት፣ ዝሃለቐ ጥሪትን ንብረትን ዝተብታተነ ስድራታትን ጸብጺብካ ዝውዳእ ከምዘይኮነ ኢና ንዝክር ዘለና። ነዚ ክንዝክር ከለና ድማ ገና ክንገብሮ ዝግባኣና ዘይተረጋገጸ ዕማማት ህዝብና ኣብ ቅድሜና ምህላዉ እዩ ዘመልክትና እምበር፡ ንስለ በዓልን ዝኽርን ጥራሕ ንገብሮ ዘለና ኣይኮነን። እቲ ቃልስን መስዋኣትን መላእ ህዝብና በብዓቕሙ ዝኸፈለሉ ካብ ነበረን ካብ ኮነ ድማ፡ በዓል ናጽነት ናይ ኩልና ኤርትራውያን እምበር ናይቲ ኣብ ኣስመራ ስልጣን ጨቢጡ ህዝብን ሃገር ዘማስን ዘሎ ጉጅለ ኣይኮነን። እቶም ንምልኪ ዝድግፉ ኮነ እቶም ጸረ ምልኪ ደው ዝበልና ዜጋታት ክብሪ ናጽነት አርትራ ሓደ እዩ ዝብጻሓና፡ ፍልልይና ብኸመይ ነብዕሎን ንምንታይ ንግልገለሉን ጥራሕ እዩ ክኸውን ዝኽኣል። ንሕና እቶም ገና ኣብ ቃልሲ ዘለና፤ ንዳግማይ ቃልሲ እንዳለወሉን ሕድሪ ሰማኣታትና ተጠሊሙ ንኸይተርፍ ቃልስና እነሓድሰሉን ክኸውን ከሎ፡ ንሳቶም ግን ንምልኪ ብዘገልግል መሀውተቲ ጭርሖታትን ኣብ ባይታ ዘየሎ ፈጠርናን ገበርና ዝብል ጃህራን ፈኸራን ስለዘሕልፍዎ እዩ።

ኣብዚ ክላዓል ዝኽእል ኣገዳሲ ሕቶታት ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ዓስቢ ዝኸፈሎ መስዋእትን ዝሰዓበ ሕሰምን መከራን ናይ ቃልሱ ተፈድዩ ዶ? ተጠቃማይ ናይቲ ብደሙን ድኻሙን ዝተረጋገጸ ናጽነት ኮይኑ ዶ? ናይቲ ሃገርና ሃብታም እያ፤ ወርቅን ካልእ ማዕድናትን ኣለዋ፡ ወደባትና ጥራሕ የናባብረና እዩ እንዳበለ ዝሓለፎ መሪር እዋን፡ ተኻፋላይ ተፈጥራዊ ጸጋታት ኤርትራ ኮይኑ ዶ? ዝብል ኮይኑ ነዚ ሕቶታትዚ መሊስና፡ ናብ ሓድሽ መድረኽ ክንኣቱ የድልየና ነይሩን ኣሎን።

እቲ መልሲ፡ ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ተጠቃማይ ውጽኢት ናጽነት ኣይኮነን፡ ብናጽነት ኤርትራ ዝረብሑ ዘለዉ እቶም ንመብጻዓታት ህዝብን ቃልስታቱን ዝጠለሙ ኢሳያስን ውሑዳት ኣገልገልቱን እዮም። እዚ ግን ንዝሓለፍ ጉድለታትካ ክትምርምር፡ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኲነታት ሃገርናን ህዝብና ወዲቁ ክትድህስስን ኣምሳይኡ ብቃልስን ግጥምያን ከተረጋግጽን እዩ ዝሕግዘካ እምበር፡ ኣብ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዘጣዕስ ኣይኮነን። ንሕና ንጽቡቕ ዝባሃግና ተቓለስቲ ጀብሃ ንኹን ሽዕብያ ዋላዃ ዝተፈላለየ እጃማት ይንበረና እምበር፡ ሕጂ ህዝብና ዝነብሮ ዘሎ ሃለዋት ውጽኢት ቃልስና ምዃኑ ክንግንዘብ የድልየና፡ ክሕደትን ጥልመትን ድማ ካብ ነዊሕ ክስራሓሉ ዝጸንሐ እምበር ሓድሽ ዝተጠርየ ጠባያት መንገዲ ምልኪ ኣይኮነን።

ናይ ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኽሕደትን ጥልመትን ህዝባዊ ዕላማታት፤ ካብ እዋን ቃልሲ ጀሚሩ ብልሳንን መደብን ኢሳያስ ተለማሚድዎ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ ኣብ ቃልሲ ንዝነበራ ፖለቲካዊ ሓይልታት እንተኮይኑ፡ ኣብ መጋባእያ ብጋህዲ ጽባሕ ናጽነት፡ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ሓደ መስከረም 1996 ኣብዝገበሮ ቃለ-ማሕተት ድማ “ንቐላዓለም እንተዘይኮይኑ፡ ብሓቂ ክንዛረብ እንተኮይኑ ህዝባዊ ግንባር ንበይኑ ተቓሊሱ እዩ ነዛ ሃገር ኣምጺእዋ” ክብል ንመላእ ህዝቢ እዩ ጥልመቱ ዘፍለጠ። ኣብዚ ኣይፋልካን ዝብል ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ ዘይምርካቡ ድማ፡ መጀመርታ ንተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር እዩ መሊኹ፡ ጸኒሑ ንውሽጣዊ ድኽመታት መሪሕነት ተሓኤ ተበሊጹ፡ ምስ ናይ ቀረባን ርሑቕን ግዳማዊ ሓይልታት ተማሓዝዩ ነቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሰፊሕ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ህዝባዊ ምምሕዳራትን ሰሪቱ፣ ሃገራዊ ናጽነትን ፍትሕን ንምርግግጽ ዝዋደቕ ዝነበረ ግዙፍ ወታሃደራዊ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሱዳን ከምዝኣቱ ዝገበረ መስርሕ፡ ጸኒሑ ኣብ መላኣ ህዝቢ ከሽካዕልል ዕድል ዝረኸበ። ሎሚ ግን፡ እቲ ብስዕረት ተሓኤ ዝታሓጐሰ ኮነ ደም ዝነብዐ ህዝቢ፡ ሓቢሩ ይሳቐን ኣብ ስደት ይነብርን ኣሎ።

ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ኣትይዎ ዘሎ ኩለንተናዊ ሰልሚ፣ ምዝርዛር ዘድልየና ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኩልና እንፈልጦን እንነብሮን ዝለና እዩ። ካብዝሓለፈ ተማሂርና እንታይ ክንገብር ከምዝግባኣና ኢና ብዝርዝር ከንሰርዖን ክንብገሰሉን ዘለና። ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ድኽመት ደምበ ተቓውሞ እዩ ዝነብር ዘሎ፡ እቲ ክእለ ዘለዎ ድኽመት ድማ ቀሊል ክነሱ፡ ቀዳምነታት ናይ ቃልሲ ብዘይምስራዕና ዝፍጠር ዘሎ እዩ። ምጽውዋርን ምድምማጽን ስለዝጐድለና፡ ኣብ ክንዲ ብፖለቲካዊ ራኢ ብጽልእን ቅርሕንትን ፍልልያትና ስለዝዓቢ፡ ኣብ ክንዲ በቶም ንሰማማዓሎም ጉዳያት ተጊህና ኣብ ስራሕ ንኣቱ፡ ኣብቶም ዘየሰማምዑና ነገራት ሃለኽ ስለ እንብል እዩ ግዜ ናይ ቃልሲ ዝነውሕ ዘሎ፡ ብኡ መጠን ድማ ስቅያት ህዝብና ይናዋሕ ኣሎ፡ ማሕበራውን ባህላውን ምብትታንና ብኢሱ ክሳብ ንተሰዲድና እንነብረሉ ህዝብን ሃገርን ሽግር ኮይኑ ኣሎ ዝብል እምነት ኣለኒ።

ገለ እውን ምስ መንፈሳዊ እምነት ኣታሓሒዞም፡ ንዝተረግመ ህዝቢ እዩ፡ እግዝኣብሔር ሕሱም መራሒ ዝውርደሉ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራስ ዝተረግመ ስለዝኾነ እዩ፡ ኣበስኡ በዚሑ ዝብሉ ኣለዉ። ብሸነኸይ ከምኡ ዝብል እምነት የብለይን፣ ምኽንያቱ ኣብ ሃይማኖት እንተኾነ እውን “ኣይትፍረድ ከይፍረካ” እዩ ዝብል። ክብሪ ሃይማኖትን ምእመናንን ልኡል እዩ፡ መሸፈኒ ናይ ሕመቕካ ክትገብሮ ምፍታን ግን ቅኑዕ ኣይመስለንን ኣይኮነን ድማ። ህዝቢ ኤርትራኸ እንታይ ስለዝኣበሰ እዩ ዝተረግመ ዝኸውን፡ ንመሰሉን ክብሪ ሃገሩን ስለዝተቓለሰን መስዋእቲ ስለዝኸፈለን ዲዩ መርገም ወሪድዎ ዝባሃል ዘሎ? ኣይፋሉን፡ ነቲ ፍረ ጻዕርኻ ክህብካ እየ ዝብል መልእኽቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣትሪርና ብምሓዝ ኢና፡ ነቲ ናይ ህዝብና ሕሰም ናብ ራህዋ ክንቅይሮ ዝግባኣና እምበር፡ ንሕምቀትና ድኽመትናን ብሃይማኖት ሸፊና ሓላፍነት ዝስከም ከነናድየሉ የብልናን። እዚ ኣባሃህላ እዚ ድማ፡ ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ንከይትሳተፍ ኢድካን እግርኻን ኣሲሩ፡ ስቅያት ህዝቢ ዘናውሕን፡ ምብርራይ ምልኪ ኣብ ሃገርና ዘጣጥርሕ ስለዝኮነ ክውገድ ዘለዎ ኣብሃህላ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ጉድለት ገይሩ ክባሃል እንተኮይኑ፡ ወዮ ዳኣ ዕጥቂ ብረት የሸቁርሮ ነይሩ ይኸውውን እምበር፡ ብእዋኑ ከሎ ኣብ ክንዲ ንዝተጋገየ ተጋጊኻ ምባሉ፡ እታ “ንስኻትኩም የማናይ ዓይንና፡ ንሳቶም ጸጋማይ ዓይንና” እንዳበለ ንኹሉ ክመጾ ዝኽእል ስዕቤናት ጸይሩ፡ ኣራሚ ስጉምቲ ክወስድ ዘይምጽንሑ ዶኾን! ዘየብል ግን ኣይኮነን። ካብ ብጊሓቱ ጀሚሩ ክቈጻጸሮ ዘይካኣለ ሰውራ እዩ ሓደ ካብጸገማቱ ኮይኑ ሎሚ ሕሰሙ ዝፍደ ዘሎ።  

በዚ ናይ ሕጂ ኵነታት ተስፋ ዝቆረጹን ዝተሰናበዱን መንእሰያት፡ ገለ እውን ብዕላማ፣ ዋላኳ ውሑድ ድምጺ ይሃልዎም እምበር ሎሚ፡ ንታሪኽ ሰውራና ብሽፍትነት፡ ንናጽነት መሬት ኤርትራ ብባርነት፡ በጃ ሃገርን ህዝብን ንዝሓለፉ ስዉኣት ንሓደ ሰብ ኢሎም ዝሞቱ ክስይሙ፡ ንልኡላውነት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከእትዉ ዝስምዑ ዘለዉ። ገለ ምህራትና እውን እዋናዊ ዘይኮነ ሓሳበ ርእይቶ ኣብ ምቅልቓል ምብጽሖም ንስምዕ ኣለና።

ኣብዚ ነቶም ብዘይፍላጥን ሕጽረት ተመኩሮን ኣብ ምንእኣስ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ወዲቆም ታሪኻዊ ጀግንነት ኣብ ምፍሓቚ ዝርከቡ ዘለዉ መንእሰያትን ገለ ተጋደልቲ ኔርና ባሃልትን፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክትምስረት ከላ ኣብ 1960 ካብ ዝጸደቐ ገለ ካብ መበገሲ ቅዋማት መሪሕነት ላዕለዋይ ባይቶ ነዘን ሰለስተ ነጥብታት ምውካእ ኣገዳሲ መምሃሪ እመስለኒ።

1. ስም ውድብ፡  ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
2. ሰንደቅ ዕላማ፡ ሰንደቅ ዕላማ ናይ ተሓኤ እታ ኢትዮጵያ ዘውረደታ ናይ ኤርትራ ሰንደቅ ዕላማ
3. ዕላማ፡        ምሉእ ነጻነት ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን እዩ ይብል። ኣብዚ ግደን ግቡእን ኣባል ኮነ ናይ ቃልሲ ማሕላን እውን ኣልዎ። (ኣብ መርበብ ሓበረታ ፈረጀት ብ2006 ብዓረብኛ ዝተዘርግሐ፡ ብተጋዳላይ ዓብደላ ሓሰን ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ሰነድ ምውካስ ይካኣል)

እዚ ከምዚ ዝኣመስለ ሕጋጋት ገይሩ ዝተበገሰ ህዝባዊ ቃልሲ ዳኣ ከመይ ገይሩ እዩ ሎሚ ሽፍትነት ዝሃባል ዘሎ ንዝብል እምባኣር፡ ዓቅሊ ጽበትን ንነገራት ኣማሳቂልካ ምርኣይን ዘበገሶ እንተዘይኮይኑ፣ መሰረት ዘለዎ ኣይኮነን፡ ካብ ታሪኽ ምምሃር ድማ ጽቡቕ እዩ። ሽፍትነት ድማ ግደፍዶ ዝተጻሕፈስ ብቓል ዝእቶ ውዑል ዘይብሉ ብናይ ብረት ዝዓጠቁ ሓያልነት ዝምራሕ ምትእኽካብ እዩ። ነቶም ኮነ ኢሎም ዝጽይቁ ግን፡ ኣብቀዳማይ ደርጃ ዝስራዕ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ቃልሲ ምስዓሮም ጥራሕ እዩ ኣብ ቅድሚ ተቃለስቲ ዘሎ ምርጫ።

ብዛዕባቶም ብኮንፈደረሽንን ፈደረሽንን ምስ ኢትዮጵያ ዝሓሙ ዘለዉ እንተኮይኑ፡ እቲ ሓሳብ ኣይኮነን ዝጽላእ ዘሎ፡ ናይ ሎሚ ዛዕባና ክኸውን ይግባእዶ ኣይግባእን እዩ እቲ ዘረባ። ኣብ ቅድሜና ንህዝብን ሃገርን ዝረመሰ ክጽወር ዘይካኣል ገበናት ዝፍጽም ዘሎ ከነልግሶ ዝለና ስርዓት እንዳሃለወ ናብ ካልእ ጫሌዳ ክትዕ ንተቃወምቲ ከተኣቱ ምፍታን ብወገነይ መድረኻዊ ኮይኑ ኣይስማዓንን። ኢሳያስ እውን “ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ትርጉም ዘይብሉ ዶብ ክንቅይሮ ኢና፡ ንናጽነት ጥራሕ ኣይተቃለስናን፡ ንሓድነት እውን ተቓሊስና ኢና ክብል ከሎን፡ ነፍሰ ይምሓር ፕረሲደትን ኢትዮጵያ ዝነበረ መለስ ዜናዊ ድማ፡ “ፈደረሽን ኮነ ክንፈደረሽን ድልየት ህዝቢ ዝተሓወሶ ኣብ መንጎ ዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ዘለወን መንግስታት ዝግበር ውዑል/ዝምድና እዩ” ምባሉ ኣዘኻኺሩኒ። ስለዚ ኤርትራውያን ብሓፈሽ፡ ብመጀመርታ ልኡላውነት ሃገርና ኣጽኒዕና ንሓዝ፡ ሃገርና ካብ ኣደራዕ ምልኪ ህግደፍ ኣገላጊልና፣ ኣምሳያኡ ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ነቁም፡ ድሕሪኡ ምስ ኩለን ጎረባብትና ንዝህልወና ዝምድና ክንዛረብን ክንሰርዕን እዩ ዘምሕረልና።

ድሕሪዚ ኩሉ ናይ ሎሚ መሰረታዊ ዛዕባና ግን፡ ዕላማታት ህዝብና ብከመይ ነረጋግጽ ዝብል እዩ ክኸውን ዝግባእ። ስለዚ

1. መራሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ሃገርን ህዝብን ከብርሱ፡ ባህልን ልምድን ክዝርጉ ኩሉ ዝካኣሎም ኣዋፊሮም ኣለዉ፡ ደምበ ተቓውሞ ድማ ሃገርን ህዝብን ካብ ምልኪ ንምድሓን፡ ብሓደ ወስታን ልሳንን ሓቢሩ ማዓልትን ለይትን ዘይምምካቱ ሓደ ዓብዪ ሃጓፍ ናይ ቃልሲ እዩ። ካብዞም ኣብዚ ዘለናን ኩሎም መቓልስትናን፣ ውድቀት ምልኪ ህግደፍን ናይ ስርዓት ለውጥን፡ ማሕበራዊ ፍትሕን፡ ዲሞክራስያዊ መስላትን ማዕርነትን፡ ልኡላውነት ኤርትራ ምዕቃብን ዘይደልን ዘይብህግን የብልናን። እዚ እምበኣር በበይንና ዘይኮነስ ብናይ ሓባር ጉዕዞን ተወፋይነትን ክንበጽሖ ዘለና ስለዝኮነ፡ “ዝሓለፈስ ሓለፈ፡ ኣይትድገመኒ ብዝተረፈ” ከምዝባሃል፡ እቲ ኩልና ዘይተዓወትናሉ ዝሓለፈ ኣገባብ ኣገጣጥማና፡ ሕጂ ከመይ ጌርና ናብ ዝሓደሰን ኣዕዋትን መንገዲ ንሰግር ክንሓስበሉ ዘለና እዩ። ትማሊ ንቐዳሞት ወለዲ ናጸነት ኤርትራ ኣሕሊፎም ሂቦማ፡ ዝብል ውቀሳ ነይሩና፡ ሎምን ጽባሕን ድማ ሓቢርና ህዝባዊ ሓርነት ከነረጋግጽ ዘይምኽኣልና መጻኢ ወለዶ ክወቕሰና ምዃኑ ክንዝንግዕ የብልናን።

1. ህልውና ብዝሒ ውድባት፡ ኣመኽንዩ ካብ ቃልሲ ዝበኩር ክፋል ህዝቢ እውን ኣለና፡ ሓቂ እዩ፡ ዘለና ብዝሒ ውድባት የሰክፍ ይኸውን እዩ፡ እቲ ስክፍታ ግን ኣብ ጽልእን ቅርሕንትን ናይ ሰባት ዝተሰረተ ምፍልላያት ክከውን ከሎ እምበር፡ ብፖለቲካዊ ራእይ እንተኮይኑ ክታዓረቕ ስለዝኽእል እንተዋሓደ ሓቢርካ ትሰርሓሉ መደባት ክትገብር ስለዝካኣል ጸገም ኣይምነበሮን። መመኽነይታ ንብኹራት ካብ ቃልሲ ግን ክኸውን የብሉን።

1. ዝተተርነፈን ብሓደ ዝሰርሕን ደምብ ተቓውሞ እንተዝህሉ ድማ፡ ሓያልን በዳህን ሓቐይና ዝኮነ ናጻ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ዝተወደበን ኣድማዕን ናይ ዜና ማዕከናት፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓለም ኣፈኛ ደምበ ተቓውሞ ክኸውን ዝኽእል ኣካላት ምሃለወ እሞ፡ ኣድማዕነት ቃልሲ ምስተረጋገጸ።

1. ተቓውሞ ክስስንን ክዓብን ድማ እነልዕሎም ጭርሖታት ናይ ቃልሲ፡ ኣሩማትን ሳሓብትን ክኾኑ ይግባእ፡ ነጸግትን ንሰባት ዘርሕቑን ክኾኑ ኣይግባእን።

እዚ ካብቶም ህሉዋት ዝጥቀሱ ሕጽረታት ደምበ ተቓውሞ ኮይኖም፡ ንሎሚ ብውሑዳት ናይ ሓባር ነጥብታት ተበጊስና፡ በብእዋኑ ሕጽረታትና እንዳመላኣና ክንከይድ ዝካኣል እመስለኒ።

ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣት ኤርትራ፡

ናጻ ኤርትራ ትንበር፡

ዓወት ንቃልሲ ውጹዕ ህዝብና፡

ስለ ዝሰማዕኩምኒ ደጊመ የመስግን

02.06.2018

“ንሕና” ዝብል ቃል ሓፈሻዊ ኮይኑ ብዝኾነ መልክዕ ተኣኪብካ መንነትካ እትገልጸሉ ኣጸዋውዓ እዩ። ንሕና ናይ ብዙሕ ኣነታት እኩብ ድምር ኮይኑ፡ ካብ በይንኻ ዝያዳ ዓቕምን ሓይልን ዝፈጥር እዩ። ሕጂ ንሕና ንብል ዘለና ከኣ ከም ኤርትራውያን ብሓፈሻ ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ድማ ብፍላይማለትና እዩ። ከባቢ ካብ ዝተወሰነ ዘለኻሉ ኩርናዕ ጀሚሩ ክሳብ ሰፊሕ ሃገራዊ ኩርናዕ እትገልጸሉ ኣበሃህላ እዩ። መንበሪኻን ናይ ስራሕ ወይ ናይ ትምህርቲ ቦታኻ ዝርከቦ ከባቢ እውን እትገልጸሉ እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ ከባቢና ክንብል እንከለና ግና ከባቢ ሃገርና ኤርትራ ማለትና እዩ።

ከባቢና ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ይኹን ክሳዳዊ ኣቀማምጣ፥ ምቹእን ተሃራፍን ምዃኑ ዝሓለፈ ታሪኹ ይኹን ህልዊ ኩነታቱ ዝምስክሮ እዩ። እዚ ውቅቡነት ከባቢና ዝፈጠሮ ዝሓለፈ ዓለም ለኻዊ ቆላሕታ ዝሰዓበ ምስሕሓባት እውን ናይዚ ኣብነትዩ። ከባቢና ምስቲ ኩለመዳያዊ ተበሃግነቱ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ጸገማትን ግጭታትን ከም ዘለዎ ከኣ ኣብ ዛንታ ከይከድና ሕጂ ዘሎ ኩነታት መስካሪ እዩ። ከምቲ ወለድና “ጽብቕትን ዕይንትን” ዝብልዎ ኮይኑ፡ እዚ ከባቢ ክንድቲ ምቹእነቱ ነበርቱ ተጠቀምትን ቅሱናትን ኣይኮናን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ዓብላሊ መግለጺ ከባቢና መግዛእቲ፡ ዝተናወሐ ናይ መሰል ቃልሲ፡ ግጭታትን ዘይርጉእ ምምሕዳራትን ኮይኑ ጸኒሑ። ሕጂ እውን እቲ ቅልውላው ደኣ መልክዑ ቀይሩ ዘቤታዊ ኮይኑ እምበር፡ ንኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ የመን … ወዘተ ሃሰስ እንተበልካ ኩነታት ከባቢና እተራጥጠሉ ኣይኮነን። ጉዳይ ኤርትራ ከኣ ድምጺ ተኹሲ ዘይስመዓሉ ኮይኑ ብትሕዝቶኡ ግና ጽዕጹዕ ድምጺ ዘይብሉ ናይ ሕሳባት ተኹሲ ዝካየደሉ ዘይቅሱን ኩነታት ኮይኑ ዘሎ እዩ።

ከምቲ ቀደም እውን “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝበሃል፡ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ኣብ ሓደ ሃገር ዝፍጠር ቅሳነት ኮነ ህውከት ኣብታ ሃገር ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ናብቲ ከባቢኡ ክፈስስ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ዘለናዮ ከባብያዊ ይኹን ዓለማዊ ኩነታት ገዛኻ ዓጺኻ ክጥዕመካ ይኹን ክኸፍኣካ እንከሎ በይንኻ ትስሕቀሉ ወይ እትቁዝመሉ ዘይኮነ ከባብያዊ ምጽልላው ኣብ ዝሓየለሉ እዋን ኢና ንርከብ ዘለና። ኩሉ ዝምድናዊ ስለ ዝኾነ ከባቢና ክንብል እንከለና ሰፊሕ ስለ ዝኾነ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ከም ዝበሃል፥ ኤርትራን ህዝባን ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘለዎም ምጽልላው ዝያዳ ኩሉ ዝስራዕ እዩ። ኣብ ሃገርና ቅሳነት ክረጋገጽ ምስዞም ሃገራትን ህዝብታትን ዝህልወና ዝምድና ወሳኒ ክንዲ ምዃኑ፡ ብቐንዱ ውሑስ ከባቢ ንምርግጋጽ እቲ ጻዕሪ ካብዚ ናይ ቀረባ ከባቢ ክጅምር ናይ ግድን እዩ።

ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራ ምስ ክልቲአን ጐረባብቲ ሃገራት ዘላቶ ሃለዋት ሕማቕን ሓደገኛን ምዃኑ ናይ ብዙሓት ሚድያታትን ፖለቲከኛታትን መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ተባራዒ ዛዕባ እዩ። ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ጉጅለ “ሕሰም ኮነ ራህዋ ህዝበይ፡ ናተይ ሕሰምን ራህዋን እዩ” ብዝብል ቅኒት ስለ ዘይምራሕ፡ ነዚ ኩነታት ከምዘይግደሰሉ ጥራይ ዘይኮነ ከምዘይዛረበሉ ተዓዚብና ኣለና። ናይዚ ዝሓለፈ መበል 27 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ መደረ ኣቶ ኢሳይያስ ነዚ ዘመልክት እዩ። ብመሰረቱ ከምቲ “ላምሲ ፍርቂ ጐና ሰቢሓ ፍርቂ ጐና ኣይትዓብርን እያ” ዝበሃል፡ ሓደ ባዕሉ ንህዝቡ ዝጭቁን መንግስቲ፡ ብናይ ህዝቡን ከባቡኡን ዝምድና ክግደስ እትጽበዮ ኣይኮነን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ንምቕጻልን ንጉጅላዊ ረብሓኡን ዘገልግል ዝምድና ክፈጥር ኣይንቀሳቐስን ማለት ኣይኮነን። ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዘይኣፍልጦ ህዝብን ሕጋዊ ስርዓትን ኣብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ናይ ወጻኢ ወታደራዊ መደበራት ክፈቅድን እናሻዕ ናብ ዓንገልቱ ዝገብሮ ውሽጡ እንታይ ምዃኑ ዘይፍለጥ መገሻታትን ከኣ ነዚ ዝምልከት እዩ።

ከምቲ ኩሉ ግዜ እንብሎ፡ ሎሚ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ውሽጣ ኮነ ምስ ከባቢ ዘላትሉ ሃለዋት ነቲ ኮነ ኢሉ ዘጽቀጠ ጉጅለ ገዲፍናሉ፡ ኣብ ናይ ተዓዛቢ ቦታ እንቕመጠሉ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ኣብዚ ዝኸይድ ዘሎ ምግማቱ ዘጸግም ናይ ብዙሓት ሰብ ፍሉይ ድሌት ምቁርቛስ ድምጽና ከነስምዕ ግድነት እዩ። ኣብዚ ኤርትራ ከመይ ክትዋሳእ ይግበኣ ዝብል ሰፊሕን ንናይዚ ዓውዲዚ ክኢላታት ዝግደፍን ኮይኑ፡ ጉዳያት ከባቢና ደም ብዘይፋስስ ፡ልዕልናን ቀያድነትን ሕጊ ብዘውሕስ ናይ ህዝብታት ረብሓን ቀጻሊ ሰላምን ብዘረጋግጽ ምሓዙ ዝብል ምላሽ ንኹልና ዘረዳድኣና ሓሳብ ከም ዝኸውን ፍሉጥ እዩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣዛራራብነቱ ክብ ለጠቕ ክብል ዝጸንሐን ዘሎን ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ኩነታት እውን ብከምዚ ዝተጠቕሰ ኣገባብዩ ክምዘን ዝግበኦ። እዚ ኣገባብ ከኣ እዩ ንሰዓራይን ተሰዓራይን ዘየጉልሕ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ረብሓን ቀጻሊ ሰላምን ዘውሕስ። ናይዚ ጉዳይዚ ምፍታሕን ዘይምፍታሕን ንክልቲኡ ወገናት ብማዕረ ዝጸሉ እምበር ሓደ እቲ ጉዳይ ፍታሕ ብምርካብ እቲ ካልእ ድማ እቲ ጉዳይ ብዘይምፍታሑ ዝርብሑ ኣይኮኑን። ሓደ ንረብሓ እቲ ካልእ ሰጊሩ ፍታሕ ከምጽእ ምፍታን እውን ናብ ቀጻሊ ርግኣት ዘብጽሕ ኣይኮነን።

ከባቢና ኣብ ምርግጋእን ውሽጣዊ ኤርትራዊ ኩነታትና ምጥጣሕን ሓደን ክልተን ምዃኖም ምስትብሃል ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ዝግበሮም እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ኣዝዩ ስለ ዝጸልዎ እዩ። ክልተ ዝገብሮም ከኣ እቲ ሓደ ስለ ዝተፈትሐ እቲ ካልእውን ከምርዱእ ይፍታሕ ማለት ስለ ዘይኮነ። ንኣብነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት ምስ ዝፍታሕ ብኡ ንብኡ ኣብ ኤርትራ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ኮታ ልዕልና ሕግን ህዝብን ንምርግጋጽ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ የብቅዕ ማለት ኣይኮነን። ግን ናይቲ ሓደ ጉዳይ ምፍታሕ እቲ ሓደ ንክፍታሕ ኣየቀላጥፎን ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት በቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መንፈስ ኣብ ዝፍተሓሉ ግዜ ጉጅለ ህግደፍ ተሓቢእሉ ዘሎ መጋረጃ ተቐንጢጡ እቲ በዚ ተገልቢቡ ዘሎ ህዝብዊ ሕቶታት ዝያዳ ኣብ ኣደባባይ ከም ዝወጽእ ፍሉጥ እዩ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ እምበኣር ብደረጃ ሃገርና ኮነ፡ ብደረጃ ከባቢና እቲ እንምነዮ ለውጢ ክረጋገጽ፡ ናይ ካልኦት ኢድ ምጽባይ ዘይኮነ፡ ንሕና እውን ክንድቲ ከነብርክቶ ዝግበኣና ከነበርክትን ድምጽና ከነስምዕን ዝግበኣና ሰብ ጉዳይ ምዃና ምስትውዓል ከድልየና’ዩ።