http://ascenteq.com/project/epdp

“…. መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ክረጋገጽ ኣብ ናይ 1993 ረፈረንዱም ዝወሰዶ መርገጺ፡ ብትግባረ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ከረጋግጾን፡ ብምስረታ ጽቡቕ ጉርብትናዊ ዝምድናን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ መንጎ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ክዛዝሞን ይጽውዕ።

መንግስቲ ህግደፍ፡ ምርግጋጽ ዲሞክራሲያውን ሰብኣውን መሰላት፡ ምስረታ ቅዋማዊ መንግስትን ግዝኣተ ሕግን፡ ማሕበራዊ ፍትሕን ርግኣትን ኣብ ኤርትራ ከይረጋገጽ፡ ንኣብያ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምልካት ዶብ ከም ረቛሒ ጌሩ ዝህቦ ምስምስ ይዅንን።” (እዚ ካብቲ ኣብ 2ይ ጉባአ ሰዲህኤ ንኣይሰላም ኣይውግእ ኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ዝወሰኖ ውሳነ ዝተወስደ’ዩ")

መራሒ ህግደፍ ኣብ 20 ሰነ 2018 መዓልቲ ሰማእታት ኣብ ዘስመዖ መደረ ካብ ዝጠቐሰን ብዙሓት ኣዛረብት ሓረጋት “ጸወታ ተወዲኡ (Game is over )” እትብል እያ። ንሱ ብዛዕባ ናይ መን ጸወታ ይሕጭጭ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። እቲ ቀንዲ ጸወታ ተወዲኡ (Game is over) ክበሃል ዝግበኦ ግና እቲ ንሱ በቲ “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ዳግማይ ኣይክትበርቕን እያ” ዝበሎ እሞ ደሓር መልሓሱ ዝሓየኸሉ ከይተማህረ ሎሚ ድማ እቲ “ዶብና ከይተሓንጸጸ ኣብ መኣዲ ዘተ ኣይንቐርብን ኢና” እንዳበለ ህዝቢ ከዕሽወሉ ዝጸንሐ ደሓር ከም ኣመሉ ዝጠንጠኖ ጸወታኡ እዩ።

ዝርዝር ናይቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ መንጎ ኢሳይያስን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝተፈረመ ሓድሽ ስምምዕ ክንዕዘብ እንከለና ዋላ’ኳ እታ ንውሳነ ኮሚሽን እትምልከት ሓሳብ ንፍርዲ ኣይርትዑና ጽግዕ ኢላ እንተተጠቕሰት እቲ ዝርዝር ብትሕዝቶኡ እቲ ኣቶ ኢሳይያስ ክሕሰሞ ዝጸነሓ ናይ ኢትዮጵያ በዓል 5 ነጥቢ ፖሊሲ እዩ። ኢሳይያስ “ዶብ ከይተመልከተ ኣይንዛተን ኢና” ንዝብል ናይ ካብ ክሳድ ንላዕሊ መኸተ “ብዘይቅድመ ኩነት ተቐቢልናዮ ኢና ኢሎምና እንድዮም” ብዝብል መህደሚ እንተደበሶ ምስልባጥ ናይ ቀደሙ ስለ ዝኾነ፡ እምብዛ ንህዝብና ሓድሽ ኣይመኾኖን። እቲ ዘገርም ነዚ ከም ሓቂ ወሲዶም ከመላኽዕዎ ዝፍትኑ ኤርትራዊ ወገናት ክትረክብ እንከለኻ እዩ።

ሰልፊ ድሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክብርታቱን ልኡላውነትን ተሓልዩ ኩለመዳያዊ ሰላማዊ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ክፍጠር ይድግፎ‘ዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክቃለሰሉ ከም ዝጸንሓ እቲ ኣብ መቕድም ናይዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ካብ መደብ ዕዮኡ ተቐንጭቡ ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ ብቑዕ መረዳእታ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሰዲህኤ እቲ ዝምስረት ዝምድና ቀጻልን ዘተኣማምንን ንክኸውን ኣብ ሃወኽሃወኽ ዘይኮነ ኣብ ድልዱል ባይታ ክስረት ኣብ ድሌት ህዝቢ ዘድሃበ ክኸውን ከም ዝግበኦ ይኣምን።

ኩልና ከምዘይንስሕቶ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ሰላማዊ ዘይኮነ ስርዓት ምስ ጐርባብቱ ዝምስርቶ ሰላም ዘተኣማምን ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ብመንጽርዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ዓዱ እንዳመቑሐን እንዳቐተለን፡ ቅርዑይ ምምሕዳር እንዳነፈገ፡ ፍትሒ እናኸለአ፡ ብዘይሕገመንግስቲ እንዳገዘአ፡ ሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰል ዜጋታቱ እንዳጋሃሰ ከመይ ዓይነት ዓርኪ ክኾኖ ይሓስብ ከም ዘሎ እንድዒ።

ሰዲህኤ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክውዳእ ዝደልየሉን ዝቃለሰሉን ምኽንያት፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ለውጢ ንክሃድም ተሓቢእሉ ዝጸንሐ በዓቲ ብምዃኑ እዩ። እቶም ንህግዲፍ ከመላኽዕሉ ዝጸንሑ ደጊም ዝብልዎ እንድዒ። ክሳብ ሕጂ ኣገዳስነት ለውጢ ኣብ ኤርትራ ከተምጸኣሎም እንከለኻ “ኣብ ደረጃ ኣይውግእ ኣይሰላም እንከለኻ ከይመይ ጌርካ እዚ ሕቶ’ዚ ይለዓል” ዝብል መመሳመሲ ምኽንያት እዮም ከቕርቡ ጸኒሖም። ድሕሪ ሕጂ’ውን ዝስናዕ መመሳመሲ ኣይሰኣንን ይኸውን። እንተኾነ ድሕሪ ሕጂ ዝመሃዝ መሕብኢ በዓቲ እምብዛ ከምዘየዕቅል ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ኢና ከኣ “ደጊም ናይ ምስምስ መጋረጃ ተቐሊዑ እዩ” እንብል።

ኣብ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ናይ ኣእላፍ ጀጋኑ መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ ቃልሲ፡ ምእንቲ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ልምዓት ፍትሒ፡ ልዕልና ህዝብን ፍትሕን …. ወዘተ ምስቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዝጸንሐ ጸገም ክደባለቕ የብሉን። ብዙሓት ነቲ ኣብ ኤርትራን ህዝባን ተዳዕኒኑ ዘሎ ከቢድ ጸገም ጋሊሆም ክርእዩ ዘይከኣሉ ወይ ርእዮም ከም ዘይረኣዩ ክኾኑ ዝደልዩ፡ ነዚ ምስ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ዘሎ መዓልብኡ ዘይፍለጥ ዝምድና ተተርኢሶም ኤርትራን ህዝባን ኩሉ ጸገሞም ከም ዝተገፈፈ ገይሮም ክወስድዎ ትዕዘብ ኢኻ። ግደ ሓቂ ግና ኤርትራዊ ዘቤታዊ ኣጀንዳን ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይጸላለዉ ደኣ እምበር ናይቲ ሓደ ፍታሕ ንናይቲ ካልእ ፍታሕ ኣይትከኦን እዩ።

ስለዚ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን፡ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝፍጠር ዘሎ ሰላም “ሓደ በለለይ” ኢሉ ዓቂቡ፡ ናብቲ ቀንዲ ዜቤታዊ ጉዳዩ ከድህብ ኣለዎም። ነቲ ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ ግቡእ ክብደቱ ሂቡ ከይተዛነየ “ደጊም ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና” ክብል ይግበኦ። ስርዓት ህግደፍ ነዚ ብኢትዮጵያ ዝቕረበ ሓሳብ ሰጥለበጥ ኢሉ ዝተቐበሎ ፈትዩ ዘይኮነስ፡ ካብቲ እምቢ እንተ ኢሉ ዝወርዶ መቕጻዕትን ተነጽሎን፡ ተቕቢልካ ዝመጽእ መዓት ምቕባል ይሓይሽ ብዝብል ናይ መጻብቦ መንፈስ እዩ። ጥዑይ ምምሕዳር መንግስቲ እንተዝነብር ግና ካብ ተጽዕኖ እቲ ጸሚዱ ዝሓርሶም ዘሎ ሓይሊ ወጻኢ፡ ተጽዕኖ ህዝቡ ክኸብዶን ከፍረሖን መተገበአ። ጉዳይ ህግደፍ ግና ብግልባጡ እዩ። ስለዚ እዚ ንርከበሉ ዘለና ህሞት፡ ህዝቢ ኤርትራ “ደጊም ናይ ምስምስ መጋረጃ ተቐሊዑ እዩ” ዝብል መኸትኡ ከተርንዕ ዝጥለበሉ ዘሎ ውሳኒ ወቕቲ እዩ።

15.07.2018

ኣብዚ ዘሎናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ውግእ ብዝኾነ ይኹን ምኽኒት ክባራዕ ዘይግበኦ እዩ። ይኹን እምበር ሰላም ዝጸልእ ሓይሊ ወትሩኣብ ውግእን ወረ ውግእን ምንባር እዩ ዝመርጽ። ዘለናዮ ግዜ ግን ናይ ሰላምን ሓቢርካን ተኸባቢርካን ምንባርን እዩ።ጉዳይ ኤርትራ፥ ካብ ግዜ ኣርበዓታት ኣትሒዙ ሕምስምስ ዝበለ ከምዝነበረ ብኡ መሰረት ድማ ሓያላን መንግስታት ዝወሰድዎ ኣገባብንኤርትራ ኣድምይዋ እምበር ኣየርበሓን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲውሽጣዊ ዝምድናኡ ዱልዱል ዝነበረሉ እዋን እቲ ንኤርትራ ናብኢትዮጵያን ናብ ሱዳንን ከመቓቕልዋ ዝወጠንዎ ኣይኮነሎምን። እንታይ ደኣ ብሓደ ኢድ ኮይኑ ሃገራውነቱ ተኸላኺሉ ካብ ምምቃልኣድሒንዋ እዩ። ይኹን እምበር ሓድነትህዝቢኤርትራ ንምልሕላሑ ዘይተፋሕሰ ገመድ ኣይነበረን። እስላምን ክርስትያንን ኢሎምክፈላልዩን ኣብ ነንሓድሕዱ ስምምዕ ስኢኑ ክቃተል ብዙሕ ተሰሪሑ እዩ። እተኾነ እዚ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ቦታ ኣይነበሮን ምኽንያቱ እቲህዝቢ ሓው ብምዃኑ ብቐሊሉ ዝጸዓድ ስለዘይኮነ ሓድነቱ ኣይፈረሰን።

ልክዕ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ድሌቱ እንታይ ምዃኑ ከይተሓተን በቲ ዝኸይድ ዝነበረ መናፍሓት ገለ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያብምጽጋዕ እዩ ድሕነት ዝርከብ ካብ ዝብል መንፈስ ሰዓብቲ ክረኽቡ ዝጉስጉስሉ ዝነበረ ንምጽንባር ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝድግፍ ሓይሊተወዲቡ። ዋላ ምስ ኢትዮጵያ ኣንድነት ምስ ተገብረ እውን እንተኾነ እቲ ህዝቢ ኣብ ነንሓድሕዱ ከምዚ ሎሚ ዝተፋነን ዘሎኣይተተፋነን። በንጻሩ እኳ ደኣ ደገፍትን ተቓወምትን ኣንድነት ኣሓዋት ብምዃኖም ኣብ ሃገራውነቶምሲ ኣይተፈላለዩን።ስርዓት ሃይለስላሴ ንኽሉ እቲኤርትራዊ ክብርታትን መለለይታትን ኣብ ምድምሳስ ገጹ ምስ ኣድሃበ፥ ብደውና ኢድና ኣይንህብን ብማለትብረታዊ ቃልሲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጀመረ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ተቓሊሱ ድማ ናይዛ ሃገር ልኡላውነት ኣውሒሱእዩ።እንተኾነ ግን እቲ ፖለቲካዊ ፍልልያትን ምስኡ እውን ናይ መን ዓብለለ ግርጭታትን ፈኸም እናበለ ክሳብ ኣብ ምፍንጫል ተበጽሐ። ህዝባዊ ግንባር ድማ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተመሓዝያ ንሓደ ክፋል ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓይሊ ካብ ሜዳ ኤርትራ ከም ዝወጽእ ገይራ።

ውግእ ኩሉ ግዜ መስሓቲ ስለዝኾነ ንስልጣንካ ክትብል ዋላ ምስ ሰይጣን ክትመሓዞ ትኽእል ኢኻ። ህዝባዊ ግንባር እምበኣር ከምኡ እያገይራ። ፍረ እቲ ውግእ እቲ ድማ መሰረት ናይቲ ከሎ ገና ዝዓኲኽ ዝነበረ ምልክነት እዩ ነይሩ። ብዝኾነ ውግእ ፈጺሙ ሰላም ኣየምጽእንእዩ። ሰላም ዘምጽእ እንተዝኸውን ነይሩ እዚ ኣብ ከባቢና ዝካየድ ዘሎ ውግኣት ሶርያ፥ የመን፥ ዒራቕ፥ ሊብያ ወዘተ ህያው ምስክር እዩ።

ኣብ ዓለምና ብውግእ ክንደይ ሰብ መዓልታዊ ይሃልቕ ኣሎ፥ ክንደይ ንብረትን ኣባይትን ይዓኑ ኣሎ ኣዲኡ ትቚጸሮ። ርሑቕ ከይከድና እዚኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ናይ ዓናትር ውግእ እንታይ መኽሰብ ተረኺብዎ።? ዝተረኽበ ክሳራ እምበር መኽሰብ የልቦን። እንከሎ ገና ኣብ መንጎ እቶም ክልተ መራሕቲ መለስን ኢሰይያስን ናይ ሰላም ስነሓሳብ ዘይኮነስ ናይ ውግእ ስነሓሳብ ስለዝነበሮም ኣነዶ በዚክዕብለል ብማለት ካብ ህልኽ ዝተላዕለ ኣብ ዘይተኣደነ ዕንወት ተበጺሑ። ውግእ እምበኣር ብዝኾነ ይኹን መለክዒ ናይ ክተንበርክኽምድላይን፥ መን ከማይን ዝብል ጸብለልትነትን ኣነነትን እተርእየሉ እዩ።

ብፍላይ ኣብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን ውግእ ዝበሃል ህጣሙ ክጠፍእ ዘለዎ እዩ። ምኽንያቱ ሎሚ ዓለም ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝነበሮብተክኖሎጂ ይኹን ብስልጣነን ትምህርትን ማዕቢሉ ስለዝኾነ ሰላም እምበር ውግእ ተመራጺ ኣይኮነን። ውግእ ኣብራሲ እምበር ኣፍራዪኣይኮነን። ከም ኣብነት እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መስቀል ኣደባባይ ዝተፈንጀረ ቦምብ ንሰላማዊ ሰልፊ ደው ከብሎ ኣይከኣለን፥ እንታይ ደኣሰላማዊ ሰልፊ መሊሱ ሓኒኑ።

ስለዚ ውግእ ንወዲሰብ ናብ ምዕቡል ኣተሓሳስባን፥ ንስልጣነን ከየድህብ ዝዓግት ጸድፊ እዩ። ሕጂ እውን እንተኾነ ነዚ መላኺ ሰርዓትኣስመራ በቲንሱዝደልዮ ውግእ ዘይኮነስ ብስላማዊ ኣገባብ ሕቚኡ ክንምስሶ ይከኣል እዩ። ምኽንያቱ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ኣገባብቃልሲ ንዕምሪ ምልኪ ኣሕጺሩ ስልጣን ዋንኡ ህዝቢ ምዃኑ ዘውሕስ ስለዝኾነ። ስለዚ ኩልና ደምበ ተቓውሞ ተሰማሚዕና ሓባራዊስራሓት እንተኣካይድና ህዝቢ ኣብ ጎንና ክኸውንን ስለ ኽእል እቲ ህዝባዊ ናዕቢ ክቀላቐል ይኽእል። ነዚ ከኣ ውግእ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ኢዱበዘይ ገለ ዋጋ ክረኽቦ ኩሉ ክዕጠቐሉ ዝኽእልን ሰላማዊ ኣገባብ እዩ። ሰላማዊ ኣገባብ ክበሃል እንከሎ ኢድካን እግራኻን ኣጣሚርካ ምጽባይዘይኮነስ ብርቱዕ ጻዕርን ንጡፍ ስራሓትን ይሓትት። ሓደ ካብኡ ሓድሕዳዊ ምስምማዕን ምትእምማንን ሓቢርካ ምስራሕን እዩ። እዚርኽክባት ድማ ዋላ ምስቶም ደገፍቲ ህግደፍ ከይተረፈ ክግበር ዘለዎ እዩ፥ ደቂ ሃገር ስለዝኾኑ። ምኽንያቱ ጽባሕ ንግሆ እታ ሃገር ናይኩልና ደገፍትን ተቓወምትን እያ ክትከውን እምበር ተቓዋሚ ዝንጸገላ ወይ ዝሕረመላ ሃገር ክትከውን ኣይኮነትን። ስለዚ ሕልናና ናይዕርቅን ሰላምን ሕያውነትን ምድንጋግጽን ክጥጥዕ ይግበኦ።