ብዕለት 02 ሓምለ 2016 ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያንን ጀርመናውያን ዝተሳተፍዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ጊስን ሃገረ ጀርመን ተኽይዱ። ዕላማ ናይቲ ሰልፊ ብቐዳምነት ነቲ ብጻዕቂ ተቓውሞ ካብ ፍራንክፈርቲ ተባሪሩ ኣብ ጊስን ንግዝይኡ ዝቕጽል ዘሎ ብህግዲፍ ዝዳሎ  ፈስቲቫል ኤርትራ  ቅኑዕ ከምዘይኮነ ንህዝቢ ንምግላጽን፡ ተሳታፊ ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ በዓላት ድማ ንነብሱ ኣገልጋሊ ሕሰምን ጭቆናን ንከይከውን ንምርኣይን ክኸውን ከሎ፡ ብኻልኣይ ሰላማዊ ሰልፊ ዝዓበየ መሳርሒ ኣብ ምቅልጣፍ ውድቀት ዲክታተርነት ኣብ ርእሲ ምዃኑ ካብቶም ንሕና ንሱ፡ ንሱ ንሕና ዝብሉ፡ ዝተፈልየ ራእይን ሓሳብን ዘለዎም ኣብ ቓልዕ ወጺኦም ብድፍረት ዝቃወም ዜጋታት ምህላዉ ንምርኣይን እዩ ነይሩ።

መብዛሕትኦም ተሳተፍቲ ናይቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ እቶም ኣብ ሃገሮም ክማሃሩን ሰላማዊ ናብራን ትሕዳርን ክፍትኑ ዝግባኦም ዝነበረ  መንእሰያት ኰይኖም፡ ንሕና ንሰላም ኢና! ፍትሒ ይንገስ፣ ምልኪ ይፍረስ! ፖለቲካዊ እሱራት ይፈትሑ! ውድቀት ንምልኪ፡ ገበነኛታት ናብ ሕጊ ይቕረቡ! ዝብሉን ከምኦም ዝኣመሰሉን ጭርሖታት ብኣርባዕተ ቋንቋታት እዮም ከቃልሑ ውዒሎም።

እቲ ካብ ፍራንክፎርት ዝሃደመ ፈስቲቫል ህግዲፍ ሎምውን መህደሚ ካልእ ቦታ ክሳብ ዝረክብ ወይ ክሳብ ተሳዒሩ ዝገድፎ፡ መላእ ቀጽሪ ኣደራሽ ብመጋረጃ ሸፊኑ፡ ዝኣቱን ዝወጻን ንከይልለን፣ ነቶም ፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዝጽውዑ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ብዓይኑ ንኸይርእን ከም ዘይሰብ ጋሪደሞ ውዒሎም።  እዚ ድማ፡ እቲ ተቓውሞ ዝባህል የለን እንዳተባህለ ዝግለጽ ዝነበረ ፍሕሶ ከገልግል ስለዘይካኣለ፡ ጸኒሑ'ውን ዝተፈላለየ ናይ ክፍኣት ኣስማት ዝለብስ ዝነበረ፣ ሎሚ ኩሉ ምስምሳት ህግዲፍ ስለዝተቓልዐን ክሰርሕ ከምዘይክእል ስለዝተፈልጠን፡  ብኣርኣያ ስላሴ ዝተፈጥረ ሰብስ ብዘይካ ንሓሶታት ህግዲፍ ንካልኦት ዜጋታት ንኸይርእን ድምጾም  ንኸይሰምዕን ከም ጥሪት ኣብ መዳጐና ከውዕልዎ ክትርኢ እንከለኻ፡  ከምዚ ኸ ኣሎ ድዩ ዘየብል ኣይኮነን።  

ሃገርና ኤርትራ ብሰንኪ ቅኑዕን ኣሳታፍን ዲሞክራሲያዊ ስርዓተ-ምሕደራ ዘይምህላው እንሆ ን 25 ዓመታት ዝኣክል ተሳቕያ ደቃ ድማ ራሕሪሖማ ይወጹ ኣለዉ። ህዝቢ ኤርትራ፡ እስላማዩን ክርስትያኑን፡ መታሕቱ ይኹን ከበሳኡ፡ ኮታ ኩለን ብሄራት ሓቢረን እምቢ ንመግዛእቲ ብምባል ብሓባር  ሰሚረን መስዋእቲ ብምኽፋለን እዩ ናጽነቱ ተረጋጊጹ። ብሰንኪ እዚ እኩይ ስርዓት ግና ሎሚ ሓቢረን ከምዘይተቓለሳ ብዝተፈላለየ ኣስማት ይወዳደባ ኣለዋ።

ልክዕ እዩ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያውን ሰብኣውን መሰላት ናይ ክሉ ዜጋ ሕልው ዝኾነሉን፥ ንሃገራዊ ሓድነት ዝፈታተንን ንመጻኢ ጸገም ዝፈጥር ኣተሓሳስባታት ዝውገደሉን ደረጃ ኣይተበጽሐን። ዋላ እቲ ኣብ ደገ ኮይኑ እቃወም እየ፥ ፍትሕን ሰላምን ከንግስ እየ፥ ሓንቲ ሃገር ኤርትራ ክምስርት እየ ዝብል እውን ከይተረፈ፡ ካብ ናይቲ ስርዓት ኣተሓሕዛ ዝፍለ ኣይመስልን እዩ። እቲ ቀንዲ ጸገምና ቀጻልነት እቲ ስርዓት ምዃኑ እውን ዳርጋ ንስሕቶ ዘሎና ይመስል። ከመይሲ እቲ ከም ደንበ ተቓውሞ ሓደ ነቲ ሓደ ክዕብልል ወይ እውን ከንበርክኽ እምበር ብሓባር ኰይንካ ኣንጻር እዚ መላኺ ስርዓት ናይ ኣሰላልፋ ቅጥዒ ዝሓዝና ኣይንመስልን። ምስክሩ እውን እቲ ሒዝናዮ ዘሎና ኣወዳድባ ወይ ፖለቲካዊ መስመር ንሃገራዊ ሓድነትና ዘደልድልን ዘተኣማምንን ዘይኮነስ፥ እቲ ስልጣን ካልእ ጨቢጥዎ እንከሎ ንሓድሕድና ወሃብትን ከላእትን መሲልና ንቐርብ ኣሎና።

ካልእ ከኣ “ንዝምድና ህዝብን ፖለቲካዊ ሰልፍታቱን ኣብ ዝምልከት ከም ቀንዲ ክልተ ተገራጨውቲ እምበር ተመላላእትን ተመሓዝውትን ኣይኮናን።” ዝብል እቲ ግርጭት በቲ ሓደ ወገን ምስቲ ስርዓትን በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ሓድሕድና ከም ዝኸውን ገይርዎ ኣሎ። ኩሉ ተቓውሞ ዘስምዕ ዜጋ፡ ዝቃወም፥ ዝጉስጉስ፥ ኣብ ማሕበረ ኮማት ይኹን ህዝባዊ ማሕበራት ዝዋሳእ፥ ኣባላት ሰልፊ፡ ኩሎም ደረኽቲ ሓይሊ ንዲሞክራሲያዊ መስርሕ ምዃኖም ንዝንግዕ እሞ እቲ ዝምድና ምስ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ከም ጨቋንን ተጨቋንን ኣገባብ ይሕዝ። እዚ ከኣ እቲ ዝካየድ መስርሕ ዲሞክራሲ ተሓታትነትን ምቁጽጽርን ብተግባር ውጽኢት ንከይህልዎ ብምትፍናን ነዚ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ግዜ ብኸንቱ ይባኽንን እቲ መስርሕ ይቚምስልን። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ድሕርን ቅድምን ምውጋድ እዚ ስርዓት ክፍታሕ ዝግበኦ ፍልልያት ይተሓዋወስ እሞ ኣብ ሸንኮለል ንኣቱ። ንኣብነት ሕቶ፥ መሬት፥ ሃይማኖት፥ ባህልን ልምድን፥ ስልጣን፥ ኩሉ ውልቃውን ማሕበራውን ተንከፍ ምስ ምምስራት ዲሞክራሲያዊ ትካላትን ሃገራዊ ቅዋምን ዝተኣስሳሰር ዘበለ፥ ሎሚ ኣብ ደገ ኰይና ብዝተፈላለየ መልክዕ ኣወዳድባ ተወዲብና እነምጽኦ ፍታሕ ጽባሕ ምስቲ ኣብ ባይታ ዝጸንሓና ኩነት ክራጸም ይኽእል እዩ።

ነዚ ምስቲ ምምስራት ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን ሃገራዊ ቅዋምን ዝተኣሳሰር ኣብ ደገ ኰይና ክንፈትሖ ህርድግ ምባል ስለዘይኮነ፡ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና ተራኺብና ክሳብ እንርእዮ ተወንዚፉ ክጸንሕ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ሎሚ ደንበ ተቓውሞ ክፍጽሞን ክሰርሓሉን ዘለዎ ጉዳይ፡  ነቲ ኣምር ዲሞክራሲ ከመይ ገይሩ ኣብ ውሽጡ የተግብሮ፡ ይሰርሓሉን ይጉስጉሰሉን እዩ ክኸውን ዝግባእ። እዚ ማለት ህላዌ ፖለቲካዊ ውድባት ከም ቀንዲ መሳርሒን ዓንዲ ዲሞክርስን ምዃኑ ብምእማን እቲ ዝተረፈ ማሕበራዊ፡ ንቓባዊ ... ወዘተ ውዳበታት ምስተን ሰልፍታት ተጽዕኖ ፈጣርነቱ ዓቂቡ ምስተን ውድባት ዝምድና ክገብሩ ይግባእ።

እወ! መሰል ናይ ምውዳብ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ናጻ’ኳ እንተኾነ ነቲ እንደልዮ ለውጢ ብዘፍኲስ ኣገባብ ውደባ ግና ቅኑዕ ኣይኮነን። እንታይ እዩ ድሌትና መዚንናን ገምጊምናን ሓባራዊ ዝኾነ ርድኢት ክህልወና ቅድሚ ኩሉ ተደላይነት ኣለዎ። ኩልና ንለውጢ ንቃለስ ካብ ሃሎና፥ እቲ እንደልዮ ለውጢ ብበበይኑ ዘይቃዶ መንገዲ ክኸውን የብሉን። እቲ እንደልዮ ለውጢ እዚ ስርዓት ከልግስን ኣብ ክንድኡ ዲሞክራሲያዊ ዝኾነ ስርዓት ምትካልን፥ ንዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ዘመቻችእ ስልጠናን ፍልጠትን ክንቀስም ተደላይነት ካብ ሃለዎ ብውደባ ንፈላለ እምበር ክንገራጮን  ክንረሓሓቕን ኣይግባእን። ኩሉ እንገብሮ ምንቅስቓሳት እምበኣር ንናይ ኤርትራ ዲማክራሲያውነት ዓይነታዊ ዝገብሮ ክኸውንን፥ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘንግስን  ንተሓታትነት ዘብቅዕን ህዝባዊ ተሳትፎ ዝረጋገጸሉ ባይታ ምጥጣሕ እዩ ቃልስና ከኽውን ዘለዎ።  ኣብዚ መስርሕ ዝፍጠር ምስሕሓብን ፍልልይን ከኣ መናቘቲ ዘይኮነስ መበላልሒ  እዩ ክኸውን ዝግበኦ። ሰኣን ዓቕምናን ፖለቲካዊ ብስለትናን  ኣረኣእያና ኣብ ዝምድና ህዝብን ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ዝተዳኸመ ብምዃኑ ኣብ ምንታይን እንታይን የገራጭወናን ፍታሕከ እንታይ እዩ ንዝብል ተቐዳዲምና ኣብ ምጽልላምን ምክፍፋእን ዘእትወና ዘሎ ንሱ እቲ ስንኲፍ ተረድኦ ኣብ ዝምድና ማሕበራትን ፖለቲካዊ ስለፍታትን እዩ።

ፍትሕን ዲሞክራስን ንምንጋስን ድኽነት ንምውጋድን ድልዱል ቊጠባዊ ህይወት ክህልዎ ብዝኽእለሉ ኣገባብ ክንቅይሶ የድሊ። ኣብዚ ሕጂ ዘሎናዮ እዋን በዚ እንኸዶ ዘለና ጉዕዞ ውድድራዊ እምበር ንሰረታትን ዓንድታትን ዲሞክራሲ ናይ ምትካል ጻዕርን ኣፍልጦን ዝሕቱል ከም ዘሎ ተገንዚብና፡ ኣብ ባዕላዊ ምርኮሳ ተኣማሚንና ለውጢ ካብ ነፍስና ጀሚርና  ከነምጽእ ክንቃለስ የድሊ። ዲምክራሲ በቶም ግዱሳት ጉጅለን (Interest group) ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ዝፍጠር ጥዑይን ስነፍልጠታዊ ሓዘልን ዝምድና ምስ ዝህሉ እዩ።

ስለዚ ነዚ እንኸዶ ዘሎና ጉዕዞ ብናይ መንእሰያት ወይ እውን ዓበይቲ፥ ህዝባዊ ምንቅስቓስ፡ ማሕበራት ወይ ከኣ ናይ ሰልፍታት ተባሂሉ ዝፍለ ቃልሲ ዘይኮነስ ኩሉ ሃብታም ተመኩሮ ዘለዎ ነባርን ሓዲሽን ተወሃሂዱ፥ ኣብ ማሕበራትን ሰልፍታትን  ሓደ ነቲ ሓደ ብዘይነጽግ  ፖለቲካዊ ኣገባብ እንተዘይተኸቲልና ተኽእሎ ምስፋን ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ክጭወን ቀጻልነት ክስእንን ይኽእል እዩ።

ድራር መንታይ

 ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

ደለይቲ ለውጢ፡ ፍትሕን ደሞክራስን ብዝተፈላለዩ መልከዓት ክውደቡ ንቡር እዩ። ምውዳብ ኣገዳሲ ዝኾነሉ  ምኽንያት ዘይተወደበ  ሓይሊ ናይ መሰረታዊ ለውጢ ዓቕሚ ክኸውን ስለ ዘይክእል’ዩ። ኣብዚ ክንጸሩ ካብ ዝግበኦም መሰረታዊ ጉዳያት ዝኾነ ውዳበ፡ ማሕበር ይኹን ፖለቲካዊ ትካል ንህዝቢ ክትክእ ዘይክእል ምዃኑ እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናይ ህዝብን ናይቲ ካብ ህዝቢ ዝወጽእ ውዳበታትን ምምግጋብ ህያው ምዃኑ ብዘይምዝንጋዕ እዩ።

ውዳበታት ካብ ዝቖምሉ መሰረታዊ ነጥብታት ሓደ ናይ ህዝቢ ባህጊ፡ ድሌትን ትጽቢትን ኣብ ግምት ምእታው እዩ። ምኽንያቱ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ብመሰረቱ ናይ ህዝቢ መሳርሒ ስለዝኾና። ውዳበታት ነዚ ከማልኡ እንከለዉ ጥራይ እዮም ክስስኑ ዝኽእሉ። ካብ ድሌት ህዝቢ ዘይነቅል ወይ ድማ ንገዛእ ርእሱ ባዕሉ ውክልና ወሲዱ፡ ኣብ ቦታ ህዝቢ ከቐምጥ ዝሕልን ውዳበ ግና ናይ ለውጢ ሓይሊ ክኸውንስ ይትረፍ ክህልው እውን ንጋዳ እዩ። ሰደህኤ ነዚ ብግቡእ ስለ ዝርዳእ ኣብቲ ዝምረሓሉ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ሓላፍነት ሲዲህኤ ብመጀምርያ ንሃገረ ኤርትራን ህዝባን እሙን ምዃን እዩ።”  ብዝብል ኣስፊርዎ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ እሙን ምዃን ብጭረሖታት ዘይኮነስ ብግብሪ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ መንጎ ህዝብን ፖለቲካዊ ውዳበታትን ማሕበራትን ዝፍጠር ዝምድና ንክድልድል ሓላፍነት ናይተን ውድባት ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ምእንቲ ድሌቱ ውዳበታትን ማሕበራትን ዝፍጠራሉ ህዝቢ እውን ሓላፍነት ኣለዎ። ኣየናይ ውዳበ እዩ ብግቡእ ንባህጉ፡ ክብሩ፡ ልኡላውነቱን ትጽቢቱን ዝተሰለፈ ከነጽር ናይ ግድን እዩ።  ምንጻር ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጐኒ እቲ ዝሓረዮ ሰልፊ፡ ውድብ ወይ ማሕበር ኮይኑ ከሕይሎን ክሕብሕቦን ናይ ግድን እዩ። ነቲ ኣንጻር ድሌታቱ ዝኸይድ ውዳበ ድማ ብኽንድኡ ደረጃ ክገንሖን ኣብቲ ቅኑዕ መንገዲ ክመጽእ ተጽዕኖ ከንብረሉን ሓላፍነት ህዝቢ’ዩ።

ኣብ ከምዚ ንሕና ንነብረሉ ዘለና ፖለቲካዊ መስርሕ ኣብ መንጎ ውድባት ካብ በበይኑ ኩርነዓት ዝነቅል ፍልልይ ክህሉ ባህርያዊ እዩ። ዘመሳስለን ክህሉ’ውን ከምኡ። ዕዉት ፖለቲካዊ ትካላት ኮይና ክንበቅዕ ከኣ ክፍታሕ ዝግበኦ ፍልልይ እንዳፈታሕና፡ ክፍታሕ ንዘይከኣለ ድማ ግዜ ንምሃብ እንዳመሓድርና፡ ኣብቲ ዘሰማመዓና ነጥብታት ከነድምዕ ምኽኣልን ዘይምኽልን ቀንዲ ናይ ብቕዓትና መምዘኒ እዩ። ነዚ ክንበቅዕ፡ ምጽውዋር ቀንዲ መሳርሒና እዩ። ናይ ኣረኣእያ ፍልልያት ካብ እምነት፡ ብሄር፡ ተመኩሮን ከባብን፡ ኮታ ብሓፈሻ ካብ በበይኑ ፖለቲካዊ እምነት ክመጽእ ይኽእል። እዚ ፍልልይ ምስ ብዙሕነት ናይቲ ምእንታኻ እንብሎ  ህዝቢ ዝምድና ስለ ዝህልዎ ኢና ኣብ ኣተሓሕዛኡ እንግደስን እንጥንቀቕን። ሰደህኤ ነዚ ኩሉ ኣመሓዲርካ ብሓብር ምስራሕ ዘይስገር ምዃኑ ስለ ዝኣምን እዩ “ቀንዲ መትከል ቀጻልነቱን ዓወቱን፡ ነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ተበታቲኖም፡ ፍትሒ ዘናድዩ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ጸጋታቶምን ዓቕምታቶምን ዝጥርንፍ ድልዱል፡ ሃገራውን ዲሞክራስያውን ሓይሊ ምህናጽ ኰይኑ፣ በዚ ኣቢልካ ንሃገር ዘብርስ ዘሎ ስርዓትን ከምኡ ዝኣመሰለ ኣታሓሳስባን ካብ ስሩ ንምብንቋስ፡”  ዝብል ሓሳብ ኣብ’ቲ መሰረታዊ ሰነዱ ኣስፊሩ ዘሎ። እዚ ቀሊል ዝመስል  ፍልልያታካ ዓቂብካ ብሓባር ናይ ምስራሕ ክእለት ግዜ፡ ትዕግስትን ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ተወፋይነትን ዝሓትት መሰረታዊ ዕማም እዩ። ብህዱእ ናይ እንካን ሃባን መስርሕን ትርግታ ልቢ ህዝቢ ብምስትብሃል ከኣ እዩ ዝረጋገጽ።

ተደጋጊሙ ከም ዝግለጽ ብዙሕነትና መልክዕናን ናይ ሓያልነትና ምንጭን እዩ። እዚ ግብራዊ ዝኸውን ግና ኣቲ ሓደ ነቲ ካልእ ግቡእ ኣፍልጦ ክህቦ እንከሎ እምበር ክነጻጸግ እንከሎ ኣይኮነን። ከምቲ ሰልፍና “ሰዲህኤ፡ ንብዙሕነትን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ ዝሓቁፍን ኣለልዩ ዝቃለስን ሰልፊ እዩ።” ኢሉ ዝኣምኖ። ነዚ ሓሳብ ከም እምነት ኣብ ሰነዳት ምስፋር ጥራይ ዘይኮነ፡ ሰደህኤ ዝምድና ሰልፍታትን ህዝብን ምእንቲ ጎሊሁ ክረአ  ኣብ ዓመታዊ ፈስቲቫላቱን መሰል ኣጋጣምታት’ውን ንምንጽብራቑ ዝግበሮ ጻዕሪ ቀጻሊ እዩ።

ናይ ኩሉ ጻዕርናን ቃልስናን መዛዘሚ ንምልኪ ጉጅለ ህግደፍ ኣወጊድካ ኣብ ክንዳኡ ናጽነትን ፍትሕን ዘንግስ ኣተኣማማኒ ባይታ ንምምድማድ እዩ። ከምቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰደህኤ፡ “ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ከም ኣካል ሃገራውን ዲሞክራስያውን ፖለቲካዊ ሓይልታት ደምበ ደለይቲ ፍትሒ፡ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሊፉ፡ ንምልክን ሰረታቱን ካብስሩ ኣልጊሱ፡ ኣብ ቦታኡ፡ ንኹሉ ናጽነታት ህዝቢ ኤርትራ ዘውሓሰ፡ ንኤርትራዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ዝከላኸል፡ ስሙርን ብልጹግን ቅዋማውን ሃገረ ኤርትራ ክሃንጽ ዝቃለስ ሰልፊ እዩ።” ኢልዎ ዘሎ።

ከምቲ ኩልና ዘይንስሕቶ እዚ መስርሕ ጉዕዞ ናብ ምትካል ዘተኣማምን ደሞክራሲ፡ ናይ ብዙሓት እምበር ናይ ውሱናት ኣይኮነን። እዚ ብግብሪ ክሰርሕ ከኣ ናይቶም ተዋሳእቲ፡ ምትሕግጋዝን ምምልላእን ክህልው ናይ ግድን እዩ። ዋላ ኣብቲ ሓድሽ ዘይኮነ ኣጀንዳ ንስኻ ጀማሪ መሲልካ ናይ ምቕራብ ኒሕ ግና ኣብ ፍረ ዘብጽሕ ኣይኮነን።

ኣብቲ ብ1 ሓምለ 2016 ዘካየዶ ኣኼባ፡ እቲ 47 ዝኣባላቱ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት፡ ነቲ ንኤርትራ ዝምልከት ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐረበ ጸብጻብን ውሳነ ሓሳብን ንኣድላይን ተመታጣኒ ስጉምቲ ኣንጻር ገበን ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣመሓላሊፍዎ። እቲ ስጉምቲ ነቶም ካብ 1991 ጀሚሮም ኣንጻር ሰብኣዊ መሰል ክፍጸም ብዝጸንሓ ገበን ዝሕተቱ ሰብ መዚ ኤርትራ ዝምልከት እዩ። ብዘይካዚ ናይታ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ክትከታተል ዝጸንሐት ኣካል ዕድመ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ።

እቲ ውሳነ ነቲ ኣብቲ ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ሰብእዊ መሰል ኤርትራ ዝተጠቕሰ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን፡ ስልታዊ፡ ጃምላውን ሰፊሕን ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰል ብትሪ ኮኒኑ።

እዚ ብልኡኽ ሶማልያን ካልኦት 11 ልኡኻትን ተነዲፉ ዝቐረበ ንድፊ ውሳነ ብዘይ ምድማጽ እዩ ሓሊፉ። ኣብቲ መስርሕ ናይ ሓሙሽተ ሃገራት ልኡኻት ኣብቲ “እቲ ውሳነ ንቤት ምኽሪ ጸጥታ ወሲኽካ፡ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክቐርብ” ዝብል ዓንቀጽ ዘለዎም ዕቃበ ኣመዝጊቦም። እቶም ነዚ ዕቃበ ዘመዝገቡ ልኡኻት ናይ ቦልቪያ፡ ቺና፡ ኩባ፡ ኢኳዶርን ሩስያን እዮም።

ልኡኽ ኔዘርላንድስ (ሆላንድ) ንሕብረት ኤውሮጳ ወኪሉ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ነቶም ነቲ ንድፊ ውሳነ ዘቕረቡ፡ ነቲ ንካለኦት ልኡኻት ንምርዳእ ዝገብርዎ ጻዕርን ልኡኽ ኤርትራ ነቲ ሒዝዎ ዝነበረ ንድፊ ንክገድፎን ንዝገበርዎ ኣበርክቶን ንኢዱ። እዚ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ቃል፡ ልኡኻት ኣፍሪቃ ነቲ ውሳነ ዝያዳ ኣብ ምትራሩ ሓገዝቲ ከም ዘይነበሩ ኣይሓብአን። መራሒ ልኡኽ ኤርትራ የማነ ገብረኣብ፡ ነቲ ውሳነ ዘይፍትሓዊ ብዝብል ብትሪ ኮኒንዎ።