ለተከበሩ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ

የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስተር

ኣዲስ ኣበባ

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር  

እኛ ስማችን ከታች የተጠቀሰው፡ የኤርትራ የፖለቲካ ድርጅቶች እና፡ ሌሎች በኤርትራና በውጭ ኣገር የምንገጅ ፍትህ ፈላጊና ለፍትህ የምንታገል ኤርትራዊ እንቅስቃሴዎች፡ መስከረም 29/ 2012 ኣዲስ ኣበባ ላይ ብኣንድነት ፓርክ የምርቃ ስነ-ስርዓት ላይ ባሰሙት ንግግር ያለንን ተቃውሞ በግልጽ እንገልጻለን።

ሰባት የኣፍሪቃ ኣገራት መሪዎችና፡ የተላለዩ ዓለም ኣቀፍ ተቋሞች ወኪሎች በተገኙበት፡ ኤርትራን እንደሚወክሉ ስያውጁ እጅጉን ደንግጠናል። በተካሄደው የሰላሳ ዓመታት መራርና ከባድ ዋጋ በተከፈለበት ትግል ለኣላዊነትዋ ያረጋገጠችው ኤርትራ፡ በስነ ስርዓቱ በኣሁኑ ግዜ ኣዲስ ኣበባ ካሉት ሁለት የኤርትራ ኣንበሳድሮች በኣንዳቸው መወከል ነበረባት።

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር

ባሰሙት ንግግር፡ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅ እንደወከልዎት በግልጽ ጠቅሰዋል። በመቀጠልም በኤርትራና በኢትዮጵያ መሃከል ያለው ግኑኝነት፡ በመወካከል ደረጃ መድረሱን በመጥቀስ በዚ ጉዳይ ላይ ለኢትዮጵያ ህዝብ ደስታዎን ገልጸዋል።

የኤርትራ ህዝብ ወድ ዋጋ የከፈለለት ነጻነቱን እጅጉን ያከብራል። እንዲሁም በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የሚመሰረት የኤርትራና የኢትጵያ ግኑኝነት ይደግፋል። እኛ የኤርትራ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችና፡ ፍትህ ፈላጊ እንቅስቃሴዎች፡ መጭው የኤርትራ ዕድል ብህዝብዋ እንጂ፡ በኣንባገነኑ የኣስመራው ስርዓት እንደማይወሰን እናምናለን። ከዚህ ኣንጻር ወደሁዋ የማይመለሰውን የኤርትራ ነጻነት እንጠብቃለን። ቀስበቀስ ነጻነታችን እየቦረቦረ ማህበራዊ እሴቶቻችንን እያፈረሰ ያለው ኣንባገነናዊ ስርዓትን እናወግዛለን። በዚህ ኣጋጣሚ ህዝባችን በላዩ እና በለኣላዊነቱ ላይ እየተፈጸመ ባለውን ክህደት ትዕግስቱ ኣየተሟጠጠ መሆኑን እንገልጻለን።

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር

ዓለማችን ኤርትራ ላይ እየታየ ያለው ፖለቲካዊ፡ ማህበራዊ፡ ኤኮኖሚያዊ እና ሰብኣዊ መብት ሁኔታ በሚመለከት ተገቢውን ግንዛቤ ኣላት። በኣሁኑ ግዜ ኤርትራ፡ በህገ-መንግስት ኣትመራም፡ የተመረጠ ኣመራርና መሪ የላትም፡ የሕግ የበላይነትና የሚድያ ነጻነት የላትም፡ በኣጠቃላይ ብኣሁኑ ግዜ በኤርትራ መደበኛ የሚባል ህይወት የለም።

ኣሁን እየታየ ያለው የኤርትራ ህዝብ ወካዩ የመወሰን መብቱ መግፈፍ፡ ለረዥም ግዜ የሚዘልቅ ኣይደለም። እስከዛ ማነኛውም ኤርትራዊ ያልሆነ ወገን በኤርትራ ጉዳይ ላይ የመናገር መብትም ሞራልም የለውም።

ኣሁን ያለው የህዝባችን ኣሰቃቂ ህይወት ለመቀየር እያደረግነው ያለነው ትግል፡ ነገ ታሪክ እንደሚሆን እርግጠኞች ነን። ብህዝባችን ምኞትና ፍላጐት ላይ የተመሰረተ ሰላም እንደሚመጣም ኣንጠራጠርም። ዛሬ ከኤርትራ ህዝብ ጋር መወገን፡ ለወደፊቱ በኤርትራን በኢትዮጵያ መሃከል ወደ ሚመሰረተው ኣስተማማኝ ግኑኝነት የሚወስድ ትክክለኛ መንገድ ነው። በኣከባብያችን ኣስተማማኝ ሰላም እንዲረጋገጥ የሚፈልጉ ወገኖች ከጨቋኞችና ኣፍራሾት ጋር መዛመድ የለባቸውም እንላለን።

ኣገራችን ኣስቸጋሪ ሁኔታ ባለችበት በኣሁኑ ግዜ፡ የኢትዮጵያ መንግስት በሺዎች ለሚቆጠሩ ኤርትራውያን መጠለያ በመስጠቱና ሌሎች ድጋፎች በማድረጉ በድጋሚ እናመሰግነዋለን። የሰላም የኖቤል ሽልማት ኣሸናፊ በሆኑበት ኣጋጣሚ፡ በኤርትራ ላይ ባለዎት ኣመለካከት ጥንቃቄ የተሞላው ማስተካከያ እንድያደርጉ፡ ከኤርትራ ህዝብ ጋር ያለዎት ግኑኝነት እንዲያጐለብቱና በኣከባብያችን በሃገሮች መሃከል ተቋማዊና ቀጣይ ሰላም ለማረጋገጥ እንዲሰሩ ጥርያችን እናቀርባለን።

ኣክባሪዎ

የኤርትራ ኣገራዊ ሸንጎ ለዲሞክራስያዊ ለውጥ (ኤኣዲለ)

የኤርትራ ዲሞክራስያዊ ህዝባዊ ፓርቲ (ኤዲህፓ)

የኤርትራውያን ኣንድነት ለፍትህ (ኤኣፍ)

የሰሜን ኣሜሪካ የይበቃል (ይኣክል) ሸንጎ

ጥቅምት 4/ 2012 ( 15/10/2019)

ናብ ክቡር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ

ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ

ኣዲስ ኣበባ

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር፤          

ንሕና እዞም ኣብ ታሕቲ ከቲምና ዘለና  ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ውድባትን፡ ካልኦት ኣብ ወጻእን ኣብ ውሽጢ ሃገርን እንርከብ ፍትሒ እንብህግን ምእንታኡ እንቃለሰን፡ ብዛዕባቲ ብ10 ጥቅምቲ 2019 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ምምራቕ መናፈሻ ሓድነት ዘስማዕኩምዎ መደረ ዘለና ንጹር ተቓውሞ ነቕርብ።

ኣብ ቅድሚ መራሕቲ ሸውዓተ ሃገራት ኣፍሪቃን ወከልቲ ዝተፈላለዩ ዓለም ለኻዊ ትካላትን፡ ንኤርትራ ከም እትውክሉ ምስ ኣወጅኩም ኣዚና ሰንቢድና። እዛ ኣብ ናይ ሰላሳ ዓመታት መሪር ቃልሲ  ክቡር ዋጋ ተኸፊሉላ ልኡላውነታ ዘረጋገጸት ሃገርና ኤርትራ፡  ከምቲ ንቡር ብሓደ ካብቶም ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተመዲቦም ዘለዉ ክልተ ኣምበሳድራት ኤርትራ ክትውከል ይግበኣ ነይሩ።

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር

ኣብቲ ዘቕረብኩምዎ መደረ፡ ብወግዒ ንስኹም ንኤርትራ ክትውክሉ ብፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከም ዝተመዘዝኩም ገሊጽኩም። ኣተሓሒዝኩም ከኣ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ናይ ምውኽኻል ደረጃ ከም ዝበጸሐ  ሓቢርኩም። በዚ መሰረት ከኣ እቲ ዝምድና ኣብ ከምዚ ዝጠቐስኩምዎ ደረጃ ብምብጽሑ  ዝተሰመዓኩም ሓጐስ ንህዝቢ ኢትዮጵያ  ገሊጽኩም።

ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ክቡር  ዋጋ ዝኸፈለሉ ናጽነቱ ኣዝዩ ዓብይ ክብሪ ኣለዎ፡ ከምኡ እውን ነቲ ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝምስረት ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ይድግፍ። ንሕና ኤርትራውያን ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ደለይቲ ፍትሕን መጻኢ ዕድል ኤርትራ ብህዝባ እምበር ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣስመራ ከምዘይውሰን ንኣምን። ብመንጽር’ዚ ንሕና ነቲ ንድሕሪት ዘይምለስ ናጽነትና ኣትሪርና ንከላኸል። ምስዚ ብዝተተሓሕዘ ነቲ ነጻነት ሃገርና በብቕሩብ ዝብሕጉግ ዘሎን ማሕበራዊ ኣቃውማና ከዕኑ ዝፍትን ዘሎን ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ንቃወምን ንኹንን። በዚ ኣጋጣሚ ህዝብና ብመንጽርቲ ኣብ ልዕሊኡን ልኡላውነት ሃገሩን ዝፍጸም ዘሎ ጥልመት ትዕግስቱ ይውዳእ ከምዘሎ ንሕብር።

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር

ዓለምና ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣሻቓሊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባውን ሰብኣዊ መሰልን ኩነታት ኣፍልጦ ኣለዋ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራ ብሕገ-መንግስቲ ዘይትመሓደር፡ ህዝባዊ ምርጫን ዝተመርጸ ፕረሲደንትን ዘየብላ፡ ልዕልና ሕግን ነጻ ፕረስን ዘየብላ፡  ሃገር ኰይና ኣላ። ኮታ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ንቡር ህይወት የለን። ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ኣብዚ እዋንዚ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን እንተላይ ኣላይ ዘየብሎም ህጻናት ካብ ኤርትራ በብመዓልቱ ይፈልሱ ከም ዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እዮም።

እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ፡ ንህዝብና ልኡላዊ  ወካሊኡ መንግስቲ ናይ ምውሳን መሰል  ምግሃስ ንነዊሕ ግዜ ዝቕጽል ኣይኮነን። ክሳብ ሽዑ ዝኾነ ዘይኤርትራዊ ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን፡ ብስም ህዝቢ ኤርትራ ናይ ምዝራብ መሰልን ሞራልን የብሉን።

እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ኣሰቃቒ ህይወት ህዝብና ንምቕያር እንገብሮ ዘለና ቃልሲ ጽባሕ ታሪኽ ከም ዝኸውን ርግጸኛታት ኢና። ድሌትን ባህግን ህዝብና ዝመሰረቱ ሰላም ክረጋገጽ እዩ። ሎሚ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምውጋን፡ ናብቲ ጽቡቕ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ቅኑዕ መንገዲ እዩ። እቶም ኣብ ዞባና ሰላም ክረጋገጽ ዝደልዩ ምስ  ጨቆንትን ኣዕነውትን ክዛመዱ ኣይግበኦምን።

ኣብዚ ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኰነታት ዘላትሉ ግዜ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሻሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብምዕቋቡን ኣድላይ ሓገዛት ብምግባሩን እንደገና ነመስግኖ። ኣብዚ ሽልማት ኖበል ዝሰዓርኩምሉ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘለኩም ኣረኣእያ ጥንቁቕ ዳግመ-ርኢቶ ክትገብሩን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለኩም ምሕዝነት ከተዛይዱን ኣብዚ ዞባና ትካላውን ቀጻልን ሰላም ኣብ መንጎ ሃገራት ከተውሕሱን  ንጽውዕ።

ኣኽበርትኹም

ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)

ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ኤሓፍ)

ባይቶ ይኣክል ሰሜን ኣሜሪካ

15 ጥቅምቲ 2019

ካብ ሃገሩ ተሰዲዱ ከርተት ክብል ዝመርጽ ሰብ የለን። ሃገር መንነትካ ዝግለጸላ፡ ታሪኽካ ዝንገረላ፡ ከቢርካ ከቢድካ እትነብረላ፡ ዜርካ ዜርካ፡ ውዒልካ ሓዲርካ እትምለሳ ዓባይ ገዛ ኢያ። እዚ ኮይኑ ግን፡ ነዚኣ ምዓስ ከምትምለሳ ከይፈለጥካ ተገዲድካ፡ ጠንጢንካያ ክትወጽእ እንተኾንካ ዓቢ ወደቓ እዩ። እምበር ብሃገር ተላኢኽካ፡ ካብ ሃገር ወጺእካ፡ ንሃገርካ ፍልጠትን ሃብትን ሸሚትካ እትምለሰሉ ሓያለ ዕድላት ውን ኣሎ እኮ ኢዩ።

መን'ሞ ንሃገሩ ዘየፍቅር ህዝቢ ደኣ ክህሉ ኮይኑ'ምበር፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣፍቃሪ ሃገሩ ኢዩ። ክንድቲ ሃገሩ ንምርካብ ዝኸፈሎ ዋጋ መስዋእቲ ኢዩ፡ ኣብ ሃገሩ ዘለዎ ፍቕሪ እንተበልና፡ ዋጋ መስዋእቱ መቑጸሪ ስለዘይብሉ፡ ኣብ ሃገሩ ዘለዎ ፍቕሪ ውን መቑጸርን መዐቀንን ዘይብሉ እምብዛ ብዙሕ ኢዩ።

ፍቕሪ ሃገር ግን ከም ኣተሓሕዝኡ ኢዩ። ኩስኮሳን ክንክንትን ዘድሊዮ ኢዩ። እዚ እንተዘይረኺቡ ይቕምስል፡ ነቲ ሃገር ሒዝዎ ዘሎ ፈትልታት ይልሕልሕ፡ ይበታተኽ። ዓቕሚ ናይ ምህናጽ ሃገር ይዝሮ፡ ይዳኸም። ድሌትካ ኣብ ውሽጢ ሃገር ምንባር የማህምን ከይፈተኻ ድማ ሃጽ የብል።

ኩነታት ሃገርና ንመልከት፡ ናጽነትና ክንጎናጸፍ ከሎና፡ ቅድሚ 28 ዓመት ዝነበረና ስምዒትን ሎሚ ዘሎናን ንምንጽጻሩ፡ ንውሽጣዊ ሕልናና ተወኪስና መልሲ ንርከብ። ኣብ ረፈረንዶም ዳርጋ ሚእቲ ካብ ሚእቲ “እወ ንናጽነተይ” ዝበለ ህዝቢ፡ ሎሚ ረፈረንድም እንተዝግበር መልሱ ከምኡ ዶ ምኾነ? ሕጂ ውን ንሕልናና ንወከስ። እዚ ፍልልይ'ዚ ክመጽእ ዝኸኣለ፡ ኣተሓሕዛ ሃገር፡ ኣመሓዳድራ ሃገር ግዕዙይ ስለዘሎን ንዝተቓለስናሉ ሕልምታት ስለዘበርዓነን  ጥራይ ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ መንእሰይ ሃገሩ ገዲፉ ዝስደድ ዘሎ ሃገሩ ስለዝጸልአ ኣይኮነን። እቲ ምኽኒያት፡ ብኣነባባር ስለዘይተሓጎሰን ብሩህ መጻኢ ስለዘይርኢ ዘሎን ኢዩ። ንስደት ኤርትራውያን፡ ብቁጠባዊ ምኽኒያት ከምዝመጸ ጥራይ ጌሮም ክገልጽዎ ዝፍትኑ ኣለዉ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ሓቂ ጠንቂ ናይ ስደት እቲ ዘሎ ፖለቲካዊ ብልሽውናን፡ ጭቆናን፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ስእነት ፍትሕን ኢዩ።

ኣብ ውሽጢ ዓማጺ ፖለቲካዊ ስርዓት፡ ራህዋ ዘሎዎ ቅሱን ናብራ ከተሕልፍን ንመጻኢ ብሩህ ተስፋ ክትርእን ዘይከኣል ኢዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸልማት ኩነታት፡ መንእሰይ ንመጻኢኡ እንተሓሰበ ናይ ሕልና ዘለዎ ሰብ ገበረ። ብመሰረቱ ውን፡ ዲክታቶርነት ክትርዕመሉ ዘይግባእ ኣረመንያዊ ምሕደራ ስለዝኾነ ኢዩ።

መንእሰይ ዓዲ ገዲፉ ክወጽእ ከሎ፡ ካብ ባርነትን ዲክታትርያዊ ጭቆናን ብምምላጥ ንነብሱ ካብ ስቓይ የገላግል ኣሎ። እንተኾነ ግን፡ ተመሊሱ ነቲ ኣብ ስቓይ ዝገደፎ ህዝቢ፡ ኣብ ማእሰርቲ ዝገደፎ መዘና ሓራ ንምግባር ክዋሳእ እንተ ዘይክኢሉ ሰብኣዊ ሕልናኡ ከም ዝኸሓደን ተሓባባራይ ናይ ጨቆንቲ ከም ምኽዋንን ኢዩ ዝቑጸር።

ኣብ ዓዲ ዘሎ'ዶ ወይስ ኣብ ስደት ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ይበዝሕ? ኢልና ብምግራም እንተሓተትና ካብዛ ንእሽቶ ሃገር ኣብ ዝኸድናዮ ክፍሊ-ዓለም ብዙሕ ዝተሰደደ ህዝብና ንርኢ ስለዘለና ኢዩ። ዓዲ ክትንበር ዘይትኽእል ረመጽ ሓዊ ኮይናቶ ኣብ ግዳም ዝነብር ህዝብና ካብ ሰላሳ - ኣርብዓ ሚእታዊት ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ዘይውሕድ ኢዩ። ኩነታቱ ውን፡ ነቲ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘሎ ገዲፍካ፡ እቲ ኣብ ምዕራባዊ ሃገራት ዝነብር ማለት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ኣውስትራልያን ኣብ ዝሓሸ ከምዝርከብ ዘየጠራጥር ኢዩ። ኣብ ዝነብሮ ሃገራት ኩሉ ዓቕምታቱ - ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ባህላዊ ከማዕብል ምቹእ ኩነታት ኣለዎ። ነዚ ኣብ ዓዲ እናነበረ ብሰንኪ ህሉው ዲክታቶርያዊ ስርዓት ከጥሪዮ ዘይከኣለ ዓቕሚ፡ ኣብ ጠቕሚ ሃገሩን ህዝቡን ከውዕሎ ናይ ሃገር ጸዋዒት ኣለዎ።

ምስጢር ምዕባለ ናይ ተሰዲድና፡ ኣዕቊበናና ዘለዋ ምዕራባውያን ሃገራት ዝኽተለኦ ስርዓተ ምምሕዳር ኢዩ። ወሳንነት ናይ ህዝቢ፡ ግዝኣት ናይ ሕጊ፡ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዝኽበረለን ስለዝኾና ኢየን ኣብዚ ደረጃ ምዕባሌ በጺሐን ዘለዋ። ንሕና ውን፡ ኣብአን እናነበርና ነዚ መሰላት'ዚ ማዕረቶም ደቀባት እናተጠቐምናሉ ኢና። ነዚ ባዕላትና ነስተማቕሮ ዘሎና ዓቢ ጸጋ፡ ኣብ ሃገርና ክዝውተር ከመይ ኣይንምነን? ኣብ ሃገርና ንከይዝውተር በየናይ ሕልናን መጎትን ኢና ክንቃወሞ እንኽእል? ንህዝብና ስለምንታይ'ዚ ይሕረሞ?

ሓንቲ ነገር ከዕልለኩም፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብጉዳየይ ናብ ናይ ጡረታ ቤት ጽሕፈት ይኸይድ እሞ ሓደ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ኣብኡ ይጸንሓኒ። ዕድሚኡ፡ ንጡረታ ይበጽሕ ኢዩ ኢለ ዝገመትክዎ ኣይነበረን። ድሕሪ ሰላምታ ምልውዋጥ እንታይ ድኣ ኣምጺኡካ? ኢለ እሓቶ። ብናይ ሕርቃን ቃና "ኣንታ ዚኦም ናይ ጡረታ ክፍሊተይ ደንጉዮምኒ" ይብለኒ። ብምቕጻል መዓስ ክበጽሓካ ኔርዎ ኢለ እሓቶ። እቲ እንራኸበሉ ዘለና መዓልቲ ሰኑይ ኢዩ ነይሩ። "ዝሓለፈ ዓርቢ ክበጽሓኒ ኔርዎ" ይብለኒ። ኣይ! እዚ ደኣ'ሞ እንታይ ደንጉዩ ዝበሃል ኮይኑ፡ ናይ ተክኒክ ጸገማት ክጓንፍ ዝኽእል ኢዩ ይብሎ። ንስኻ ኣብዚ ነዚ ደንጉይኒ ትብሎ ኣሎኻ፡ ኣብ ሃገርና ናይ ጡረታ መሰል ከምዘየለ ትፈልጥ'ዶ ኢለ እሓቶ። "ኣይፈልጥን ኢየ" ይብለኒ። እዚ ሰብ'ዚ ኣብ ዓመት እንተውሓደ ክልተ ግዜ ናብ ኤርትራ ዝመላለስ ኢዩ። እቲ ናይ ጡረታስ ኣይፍለጦ፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ግዝኣተ-ሕጊ፡ ሰብኣዊ መሰላት ክምዘየለ ግን፡ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ ኢዩ።

"ዘይኩርምትኻ ሑጻ ቆርጥመሉ" ከምዝበሃል ደኣ ኮይኑ'ምበር፡ ናብ ኤርትራ ዝመላለሱ ኣሕዋትና ካብ ማንም ሰብ ንላዕሊ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ስቓይ ይፈልጡ ኢዮም።

ኣብ ትሕቲ ኣመራርሓ፡ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እዚ ዘሎ ወለዶ ጥራይ ኣይኮነን ዝበርስ ዘሎ። ወለዶታት ኢዩ። እዚ ወለዶ'ዚ ተልእኾኡ እንተዘይፈጺሙ፡ ዝስዕብ ወለዶ በዚ ክትንከፍ ግድን ኢዩ።

ተቐሲብካ ካብ ገዛኻ፡ እትፈትዎ ሃገርካን ህዝብኻን ምስዳድ ብርግጽ መርገም ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ነዚ ናብ ጠቕሚ፡ ናብ ምርቓ ክቕየረሉ ዝኽእል ዕድላት ኣሎ።

ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብና፡ ብፍላይ መንእሰይ፡ ኤርትራ ካብዚ ዘላቶን እትጉዓዞ ዘላን ቀጻሊ ውድቀት ንምድሓን ክገብሮ ዝኽእል ሓያለ ጉዳያት ኣሎ።

ብመጀመርታ ነቲ መስደዲኡ ምኽኒያት ዝኾነ ዝለብለቦ ሓዊ ከጥፍእ ክሓስብ ኣለዎ። ናይ ደቂ ሰባት ባህርያት'ዩ ነብሶም ካብ ባርዕ ሓዊ ምስ ኣድሓኑ ተመሊሶም ብዘለዎም ዓቕሚ ነቲ ባርዕ ከጥፍኡ ክጽዕሩ። ተሓጋገዝቲ ክጽውዑን ክጥርንፉን።

ዉልቀ መላኺ ኢስያስ ምሁራትን ክኢላታትን ኣይፈቱን ኢዩ። ኤርትራ ካብዚኦም ዝበተኸት ሃገር ክትከውን ከምዝደሊ ኩሉ ተግባራቱ ዘመስክሮ ኢዩ። ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ መንእስይ፡ ኣብ ዝነብሮ ዘሎ ሃገራት ዝረኽቦ ዕድል ናይ ምምሃር ብዕቱብ ክጥቀመሉ ኣለዎ። እቲ ኣብ ኤርትራ፡ ብኣመራርሓ ኢሰያስ ዝቕጽል ስምብራት በዚ ኣቢልካ ኢዩ ክቃለል ዝኽእል።

መንእሰያት ባህልን ምዕባለን ናይ ስልጡናት ሕብረተ-ስባት ክመሃርዎን ከዘውትርዎን ምኽኣሉ። ነዚ ድማ፡ ከምቲ ቁሳቁሳዊ ነገራት ናብ ሃገርና እንልእኮ፡ ነዚ ምዕቡል ባህሊ ድማ ናብ ሃገርና ንልኣኮ ናብ ህዝብና ነተኣታትዎ።

ገዚፍ ህልውና ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ፡ ኩነታት ሃገርና ኣብ ምቕያር ቀሊል ዘይኮነ ተራ ኢዩ ዘለዎ። እቲ ወሳኒ ለውጢ ብውሽጢ ክመጽእ ከምዘለዎ ዘየካትዕ ዋላ እንተኾነ፡ እቲ ፍሉይ ኩነታት ናይ ኤርትራ ግን ንግደ ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ዓቢ ቆላሕታ ዝህብ ኢዩ።

.عرف الإنسان أهمية التعليم منذ القدم والحقيقة أن الإنسان كائن يضل يبحث عن الحقيقة والمعرفة بشتى الطرق والوسائل وهوا ما جعله دائما ومنذ فجر التاريخ في صراع مع الذات للوصول إلى أسرار وخفايا هذا الكون . فالانسان البدائي الأول بدأ التعلم من الطبيعة المحيطة به كالحيوانات والأشجار وغيرها . فبي التعلم استطاع الإنسان الأول أن ينظم حياته من أجل البقاء وأن يشارك في دورة الطبيعة سلبا أم إيجابا . القراء الكرام سنحاول في حلقات قادمة بعمل قراءة تاريخية ومستقبلية عن جودة التعليم في ارتريا ومقارنتها بالثورة العلمية العالمية في الماضي والحاضر وآمل من الجميع المساهمة في تنقيح وتعديل أي معلومات قد تكون خاطئة في سلسلة المقالات القادمة . وشكرا

 

موسى حسن

Thursday, 17 October 2019 20:48

Radio Demtsi Harnnet Kassel 17.10.2019

Written by

ንሓንቲ ኩዉንቲ ሃገር ንምፍጣር ህዝቢ ኤርትራ ንልዕሊ 50 ዓመት ኣቢሉ ዝወሰደን፣ ድሕሪ ልዕላውነት ምርግጋጽ ድማ ኣብ ክንዲ በቲ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዘብቕዕ ደጊሙ እውን ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ዲቕ ዝበለ ምልኪ ተሸሚሙ፥መንእሰይ ኣብ ሃገሩ ብሰላም ምንባር ገሃንብ እሳት ስለዝኾነቱ ፥ ንሃገሩ ገዲፉ ሃጽ ዝብለሉን፥ ብሓፈሻ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ንዓዱ ገጹ ዝምለስ ናብ ስደት ዘምርሓሉ ዝኾነሉ ግዜ ኢና ዘለና።
ብዙሕ ተዘሪቡ፣ ተጻሒፉ፣ ተገጢሙ፣ ተጨሪሑ እንተኾነ እቶም ካብ ነዊሕ ዝተቓለስናን፣እቶም ትማል ዝተጸምበርናን፣ ሎምን ዘርከብናን ንህዝቢ ከነድሕኖ ካብ ዘይተረኤና ነብስና ክንፍትሽ ዝግበኣና፣ ኩሉ እቲ ሽግር ህዝብና በቲ ስርዓት ዘይኮነ ዝረኽቦ ዘሎስ እንታይ ደኣ ካብ'ቶም ለውጢ እንደሊ ኣድማዒ ስራሕ ክንገብር ስለ ዘይምብቓዕና እዩ።
እቶም ንለውጢ እንቓለስ ሓደ ካብ'ቲ ደድሕሬና ዝኸይድ ዓቢ ሽግር ምፍንጫል ውድባትን ፣ ኣብ ዲሞክራሲ ማለት ኣብ ናይ ብዙሓት ውሳኔ ክንቕየድ/ ክንኣምን ዘይምብቓዕና ፣ ኣብ ናይ ፖለቲካ ጽልኢ ተላዕጢጥና ካብቲ ንመላኺ ስርዓት እነጥፍኣሉ ሓይሊ( energy) ንላዕሊ ንሓደ ጉጅለ ኣብ ደንበ ለውጢ ንዘሎ ንምድምሳስ ከይደቀስና እንሓድረሉ እዋን፣ ምሁራትና ገለ ውላቀሰባትን ድማ ነቲ ስራሕ ናይ ለውጢ ከም ተዓዘብትን ፣ ኣብ ተሳትፎኦም'ውን ነቐፈታ እንበር ነቲ ዝተዓዘብዎ ጉድለታት ወይ ሕጽረታት መኤረምታ ሓሳባት ዘይህብሉን፥ ገለን ምኩራት ተቓለስቲ ዝነበሩ ድማ ምሉእ ዕድሜኦም ኣብ ምንእኣስ ውድባትን ውልቀ-ሰባትን ምንጻግን ነዚ መእሰይ ወሎዶ ተወዲቡ ነዚ ስርዓት ከይኣሊ ሕማቕ ሕብሪ ክለኽዩ ከይደቐሱ ዝሓድሩ ስለዝበዝሑ እዩ።
እዚ ጉዕዞ ምልኪ ንምእላይ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ስለዝኾነ፥ እቲ ሕጽረት ኣባና ከምዘሎ ብመጀመሪያ ክንኣምን ይግበኣና፣ ንሱ ምስ እንገብር ኢና ነቲ መልእኽትና ህዝቢ ብዝርድኦ ቛንቛ ከነቕርብ፣ ንጹር ብዝኾነ መርገጽ ነቲ ልዕላውነት ምክልኻል፣ ካልኦት ክገልጹኻ ዕድል ዘይምሃብ፣ መልሲ ኣብ ምሃብ እውን ብልዙብ ኣገባብ ክልመድ ዘለዎ ጉዳይ እዩ፣ ካልኦት ተቓለስቲ ውድባትን ሰልፍታትን መወዳደርትና ዘይኮኑስ መቓለስትና ክምዝኮኑ ምግንዛብ።
ኣብ ዝሓለፈ ነዊሕ ቓልሲ ክሳብ ሕጂ ዘለናዮ ዝተፈላለየ ፈተነታት ንምጥርናፍ ደንበ ተቓውሞ ተፈቲኑ፣ ክልተ ሰለስተ ውድባት ናብ ሓደ ውድብ ምጥርናፍ ተፈቲኑ ድሕሪ 3-5-7 ዓመት ምፍንጫል የጓንፍ፣ እታ ዝተፈንጨለት ድማ ድሕሪ ቑሩብ እዋን ምስ ካልእ ክትጽንበር እትሪኤሉ እዋን ስለዝነበረ፣እቲ ፈተነ ሕማቕ ኣይኮነን ግን ስለምንታይ ዘይተዓወትና ኢልና ክንፍትሽ ናይ ኩላትና ሓላፍነት እዩ።
ሓደ ካብ'ቲ ክንፍትሾ ዘለና ድማ እቲ ንምምስራት ሓደ ግንባር፣ ውድብ፣ ምንቕስቃስ ኢልና ክንጅምር ከለና፡ ሓደ እቲ ክንምስርቶ እንደሊ ከም መትከል ክንራዳዳእ፣ ነቶም እንምስርቶም ግንባር እንታይ ዓይነትን፣ ቕርጻን፣ ውሽጣዊ ሕግታትን፣ ዝመርሖ ኣካልን መን ኣባሉ ይኸውንን መን ዘይከውንን፣ እንታይ እዩ እቲ ቕጥዕታት ክማላእ ዘለዎ ወዘተ ኢዩ እቲ መጀመርታ ምርድዳእ ክብጻሕ ዘለዎ ። ብድሕሪኡ እዩ እቶም ውድባትን ውልቀሰባትን ናብ'ቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ ዝኣትዉ። ልዕሊ ኹሉ ድማ እቲ ህዝቢ ትቓለሰሉ ዘለኻ ነዚ እተኸዶ ዘለኻ ስምምዓት ክፈልጦን ክሕበርን ይግባእ። እዚ ማለት ኣብ'ቲ ጉዕዞ መንጎኛታት ከም መድያ ሓለፍቲ ኣገዳሲ እዩ፣ ነቲ ትሰማማዓሉ ዘለኻ እውን ብንጹር ክትፈራረመሉን ብድምጺ ክትቐርጾን ኣገዳሲ እዩ እንተዘይኮይኑ ከም'ቲ ዝረኣናዮ ኣብ ዝሓለፈ ኣጋጣሚታት ምኽሓድ እንተሃልዩ፣ እዚ ድማ መበገሲኡ እቲ ብዘይተጸንዐ ብሰናይ ድሌት ጥራሕ ዝብገስ ዘተ እዩ እቲ ጸገም።
ኣብ'ዚ ነዊሕ ቓልሲ ንፍትሕን ዲሞክራሲን ከይሰልከዮም ከይሰልከየን ዝቓለሱን / ዝቓለሳን ብኽብሪ ከነመስግኖም ይግባእ፣ ከመይ እንተ ኢልና እዚ ሎሚ ይኣክል እንብለሉ ዘለና ሳላ እቲ ዘይሕለል ጽንዓት ኣብ'ቲ ኤርትራዊ ተቓለስቲ ደም ስለዘሎ እዩ።ምስ'ዚ እቲ ኣብ ጉዕዞ ዘርኤናዮ ጉድለታት እንተሃለወ ፣ ጽቡቕ ሓሳባት ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን እሞ ከም'ቲ ኣብ መብዛሕትኡ ግዜ ኣባና ዝርኤ ካብ ዘሮ ምብጋስ ጽቡቕ ኣይመስለንን።
ኣብ ኤርትራ ሓንቲ ብቕዋም እትመሓደር ፣ ዲሞክራስን ፍትሕን ዝነግሰላ፣ ሰብኣውን ዲሞክራስያዊ መሰላት ዝረጋገጸሉ፣ ስልጣን ብሰላማዊ መንገዲ ዝቐባበለሉ፣ ፈጻሚ ሓጋጊ ፈራዲ ኣካል ናይ ምቑጽጻርን ምምዝዛንን ወዘተ ክህልወና ንቓለስ ካብ ሃለና ፣ ነዚ ንምዕዋት ድማ ብመሰጋገሪ/ ግዚያዊ / ሓድነታዊ መንግስቲ ብምፍጣር ክንከይድ ናይ ግድን እዩ፣ ምኽንያቱ ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት መተካእታ ናይ'ቲ ኢደ ወነናውን ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ምልኪ ከም ዘይኮና እንታይ ደኣ ስልጣን ዝህብ ዋናኡ እቲ ህዝቢ ምዃኑ ክንኣምንን ክንቕበሎን ዘለና ሓቒ እዩ።
እሞ ኩላትና ነዚ ንምዕዋት ንኸይድ ዘለና ህዝቢ ንምድሓን፣ ሃገር ከም ሃገር ኣብ ዝኸፍኤ ደረጃ ከይበጽሐት ሓደ ንመብዛሕትና ከራኽበና ዝኽእልን ፣ ህዝቢ ክሳተፈሉ ዝኽእል መዋጽኦ ክንፈጥር ግዜ ይጥልበና ኣሎ።

ናብ ይኣክል!
እቲ ደንበ ደለይቲ ለውጢ ምስ'ቲ ልዕል ኢሉ ክንብሎ ዝጸናሕና ኣብ ሕማቕ ኢዩ ወዲቑ ጸኒሑ፣ ንሱ ድማ ገለ ነጥብታት ምጥቓስ ኣገዳሲ ኢዩ፣ ሓደ እቲ ሃሳዪ ዝኾነ ክንፈትሖ ዘይከኣልና እቲ ጀብሃ ሻዕብያ ዝብል ፍልልያት፣ ምብዛሕ ውድባትን ፖለቲካኡን፣ ኣሉታዊ ግደ መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዘተ ኮታ ምትእምማን ዝሃሰሰሉን ኣብ ውሽጢ ደንበ ለውጢ'ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት እናተበገሰ ውድባት ክምስረታ እንከለዋ ናትና ርእይቶን መትከላትን ከምዚ ክንዲ ዝብሉ ፣ ነቲኦም ኣይትቐበሉዎም ኣይትስምዑዎም፣ ምንቕስቓሳት ክብገሳ ከለዋ ድማ ኣብ ክንዲ ናትና ምናቕስቓስ ንኸምዚ ኢዩ ዝብገስ ክንዲ ዝብሉ፣ ውድባት ንስልጣን ይቓለሳ ንሕና ግን ህዝቢ ንምድሓን ኢና ንቓለስ እናተባህለ ሕማቕ ኣብነት ናብ'ቲ መንእሰይ ወለዶ ምስራጽ፣ እቲ ተመክሮ ዘጥረየ ተጋዳላይ ዝነበረ እውን ካብ'ቲ ናይ ቒም ፖለቲካ ዘይወጸ ስለዝጸንሐ ህግ ሸፋቱ ኢዮም እናበሉ ጸረ እቲ ሓቒ ጎስጋስ ኣብ ፍቖዶ ፓልቶክ፣ ፈይስቡክ ሰብ ከጋግዩ ዝፍቱኑን፣ እቶም ደሓን ኢዮም እትብሎም እውን በቲ ናይ ትማሊ ኣብ ሰውራ ኤርትራን ውድባትን ዝተራእየ ጌጋ መዋእሎም ክቑዙሙን፣ ብሕድገት ተጠሚቱ እውን ንቕድሚት ኣብ ክንዲ ዝጥምቱ፣ ኣብ ትማል እናሓንበሱ ዝተዓወቱ እናመሰሎም መንእሰይ ኣብ'ዞም ዓበይቲ ውድባት ኣይትእቶ ናትካ ግበር ብዝብል ክዝምሩ ዝውዕሉ ኢና ናብ'ዚ ይኣክል መድረኽ ንኣቱ ዘለና።
ኣብ መፋርቕ 2018 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተገብረ ናይ ሰላም ስምምዓት ኣገዳሲ ምዕራፍ ምንባሩ ነቲ ክልተ ህዝቢ ፣ ብፍላይ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ውግእን ወረ ውግእን ከየዕረፈ ዝነብር ህዝቢ ብዓቢ ሓጎስ እዩ ተቐቢሉዎ፣ እቲ ደላይ ለውጢ'ውን ከም ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ወሲዱ፥ ተረባሓይ ናይ'ዚ ናይ ሰላም ስምምዓት እቲ መንግስቲ ዘይኮነስ እቲ ህዝቢ ክኸውን ከም ዘለዎ እዩ ገምጊሙን ትጽቢቱ ኣቐሚጡን።
ነቲ ልዕሊ 18 ዓመት ዝኸውን እቲ ስርዓት ኣስመራ ብውግእ ባድመ 98 ተሓቢኡሉ ዝነበረ ዶብ ብኢትዮጵያ ተጣሒሱ፣ ካብ ባድመ ልዕላዊ መሬትና ውጹ፣ ዶብ ይተሓንጸጽ ፣ ክትውረር ኢኻ ፣ ዝከላኸልካ ኣነ እየ እሞ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣድላይ ኢሉ ነዚ ሃገሩ ዝፈቱ ብመስዋእቲ ዝተረከባ ህዝቢ ኣእሚኑ ዝጸንሐ፣ እቲ ስምምዓት ምስ በጽሐ ግን ኩሉ ነገር ብግልብጥሽ ኮይንዎ ህዝቢ፣ ዶብ ይተሓንጸጽ ! ኣይፋሉን ሕጂ ግዜኡ ኣይኮነን ውሽጣዊ ኢትዮጵያ ኣይተረጋገኤን፣ በሉ ደቕና ካብ ኣገልግሎት ምለሱዎም! ጌና ውያነ ጽቡቕ ይሓስቡ የለዉን ። ደሓር ድማ ሎሚ ኪኖ ዶብ ኢና ክንሓስብ ዘሎና እናበለ የሽካዕልል ኣሎ። በዚ ዝኣክል ያእ ኢሰያስ ካብቲ ዝነበሮ መሓንቖን ተነጽሎን መዋጽኦ ዝረኸበ መሲልዎ ኣዲስ ኣበባ ዓለበ።
ኢሰያስ ናብ ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ከይዱ ነዚ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ብዘሕፍር መንገዲ ኣብ ኣፍ- ልቡ እናሃረመ፥ ኣስናኑ ብፍሽኽታ ገይጹ ኣብ በዓል ነጻነት ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘየርኣዮ ናይ ታሕጓስ ተግባር ሪኢና። እዚ ከይኣክል ድማ እናረኤናዮ እናስማዕናዮ “ካብ ሎሚ ንነጀው ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፣ እዚ ክልተ ህዝቢ ኢዩ ኢሉ ዝኣምንን ዝዛረብን ንታሪኽ ዘይፈልጥ ኢዩ ኢሉና፣ “ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ነዊሕ ፣ መሪር ቓልሲ ምእንቲ ናቱ መንነት ንምርግጋጽ ኢትዮጵይዊ ባዕዳዊ ሓይሊ ደምሲሱ ሓንቲ ክዉንትን ልዕላውነት ዘረጋገጸ ህዝቢ ሓደ ኢና ክብለና ፈቲኑ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ድማ ምስ ካልኦት ሃገር ኣብ ዝገብሮ ስምምዓት ንጉዳይ ኤርትራ ዋናኡ ኤርትራ እንከላ ብዛዕባና ክዛረብ ኮሎ ንኹሉ ኤርትራዊ ዋላ ነቲ ብስብከት ስርዓት ኢሰያስ ተጋጊዩ ዝጸንሐ ኣካል ህዝብና ኣቖጢዑዎን ኣነዲሩዎን፡ምፍራስ ኤርትራዊ ክብሪ ስለዝተሰመዖ ኣብ'ዚ በጺሕናዮ ዘለና መድረኽ ይኣክል ኣቲና።
ይኣክል !
ዶብ ይተሓንጸጽ
ሃገራዊ ኣገልግሎት የብቕዕ
ናይ ፖለቲካ እሱራት ይፈትሑ
ቕዋም ይተግበር
እየን መስለኒ እተን ነዚ ህዝቢ ዘበራበራን፣ ዘራኸባናን፣ በዚ መሰረት ስርዓት ኢሰያስ ብጀካ ጥፍኣትን ዕርቓንን ኤርትራ ካልእ ከምዘይብሉ ዝተበጽሐን ዝተፈልጠን እዩ።
ካብ'ዚ ብምብጋስ እዩ ይኣክል! ይኣክል ትም ምባል! ኢሉ ህዝቢ ዋላ'ውን እቲ ተደናጋጺ ስርዓት ኣስመራ ዝነበረ ብዓይኑን ብእዝኑን ስለዝሰምዖ ነቲ ጻዋዒት ይኣክል ናተይ ኢሉዎ ምስቶም ደለይቲ ለውጢ እውን ብሓሳብ ኣብ ሓደ ከምዘሎ ኢዩ ተሰማሚዑ።
ክምጎስ ዘለዎ ተሳትፎ ናይ ኩሉ ህዝቢ ዓቢ ይኹን መንእሰይ፣ ደቒ ኣንስትዮ ኢኹና ናይ ክልቲኡ ሃይማኖታት መራሕቲ ክቓለስ ዝጸንሐን ዝጀመረን ኩሉ ዝተሻቐለ ህዝቢ ኣብ ፍቐዶ ከተማታት ይኣክል! ይኣክል ኢሉ ብዙሕ ተስፋ ዝህብ መድረኽ ኢና ኣቲና።
ከም ምብዛሓና ብዝተፈልየ ኣገላልጻ ክንገልጾ ንኽእል ኢና ነዚ ናይ ይኣክል ተርእዮ፣ እዚ እውን ቕቡል ኢዩ ምኽንያቱ ኣብ'ዚ ተበጺሑ ዘሎ መድረኽ እዚ ሓደ ኣረኣእያ ክህልወና ኣለዎ ዝብል ቐደም ዝተደርበየ ሚዛን እዩ፣ ምስኡ እቲ ኣብ ሓደ ውድብ ዘይኮኑ ዝብል ዝተሰግረ ናብ ሓቢርካ ብምክብባር ነቲ ናይ ሓባር ጸላኢ ሰርዓት ምልኪ ንኣሊ ዝብል እዩ እቲ ጻዋዒት።
ገለ ሸነኻት ነዚ ይኣክል ተርእዮ ፥ ወከልትና ንስደድ ፥ ተኣኪቦም ድማ ብሃገር ወይ ባይቶ ሃገር ንምስርት ካብ'ኡ ንላዕሊ ናብ ኣህጉራዊ ዝብል ዘረባታት ፣ ነቲ ንሶም ዘልዕልዎ መንገዲ ናይ ኣጋጥሚ ስለዝተረኽበ ናብ'ቲ ናቶም ጎድኒ ከእትውዎ ይፍትኑ፣ ሓደ ሸነኽ እዚ ይኣክል ምትእኽኻብ ብቐጥታ ናብ ዓወት ከይተወደብካ የብጽሕ ኢዩ ኢሎም ብግርህና ዝጠመቱ ብዙሓት ኢዮም። እቶም ሓደ ሸነኽ ድማ ጽቡቕ ይኣክል ምባልና እቲ ቓልሲ ግን ካብ'ኡ ንላዕሊ እዩ ዝጽበየና ዘሎ ከይድና ከይድና ከይተወደብና ኣይንዕውትን ኢና ዝብሉን፣ ብሓደ ሸነኽ ድማ እቲ ይኣክልን ቐጻልነቱ ኣድማዕነቱን ኣብ ዘዘለናዮ ከተማ ነብስና ንፈትሽ፣ ንላለ፣ ኣብ ሓደ ንጹር መትከላት ንሰማማዕ፣ እቲ ቐንዲ ስራሕ ኣብ ዘለናዮ ነቲ ሰርዓት ንስዓሮ፣ ነቶም ይኣክል ዘይበሉን ንስርዓት ዝደናገጹ ኣብ ጎኒ ደላይ ለውጢ ነምጽኣዮም እንበር እዚ ንኺድ ንኺድ ኣድማዒ ኣይኮነን ዝብል እዩ። ኣብ'ዚ ሓደ ነገር ክዝከር ዘለዎ ሰባት ኣብዚ ጉዕዞ ንሕና ከምዚ ዓይነት ምንቕስቕስ ወይ ውድብ መስሪትና እንተ ኢሎምና መሰሎም ምዃኑ ክንኣምን ይግባእ።

እንታይ ንግበር
* እቲ ናይ ይኣክል ተበግሶ ዘጥረዮ ምብጋስ እቲ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ተጀሚሩ ዘሎ ምውድዳብ ብዝሓየለ ብዝሰፍሐን ክቕጽል
* እቲ ተወዲቡ ዝቓለስ ዘሎ ደንበ ተቓውሞ ድማ ናብ ሓደ ሰሓቢን ፣ ንመዛሕትኡ ዝጥርንፍ ሓደ ጽላል ክምስርት መድረኽ ይጠልቦ ኣሎ
* እቶም ክኢላታትና ምሁራትናን ብውላቀ ይኹን ብጉጅለ ዘቕረብዎ መጽናዕትን ጽሑፋትን ኣኪቦም ከቕርብሉ ዝኽእሉሉ
* ከምኡ'አን ናይ ቓልሲ ምኩራት ብጽሑፍ ኣቕሪቦሞ ወይ ዘርጊሖሞ ዝነበሩ ከቕርቡዎ እንደገና
* እቶም ውድባትን ሰልፍታትን ከምኡውን ምንቕስቕሳትን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዘቕረብዎ እማሜታትን ሰነዳትን ንሓድነት ምስ ምምሕያሽ እንደገና ንኸቕርቡ
* እቲ ሰፊሕ ህዝቢ ደላይ ለውጢ ብቐጥታ ዝሳተፈሉን ናተይ ዝብሎን ኣፍደገ ክኽፈተሉ
በዞም ኣብ ልዕሊ ተቐሚጦም ዘለዉ ተላዚብና ናብ'ታ ቕዋማዊ ምሕደራ ፣ ብግዝኣተ- ሕጊ እንኸደላ፣ ዲሞክራስን ፍትሕን ዝነግሰላ፣ ስልጣን ብሰላማዊ መንገዲ ዝቐባበለላ ንምኻድ ምዃኑ እንድሕሪ ተረዳዲእና፣ ኩላትና
*ኣብ ሓንቲ ኤርትራ ንእመን
* ስርዓት ኣስመራ ምልኪ ምዃኑ ንእመን
* መተካእታ ምልኪ ዲሞክራስያዊትን ፍትሓዊትን ኤርትራ
* መተካእታ ህግደፍ ህዝቢ ምዃኑ ምርዳእ
* ድሕሪ ምውዳቕ ሰርዓት ኢሰያስ ብመሰጋገሪ መንግስቲ
* ግዜ መሰጋገሪ ካብ 2-3 ዓመት ከይነውሕ

ብዛዕባ ቕዋም
* ነቲ ናይ 97 ይኹን ናይ 52 ቕዋም ከም መወከሲ
* ዕላዊ ቛንቛ ኤርትራ ዓረብኛን ትግርኛን
* ምምሕዳራት ኤርትራ በቲ ንቡር 8 ኣውራጃታት ይቐውም
* ፈጻሚት ፣ ሓጋጊ ፣ ፈራዲ ኣካል ነናቶም ናይ ምቑጽጻር
* ዋንነት መሬት ምውሳን
* ፕረሲደንት ኤርትራ ብቐጥታ ብህዝቢ ይምረጽ
* ፕረሲደንት ንኽልተ ግዜ ጥራሕ ይመርሕ
* ፕረሲደንት ናቱ ሕጹያት ንሚንስትራት የቕርብ ባይቶ ድማ የጽድቐሉ።

ምቛም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ( ኤሃባ )

Eritrean National Congress (ENC)
ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክምስረት፣ ኩሉ እቲ ኣብ ላዕሊ ተላዒሉ ዘሎ ነጥብታት እንሰማማዕ ፖለቲካዊ ውድባት፣ ምንቕስቓስ ሓይልታት፣ ሲቪካዊ ግጅለታን ምሁራትን ኤርትራውያን ክኢላታትን ብዝውክልዎም ኣገባብ ናይ ፈላሚ ኣኼባ ይግበር፣ ነቲ ዝግበር ሰፊሕ ምርኻብ ውን ዘድሊ ምድላዋት ይግበር።
እዚ ምቛም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ልክዕ ነቲ ብቕዋም ዝጸድቕን ነቲ ህዝብን ደላይ ለውጥ'ውን እንታይ ስእሊ ካብ ሕጂ ክንሕዞ ንማለት እዩ።
ከም ኣብነት ኣብ'ቲ ናይ 97 ቅዋም እንተሪኢና እቲ ፈጻሚ ኣካልን ሓጋጊ ኣካልን ኣብ ሓደ ሕውስውስ ዝበለ መልክዕ ፓርልያመንታዊ ስርዓት ዝመስልን፣ እቶም ኣባላት ባይቶ ብኣብዝሐ ድምጺ ( super majority) ንሓደ ፕረሲደንት ይመርጹ፣ ነቶም ዝመረጹዎ ድማ ተገልቢጡ ዘደስክልን ዝሰጉግን ይኸውን።
እዚ ባይቶ ከም ናይ ደለይቲ ፍትሒ መጠን ግን እቲ ፈጻሚ፣ ፕረሲደንት ንበሎ መታን ክንለምዶ ነቲ ደሓር ዝግለጽ ዝበዝሐ ድምጺ ህዝቢ ዝረኸበ ዝመርሕ፣ እቲ ሓጋጊ ኣካል ድማ ላዕለዋይን ታሕተዋይን ባይቶ ተባሂሉዝተፈልየ ስራሕን ሓላፍነትን ኣቛቑማን ይህልዎም ምስኡ ካብ'ቲ ናይ ይኣክል ከተማታት ድማ ዝተመርጸንን ፖለትካዊ ጉጅለታት ብዝረኽቡዎ ግንዖ ይሳትፉ፡ እቲ ፈራዲ ኣካል በቲ ፕረሲደንት ተሓጽዩ እቲ ላዕለዋይ ባይቶ የጽድቖ፣ እዚ ነቲ ኣብ ኣሰራርሓን ናይ ሓላፍነት ምትእትታውን ዝፈርድ ወይ ዝዓርቕ ክኸውን፣ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ኣባላት ዘለዋ ኣካል ክኸውን።
ላዕለዋይን ባይቶ እንብሎ ኣካል ካብቶም ውድባት ጥራሕ ዝምስረት ካብቶም ዝበልናዮም 3+1 ናይ ነፍሲ ወከፍ ውድብን ፣ እቶም ካልኦት ኣብ'ቲ ታሕተዋይ ባይቶ ይኣትዉ።
እቲ ጠለብ ናይ'ቲ ደላይ ለውጢ ህዝቢ ክስዕቦ ዝኽእልን እቲ ዝቓለስ ዘሎ እውን ተስፋ ዘቐምጠሉን ናተይ ዝብሎ ክኸውን፣ እቶም ናብ'ዚ ዝእትዉ እውን ኩሉ ፋሕ ኢሉ ዝጸንሐ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ኣኪቡን ሮድ- ማፕ ኣጽፊፉን ውሽጣዊ ሕግታትን ናይ ኣመኣቃቕላ መሪሕነት ቕጥዕታት የዳሉ፡በብእዋኑ የጸፍፍን የመሓየሽን።
ነዚ ናይ ምቛም ሃገራዊ ባይቶ መን ይጸዋዓዮ?
ብርእይቶይ ናይ እዚ ኣቕራባይ ካብ ሕሉፍ ተመክሮ ተማሂርና ኣድላይ ኢዩ ሕጂ እቶም ዝፍለጡ ናይ መድያ (ወነንቲ) ሓለፍቲ ነዚ ምስቶም ነዚ ሓሳብ ዝደገፉ ፖለቲካዊ ውድባት/ ሰልፍታት፣ ምንቕስቓሳት፣ በርገሳዊ ማሕበራት ውዘተ ብኣዋጅ / ብግሉጽ ኣብ ውሱን ግዜ እወ ( ንቕበሎ) ክብሉ።
ዓወተ.ኮም……………………. ሳልሕ ጆሃር
ኣሰና.ኮም…………………….. ኣማንኤል ኢያሱ
ቶጎሩባ.ኦርግ…………………. ኣዱሊስ. ነት

ክኾኑ፣ ነዚኦም እውን ከም ኣማእካልን ፣ኣራኻብን፣ ዘርጋሕን ዝኸውን ጎይትኦም ኢማም ክኸውን ይሕጸ።
ሓው ጎይትኦም ኢማም ብጀካ እዞም መድያ ሓለፍቲ ዘበርክትዎ ሓደ ካብቶም ንጡፋት ተሳተፍቲ ኣብ ቓልስን ብጽሑፋትን ኣብ ቐረባ እዋን እውን ህዝባዊ ንምጥርናፋት ናይ ህዝቢ ንህግደፍ ንምምካት ዘበርከቶም ሰፋሕቲ መጽናዕትታን ብሞያ እውን ነዚ ስራሕ ዝሕግዝ ስለዘለዎ ንምዃኑ እዩ።
እቶም ነዚ ጻዋዒት ዝተቐበሉ ውድባትን፣ ምንቕስቕሳታትን ስቪክ ማሕበራትን ብሕጽር ዝበለ ዕላማ ውድቦም፣ ጉባኤ ዝገበሩሉ ግዜን ዝተመርጹ መሪሕነት ዝርዝር ኣስማቶም ከቕርቡ ይጽበዩ።እዚ ምናልባት ነቲ መን እዩ ውድብ ዝብልን ከመይ ኢሉ ኣብ'ቲ ባይቶ ንምምስራት ይውከልን ንኽሕግዝ ንማለት እዩ።ስዒቡ ነቲ ከም ነጥብታት ብጉሉጽነት በብእዋኑ ምስ ገደብ ግዜን መምርሒ ናይ'ዚ መድያ ጉጅለ ( ኣሳናዳዊት) እናቐረብ ናብ'ዘን ሰለስተ ወብሳይት ይዝርጋሕ፡ ብእኡ መንገዲ ድማ ህዝቢ ይፈልጦን፣ ይመያየጠሉን ሓሳቡ እውን ዝህበሉ ኣገባብ ይግበር።እዚ ሓደ ምእንቲ ከም'ቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባታት ሓበሬታ ምስ ተደምደመ ዝንገር ፣ ከምዚ ገይርና ዘይኮነስ ዝድለ ንኸተጓዕዞ ዘለካ ብተኻእለ መጠን ፡ህዝቢ ዝወሳኣሉ ሃዋህው ምፍጣር ኣብዚ እዋን ብፍላይ።
በቲ ብሓባር ዝሰማምዕዎ መሰረት ነቲ መን እዩ ውድብ ዝብል ምስ ተመለሰ ንኽትዕ ዝቐርብ ርእይቶ
1
* ነፍሲ ወከፍ ውድብ 1+3 ኣባላት መሪሕነት ይሰድድ
* ምንቕስቓሳት ብ 2 ኣባላት
* በርገሳዊ ማሕበራት ድማ ብ 2 ኣባላት ይውከሉ

2
*ሓደ ውድብ 4 ሰባት ኣብዚ ነዊሕ ቓልሲ እጃሞም ዝገበሩን ኣብ ሓላፍነት ስራሕ ተዋፊሮም ዝነበሩ ይሓጽዮም
*ምስቕስቓሳትን በርጌሳውያን ማሕበራት ከምኡ 2
3
*ውድባት 5
* ምንቕስቕሳት 2
* በርጌሳዊ ማሕበራት 2
እዚ ነቶም ምስኦም ኣብ ሓባራዊ ናይ ቓልሲ ጉዕዞኦም ኣብ ዕላማኦም ዝሰማምዑን ብሓባር ዝሰርሑን ዝብልዎም ምሁራትን ክኢላታን ውልቐ- ሰባት ይሓጽዩ
4
* እቶም ውድባት ካብዞም ዝሓጽዩዎም ( ዝቖርሕዎም) ዘለዉ ሓደ ን ፕረሲንደት ናይ'ቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ሓደ ሰብ ሓጽዮም ብሚስጢር ዓቒቦሞ ይጸንሑ፣ ኣብ ምርጫ ኣብ ዝስዕብ ዝግለጽ ከም ሕጹይ የቕርብዎ ።
5
* እቶም ውድባት ብፍላይ ንዘለዎም ፖለቲካዊ ዕላማን መርገጽን ምስ'ቲ ኣዳላዊ ሽማግለ ዝብጻሕ ስምምዓት በብእዋኑ ጽሕፋት ከቕርቡ ይሕተቱ፣ ብእኡ
ኣቢሉ'ውን እቲ ህዝቢ ሓበሬታ ንኽህልዎ ዕድል ይኽፈት።
ኣብዚ ምናልባት ልሉያት ምሁራትን ክኢላታን ከይተቖርሑ ክተርፉ ስለዝኽእሉ ሓደ ፍልይ ዝበለ መንገዲ ክፍጠር ይከኣል።ከም ኣብነት ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ምሁራትን ክኢላታን ብዛዕባ ኤርትራን ፍታሑን ዝብል ተኣኪቢም መጽናዕናታዊ ጽሑፋት ዝዘርገሑ ተራእዮም ብ5 ኣባላት ይውከሉ ይኽእሉ። ምስ'ዚ ዝተሓሓዝ ጉዳይ ደቒ ኣንስትዮ ኤርትራን መንእሰያትን ብዝያዳ ኣቕልቦ ክግበረሉ ብዝያዳ ኣብ'ቲ ናይ ከተማታት ውክልና ኣብ ጸብጻብ ዝኣትወሉ መንገዲ ክርኤ ይከኣል።
ኣብ'ቲ ናይ ይኣክል ዝብል ሰፊሕ ተሳትፎ ደላይ ለውጢ ዝብገሰሉ ዘሎ በብከተማዊ ምትእክኻብ ጀሚሩን ዝቕጽል ዘሎን፣ ብዝያዳ ክሰፍዝሕን፡ ክምዕብልን ብእኡ ኣቢሉ እውን ከም ኣካል ናይ'ቲ ዝምስረት ኤሃባ መታን ክኸውን ኣብ ዘለዎ ከተማ ብሓደ ኩላትና እንሰማምዓሉ ተመሳሳሊ መልክዕ ቕጥዒ ተመሊኡ፣ ሓደ ከም ኣባል
* 5 ወይ 10 ዶልር ፣ ኤውሮ ፣ ኮሮና ወዘተ ንኣባልነት ከፊሉ ንወከልቱ ንኽመርጽ ንኽምረጽ መሰል ክህልዎ
* እቶም ተኣኪቦም ዝመርጹ ነቲ ዝተዋህቦም ናይ ሕጹያት ኣስማትን ፖለቲካዊ ውክልንኦም ዘዋህለልዎን ዝኣከቡዎን ሓበሬታ መሰረት ነቲ ባይቶ ዝመርሕ ፕረሲደንት ድምጾም ኣብ ሳንዱቕ የቐምጡ
*በቲ ስምምዕ መሰረት ከም ኣብነት 100 ዝተመዝገቡ ኣባላት ዘለዋ ከተማ ሓደ ሰብ ይውክሉ ናብ ጉባኤ ባይቶ
* እቲ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝተኣከበን ዝተረጋገጸን ድምር ቑጽሪ መሰረት፣ እቲ ዝበዝሐ ቑጽሪ ዝረኸበ ውድብ ወይ ሰልፊ ናይ ፕረሲደንት ስልጣን ይሕዝ፣ በዚ መሰረት እቲ ኣብ ትሕቲ ፕረሲደንት ወይ ፈጻሚ ኣካል ቤት ጽሕፈታት ቐዳማይ ሓለፍቲ፣ እቲ ካልኣይ ዝወጸ ድማ ምክትል፣ እቲ
ሰክሪታሪያ ይኸምን።
ኣብዚ ከም ተመክሮ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም እንተሪኢና እቲ ብተደጋጋሚ ብህዝቢ ዝኣክል ድምጺ እንተዘይረኺቡ ግድን እዩ ምስቶም ንዕኡ ዝመስል ክሓብር ምስ ግዜ፣ ምስኡ'ውን ዝተዓቐነ ቑጽሪ ዘየምጽኤ ኣብ ባይቶ ኣይእቱን ማለት 5% -10% ካብ'ቲ ዘድመጸ ዝብል እንተጸዲቑ ፣ እዚ እውን ነቲ ምብዛሕ ውድባት ወይ ምርባሕ ንምቑጽጻር ይሕግዘና።
ተመሳሳሊ ኣብ'ቲ ሓጋጊ ኣካል'ውን ኣፈ ባይቶ እቲ ዝሰዓረን፣ እቶም ኣብ ሓጋጊ ኣካል ዝህሉ ዝተፈላለዩ ኮሚቲስ (ሽማግለታት) ይቖርሕ።
እቲ ፈራዲ ኣካል ዝበልናዮ እውን ከምኡ መልክዕ ይህልዎ፣
እዚ ፈራዲ ኣካል ኣብ ሃገር ኣገዳሲ ምዃኑ ንሰማማዕ ኢና፣ ግን ኣብ'ዚ እዋን ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብ ተመክሮ ደንበ ደለይቲ ለውጢ ሓደ ካብቶም ዝኸበዱ ሽግራት ሓውሲ ነጻ ኮይኑ እዚ ብመሰረት ቕዋምና፣ ውሽጣዊ ሕግታትና ኣሰራርሓናን ፡እዚ ስልጣን ናይ'ዚ ኣካል ፣ እዚ ሽግር በዚ ምምሕያሽ የድሊ እናበለ ከተዓርቕ ዝኽእል ኣካል ስለዘይነበረና ነኣሽቱ ነገራት ኣብ ምፍንጫላት ውድባት ኣኺዱናን ብእኡ መሰረት ኣሕዚኑና ኣሳቕዩናን። ህዝብና እናተሳቐየ ካባና ተስፋ እናሰኣነ፣ መንእሰይ ኤርትራ ሃጽ ኢሉ ካብ ዝፈትዎም ወለዱ፣ ዓዱ ብሰንኪ ደረት ዘይብሉ ኣገልግሎት ባርነት መሪሩዎ፣ተስፋ ዝሰኣነሉ ጨካን ስርዓት ኢሰያድስ ዝተበደለ ክቕበሎን ንቓልሲ ከዕጥቖን ኣይከኣለን።
ኣብ መደምደምታ እዚ ኹሉ ህዝቢ ንኤርትራ ልዕላውነታን ክብራን ዝተኸፍለ መስዋእትን ምዝንባልን ንምድሓን ዝተላዕለ ናይ ደላይ ለውጢ ኣውያት ይኣክል ምብርባር ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ስለዘለና፣ ነዚ ኣብ መፈጸምትኡ ከነብጽሖ ኩላትና ኢደይ ኢድካ ኢልና፣ እቶም ክመርሑ ዝኽእሉን እሞ ግዜኦም ዝወፈዩ ንኽመርሑ፣ እቶም ክንመርሕ ዘይንኽእል ድማ ተመራሕቲ ክንከውን ፍቓደኛታት ክንከውን ግዜ ይጠልበና ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ኢሰያስ ቕዋማዊ ምሕደራ ዘለዋ ፣ ስልጣን ብሰላማዊ መንገዲ ምቕብባል፣ ኣብዝሐ - ሰልፍታት ዘለዋ ሃገር ክንብል እንከለና ወይ እንተተሰማሚዕና መብዛሕትና እንሳተፈሉን፣ ንድግፎን፥ ህዝቢ ተስፋ ኣንቢሩ ኣብ'ቲ ለውጢ ተጸንቢሩ ንኽሳተፍ ነዚ ከም ሓሳብ ምልጋስ ሕማቕ ኮይኑ ኣይረኤን።
እዚ ሓሳብ ከም ርእይቶ ንእንታይ ተገበርና ይሓይሽ ንማለት ስለ ዝቐረበ ክንጸግ፥ ክድገፍ፥ ክመሓየሽ ብዝበለጸ ንኽቐርብ ስለዝከኣል ጸገም የብሉን እናበልኩ ይፋነወኩም።

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

ኣብዚ እዋንዚ ንኹሉ መሰላት ህዝብና ጓዕጺጹ ንኤርትራ ዝመርሕ ዘይኮነስ፡ ዝገዝእ ዘሎ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ቅድሚ ኤርትራውያን ገበነኛ እዩ። መን ይፈልጥ ኣብ ቅድሚ ካለኦት ንዓቶም ብዝኽድሞ ሰይጣን ዘይኮነ መልኣኽ መሲሉ ይሰኣል ይኸውን። እቲ ብገለ ጉዳይ ኤርትራ ውራዮም ዘይኮነ ወገናት ዝትኮበሉ መዳልያታት ከኣ ነዚ ዘመልክት እዩ። ንሕና ንዲክታቶር ኢሳይያስ “ዕሉል ገበነኛ” እንብሎ ብስምዒትን ጽልእን ዘይኮነ፡ ብመንጽርቲ ብሰንኩ ኣብ ኤርትራ ሳዕሪሩ ዘሎ ባዕሉ ዝዛረብ፡ ጸረ-ህዝቢ ተግባራቱ ኢና።

ኢሳይያስ ብቁንጣሮ “እንተለና ምስኡ፡ እንተሞትና ምስኡ” ዝመዝምሮም ድኑሳት ተሰንዩ፡ ብዘይ ሕገመንግስቲ ዝገዝእ፡ ሕድርን መስዋእትን ኤርትራውያን ዝጠልም፡ ድምጺ ህዝብና ይሰማዕ ንዝበሉ ዝኣስርን ዝስውርን፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን ምውዳብን ዝገፍፍ፡ ናይ ዜጋታት ዝመረጽዎ እምነት ናይ ምስዓብ መሰል ዝነፍግን ብሰንክዚ ብዙሓት ዝኣሰርን ዝሕይርን፡ ንውልቃዊ ትዕቢትን ጉጅላዊ ረብሓን ልዕሊ ሕጊ ዝሰርዕ፡ መወዳእታ ዘየብሉ ግዱድ ዕስክርና ዘዘውትር፡ ኩሉ መሰረታዊ መሰል ህዝቢ ዝግህስን ካብዚ እኩይ ተግባራቱ ንክወእ ንዝተገብረሉ ዓለም ለኻዊ መጸዋዕታ ዝነጽግ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ዓዶም ከይቅበሩ’ውን ዘይፈቅድ፡ ብኤርትራውያን ግዳያት ሓደጋ ባሕርን ምድረበዳን ዝባጩ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ኤርትራዊ ልኡላውነት ኣብ ሓደጋ ዘእቱ፡ ኣብ  ድሑር ኣተሓሳስባ ምፍዳይ ሕነን ቂምን ዝነብር፡ ኣብ ሎሚ ኮይኑ ብዛዕባ ጽባሕ ዘይኮነ ብዛዕባ ትማሊ ጥራይ ዝሓስብ ድንዙዝ እዩ። ስለዚ ንዲክታቶር ኢሳይያስ “ዕቡድ” ዝውሕዶ እምበር ዝበዝሖ ኣይኮነን።

ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብውሽጣዊ ንቕሎኡ ዘይኮነ፡ ብግዳማዊ ተልእኾ ብዝተሃንደሰ ወዘኽዘኽ ተሰንዩ ምስ ኢትዮጵያ ከም ዝተዓርቀ ዘምስል፡ ሓድሽ ምስሊ ሒዙ ከውደኽድኽ ተኸታቲልናዮ ኢና። ምክትታል ጣራይ ዘይኮነ ኣዕሚቑና እውን ተዓዚብናዮ። ተግባራት ኢሳይያስ ኣብቲ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ርክባቱ ዘርኣዮ ክሳብ ብነጻነት ኤርትራ ምጥዓሱ ዘመልክት ምንቅስቓስ ዝተገረሙ ወገናት ብዙሓት እዮም።  ምስቲ ፍኹሰቱን ካብቲ ንልኡላውነት ኤርትራ መጢጡ ህዝቢ ኤርትራ ከዕሽወሉ ዝጸንሐ መርገጹ ሃንደበት ሸታሕ ምባሉን ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ኣገሪምዎ፡ ኣሻቒልዎን ኩነታት ናበይ ገጹ ይምዕብል ከምዘሎ ክርዳእ ኣኽኢልዎን እዩ።

ኢሳይያስ በዚ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞ ገበን ኣብ ክንዲ ዝሓፍር፡ ብጹእ መሲሉ ክቐርብ ዝፈተነሉ፡ እንተኾነ ዕዳጋ ዝሰኣነሉ ኩነታት ክንዕዘብ ጸኒሕና ኢና። ንኣብነት ናትካ ዕዮ ገዛ ከይዓመምካ ናይ ዞባና ኣታዓራቒ ክትከውን ምህቃን። እንተኾነ ሓሓሊፎም ኤርትራዊ ዛዕባ ዘይኣጀንዳኦም ወገናት፡ ከሻህርትዎ ኣይጸንሑን ማለት ኣይኮነን። ግደ  ሓቂ ግና ዲክታቶር ኢሳይያስ፡ ኣብኡ ደኣ የብጸሓና እምበር፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዝሕተት ብናይ ብዙሓት ኤርትራውያን ንጹህ ደም ዝተሓጽበ ገበነኛ እዩ።

ከምቲ ወለድና “ ንዘረባ ዘረባ የምጽኦ፡ ንሓመድ ድጉሪ የውጸኦ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ ናይ ከባቢና ኣጀንዳ፡ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ዓመተ-2019 ናይ ሰላም ኖበል ተዓዋቲ ምዃኖም እዩ። ንኢትዮጵያዊ ቀዳማይ ሚኒስተር ብመንጽር ኣብ ሃገሮም ዘሎ ኩነታት፡ እዚ መዓርግዚ “ይምልከቶ ድዩ ኣይምልከቶን” ኣብ ኢትዮጵያውያን ውዑይ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ እዩ። እቲ ነዚ ኖበል ዝሃበ ኣካል እውን፡ እቶም ቀዳማይ ሚንስተር ነዚ ዝበቕዑ ክሳብ ሕጂ ብዝሰርሕዎ ዘይኮነስ፡ ኣብ መጻኢ ዝሓሸ ንክሰርሑ ንምትብባዕ እዩ ብዝብል ስኽፍታኡ ካብ ምግላጽ ዓዲ ኣይወዓለን። እቲ ዝርካቡ ነዚ መዓርግ ዘብጸሖም ከኣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ናይ “ኣይውግእ ኣይሰላም” ህሞት ምጥሓሶም ምዃኑ ክግለጽ ሰሚዕና ኣለና፡

እዞም ኢትዮጵያዊ ቀዳማይ ሚኒስተር እቲ ንኢትዮጵያ ኣብ ዝምልከት ዝገበርዎ ኣስተዋጸኦ ነዚ የብቅዖም ድዩ ኣየብቅዖም ንግዜኡ ንኢትዮጵያውያን ንግደፎ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝንን “ዝብእስ ኣብ ዘይዓዱ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ ይብል” ዘብልን ግና፡ ገለ ኤርትራዊ ሓልዮት ኣዝዩ ዝረሓቖም ኤርትራውያን፡ “ዲክታቶር ኢሳይያስ እውን ኣብዚ ክሳብ ሕጂ ዝዕጾን ዝኽፈትን ዘሎን መጻኢኡ ዘይፍለጥ፡ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ዝተቓልዕሉ፡ ሓድሽ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣበርክቶ ኣለዎ። ስለዚ ከምቲ ኣብ 1979 ንግብጻዊ ፕረሲደንት ኣንዋር ኣልሳዳትን እስራኤላዊ ቀዳማይ ምኒስተር መናቸም በጊን፡ ኣብ 1994 ድማ ኣቦመንበር ውድብ ሓርነት ፍልስጥኤም ያሲር ዕራፋትን እስራኤላዊ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢሳቕ ራቢንን ብሓባር ዝተዋህበ፡ ኣብዚ ናይ 2019 ከኣ ኢሳይያስ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ክማቐል ይግበኦ ነይሩ ክብሉ ይደናደኑ ኣለዉ።” ከምዚኦም ዝኣመሰለ ድምጺ “ዓይኖም ብጨው ካብ ዝተሓጽቡን ሕንኮም ዝቐንጠጡን” ኤርትራውያን ምስማዕና እምበኣር ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። ንሕናን ምእንቲ ፍትሕን ርትዕን እንቃለስ ኤርትራውያንን ዘይኤርትራውያን ተጣበቕቲ ፍትሕን መሰረታዊ መሰላትን ግና፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ ናይ ሰላም ኖበል ክስለም ዘይኮነስ፡ ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ቀሪቡ ክፍረድ ኢና እንጽበን እንቃለስን። ንጹህ ደም ኤርትራውያን ፈሲሱን መሰሎም ተገፊፉን ስለ ዘይተርፍ ከኣ፡ እዚ ከም ዝኸውን ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ዝዘራእካዮ ክትሓፍስ ናይ ግድን ስለ ዝኾነ።

ኢሳይያስ እቲ ከምስል ዝብሎ ዝነበረ ቃሉ ዓጺፉ፡ ልዕሊ ክብሪ ኤርትራ ብሕታዊ ረብሓኡ ክብሩን ኣቐዲሙን፡ ቃል እስትራተጅያዊ ተረባሕቲ ለኣኽቱ ከየዕብር፡ ኢዱ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዘርጊሑ ኣብ ኣስመራ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣርእይዎ ዘይፈልጥ፡ ፍሽኽታን ዕልልታን ብክልቲኡ ኣእዳዉ ኣፍልቡ እንዳወቐዐ ኣርእዩ። ሰላም ዝጸምኦ ህዝብና ከኣ ነቲ ወትሩ ዘይእመን ጠላም ዲክታቶር ኣሚኑን፡ ሓቂ መሲልዎ፡ ኣጣቒዑን ዓሊሉን። ልዕሊ ኩሉ ድማ ነቲ ኢሳይያስ ዝድርጐሖ ቅድም ናይ ስምዒት ዝመስል ዝነበረ፡ ደሓር ግና ናይ ልቡ ምዃኑ ኣፉ መሊኡ ዝረጋገጾ “ክድዓት” ኣየቕለበሉን። ሕጂ እውን ኣብ ክንዲ በዚ ገበኑ ክሕተተሉ ምቅላስ፡ ኢሳይያስ ያኢ ናይ ሰላም ኖበል ተሰላሚ ክኸውን ጭልም ዝብሉ ኤርትራውያን ምህላዎም ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። እንተ ኢሳይያስ ሎሚ ገበነኛ ምዃኑ ዓለም ብዓለማ ስለ ዝፈለጠቶ፡ ብቕኒት “ዝብእስያ ኣብ ዘይፈልጦ ዓዲ ከይዱ፡ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ዝሕበኣሉ ዕድል ዕጹው እዩ።

   

To: His Excellency Dr. Abiy Ahmed Ali

Prime Minister of the Federal Democratic Republic of Ethiopia

Addis Ababa.

Your Excellency,                     

We, the undersigned Eritrean Political Opposition Organizations and other justice seeking Eritreans in the Diaspora and at home, would like to submit this letter of unequivocal protest on your inaugural speech in the opening ceremony of the Unity Park in Addis Ababa 2019-10-10 pertaining to Eritrea.

We were deeply shocked and embarrassed to hear once again your explicit declaration of representing Eritrea in front of seven African heads of states and representatives of various international organizations, who all very well know that Eritrea is a sovereign country that achieved its independence after 30 years of protracted and costly liberation struggle and should have been represented, as customary, by one of its delegation including one of the two Eritrean ambassadors currently residing in Addis Ababa.

Your Excellency,

You formally announced that you were delegated to represent Eritrea by President Isaias Afwerki; underlined that Eritrea and Ethiopia are so intimately connected and that their relationship has reached such a level of representation, and congratulated the Ethiopian people and all for that achievement.

The Eritrean people value their freedom as well as a good relationship with Ethiopia based on mutual trust and respect. We, the Eritrean Opposition organizations and justice seekers underscore that Eritrea´s fate is decided by its own people and not by a dictator in Asmara. We stand therefore, firm to defend our hard-won independence which we see being gradually eroded and our social fabric destroyed by the dictator in Eritrea. We note and alert all concerned that the patience of our people is wearing thin and they are getting angrier by the day.

Your Excellency,

The world knows the extremely disquieting political, social, economic and human rights situation in Eritrea. It is a country without constitution, no election or elected president, no rule of law and no free press - a country where people are denied to peruse a normal life. Ethiopia and Ethiopians are a living witness of the flooding of thousands of Eritrean refugees including unaccompanied underage children entering your country every day.

The denial of our people’s sovereign and inalienable rights to elect a representative government cannot continue for too long. Until that day, no foreign leader has the legal and moral right to speak on behalf of the Eritrean people.

As we continue to struggle to ameliorate the suffering of our people, we remain certain that the hurdles we as a people face today will be history tomorrow. Peace based on the will and the power of the people will flourish and be asserted. Taking side with the Eritrean people will always be the right path for healthy and good future relations. Those who aspire for a lasting peace in the region should avoid allying with evil forces of tyranny and destruction.

We, once again, express our gratitude to the people and Government of Ethiopia for hosting thousands of Eritrean refugees and the support rendered to them in this difficult time of our history. We call upon Your Excellency, today a Nobel Peace Prize laurate, to seriously reconsider your stance on Eritrea, increase your endeavors of support and solidarity with the Eritrean people and strive at creating lasting peace in the region based on legal framework and institutional relationship between our countries.

Sincerely yours,

  1. Eritrean National Council for Democratic Change (ENCDC)
  2. Eritrean People’s Democratic Party (EPDP)
  3. United Eritreans for Justice (UEJ)
  4. Baito Yiakl North America

October 15, 2019

Monday, 14 October 2019 20:24

  Language Policy in Multi-Ethnic Eritrea

Written by

 ጋባ ፍትሕ እና ኤርትሪርሰና ያኹ ቅረንሊ ኣዋኺሮ ሻኹን

                             ተሪ መዲዪኹ ጋብዲ ዓዳትዲር ዳበርድኒል ውሪል መርኪስሮ ሻኹን       

ሀ. ቱሲሰና

እና ወክትኒል ኤርትሪል ኒዓብባብትድ ንቲከስጛ እና ኤርትሪል እና ንኪ መለኮ ህንባኹ መሪትልድ መሪ ሕዝቢሩኹዲ ፍትሕዲ[1] ና ዕስኖ ግን ዮ ለመለም የውዲሲ ቋልነን ንኪ እን ጋብሲሳኹ ለጛ ጋባት ትግርኝዲ ዓረብዲር ንኻ ኤሪው ጋባት ኣኽላ ላህጃት ግን ይስትኩ፣ እና ኤሪ ጋባት ላህጃት/ Dialect[2] ግን ዮ መጐተው እን ዓረብድ መሀርሰውዲ ስያሰት ኤሪትሪኹል ከደመውዲ ግን፣ ጋብ እንተው ከተብሰላ ዮ መጐተው ኮዶ እን ትግርኛ ጋበውዲ ትግረ ጋባውዲ መሀርሰውዲ መሀርስገውዲ ድመናኹ ግን፣ ላኹ ገሪ ጨገም ኣኾ ዋኺስሮ ፈራኹ ጋባይልዲ ናይ ናይዲር አኽሮ ግን፣

"The post- dictatorship period in Eritrea will be marked by innumerable ethnic conflicts based on the demand for native languages rights. As with the other issues of ethnicity, language diversity  demands cannot be ignored.  Indeed, demands for pluralistic language policy are likely to come first and policy makers need to be prepared to accommodate language diversity while still promoting overall integration. The Blin language is one of the most vulnerable because of its geographical and the Blin Language speakers weakness to preserve their culture and language."

እና ንክ ይናኮል መርሕኹ ደኮ ደንቢ ውሪ ለቦ ደንቢ ይና ኮል ገባይላ ጋብዲ ና ናይዲ ቋላኹድ ገሪ ኣጭጉም ኣርስሮ ግን፣ ወንቀራ ጋቡኹ ዳድስቶ ደኩስታኹ ኣኽላ፣ እምንድክ ወንቀራ ጋባ ብጅኽ ወንቀራ ፍትሕ በለዱኽዲ ሰልፋ ወንቀራ ግን ንድመታን ፍትሕ ጠፍሕደው ( Constitution makers)  ጋባትዲ ናይ ገባይለውዲ እክብነዲ ዳበርነዲትል ከደምኒል ደለምድኖ ሻኽኑኹ፣ እና ኣውይን ንድ ገርኹድኽ ጨገምትሮ ፈራኹ ብሊና ግን ንኻ ኒ ብራ ኣካንዲ ብሊን ናብብሊናርድ ገሪ ሕይምንተዋኒንዲን ግን። እና ንኪር ዋ ዓድ ስታት ንኪትልድ ተርስነ ይና ጅዊውዲ ከደኑዲ ትበቅ የውሲ ኣርእኖኽር ና እንክኒል ለመለም ይኖር መታን ግን፡፤ ላኹ ንኪትልድ ተርስነ መሀርዳኹር ሓበራኹር እና ንኪ ኒድ እክብስኖ ህንብናኹ፣ ተሪ መድዪኹ ላገቢለታ ጋብዲ ዓዳትዲር ዳበርድነዲ ተከውነዲትል ኣር እኖኽር እማ ንኪትልተርስነ ኣምርድ ኣኽን ማልድ ተከልስሮ የመምነዲ ክድመትዲ ቋልልስኒል ደርፍፍ ብድኒኹ ዋዕላ ግን፡፤

እና ንኪ እና ግርጋ ኒል እና ወዓድ ንድ ሃደግያ ደረካኹለ 26 ኣመራ ደንቢ ቋለውዲ ጀረበውዲትልድ ጐ ግን፡፤ ይዋዓድሲ ኣንካ በናነትል ሃበ ስኩስያ ግን፡፤

  1. መድያ ራድዮ ብሊና ጋባ ፍትሕ ፍኒል ኣውሃበ ደምዕዳኹን

1.1  ጋባ ፍትሕ ውሪኹ ጀረብዲኹን

1.2  ጋባትሲ ድሂስነማ ውሪ ተከውና

1.3  ጋባታ መንፍዒትዲ ኒ ኣጭጉምዲ

  1. ተሪ መዲዩኹ ደም ዕድሮኽር መንደትሮኽር ውራ ጀረብዳኹን
  1. ጋባታ መቅርሕ

2.1. ኤምርዲ ከውዲ ማልዲ ኢራኩዲ ጀረብደኩ

  1. ጋብ ይነውሲ ቋልኹድ መርሀርስነዲ መሀርስኖ ሻኽነውዲ

3.1.  ብሊንሲ ዳበርደው እራኩ

  1. 2. ከደን መንደትናኽር እሲኖ ሻኽነው ወራታት
  1. ደንጎባ
  1. ምርኩስ ዪ ዋዓዱ
  1. ጋባ ፍትሕ ይና ውረኒ ይና ግን

1,1 ፍትሕ ጋባትዲ ዓዳትዲ ገባይል ላ ቅረን መንደርተውዱ ይና ውረኒ ግን/ ጋባ ፍትሕ ውሪኹ ጀረብዲኹን

እና ወክት ኒል ይን መንደርትና ብሪል ኤረርሰው ቅረናት ብጅኻነክ ገሪ ጋባትዲ ዓዳትዲ ከው  መንደርተው ግን፣ ንድመታን ፍትሕ ቅረኑስ ወሰነው እን ብጅኽኒስ እክብድኖኽር ዳበርድድኖኽር ሻኽኑኽ ግራ ገብድኖኽር ናድሂስኒል ደበልትድኑ ሻኽኒ፣እንዳህበንን እን በልድሊ ሰላም ዋኒሮ አኽላ። ውረኒ ግን ፍትሕ ጋቡኹ እን ጀረብዳኹዲ ሕዝቢት ላትክስሮ ቀደራኹ፣ እና ወንቀራ ኒስ ገለ መልሲ ኤረው ህንበነኩ ኤረረገው ህንበነኩ፣ ኣፍሪቂል ቋልነን እን ዲማ ጨቀጥሰው እን ዑቁቱው ኮቁራ ጋብ ግን፣ ሕዝቢር ስኒት ላበለድሊ ዋኒሮ ኣከን እን ቅረን ፍትሕ ጋብዲ ዓዳትዲ ከለብርነዲ ናጋብድ ተመሓደርድኖ ናይ ኡሮ ሻኩ፣ ነት ኮቁር ዑቁቱዲ ኤሪ ኣካንድል ላበለድሊ ስደትል መንደርተውዲ ናናይ ሲረኹ ግን፣ ስደትል ኤሪ በልድሊ መንደርተው ኣሸሽኖ ጋብሲ ድሂሰነኩ፣ እና ዋዕድ ኒል ኣን ጋብያ ጀረባኹ ብሊን ናኣካንሊ( Blin As indigenous Minority or regional sub-nation must be protected and respected according the laws of international Conventions[3]) ኣኽነውድ ና መሰል ናጋቡኹዲ ዓዳትዲ ውዕል ቅረናቱኹድ ተከውስሮኽር ዳበርዶኽር ክመት ናዀርክ ኣርእኖ ሻኽንኹን። ኒስ ዩ መላኪን እን ናዀርክ ላት ክሲሳኹሎም ለጛማ ውሪ ናሰን በጃኸውዲ ጨገም ና ዕስጊ ኣኽሮ ቀደርሰንክ ኣከን ኪደኩ የንታ ግን መሰለን፣ ንኪ ገሪ ጂጋ ህንባኹ ኤርትሪል ይና ባህሊ ጋቡኽ ዓረብዲ ትግሪኘዲ ካያ ግን የውዲ፣ በልን ኮዶ ኤርትርል ጋብስተው ጋባት ናኹርክ እኩለኩላ ግን፣ ጋብ ክድመቱዃ ተግሪንየዲ ዓረብዲ ግን የው ህንበነኩ፣ ኣን ተኩለ እና ዓረብ ግን ደውለቱኽ ጋብ የው፣ እን ዓረብድ መሀርሰው ዑቁቱ ኢስላም ግን ውሪኹ ይረን፣ እን ትግርኘዲ ገጠምሮ ቀደራኹ ኒ አኽነዲን ግን፣ ኤሪኹድ ቋልነን ኮዶ ብጅካነክ እን ለጝታ ገባይል ላኹክ ኒጋብድ ጀረበን እን ዓረብ ጋብ ድድሮግን የነኩ እማ ፈሩ እርጎ ከው ናጋብ ልጝኑዲ ዓረብዲት ድሂሶ ትግሪኛ ኣኾ ከብቲሮግን የነኩ፣ እማ ይን ብሊን እና ነወያ ጂጛ ፈረኹል ውረኒ ግን ይና ረኤይ፣

እን ኮንስቲትዩሽን 1997 ትል  ዓንቀጽ 3 ሺብ 3 ትል፣ እና ተለየሰና ይኩ>

Aricle 3 Citizenship

(3) The Equality of all Eritrean Languages is Guaranteed

ኮዶ ኒሰና ኮንስቲቱትሽን 1952 ኹል ንሰና ህንበኩ፣

Article 38: Languages

  1. Tigrinya and Arabic shall be the official languages of Eritrea
  2. In accordance with the established practice in Eritrea, the Languages spoken and written by the various population groups shall be permitted to be used in dealing with the public authorities, as well as for religious or educational purpose and for all forms expression of ideas.

እና ለጛትልድ ገሪኹድክ ኤርትሪ ጋባትሲ ተከውረሪ እን 1952 ኤረርስረሪ ዓንቀጽ ጋባታ ናይድ ቁልደሪ፣ ኤርትሪል ገሪ ጋባት ዋነትር፣ ጋብስተትር ከተብሰትር ከለብረቲ ኒልድ ኮዶ መንግስቲትል ኣኽን ሚህሮዲ ሃይማናትዲ ናጋብድ እሲድኖ ኣፍቀደኩ።

እን 1997 ከተብሳኹ ፍትሕ ጋቡኹ መላኪን ባርህ ኣኽላ፣ መሰለን ኩገነር ጋብዲድ ሚህሮ ህንበኩ ይስተኩ መላኪን በተ-መንግስቲቲል ብሊንድ ጋቢቶኽር ኩረኤይ ደኩስቶኽር ቀደራላ። እንደ ንኪትልድ ተርስድነ ተብድና ተርሳ ዓንቀጽ ፍትሕ ጋቡኹ ኣዋኸ ገምን ኪዳኹን ተካኹንኩም። መድያ ኒተሪ እና ወንቀራኒስ ወንተስኒል ካባኹ ኣምር ኡዋኹ ኣኽሮ ሻኩ የንታ ግን፡

5.1 Esman, Milton. J. 1992. " The state and Language Policy" International Political Science Review, Volume 13, no. 4 pp. 381-396

5.2 Horowitz, Donald L. 1985. Ethnic Groups in Conflict. Berkeley CA: University of California Press.,

5.3 Fishman Joshua A. 1989. Language and Ethnicity in minority Sociolinguistic Perspective. Clevedon, Avon: Multilingual matters.

5,4. Van Dyke, Vernon. 1985. Human Rights, Ethnicity, and Discrimination. Westport, CT: Greenwood Press

[1] Constitutional language Policy

  1. My definition of a dialect is simply this: "A variation of a given language spoken in a particular place or by a particular group of people." Therefore, when I use the term dialect, I am not making any sort of judgment about the quality or "correctness" of that variety of English. I believe that American, British, Canadian, and Australian English are all dialects of the English language, and that none of them is any better or more proper than any other.[2] Blin Language is a given language but is not a dialect. Those who call a given language as a dialect are not correct but abusing the word dialect in order to assimilate local languages

[3]1.  Universal Declaration of Human Rights

  1. International Conventions on Economic, Social and Cultural Rights
  2. International Conventions civil and political Rights
  3.  Van Dyke, Vernon. 1985. Human Rights, Ethnicity, and Discrimination. Westport, CT: Greenwood Press

Page 5 of 326