October 19, 2019 News

Meir Shamgar, former president of Israel’s Supreme Court, has died at the age of 94. He is one of the last members of the Jewish resistance movement that fought the British during World War Two – the Irgun. They were captured and taken to Eritrea where they were imprisoned for the duration of the conflict. Below is Justice Shamgar’s obituary and this is followed by the story I wrote for the BBC. Martin Plaut

October 18, 2019 11:35 am

Former Israeli Supreme Court President Meir Shamgar in 2008. (Yossi Zamir/Flash90)

(JTA) – Meir Shamgar, a former president of the Israeli Supreme Court who started his legal studies by correspondence in an Eritrean prison, has died. He was 94.

Shamgar, who was deported and jailed because of his activities with the Irgun paramilitary group, served as the head of Israel’s top court from 1983 to 1995. He had joined the court in 1975.

Among his most notable policy changes as president was to lift many limitations on who can petition the court, including nonprofit organizations. The move, which Shamgar’s allies and opponents agree laid the foundations for the court’s judicial activism approach, significantly empowered the court to intervene on government policy, making it a decider in Israeli society rather than merely an arbiter.

In a biography of Shamgar, the Supreme Court said he had been a “champion of free speech” throughout his years as a judge.

Shamgar also headed the committee of investigation that looked into the omissions exposed in the 1995 assassination of prime minister Yitzhak Rabin.

He “had an important role in shaping the foundation of Israeli jurisprudence, including legal policy in Judea and Samaria,” Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu said about Shamgar in a statement Friday, using the biblical terms for the West Bank.

Born in 1925 in Danzig, now Gdansk in Poland, Shamgar moved to the British Mandate of Palestine in 1939.

Five years later he was arrested by the British for his role in the Irgun, or Etzel, and was sent to Eritrea. In prison there, Shamgar studied law by correspondence with the University of London and, following his release, later completed studies in history and philosophy at the Hebrew University of Jerusalem.

David Ben-Gurion, Israel’s first prime minister, appointed Shamgar chief judge advocate general in 1963 – an unusual nomination because in the days leading up to Israel’s creation, Shamgar’s Irgun had been a rival group to Ben-Gurion’s Haganah.


I wrote the story about the imprisonment of the Jewish fighters for the BBC in 2002.

Here it is: Britain’s ‘Guantanamo Bay’

Border patrol in Eritrea in 1944

The controversial detention of alleged al-Qaeda members by the United States at Guantanamo Bay is not the first time difficult prisoners have been held without charge for long periods of time.

Nearly 60 years ago, Britain detained members of the Jewish underground in a similar way.

In October 1944, with the Second World War drawing to a close in Europe, Zionist groups were determined to see the establishment of a Jewish state in Palestine once the fighting ended.

But a minority was not prepared to wait that long.

Two groups in particular – the Irgun and the Stern gang – waged a violent campaign against British targets, and a large number were rounded up and detained.

However detention camps in Palestine were difficult to guard, and the authorities looked for somewhere to send their troublesome prisoners, where there would be no friends or family to aid their escape.

The answer the British hit on was Eritrea, which had been captured from the Italians.

On 14 October 1944, 251 of the toughest prisoners were put on planes bound for the capital, Asmara.

Among those who were deported was a man who later became prime minister of Israel: Yitzhak Shamir (of the Stern gang).

Once there, they were sent to Sembel camp, close to the airport, and about two kilometres north of the capital.

Escape attempts

But the prisoners were well motivated, disciplined and organised, and soon set about attempting to escape.

Within weeks the first breakout occurred. The man charged with getting them back was David Cracknell, then deputy commissioner of police.

Inspector Cracknell (centre) with Eritrean colleagues

Now in retirement in Dorset in Britain, he says that during the 20 months that they were in Eritrea, there were in all about 12 escape attempts involving 107 prisoners, of whom 106 were re-captured.

The most daring escape took place in June 1946, when about 50 prisoners broke out of the camp using a 75 metre long tunnel dug under the wire.

The first that Mr Cracknell knew of the escape was when a policeman told him that there had been two or three arrests of strangely dressed individuals, speaking no known language.

One groups of escapees tried to pass themselves off as a British military platoon, complete with fake regimental cap badges, a military policemen with a red cap and white webbing belt and wooden revolver, as well as a major in charge.

Intensive search

This group commandeered a bus and set off for the Ethiopian border.

After about 50 kilometres, the bus ran out of petrol, and the escapees handcuffed the driver and conductor to the steering wheel and set off on foot.

“We spread the news around by radio and runner, and as a result the whole lot were surrounded by villagers and handed over to the police,” Inspector Cracknell remembers.

The late David Cracknell

There still remained a dozen or so at large, and an intensive search was mounted for them.

The British received help from a Yemeni Jew – part of the small Yemeni Jewish population in Asmara.

“I put him on the task of infiltrating any pro-Zionist groups he came across,” says Mr Cracknell.

“He was in touch with me for several days, saying he was making progress, and then suddenly there was no more from him.

“One morning as I got to the office a constable reported that a piece of paper was found fluttering from a window. It was from this missing informer.

“I buckled on my belt and revolver, drove to an Italian villa and went inside. One door was wedged. I put my shoulder to it and broke in.

“‘Don’t shoot, don’t shoot’ came a voice from the darkness. I ordered the lights to be put on and there were eight Jews sitting there, with my informer in the corner, handcuffed and gagged.”

Slipping the net

During that time there were many escapes, and one man managed to get away – Eliyaju Lankin.

After five months he reached Djibouti via Addis Ababa, and finally sailed on a French boat to Marseilles and then on to Paris.

“His name is imprinted on my soul”, says Mr Cracknell.

Among those who attempted to get out was the future prime minister, Yitzhak Shamir.

Cracknell received a commendation for this work

The British were alerted that a further break-out had taken place when Shamir, Meridor and some other senior prisoners were said to have gone missing.

An earlier escapee – Rahamim Mizrahi – had managed to live at large in Asmara and was known to be in touch with Jerusalem by radio to co-ordinate their efforts.

Mr Cracknell sent an Italian police inspector to make links with the Italian underworld to try to discover the whereabouts of the escapees.

“Three weeks later I got a phone call. He was in the port of Masawa. They were in hiding, awaiting the arrival of a Lloyd Triestino boat bound for Italy.

“All I could do was to ensure that no one got on that boat. And so by putting a cordon around it, by floodlighting it, even having police in rowing boats around it, I ensured that no one got on board it.

“When it sailed, I knew that they would have to come back to Asmara.”

Escape route

The Italian inspector discovered that they had arrived in Masawa by water tanker, and so offered to send them back by the same route, for a fee of £60.

His phone call came saying they were leaving at midnight. David Cracknell set an ambush, at a point seven kilometres out of Asmara. At around three o’clock a diesel engine was heard rumbling up the hill.

“As it approached, the police lorry shot across the road. Headlights came on, and the tanker screamed to a halt.

“The terrified driver in the front was handcuffed and the head of criminal intelligence was told to get into the tanker and arrest the three.

“He was very sceptical about the whole exercise. His head popped out, and he said ‘no-one here’. I told him to look down through the baffle plates (at the bottom of the tanker), which are to stop the water surging.

“And sure enough, he caught the three. We grabbed them – including a short, fair-haired chap, who turned out to be Yitzhak Shamir. They were handcuffed and taken back to the camp,” Mr Cracknell said.

It was not long after that in March 1947 when they were packed up and sent off to Gilgil camp in Kenya, where most of them remained until the declaration of the state of Israel.

On the morning of 12 July 1948 the African exile of the members of the Jewish underground ended, as they reached Tel Aviv.

ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዓይኒ ግዳማውያን ወጺኡ ኣይፈልጥን እዩ። ቃልስና ቀልጢፉ ኣብ ዓወት ከይበጽሕ’ሞ ህዝብና ጻማኡ ከይረክብ ካብ ዘደናጉዮን ዝሓላልኾን ምኽንያታት እዚ ናይ ግዳም ዘይቅዱስ ኣእዳው ሓደ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብቲ ብቐጥታ ናጽነትና ክንረኽበሉ ዝግበኣና ዝነበረ ግዜ ኣርበዓታት፡ ኣብ ጠለብ፡ ትጽቢትን ባህግን ህዝብና ዘይነበረ፡  ፈደረሽን ዝቖረኑና ምኽንያት ናይ ግዳም እስትራተጅያዊ ረብሓ ዝፈጠሮ ኢድ ኣእታውነት ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ኣብቲ ካብ ወጽዓን መግዛእትን ናጻ ክንወጽእን ኣብ ሃገርና ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክንተክልን ዘካየድናዮ ናይ ሰላሳ ዓመታት ነዊሕን መሪርን ቃልሲ እንተኾነ እውን ናይ ደገ ኣእዳው ውጥም ቅልቅል፡ በብግዜኡ መልክዑ እንዳቐያየረ ከምዘይተፈልየና እንዝንገዖ ኣይኮነን። እዚ ናይ ግዳም ኣእዳው ብቐጥታ በቶም ኣብቲ ጉዳይ ረብሓ ዝብህጉ ግዳማውያን  ዘይኮነ፡ ነዚ ብዝምጥን ኢድ ኣዙራዊ ዝትግበር ዝነበረ ምዃኑ  ካልእ ሓቂ እዩ።

እዚ ኢድ ኣእታውነት’ዚ ንሓንሳብ ክብ ንሓንሳብ ድማ ለጠቕ እንዳበለ ዝጐዓዝ ምቹእ ግዜ እንዳመረጸ ገሃድ  እዩ። እቲ ንዝተወስነ ግዜ ድምጹ ናይ ምጥፍኣሉ ምኽንያት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንምድህላል እዩ። እዚ ሓደገኛ ንኤርትራን ህዝባን ናይ ምዕማጽ ሓደጋ ዘይግሉጽነት ንዝተወሰነ ግዜ ኣድብዩ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ዳርጋ ክልተ ዓመታት በቲ ናይዚ ዛዕባዚ ናይ ነዊሕ ግዜ ዕሉል ተዋሳኢ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ህዝብና ብዘይተጸበዮ ኣቕጣጫ ደበኽ ኢሉ። ክሳብ ሎሚ ከኣ መመሊሱ እናገደደ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ብዝተፈላለዩ መርዛማት ሓረጋት ክነቱግ ዝጸንሐ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ወስታታት፡ እነሆ ሎሚ ከኣ ንውሱናት ኣዋርሕ ሃዲኡ ምስ ጸንሐ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምኒስተር፡ ናይ ኤርትራ ውክልና ወሲዶም ኣብ ኣደባባይ ብስም ኤርትራ ክምድሩ ሰሚዕናዮም።

ከምዚ ብምዃኑ ከኣ በቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ ኢሳይያስ ኣዝዩ ኣሰካፍን ጠላምን ሃቐነታት  ክሻቐል ዝጸንሐ ኤርትራዊ ዳግማይ ነዲሩ ናይ ቁጠዐ ድምጹ የስምዕ ኣሎ። ነድሪ ጥራይ ዘይኮነ ዝተወሰኑ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሰልፍታትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናይ “ኣብዘይ መንጠቢትክን ኣይተእትዋ ኢድክን” መልእኽቲ ልኢኸን። እቲ ናይ ቁጠዐን “ዓገብ”  ምባልን ድምጽታት በዚ ጠጠው ዝብል ከምዘይከውን ከኣ ፍሉጥ እዩ። ብኽምዚ ኣገባብ ናይ ስምዕታ ድምጽኻ ምቅላሕ ኣገዳሲ ኮይኑ፡ ከምቲ “ወደንያ ከይሓምያስ ሰበይቲ ወደን” ዝበሃል ምስላ ወለዲ፡ እንቲ ቀንዲ ጠንቅን ናይ ከምዚ ዓይነት ክሕደት ሃንዳስን፡  ህዝብን ሃገርን ኣሕሊፍካ ንምሃብ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ደቂሱ ዘይሓድር፡ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ዘይተዓወተን ንመጻኢ እውን ናይ ምዕዋት ግምት ዘይወሃቦ፡ ዲክታቶር ኢሳይያስን ዝመርሓሉ ዘይዕቱብ ኣተሓሳስባን ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን።

ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ “ኢሳይያስ ወኪሉኒ’ዩ” ዝበለ፡ ንብኩራት ናይቲ ዲክታቶር ንምኽዋል እምበር፡ ዝወከሎ የለን ዝብሉ ድሕሪዚ ኩሉ ምልክታት እውን ካብዚ ዲክታቶር ዘይቀበጹ ወገናት ኣለዉ። ካብዚ ሓሊፎምም ንምትህድዳእን ናይ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኩራ ብሰንኪ ካብቲ ንዶ/ር ኣብይ ዝተዋህበ ናይ 2019 ናይ ሰላም ኖበል ሽልማት ዘይምክፋሉ ንምእባድ ዝተባህለ እዩ ዝብሉ እውን ኣለዉ። ኢሳይያስ ደኣ ክልተ ኣንበሳድራት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣቐሚጡ ከብቅዕ ከመይ ኢሉ ከምኡ ይገብር ዝብሉ ወገናት እውን ኣለዉ። እዚኣቶም ንቡር ኣሰራርሓ ዝፈልጡ፡ እንተኾነ ኢሳይያስ ካብ ንቡር መንገዲ ካብ ዝወጽእ ነዊሕ ግዜ ከም ዝገበረ ዘይተረድኡ ደለይቲ ጽቡቕን ልዕልና ሕግን እዮም።  

ነቶም ኢሳይያስ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት፡ ንኢትዮጵያዊ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ “ምርሕና፡ ወክለና፡ ክልቲኡ ህዝቢ ሓደ እዩ፡ ከምዚ ዝብለኩም ዘለኹ ንቓለዓለም ዘይኮነ ካብ ልበይ እየ” ክብል ዝሰማዕናዮ ኢሳይያስ ነዚ ክሕደት ኣይውዕሎን’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን። ደሓር ከኣ እንተደኣ ዘይወከሎ ክነሱ “ወክለኒ ኢሉኒ” ይብል ሃልዩ “ኣነ ኣይወከልኩዎን” ከይብል መንዶ ከሊእዎ እዩ። ወይስ ከምቲ ንምትላል “ህግዲፍ መልሲ ናይ ምሃብ ባህሊ የብሉን” ዝበሃሎም ክብሉና እዮም። ስለዚ ነቲ ኩነታት በቲ “ሰሚዕካ ስቕ ምባል ሓደ መልክዕ ናይቲ ዝተባህለ ምቕባል’ዩ” ዝብል ተረድኦ ወሲድካ፡ ኢሳይያስ ወክለኒ ኢልዎ እዩ ኢልካ ምድምዳም ዘጸግም ኣይኮነን። ደሓር መዓስ እዚ ጥራይ፡ ዲክታቶር ኢሳይያስኮ ካብ ቀደም ጀሚሩ ንኤርትራ ኣረኪቡ መራሒ ዓባይ ኢትዮጵያ ናይ ምዃን ሃንቀውታን ሕልምን ከም ዝነበሮ ባዕሉ ዝነገሮም ሰባት ምስክርነቶም ክንሰምዑ ጸኒሖም እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ኢሳይያስ ካብዚ እኩይ ዓላምኡ የዕንቅፉኒ’ዮም ዝበሎም ንጹሃት ኤርትራውያን እንዳወሓጠ ዝመጸ ሰብኣይ እዩ። ስለዚ ኢሳይያስ ጥጡሕ ግዜ ዝጽበ ዘሎ እምበር ንኤርትራ ኣሕሊፍካ ካብ ምሃብ ድሕር ከምዘይብል ፍሉጥ እዩ። እቲ እንኮ ናይዚ መድሃኒት ከኣ ከይቀደመና ምቕዳሙ ጥራይ እዩ።

ስለዚ ከምቲ “ንዓኻ እንተዝይንዕቁ ማዕጾኻ ነይንቕንቑ” ዝበሃል፡ ኢትዮጵያዊ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ዲክታተር ኢሳይያስ ፍኹሰትን ዘይረዊ ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ህርፋንን እንተዘይርድኡ፡ ኣፎም መሊኦም  ነዚ ልኡላውነት ህዝቢ ኤርትራ ዝግህስ ቃል ኣይመስምዑን። ብኸምቲ ዝተገልጸ ናብ ቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጵያ ናይ ተቓውሞ ደብዳበ  ብምልኣኽ ናይ “ኣብ ጉዳይ ሃገርና ኢዶም ከየእትዉ”  ምሕጽንታ ምቕራብ እዋናዊ መዕገሲ ኮይኑ፡ እቲ መሰረታዊ መፍትሒ ግና ነቲ ካብ ቀደም ጀሚሩ ፈኸም ዝብል ዘሎ ንኤርትራ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ሓደጋ ካብ ሱሩ ምብርቋቕ እዩ። እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ከምኡ እንተዘይኮኑ ግና እቲ ኣተሓሳባ ክሳብ ዘይደረቐ ጽባሕን ድሕሪ ጽባሕን እውን መልክዑን ተዋሳእቱን እንዳቐየረ ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ።

 

ኣርማ ኢህወዴግ

ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣማስዩ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ: ህወሓት ብዛዕባ ውህደት ኣመልኪቱ ደጋጊሙ ዘውፅኦ ዘሎ መግለፂ: ውድባዊ ኣሰራርሓን ስነምግባርን ዝጣሓሰ: ከምኡ'ውን እዋኑ ዝሓለወ ስለዘይኮነ ክእረም ከምዘለዎ ይገልፅ።

ህወሓት ኣብ መግለፂኡ ብኢህወዴግ ዝሕሰብ ዘሎ ውህደት "ኣሃዳዊ መንግስቲ ንምፍጣር ዝዓለመ'ዩ" ምባሉ፡ ኮነ ኢልካ ንምድንጋር ተሓሲቡ ዝቐረበ መግለፂ እዩ ክብል'ውን ነቒፉ።

ኢህወዴግ ናብ ሓደ ሃገራዊ ውሁድ ውድብ ንምስግጋር ካብ 1996 ዓ.ም ኣብ መበል 5ይ ውድባዊ ጉባኤ ጀሚሩ ክለዓል ዝፀነሐ ምንባሩ ዘዘኻኸረ እቲ መግለፂ: ነቲ ውህደት ዝመርሕ ዝነበረ ህወሓት ኣብዚ እዋን እዚ ኣሉታዊ ትሕዝቶ ዘለዎም መግለፅታት ደጋጊሙ የውፅእ'ሎ ኢሉ።

እቲ መግለፂ: ብዛዕባ ውህደት ኢህወዴግ ኣብ መፅናዕቲ ዝርከብን ዕልባት ዘይረኸበን ዛዕባ እዩ ክብል ሓቢሩ።

መወዳእትኡ ድማ ብመስርሕ ገና ንቕድሚት ዝረአ ከምዝኸውን ኣፍሊጡ።

ቅዋም ኩሎም ኣባላት ውድባት ኢህወዴግ ኣብ ዘይተገለፀሉ ኩነት: ህወሓት ኣቐዲሙን ንበይኑን መግለፂታት እሞ ድማ ደጋጊሙ ከውፅእ ምኽኣሉ: ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን ኢህወዴግ ዝጠሓሰ እዩ ብምባል ነቒፉ።

ኣብ መወዳእታ: ኢህወዴግ :ብዛዕባ ሕብረ ብሄራዊ ውህደት ኣመልኪቱ ዝሓልፉ ውሳነታት: ብመሰረት ውድባዊ ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን: ንኹሎም ውድባዊ ደረጃታትን ህዝብን ግልፂ እናገበርና ክንከይድ ኢና ክብለ ኣፍሊጡ።

ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝሓለፈ ሰሙን ንኣርባዕተ መዓልታት ኣብ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ብዛዕባ ውህደት ኢህወዴግ እናሰረሐ ከምዝመፅአ ብምግላፅ: ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን በቲ ተፈጢሩ ዘሎ ፍልልይ ኣተሓሳስባ ውድባት ኢህወዴግ: "ሓውን ሓሰርን ክወሃሃዱ ኣይኽእሉን" ምባሉ ይዝከር።

ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ካብ መስከረም 26 ክሳብ ጥቅምቲ 2 ንተኸታታሊ 7 መዓልቲ ኣብ ዘካየዶ ስሩዕ ኣኼባ ኣብ 2011 ዓ.ም ዝተታሓዙ መደባት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳር፣ ውድባውን ፖለቲካውን ስራሕትን ኢሉ እውን ኣብዚ ሓድሽ ፖለቲካዊ መድረኽ ህልውናን ድሕንነተን ህዝቢ ትግራይ ንምውሓስ ዝተኻየደ ኩለ መደያዊ መኸተን ቃልስን ነዚ መሰረት ገይሩ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ብዝርዝር ገምጊሙ ኣሎ። ከምኡ እውን ኣብዚ ፉሉይ ናይ ቃልሲ ምዕራፍ ዝተራኣዩ ጥንካረታትን ጉድለታትን ብልክዑ ገምጊሙ ካብዚ ክወስድ ዝኽእል ትምህርቲ ብምፍላይ ኣብዚ ዓመት ክስርሑ ዝግበኦም ልምዓታውን ፖለቲካውን መደባት እውን ኣፅዲቑ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ሕዚ ዘሎ ጭቡጥ ሃገራዊ ኩነታትን ምዕባለታቱን ብምግምጋም ኣብ ቀፃሊ ንዝህሉ ቃልሲ መሰረት ዝገበረ ናይ መኸተን ድሕንነትን ኣንፈታትን መደባትን ብዝርዝር ተማይጡ ኣብዚ ዓመት ክህሉ ዝኽእል ኩለ መደያዊ ቃልስን ርብርብን ናብ ልዑል ብርኪ ንምስግጋር ዘኽእል ውሳነታት ብምሕላፍ ኣኼብኡ ዛዚሙ ኣሎ።

ኣብ ሕሉፍ ዓመት ዝሓዝናዮም መደባት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ሰላምን ብቀፃልነት ንምስፋሕን ንምጉልባትን ዘኽእል ኩለመደያዊ ርብርብ እናተኻየደ ፀኒሑ ኣሎ። ካብቲ ዝጀመርናዮ ፀረ ድኽነት ቃልሲ ንፃት እውን ከይተዘናጋዕና ኣብ ቀንዲ ውራይና ክንረባረብ ዘኽእል ኣንፈት ሒዝና ኣብ ሰፊሕ ርብርብ ፀኒሕና ኣለና። ብናይ ህዝብና ዝተወደበ ቃልስን ምንቅስቓስን ካብታ ቅንዕቲ መንገድና ከይወፃና ኣብ ናይ ልምዓት ተግባራትና ፀኒሕና ኣለና። ኩሉ ቅኒት ምውፋርናን ርብርብናን ብመንፅር ድሕንነትን ሃላዋትን ህዝብና ሰሪዕና፣ መእሰሪ ኩሉ ነገር ልምዓትን ተጠቃምነት ህዝብና ምርግጋፅን እዩ ኢልና ደድሕሪ እቶም ኩሉ ገዲፎም ኣጫሂዮም ናብ ጥፍኣት ዝኣተው እሞ ድማ ናዓና እውን ጎቲቶም ካብ መንገድና ከውፅኡ ዝፅዕሩ ከይተደናገርና ኣብ ስራሕና ፀኒሕና ኣለና። ኣብ ትግራይ ልምዓታውን ዴሞክራስያውን መስመርና ዓትዒትና ሒዝና ተጠቃምነት ህዝብና ንምርግጋፅ ብፍላይ ካዓ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ንምስፋሕ ዝሕግዙ ተግባራት ክፍፅሙ ገይርና ኢና።

ህዝብና በቢእዋኑ ዘልዕሎም ናይ ሰናይ ምምሕዳር ፀገማት ንምፍታሕ ፃዕሪ ይግበር ኣሎ። ኣብ ሰናይ ምምሕዳር መሰረታዊ ለውጢ ንምምፃእን በዚ መዳይ ዝፀንሐ ሽግር ፈቲሕና ናይ ህዝብና ጠለባት ንምምላስ መሓውር ጣብያ ንምትዕርራይ ዝተጀመረ ናይ ሪፎርም ስራሕቲ ተስፋ ብዝህብ ደረጃ ናብ ተግባር ኣትዩ ኣሎ። ስዒቡ እውን ሰፊሕን ዓሚቕን መፅናዕቲ እናተገበረ ፀኒሑ ኣብዚ ዓመት ናብ ሙሉእ ተግባር ዝሰግር ናይ ወረዳ ሪፎርም ንልምዓትን ንናይ ህዝብና ስሉጥ ኣገልግሎት ብዝጥዕም ንምትዕርራይ ልዑል ትኹረት ረኺቡ ክፍፀም ምንቅስቓስ እናተገበረ ፀኒሑ እዩ። እዚ ኣብ ቀፃሊ ንዝህልወና ስራሕቲ ሓደ ዓብይ መበገሲን ርኡይ ለውጢ ንምምፃአ ክሕግዝን እዩ።

እንተኾነ ግን ኣብ ናይ ልምዓት ስራሕትና በቲ ዝድለ መጠንን ስፍሓትን ትፅቢት ዝግበረሉ ውፅኢት ዘየመዝገብናሉ መደያት ኣሎ እዩ። ብዓብይኡ ድማ ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ሕዚ እውን ፀገማትና ሰፋሕቲ ምዃኖም ርኢና ኢና። ብምኽንያት ተዋሂሊሎም ዝፀንሑ ፀገማትን ናይ ምፍፃም ዓቕምና ምጉዳልን ዘይፈታሕናዮም ናይ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ሽግራት ከምዘለው ተገንዚብና ኢና። ብፍላይ ኣብ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንሰትዮን ሕዚ እውን ሰፊሕ ሽግር ከምዘሎ፣ ኣብ ገጠር ይኹን ኣብ ከተማ ዝረአ ዘሎ ናይ መሬት ምሕደራ ሽግር፣ ኣብ ኣገልግሎት ኣዋሃህባ ዝኒሀ ፀገምን ምንግልታዕን፣ ንልምዓት ምችው ኩነታት ኣብ ምፍጣር ዝራኣዩ ምድንጓያትን ምትዕንቅቓፍን ካልኦት ተዛመድቲ ሽግራትን ማእኸላይ ኮሚቴ ብዝርዝር ዝራኣዮም ጉዳያት እዮም። ብምዃኑ እውን ኣብዚ ዓመት እዞም ፀገማት ብግዜ የለን መንፈስ ክፍትሑ ልዑል ፃዕርን ርብርብን ከምዘድሊ ተቐሚጡ እዩ። ስራሕቲ ልምዓት ንዘላቒ ሃለዋትናን ድሕንነትና ኢልና ክንወፍርን ክንምርሽ ይግባእ። ካብቲ ዝህሉ ናይ ልምዓት ምንቅስቓስ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ንምርግጋፅ ርብርብ ክግበር እዩ ጥራሕ እንተይኮነ ማእኸል ናይቲ ምንቅስቓስ እውን እዚ ክኸውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ከባቢታት ብዘለወን ፀጋ ኣብ ግምት ዘእተወ ናይ ልምዓት ኣወዳድባን ምውፋርን ክግበርን ኣብዚ ዝምስረት ገጠር ይኹን ከተማ ናብ ሓድሽ ምንቅስቓስ ልምዓት ዘእቱ ኣንፈታት እውን ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣነፂሩ ኣሎ። ዝጀመርናዮ ናይ ጣብያን ወረዳን ሪፎርም ስራሕቲ ተጠናኺሩ ናብ ተግባር ክኣቱን በዚ ኣቢሉ ኣብ ሰናይ ምምሕዳር መሰረታዊ ለውጢ ንምምፃእ ምንቅስቓስ ክግበር ማእኸላይ ኮሚቴ ኣንፈታት ኣነፂሩ እዩ።

ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሓደ ገፅ ፀረ-ድኽነት ቃልሲ በቲ ካሊእ ገፅ ድማ መኸተ ኣንፃር ሓይልታት ትምክሕቲ እናካየድና ፀኒሕና ኣለና። ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ንምስኳን ካብ ኩሉ ሸነኽ ክጋጥመና ዝፀንሐ ፈተና ቀሊል ኣይነበረን። ምሕላፍ ዝኸልአና ከምድላይና ከይንኸውን ኩርኳሕ ዝኾነና ዘሎ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን እዩ ኢሎም ማእለያ ዘይብሉ ሽርሕን በደልን ክፍፅሙ ዘይፈተንዎ ፀረ ህዝቢ ተግባር ኣይነበረን። ይኹን እምበር ዕላማኦምን ባህጐምን እዚ ምዃኑ ስለዝተረደአና ኣብ ቅኑዕ መንገድን ፍትሓዊ ቃልስን ተመስሪትና ዘካየድናዮ መኸተ ንሕልምን ባህግን ፀላእትና በዲህና ንቅድሚት ንስጉም ኣለና። ሳላ ናይ ህዝብና ፅኑዕ ሓድነትን ስምረትን፣ ሳላ ብሱል ንቐሓትን ምኽንያታዊ ቃልስን፣ ሳላ ዘይነፅፍ ሓቦን ፅንዓትን፣ ሳላ ዓቕልን ትዕግስትን ህዝብናን ውድብናን ሃለዋትን ድሕንነትን ዘረጋግፅ ዕውት መኸተ እናካየድና ፀኒሕና ኣለና። ህዝቢ ትግራይ ካብ ናሃትካ ፃዕርን ትዕግስትን ወፃኢ ከምዚ ኣይምኾነን። ኣብ መዋእል ታሪኽካ ካብ ቃልስካን ፃዕርኻን ወፃኢ ፈቒዱ ዝህበካ መሰልን ረብሓን ኣይነበረን ሎሚ እውን ኣይህሉን። ኩሉ ግዜ ንፍትሒ ንማዕርነት ደው ምስበለካ፣ መስመርካን ዕላማኻን ሒዝካ ብፅንዓት እናተቓለስካ ኣብ ኩሉ ምዕራፋት ቃልሲ ዘጋጥመካ መሓልኻን ዕንቅፋትን እናጋላሕኻ ትቕፅል ኣለካ። ንቅድሚት እውን ብሕታዊ መንገዲኻ እዙይን እዙይን ጥራሕ እዩ። ኣብዚ ህልኽካ ዘወድእ ምዕራፍ ቃልሲ ንዘካየደካዮ ፅኑዕ መኸተ ህዝቢ ትግራይ ብሓፈሻ መናእሰይ ትግራይ፣ ሰብ ሃፍቲ ትግራይ፣ ምሁራት ትግራይ፣ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ድማ ብፍላይ ንዝፍፀምኩምዎ ዘሕብን ተግባር ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝተሰመዖ ክብርን ሓበንን በዚ ኣጋጣሚ ክገልፀልኩም የፈቱ።

ህዝብና ንድሕንነትካን ሃላዋትካን ኢልካ ትገብሮ ቃልሲ ሕዚ እውን ከም ቀደምካ እኳ ዳኣስ ካብ ሕሉፍ ብዝበለፀ ኣጠናኺርካ ክትቅፅል ይግባእ። ኩነታት እናኸበደን እናኸፍአን እዩ ዝኸይድ ዘሎ። ክገጥምና ዝኽእል ፈተና፣ ነዚ ፈተና ንምስጋር ዝሓተና ፅዕርን ቃልስን ኣዕርዩ ክዛይድ እዩ። ንቅድሚት ምኻድ እንተኣብዮም፣ ብናይ ባዕሎም ሕመቕን ፀረ ህዝቢ ተግባርን ፈተና እንተበዝሖም ናብ ካሊእ ወገን እናለጠፉ ምድንጋርን ዕድመኦም ንምንዋሕን ይፅዕሩ ኣለዉ። ሓድነትካን ፅንዓትካን ንምዝራግ ኣብ ውሽጥና ዝራኣዩ ፀገማት ከምዕድል ተጠቒሞም ክረባረቡ እውን ይፍትኑ ኣለዉ። ዝረአ ዘሎ ከባቢያውነት፣ ብሽም ሃይማኖት ካብ ውሽጥን ካብ ደገን ክፍጠር ዝድለ ዘሎ ነቓዕ ናይ ምፍጣር ተግባር፣ እዚ ኩሉ ክፍፅም ተዓሲቡ ዝለኣኽ ባንዳ ቀሊል ግምት ዝዋሃቦ ኣይኮነን። እዚ ከምዝኸውን ተገንዚብካ ከምታ ናይ ቀደምካ ሓድነትካ ኣስጢምካ፣ ኣብ ሓደ ሰሚርካ ንዝለዓለ ቃልሲ ተዳሎ። ውሕስናኻን መንገዲ ዓወትካን ሓፂናዊ ስጡም ሓድነትካ፣ መስመርካን ፅንዓትካን እዩ። መናእሰይ ትግራይ፣ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ፣ ሰብ ሃፍቲ ትግራይ፣ ምሁራት ትግራይ ከምቲ ዝሓለፈ ኣብ ሓደ ሰሚርኩም ንዝህሉ ቃልሲ ብዝለዓለ ደረጃ ክትዳለው ይግባእ። መላእ ኣባላትን ኣመራርሓን ውድብና እውን ነዚ ልዑል ፅንዓትን ተወፋይነትን ዝሓትት ምዕራፍ ቃልሲ ህዝብና ሒዝና ናብ ዘላቒ ዓወት ንምምራሽ መሪሕ ተራኹም ክትፍፅሙ ይግባእ። ካብዚ ሓሊፉ ንምርግጋፅ ሃለዋትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ናይዚ ቃልሲ ዝፀንሐ ኩሉ ዓቕምታት ንምንቅስቓስ ክስራሕ እዩ። ኣብ ትግራይ ምስ ዘለው ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን እውን ብሓባር ንምስራሕ ህወሓት ዝተፈለየ ትኹረት ሂቡ ከምዝሰርሕ ከረጋግፅ ይደሊ።

ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ

ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ብስፍሓት ካብ ዝራኣዮም መሰረታዊ ጉዳያት ኣብ ሃገርና ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍ ሓደጋን ንቅደሚት ክምዕብል ዝኽእል ኣጠቓላሊ ኩነታት ዝምልከት እዩ። ኣብዚ እዋን ኩነታት ሃገርና ካብ ግዜ ናብ ግዜ ፀገማት እናተበራኸቱ፣ ጥፍኣት ኣብ ልዕሊ ጥፍኣት እናተደረበ ስፍሓትን መጠንን ናይቲ ሓደጋ በቢማዓልቱ እናወሰኸ ናብ ዝኸፍአ ሃገር ናይምብታን ደረጃ ይበፅሕ ኣሎ። እዚ ሓደጋ ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ክኸይድ ካብ ዝገብር ዘሎ ሓደ ምኽንያት ኣብዚ እዋን ዝግበር ዘሎ ውህድ ፓርቲ ናይ ምምስራት ምንቅስቓስ እዩ። ናይ ውህድ ፓርቲ ሕቶ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ እናተለዓለ ዝፀንሐን እዚ ንምግባር ክማልኡ ዝግበኦም መሰረታዊ ጉዳያት ክራኣዩን ኣብ መፅናዕቲ ተመስሪትካ ክምልስ ምርድዳእ ዝተገበረሉን ጉዳይ እዩ። ህወሓት እውን እንተኾነ ብመሰረተ ሓሳብ ደረጃ ዝተፈለየ እምነት ኣይነበሮን። እንተኾነ ግን እዚ ክግበር ተኾይኑ ኣብ ኩሎም መሰረታዊ ሕቶታት ናይ መስመር፣ ፕሮግራም፣ ስትራተጂ ሓደ ዝጠምር ኣረኣእያን እምነትን ኣብ ኩሎም ኣሓት ውድባት ክፍጠር እንተኺኢሉ ጥራሕ እዩ ክትግበር ዝኽእል። ሓደ ዝገብር ናይ ሓባር ኣረኣእያን ናይ ተግባር ሓድነትን ኣብ ዘይብሉ እዋን ሓደ ውድብ ከምውድብ መጠን ህልውና ክህልዎ ኣይኽእልን። ቅድሚ ውህደት ዘዋሃህድ እምነትን ኣረኣእያን ክንፈሊ ኣለና። ካብቶም ኢህወዴግን ዓድን ዝብትኑ ዘለው ደባልን ዝተዓደጉን ኣረኣእያታት ዝፈልዩ መስመር፣ ሓፁር ብንፁር ከየቐመጥካን ከየፈለኻን ውህደት ምሕሳብ ኣይካኣልን። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ዝተዘረገ ኣረኣእያ፣ ብሓባር ክሰምሩ ዘይኽእሉ ሓዉን ሓሰርን ዝተሸከመ ኢህወዴግ ይትረፍ ውህድ ፓርቲ ክምስርት ከም ግንባር እኳ ክቕፅል ዘይኽእል ዝተበተነ ውድብ እዩ ዝኒሀ። ከምዚ ዝበለ ዝተበተነ ውድብ ናብ ሓደ ውህድ ፓርቲ ክመፅእ ኢልካ ምሕሳብ ንባዕሉ ነቲ ውድብ ካብ ምብታን ሓሊፉ ዓዲ ዝብትን ተግባር እዩ ክኸውን ዝኽእል።

ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ቀረባ እዋን ካብ እምነትን መተሓዳደሪ ደንቢ እቲ ግንባር ወፃኢ ሓደ ውህድ ፓርቲ ንምምስራት ዝግበር ዘሎ ጉያ እቲ ሽግር ክጋደድ ክቀላጠፍን ዝገብር ፀረ ዴሞክራስያዊ ኣካይዳ ይሰፍሕ ምህላው እዩ። እዚ ጥራሕ እንተይኮነ ክፍጠር ዝድለ ዘሎ ውህደት ናይ ቅርፂ ተይኮነስ ብትሕዝቶ ብዝሓዘ ፕሮግራም ብመሰረቱ ዝተለወጠ ሓድሽ ፓርቲ ንምምስራት እዩ ፃዕሪ ዝግበር ዘሎ። ከምዚ እንትኸውን ህዝብታት ኢትዮዽያ ኢህወዴግ ንዝሓዘ ፕሮግራም መሰረት ገይሮም ዝሃብዎ ዓዲ ናይ ምምራሕ ስልጣን የቋርፅ ኣሎ። ዓዲ ክመርሕ ሓላፍነት ዘይተዋሃቦ ሓድሽ ፓርቲ ክምስረት እዩ ዝግበር ዘሎ። ከምዚ ዝበለ ሓድሽ ፓርቲ ድማ ብሕጊ ምዝገባ ፖለቲካዊ ውድባት ሃገርና ዘይሓለፈ፣ ብናይ ህዝብታት ፍቓድ ኣብ ስልጣን ክፀንሕን ይኹን ስልጣን ክሕዝ ክወዳደር ዘይኽእል ዘይሕጋዊ ውድብ እዩ ክኸውን።

ብምዃኑ እውን ብሽም ውህደት ብፍፁም ፀረ-ዴሞክራስያዊ መንገዲ ሓድሽ ኣሃዳዊ ውድብ ክምስርት ኣይግባእን። ብኩሉ መዐቀንታት ሓደ ፓርቲ ንምዃን ዘኽእል መበገሲን ምኽንያትን ኣይብዘይብሉ ኢህወዴግ ኣፍሪስካ ካሊእ ፓርቲ ንምጥያሽ ምሕሳብ ዓዲ ዝብትን ተግባር እዩ። ሰለዚ ኢህወዴግ ከም ግንባር ተወዲቡ ፀገማቱ ብቓልሲ እናፈተሐ ዓዲ ክመርሕ ይግባእ። ብግዜ ኣንፃር እውን ክፀንሕ ዝግበኦ ጉዳይ እዩ። ኣጋር ውድባት እውን እዚ ብሽም ውህደት ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ህልውናኹም ዘጥፍእ ተግባር ምዃኑ ክትግንዘቡ ይግባእ። እንተኾነ ግን ኣጋር ውድባት ኣብ ኢህወዴግ ብሙሉእ ኣባልነት ኣቲኹም ብናይ ሓባር ቃልስን ፃዕርን ዓዲ ዘድሕን ተግባር ክትገብሩ ህወሓት ብፅንዓት ይኣምን። ካብዚ ወፃኢ ህወሓት ኣብ ከምዚ ዝበለ ዓዲ ዝብትን ተግባር ጨብረቕረቕ ክብል ከምዘይደሊ ክፍለጥ ይግባእ። መላእ ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ነዚ ብሽም ውህደት ኢህወዴግ ንምፍራስ ዝግበር ምንቅስቓስ ሓላፍነት ብዝተመልኦ ጉቡእ ቃልሲ ክትገብሩ ህወሓት ይፅውዕ።

ዝኸበርኩም ብሄር፣ ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ

ሕገ-መንግስትን ሕብረ ብሄራዊ ፌዴራላዊ ስርዓትና ዝሽርሽር ዝጥሕስ ተግባራት በቢማዓልቱ ምርኣይ ዝተለመደ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ እዋን ሓይልታት ትምክሕቲ ብኣረኣእያን ብተግባራዊ ምንቅስቓስን ጉልበት ፈጢሮም ዓዲ ዝሕምስሉ ኵነታት ይረአ ኣሎ። ኣብ ቡዙሕ ከባቢታት ሃገርና ስእነት ሰላም እናተጋፈሓ፣ ሰላም ጠፊኡ መንግስቲ ዘይመርሖን ዘይቆፃፀሮን ከባቢታት እናተፈጠረ ይኸይድ ኣሎ። ንመሰሉን መንነቱን ዝተቓለሰ ህዝቢ ማእለያ ዘይብሉ ግፍዕን በደልን ዝፍፀመሉ፣ ዜጋታት ቀሲኖም ዘይነብሩሉ፣ ብመንነቶም ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ግፍዒ ዝፈፀመሉ፣ ህይወቶምን ንብረቶምን ውሕስና ዝሰኣንሉ፣ ኣብ ታሪኽ እዛ ሃገር ተራእዩ ብዘይፈልጥ ጎንፅን ምፍንቓልን ዝተባራኸተሉ፣ መንግስቲ ናይ ዜጋታት ሰላምን ድሕንነትን ምኽባር እናተፀገመ ዝመፀሉ፣ ካብዚ ሓሊፉ እውን ላዕለዎት ወታደራውን ናይ ክልል ኣምሓራ መራሕትን ክሳብ ምንቕንፃል ዝኸደ ተግባር ዝፍፀመሉ፣ ካሊእ ተሪፉ ናይዞም ሙሩፃት ጀነራላት ቅትለት እኳ ብኣግባቡ ኣፃርዩ ንህዝቢ ግልፂ ምግባር ዘይተኸኣለሉ፣ ልዕልነት ሕጊ እናተጣሓሰ፣ ናይ ዜጋታት ሞትን ምፍንቓልን ክድሕን ዘይከኣለሉ መንግስትን ስርዓትን ይኸውን ኣሎ ጥራሕ ዘይኮነ እዚ ንምፍትሕን ንምዕጋትን እውን ቀንዲ ስርሑ ዘይገበርን ድልውነት ዘይብሉን ኮይኑ ኣሎ።

መሰረታዊ ሕቶታት ህዝቢ ንጎኒ ተገዲፉ ኣብ ካሊእ ዝዋዓለሉ፣ ኢኮኖሚ እናተዳኸመ ናብ ዓብይ ድቀትን ምንቁልቋልን ይኣቱ ኣሎ። ልምዓት ዝመርሖን ዝድግፎን ስኢኑ፣ ልምዓታዊ ዓቕምታት እናመኸነ፣ ሰራሕ ስእነት እናተጋደደ፣ ምኽባር ናብራ ህዝቢ ሰማይ እናተሰቐለ ይኸይድ ኣሎ። በዚ ምኽንያት እውን ሓደ ፀገም ኣብ ልዕሊኡ ካሊእ ፀገም እናተደረበ ይኸይድ ኣሎ። ዋሕስ ህዝብታት ዝኾነ ፌደራላውን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትና ብምፍራስ ኣሃዳዊ ሰርዓት ንምምላስ ዝሰርሕ ዘሎን ቀንዲ ናይዚ ሓደጋን ጥፍኣትን ዝፈጥርን ዝመርሖን ዘሎ ሓይሊ ትምክሕትን ኣብ ዙሪኡ ዝተኣከበ ፀረ ህዝቢ ሓይልን እዩ።

ኣብ ውሽጦም ዘሎ ሕመቕን ፀረ-ህዝቢ ተግባር ኣብ ክንዲ ምፍታሕን ምፅራይን ናይ ኩሉ ሽግር ሳልሳይ ወገን ኣለዎ ዝበሃል ዝፀንሐ ደርፊ ክደግምዎ ይረኣዩ ኣሎ። ንህዝቢ ኣምሓራ ዘይናሃቱን ዘይምስሉን እናተሓዙ ትምክሕቲ ተባሂልካ እናበሉ በዚ ተጎልቢቦም ኣብ መንጎ ህዝብታት ዝፀንሐ ዝምድናን ሕውነትን ክዘርጉ ይፅዕሩ ኣለው። ህዝቢ ኣምሓራ ንትምክሕቲ ተቓሊሱ ብማዕርነት ዝነብረላ ሓድሽ ዴሞክራስያዊ ኢትዮዽያ ክትመፅእ ዘይተካእ ተራ ዝተፃወተ ህዝቢ እዩ። ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኣምሓራን ብናይ ሓባር ቃልሶም ትምክሕቲ ስዒሮም እዮም። ንቅድሚት እውን እንተኾነ ነዞም ህዝቢ ንህዝቢ ኣባሊዖም ኣጋጭዮም ኣብዚኣ ክነብሩ ዝደልዩ፣ ሓላፍነቶም ገዲፎም እዚኣ ኣብ ምግባር ዝተፀመዱን ዝተዋፈሩን ሓይልታት ብዝተወደበ መንገዲ ክትቃለሶም ይግባእ። መላእ ብሄር፣ ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ሃገርና እውን ሕብረ ብሄራዊ ፌደራላዊ ስርዓትና ንምድሓን ኣብ ዝግበር ወሳኒ ቃልሲ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ሃገርና ንምድሓን ክንረባረብ ይግባእ። ሕብረ ብሄራዊ ፌደራላዊ ሓይልታት ዝጀመርኩምዎ ቃልስን ሰፊሕ መድረኽን መማረፂ ከምዘይብሉ ተገንዚብኩም ቃልስኹም ኣጠናኺርኩም ክትቕፅሉሉን ይግባእ። ህወሓት ነዚ ዝተጀመረ ቃልሲ ናብ ልዑል ብራኸ ንምውሳድ ዝካኣል ኩሉ ከምዝገብር ከረጋግፅ ይደሊ።

በዚ ኣጋጣሚ ሕገ-መንግስቲ፣ ሰላምን ድሕንነትን ህዝብን ሃገርን ኣብ ምሕላው ዝለዓለ ሓላፍነት ዘለካ ሰራዊት ምክልኻል፤ ሃገርና ዘጋጥማ ዘሎ ሓደጋ ብጉቡእ ተገንዚብካ ካብ ጥፍኣት ንምድሓን ጥፍኣት ንምድሓን እትገብሮ ዘለኻ ርብርብ፣ ነዛ ፉሉይ ታሪኽን ክብርን ዘለዋ ሃገር ኣብ ምሕላውን ሉኣላውነትን ሰላምን ኣብ ምርግጋፅ ብዝለዓለ ህዝባዊ ሓላፍነት ትካላዊ ሓድነትካ ኣጠናኺርካ ኣብ ትገብሮ ኩሉ ዓይነት ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ኣብ ጎንኻ ኮይኖም ካብኦም ዝሕተት ኩሉ ከምዝገበሩ ክነረጋግፅ ንፈቱ።

ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ሻድሻይ ሃገራውን ክልላውን መረፃ ኣብዚ ዓመት ብግዲን ክካየድ ዘለዎ እዩ። ብምዃኑ እውን መረፃ ብእዋኑ ክግበር ተደጋጋሚ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን መርገፂኦም እናገለፁ ፀኒሖም እዮም። እንተኾነ ግን መረፃ ንምክያድ ዘኽእል ዝኾነ ዓይነት ምድላው ኣይግበርን ዘሎ። ብቑዕ ምድላው ኣይገበርናን ኢልካ መረፃ ንምንዋሕ ዝግበር ፃዕሪ ፉፁም ተቐባልነት ክህልዎ ኣይኽእልን። ኣብዚ ሃገር ዘለዉ ተነሓነሕቲ ውድባት ናይ ምውድዳር ዕድል ረኺቦም ህዝቢ ብነፃ ድልየቱ ዝመረፆ መንግስቲ ናብ ስልጣን ክመፅእ፣ ብናይ ህዝቢ ፉፁም ፍቓድ ኣብ ስልጣን ክፀንሕ ዝገብር ሕገ-መንግስታዊ መሰል ብጥብቂ ክኽበር ኣለዎ። እዚ ኣብ ዘይኮነሉ እዋን መላእ ህዝብታት ሃገርና መሰልኩምን ሕገ-መንግስታዊ ስልጣንኩም ኣብ ሓደጋ ዝኣቱ ዘሎ ምዃኑ ፈሊጥኩም ዝለዓለ ቃልሲ ክትገብሩ ኣብ ዘግድድ ዝተፈለየ ወቅቲ ኣለና።

ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ

ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን ንናይ ሓባር መሰልን ረብሓን ብሓደ ዝተቓለሱ ኣሓት ህዝብታት እዮም። ነቲ ዝነበረን ዘሎ ዝምድናን ምድግጋፍን ናብ ዘላቒን ዘተኣማምን ብርኪ ንምብፃሕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተጀመረ ኣፋፍኖት ሰላም ኣብዚ ዓመት እውን ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ። ብሓባር ተደጋጊፍና ንዘላቒ ሰላምን ምድግጋፍን ክንሰርሕ ይግባእ። ዝጀመርናዮ ሓዱሽ ራህዋን ሰላምን ውሑስ ክኸውን ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ምትእስሳርን ርክብን ክጠናኸር ክንሰርሕ ኣለና። ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን እዙይ ንምጥንኻር ካብኦም ዝድለ ኩሉ ከምዝፍፀሙ ደጊምና ክነረጋግፀልካ ንፈቱ።

ዘይንሰግሮ ፈተና ኣይህሉን!!

ዘልኣለማዊ ክብርን ሞጎስን ንስውኣትና!!

ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት

4 ጥቅምቲ 2012 ዓ.ም

መቐለ፤

Friday, 18 October 2019 20:58

Libya: Refugee protests erupt against UNHCR

Written by

October 17, 2019 News

Today refugees in UNHCR Libya’s Gathering & Departure Facility (GDF) held a demonstration.

The centre, designed to be a 24-72 hour transit facility for evacuees, has been their home for the last 3 and a half months.

The reason? They came to the centre themselves asking for help.

When the prison where they were being held indefinitely was bombed on July 2, they were left on the street with no access to aid.

So they walked 14 hours on foot to Tripoli to knock on UNHCR’s door.

They were given temporary residence there but have been explicitly told that they will not be evacuated and will soon be sent back out into the streets.

These are people who were forced out of their homes due to war, political or religious persecution, and dictatorships.

Their request? A clear understanding of the vulnerability criteria UNHCR uses for evacuations, an explanation of why they don’t meet that criteria, and a chance to appeal.

ለተከበሩ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ

የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስተር

ኣዲስ ኣበባ

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር  

እኛ ስማችን ከታች የተጠቀሰው፡ የኤርትራ የፖለቲካ ድርጅቶች እና፡ ሌሎች በኤርትራና በውጭ ኣገር የምንገጅ ፍትህ ፈላጊና ለፍትህ የምንታገል ኤርትራዊ እንቅስቃሴዎች፡ መስከረም 29/ 2012 ኣዲስ ኣበባ ላይ ብኣንድነት ፓርክ የምርቃ ስነ-ስርዓት ላይ ባሰሙት ንግግር ያለንን ተቃውሞ በግልጽ እንገልጻለን።

ሰባት የኣፍሪቃ ኣገራት መሪዎችና፡ የተላለዩ ዓለም ኣቀፍ ተቋሞች ወኪሎች በተገኙበት፡ ኤርትራን እንደሚወክሉ ስያውጁ እጅጉን ደንግጠናል። በተካሄደው የሰላሳ ዓመታት መራርና ከባድ ዋጋ በተከፈለበት ትግል ለኣላዊነትዋ ያረጋገጠችው ኤርትራ፡ በስነ ስርዓቱ በኣሁኑ ግዜ ኣዲስ ኣበባ ካሉት ሁለት የኤርትራ ኣንበሳድሮች በኣንዳቸው መወከል ነበረባት።

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር

ባሰሙት ንግግር፡ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅ እንደወከልዎት በግልጽ ጠቅሰዋል። በመቀጠልም በኤርትራና በኢትዮጵያ መሃከል ያለው ግኑኝነት፡ በመወካከል ደረጃ መድረሱን በመጥቀስ በዚ ጉዳይ ላይ ለኢትዮጵያ ህዝብ ደስታዎን ገልጸዋል።

የኤርትራ ህዝብ ወድ ዋጋ የከፈለለት ነጻነቱን እጅጉን ያከብራል። እንዲሁም በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የሚመሰረት የኤርትራና የኢትጵያ ግኑኝነት ይደግፋል። እኛ የኤርትራ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችና፡ ፍትህ ፈላጊ እንቅስቃሴዎች፡ መጭው የኤርትራ ዕድል ብህዝብዋ እንጂ፡ በኣንባገነኑ የኣስመራው ስርዓት እንደማይወሰን እናምናለን። ከዚህ ኣንጻር ወደሁዋ የማይመለሰውን የኤርትራ ነጻነት እንጠብቃለን። ቀስበቀስ ነጻነታችን እየቦረቦረ ማህበራዊ እሴቶቻችንን እያፈረሰ ያለው ኣንባገነናዊ ስርዓትን እናወግዛለን። በዚህ ኣጋጣሚ ህዝባችን በላዩ እና በለኣላዊነቱ ላይ እየተፈጸመ ባለውን ክህደት ትዕግስቱ ኣየተሟጠጠ መሆኑን እንገልጻለን።

የተከበሩ ጠቅላይ ሚኒስተር

ዓለማችን ኤርትራ ላይ እየታየ ያለው ፖለቲካዊ፡ ማህበራዊ፡ ኤኮኖሚያዊ እና ሰብኣዊ መብት ሁኔታ በሚመለከት ተገቢውን ግንዛቤ ኣላት። በኣሁኑ ግዜ ኤርትራ፡ በህገ-መንግስት ኣትመራም፡ የተመረጠ ኣመራርና መሪ የላትም፡ የሕግ የበላይነትና የሚድያ ነጻነት የላትም፡ በኣጠቃላይ ብኣሁኑ ግዜ በኤርትራ መደበኛ የሚባል ህይወት የለም።

ኣሁን እየታየ ያለው የኤርትራ ህዝብ ወካዩ የመወሰን መብቱ መግፈፍ፡ ለረዥም ግዜ የሚዘልቅ ኣይደለም። እስከዛ ማነኛውም ኤርትራዊ ያልሆነ ወገን በኤርትራ ጉዳይ ላይ የመናገር መብትም ሞራልም የለውም።

ኣሁን ያለው የህዝባችን ኣሰቃቂ ህይወት ለመቀየር እያደረግነው ያለነው ትግል፡ ነገ ታሪክ እንደሚሆን እርግጠኞች ነን። ብህዝባችን ምኞትና ፍላጐት ላይ የተመሰረተ ሰላም እንደሚመጣም ኣንጠራጠርም። ዛሬ ከኤርትራ ህዝብ ጋር መወገን፡ ለወደፊቱ በኤርትራን በኢትዮጵያ መሃከል ወደ ሚመሰረተው ኣስተማማኝ ግኑኝነት የሚወስድ ትክክለኛ መንገድ ነው። በኣከባብያችን ኣስተማማኝ ሰላም እንዲረጋገጥ የሚፈልጉ ወገኖች ከጨቋኞችና ኣፍራሾት ጋር መዛመድ የለባቸውም እንላለን።

ኣገራችን ኣስቸጋሪ ሁኔታ ባለችበት በኣሁኑ ግዜ፡ የኢትዮጵያ መንግስት በሺዎች ለሚቆጠሩ ኤርትራውያን መጠለያ በመስጠቱና ሌሎች ድጋፎች በማድረጉ በድጋሚ እናመሰግነዋለን። የሰላም የኖቤል ሽልማት ኣሸናፊ በሆኑበት ኣጋጣሚ፡ በኤርትራ ላይ ባለዎት ኣመለካከት ጥንቃቄ የተሞላው ማስተካከያ እንድያደርጉ፡ ከኤርትራ ህዝብ ጋር ያለዎት ግኑኝነት እንዲያጐለብቱና በኣከባብያችን በሃገሮች መሃከል ተቋማዊና ቀጣይ ሰላም ለማረጋገጥ እንዲሰሩ ጥርያችን እናቀርባለን።

ኣክባሪዎ

የኤርትራ ኣገራዊ ሸንጎ ለዲሞክራስያዊ ለውጥ (ኤኣዲለ)

የኤርትራ ዲሞክራስያዊ ህዝባዊ ፓርቲ (ኤዲህፓ)

የኤርትራውያን ኣንድነት ለፍትህ (ኤኣፍ)

የሰሜን ኣሜሪካ የይበቃል (ይኣክል) ሸንጎ

ጥቅምት 4/ 2012 ( 15/10/2019)

ናብ ክቡር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ

ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ

ኣዲስ ኣበባ

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር፤          

ንሕና እዞም ኣብ ታሕቲ ከቲምና ዘለና  ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ውድባትን፡ ካልኦት ኣብ ወጻእን ኣብ ውሽጢ ሃገርን እንርከብ ፍትሒ እንብህግን ምእንታኡ እንቃለሰን፡ ብዛዕባቲ ብ10 ጥቅምቲ 2019 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ምምራቕ መናፈሻ ሓድነት ዘስማዕኩምዎ መደረ ዘለና ንጹር ተቓውሞ ነቕርብ።

ኣብ ቅድሚ መራሕቲ ሸውዓተ ሃገራት ኣፍሪቃን ወከልቲ ዝተፈላለዩ ዓለም ለኻዊ ትካላትን፡ ንኤርትራ ከም እትውክሉ ምስ ኣወጅኩም ኣዚና ሰንቢድና። እዛ ኣብ ናይ ሰላሳ ዓመታት መሪር ቃልሲ  ክቡር ዋጋ ተኸፊሉላ ልኡላውነታ ዘረጋገጸት ሃገርና ኤርትራ፡  ከምቲ ንቡር ብሓደ ካብቶም ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተመዲቦም ዘለዉ ክልተ ኣምበሳድራት ኤርትራ ክትውከል ይግበኣ ነይሩ።

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር

ኣብቲ ዘቕረብኩምዎ መደረ፡ ብወግዒ ንስኹም ንኤርትራ ክትውክሉ ብፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከም ዝተመዘዝኩም ገሊጽኩም። ኣተሓሒዝኩም ከኣ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ናይ ምውኽኻል ደረጃ ከም ዝበጸሐ  ሓቢርኩም። በዚ መሰረት ከኣ እቲ ዝምድና ኣብ ከምዚ ዝጠቐስኩምዎ ደረጃ ብምብጽሑ  ዝተሰመዓኩም ሓጐስ ንህዝቢ ኢትዮጵያ  ገሊጽኩም።

ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ክቡር  ዋጋ ዝኸፈለሉ ናጽነቱ ኣዝዩ ዓብይ ክብሪ ኣለዎ፡ ከምኡ እውን ነቲ ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝምስረት ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ይድግፍ። ንሕና ኤርትራውያን ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ደለይቲ ፍትሕን መጻኢ ዕድል ኤርትራ ብህዝባ እምበር ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣስመራ ከምዘይውሰን ንኣምን። ብመንጽር’ዚ ንሕና ነቲ ንድሕሪት ዘይምለስ ናጽነትና ኣትሪርና ንከላኸል። ምስዚ ብዝተተሓሕዘ ነቲ ነጻነት ሃገርና በብቕሩብ ዝብሕጉግ ዘሎን ማሕበራዊ ኣቃውማና ከዕኑ ዝፍትን ዘሎን ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ንቃወምን ንኹንን። በዚ ኣጋጣሚ ህዝብና ብመንጽርቲ ኣብ ልዕሊኡን ልኡላውነት ሃገሩን ዝፍጸም ዘሎ ጥልመት ትዕግስቱ ይውዳእ ከምዘሎ ንሕብር።

ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር

ዓለምና ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣሻቓሊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባውን ሰብኣዊ መሰልን ኩነታት ኣፍልጦ ኣለዋ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራ ብሕገ-መንግስቲ ዘይትመሓደር፡ ህዝባዊ ምርጫን ዝተመርጸ ፕረሲደንትን ዘየብላ፡ ልዕልና ሕግን ነጻ ፕረስን ዘየብላ፡  ሃገር ኰይና ኣላ። ኮታ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ንቡር ህይወት የለን። ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ኣብዚ እዋንዚ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን እንተላይ ኣላይ ዘየብሎም ህጻናት ካብ ኤርትራ በብመዓልቱ ይፈልሱ ከም ዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እዮም።

እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ፡ ንህዝብና ልኡላዊ  ወካሊኡ መንግስቲ ናይ ምውሳን መሰል  ምግሃስ ንነዊሕ ግዜ ዝቕጽል ኣይኮነን። ክሳብ ሽዑ ዝኾነ ዘይኤርትራዊ ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን፡ ብስም ህዝቢ ኤርትራ ናይ ምዝራብ መሰልን ሞራልን የብሉን።

እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ኣሰቃቒ ህይወት ህዝብና ንምቕያር እንገብሮ ዘለና ቃልሲ ጽባሕ ታሪኽ ከም ዝኸውን ርግጸኛታት ኢና። ድሌትን ባህግን ህዝብና ዝመሰረቱ ሰላም ክረጋገጽ እዩ። ሎሚ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምውጋን፡ ናብቲ ጽቡቕ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ቅኑዕ መንገዲ እዩ። እቶም ኣብ ዞባና ሰላም ክረጋገጽ ዝደልዩ ምስ  ጨቆንትን ኣዕነውትን ክዛመዱ ኣይግበኦምን።

ኣብዚ ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኰነታት ዘላትሉ ግዜ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሻሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብምዕቋቡን ኣድላይ ሓገዛት ብምግባሩን እንደገና ነመስግኖ። ኣብዚ ሽልማት ኖበል ዝሰዓርኩምሉ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘለኩም ኣረኣእያ ጥንቁቕ ዳግመ-ርኢቶ ክትገብሩን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለኩም ምሕዝነት ከተዛይዱን ኣብዚ ዞባና ትካላውን ቀጻልን ሰላም ኣብ መንጎ ሃገራት ከተውሕሱን  ንጽውዕ።

ኣኽበርትኹም

ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)

ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ኤሓፍ)

ባይቶ ይኣክል ሰሜን ኣሜሪካ

15 ጥቅምቲ 2019

ካብ ሃገሩ ተሰዲዱ ከርተት ክብል ዝመርጽ ሰብ የለን። ሃገር መንነትካ ዝግለጸላ፡ ታሪኽካ ዝንገረላ፡ ከቢርካ ከቢድካ እትነብረላ፡ ዜርካ ዜርካ፡ ውዒልካ ሓዲርካ እትምለሳ ዓባይ ገዛ ኢያ። እዚ ኮይኑ ግን፡ ነዚኣ ምዓስ ከምትምለሳ ከይፈለጥካ ተገዲድካ፡ ጠንጢንካያ ክትወጽእ እንተኾንካ ዓቢ ወደቓ እዩ። እምበር ብሃገር ተላኢኽካ፡ ካብ ሃገር ወጺእካ፡ ንሃገርካ ፍልጠትን ሃብትን ሸሚትካ እትምለሰሉ ሓያለ ዕድላት ውን ኣሎ እኮ ኢዩ።

መን'ሞ ንሃገሩ ዘየፍቅር ህዝቢ ደኣ ክህሉ ኮይኑ'ምበር፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣፍቃሪ ሃገሩ ኢዩ። ክንድቲ ሃገሩ ንምርካብ ዝኸፈሎ ዋጋ መስዋእቲ ኢዩ፡ ኣብ ሃገሩ ዘለዎ ፍቕሪ እንተበልና፡ ዋጋ መስዋእቱ መቑጸሪ ስለዘይብሉ፡ ኣብ ሃገሩ ዘለዎ ፍቕሪ ውን መቑጸርን መዐቀንን ዘይብሉ እምብዛ ብዙሕ ኢዩ።

ፍቕሪ ሃገር ግን ከም ኣተሓሕዝኡ ኢዩ። ኩስኮሳን ክንክንትን ዘድሊዮ ኢዩ። እዚ እንተዘይረኺቡ ይቕምስል፡ ነቲ ሃገር ሒዝዎ ዘሎ ፈትልታት ይልሕልሕ፡ ይበታተኽ። ዓቕሚ ናይ ምህናጽ ሃገር ይዝሮ፡ ይዳኸም። ድሌትካ ኣብ ውሽጢ ሃገር ምንባር የማህምን ከይፈተኻ ድማ ሃጽ የብል።

ኩነታት ሃገርና ንመልከት፡ ናጽነትና ክንጎናጸፍ ከሎና፡ ቅድሚ 28 ዓመት ዝነበረና ስምዒትን ሎሚ ዘሎናን ንምንጽጻሩ፡ ንውሽጣዊ ሕልናና ተወኪስና መልሲ ንርከብ። ኣብ ረፈረንዶም ዳርጋ ሚእቲ ካብ ሚእቲ “እወ ንናጽነተይ” ዝበለ ህዝቢ፡ ሎሚ ረፈረንድም እንተዝግበር መልሱ ከምኡ ዶ ምኾነ? ሕጂ ውን ንሕልናና ንወከስ። እዚ ፍልልይ'ዚ ክመጽእ ዝኸኣለ፡ ኣተሓሕዛ ሃገር፡ ኣመሓዳድራ ሃገር ግዕዙይ ስለዘሎን ንዝተቓለስናሉ ሕልምታት ስለዘበርዓነን  ጥራይ ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ መንእሰይ ሃገሩ ገዲፉ ዝስደድ ዘሎ ሃገሩ ስለዝጸልአ ኣይኮነን። እቲ ምኽኒያት፡ ብኣነባባር ስለዘይተሓጎሰን ብሩህ መጻኢ ስለዘይርኢ ዘሎን ኢዩ። ንስደት ኤርትራውያን፡ ብቁጠባዊ ምኽኒያት ከምዝመጸ ጥራይ ጌሮም ክገልጽዎ ዝፍትኑ ኣለዉ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ሓቂ ጠንቂ ናይ ስደት እቲ ዘሎ ፖለቲካዊ ብልሽውናን፡ ጭቆናን፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ስእነት ፍትሕን ኢዩ።

ኣብ ውሽጢ ዓማጺ ፖለቲካዊ ስርዓት፡ ራህዋ ዘሎዎ ቅሱን ናብራ ከተሕልፍን ንመጻኢ ብሩህ ተስፋ ክትርእን ዘይከኣል ኢዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸልማት ኩነታት፡ መንእሰይ ንመጻኢኡ እንተሓሰበ ናይ ሕልና ዘለዎ ሰብ ገበረ። ብመሰረቱ ውን፡ ዲክታቶርነት ክትርዕመሉ ዘይግባእ ኣረመንያዊ ምሕደራ ስለዝኾነ ኢዩ።

መንእሰይ ዓዲ ገዲፉ ክወጽእ ከሎ፡ ካብ ባርነትን ዲክታትርያዊ ጭቆናን ብምምላጥ ንነብሱ ካብ ስቓይ የገላግል ኣሎ። እንተኾነ ግን፡ ተመሊሱ ነቲ ኣብ ስቓይ ዝገደፎ ህዝቢ፡ ኣብ ማእሰርቲ ዝገደፎ መዘና ሓራ ንምግባር ክዋሳእ እንተ ዘይክኢሉ ሰብኣዊ ሕልናኡ ከም ዝኸሓደን ተሓባባራይ ናይ ጨቆንቲ ከም ምኽዋንን ኢዩ ዝቑጸር።

ኣብ ዓዲ ዘሎ'ዶ ወይስ ኣብ ስደት ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ይበዝሕ? ኢልና ብምግራም እንተሓተትና ካብዛ ንእሽቶ ሃገር ኣብ ዝኸድናዮ ክፍሊ-ዓለም ብዙሕ ዝተሰደደ ህዝብና ንርኢ ስለዘለና ኢዩ። ዓዲ ክትንበር ዘይትኽእል ረመጽ ሓዊ ኮይናቶ ኣብ ግዳም ዝነብር ህዝብና ካብ ሰላሳ - ኣርብዓ ሚእታዊት ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ዘይውሕድ ኢዩ። ኩነታቱ ውን፡ ነቲ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘሎ ገዲፍካ፡ እቲ ኣብ ምዕራባዊ ሃገራት ዝነብር ማለት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ኣውስትራልያን ኣብ ዝሓሸ ከምዝርከብ ዘየጠራጥር ኢዩ። ኣብ ዝነብሮ ሃገራት ኩሉ ዓቕምታቱ - ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ባህላዊ ከማዕብል ምቹእ ኩነታት ኣለዎ። ነዚ ኣብ ዓዲ እናነበረ ብሰንኪ ህሉው ዲክታቶርያዊ ስርዓት ከጥሪዮ ዘይከኣለ ዓቕሚ፡ ኣብ ጠቕሚ ሃገሩን ህዝቡን ከውዕሎ ናይ ሃገር ጸዋዒት ኣለዎ።

ምስጢር ምዕባለ ናይ ተሰዲድና፡ ኣዕቊበናና ዘለዋ ምዕራባውያን ሃገራት ዝኽተለኦ ስርዓተ ምምሕዳር ኢዩ። ወሳንነት ናይ ህዝቢ፡ ግዝኣት ናይ ሕጊ፡ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዝኽበረለን ስለዝኾና ኢየን ኣብዚ ደረጃ ምዕባሌ በጺሐን ዘለዋ። ንሕና ውን፡ ኣብአን እናነበርና ነዚ መሰላት'ዚ ማዕረቶም ደቀባት እናተጠቐምናሉ ኢና። ነዚ ባዕላትና ነስተማቕሮ ዘሎና ዓቢ ጸጋ፡ ኣብ ሃገርና ክዝውተር ከመይ ኣይንምነን? ኣብ ሃገርና ንከይዝውተር በየናይ ሕልናን መጎትን ኢና ክንቃወሞ እንኽእል? ንህዝብና ስለምንታይ'ዚ ይሕረሞ?

ሓንቲ ነገር ከዕልለኩም፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብጉዳየይ ናብ ናይ ጡረታ ቤት ጽሕፈት ይኸይድ እሞ ሓደ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ኣብኡ ይጸንሓኒ። ዕድሚኡ፡ ንጡረታ ይበጽሕ ኢዩ ኢለ ዝገመትክዎ ኣይነበረን። ድሕሪ ሰላምታ ምልውዋጥ እንታይ ድኣ ኣምጺኡካ? ኢለ እሓቶ። ብናይ ሕርቃን ቃና "ኣንታ ዚኦም ናይ ጡረታ ክፍሊተይ ደንጉዮምኒ" ይብለኒ። ብምቕጻል መዓስ ክበጽሓካ ኔርዎ ኢለ እሓቶ። እቲ እንራኸበሉ ዘለና መዓልቲ ሰኑይ ኢዩ ነይሩ። "ዝሓለፈ ዓርቢ ክበጽሓኒ ኔርዎ" ይብለኒ። ኣይ! እዚ ደኣ'ሞ እንታይ ደንጉዩ ዝበሃል ኮይኑ፡ ናይ ተክኒክ ጸገማት ክጓንፍ ዝኽእል ኢዩ ይብሎ። ንስኻ ኣብዚ ነዚ ደንጉይኒ ትብሎ ኣሎኻ፡ ኣብ ሃገርና ናይ ጡረታ መሰል ከምዘየለ ትፈልጥ'ዶ ኢለ እሓቶ። "ኣይፈልጥን ኢየ" ይብለኒ። እዚ ሰብ'ዚ ኣብ ዓመት እንተውሓደ ክልተ ግዜ ናብ ኤርትራ ዝመላለስ ኢዩ። እቲ ናይ ጡረታስ ኣይፍለጦ፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ግዝኣተ-ሕጊ፡ ሰብኣዊ መሰላት ክምዘየለ ግን፡ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ ኢዩ።

"ዘይኩርምትኻ ሑጻ ቆርጥመሉ" ከምዝበሃል ደኣ ኮይኑ'ምበር፡ ናብ ኤርትራ ዝመላለሱ ኣሕዋትና ካብ ማንም ሰብ ንላዕሊ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ስቓይ ይፈልጡ ኢዮም።

ኣብ ትሕቲ ኣመራርሓ፡ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እዚ ዘሎ ወለዶ ጥራይ ኣይኮነን ዝበርስ ዘሎ። ወለዶታት ኢዩ። እዚ ወለዶ'ዚ ተልእኾኡ እንተዘይፈጺሙ፡ ዝስዕብ ወለዶ በዚ ክትንከፍ ግድን ኢዩ።

ተቐሲብካ ካብ ገዛኻ፡ እትፈትዎ ሃገርካን ህዝብኻን ምስዳድ ብርግጽ መርገም ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ነዚ ናብ ጠቕሚ፡ ናብ ምርቓ ክቕየረሉ ዝኽእል ዕድላት ኣሎ።

ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብና፡ ብፍላይ መንእሰይ፡ ኤርትራ ካብዚ ዘላቶን እትጉዓዞ ዘላን ቀጻሊ ውድቀት ንምድሓን ክገብሮ ዝኽእል ሓያለ ጉዳያት ኣሎ።

ብመጀመርታ ነቲ መስደዲኡ ምኽኒያት ዝኾነ ዝለብለቦ ሓዊ ከጥፍእ ክሓስብ ኣለዎ። ናይ ደቂ ሰባት ባህርያት'ዩ ነብሶም ካብ ባርዕ ሓዊ ምስ ኣድሓኑ ተመሊሶም ብዘለዎም ዓቕሚ ነቲ ባርዕ ከጥፍኡ ክጽዕሩ። ተሓጋገዝቲ ክጽውዑን ክጥርንፉን።

ዉልቀ መላኺ ኢስያስ ምሁራትን ክኢላታትን ኣይፈቱን ኢዩ። ኤርትራ ካብዚኦም ዝበተኸት ሃገር ክትከውን ከምዝደሊ ኩሉ ተግባራቱ ዘመስክሮ ኢዩ። ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ መንእስይ፡ ኣብ ዝነብሮ ዘሎ ሃገራት ዝረኽቦ ዕድል ናይ ምምሃር ብዕቱብ ክጥቀመሉ ኣለዎ። እቲ ኣብ ኤርትራ፡ ብኣመራርሓ ኢሰያስ ዝቕጽል ስምብራት በዚ ኣቢልካ ኢዩ ክቃለል ዝኽእል።

መንእሰያት ባህልን ምዕባለን ናይ ስልጡናት ሕብረተ-ስባት ክመሃርዎን ከዘውትርዎን ምኽኣሉ። ነዚ ድማ፡ ከምቲ ቁሳቁሳዊ ነገራት ናብ ሃገርና እንልእኮ፡ ነዚ ምዕቡል ባህሊ ድማ ናብ ሃገርና ንልኣኮ ናብ ህዝብና ነተኣታትዎ።

ገዚፍ ህልውና ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ፡ ኩነታት ሃገርና ኣብ ምቕያር ቀሊል ዘይኮነ ተራ ኢዩ ዘለዎ። እቲ ወሳኒ ለውጢ ብውሽጢ ክመጽእ ከምዘለዎ ዘየካትዕ ዋላ እንተኾነ፡ እቲ ፍሉይ ኩነታት ናይ ኤርትራ ግን ንግደ ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ዓቢ ቆላሕታ ዝህብ ኢዩ።

.عرف الإنسان أهمية التعليم منذ القدم والحقيقة أن الإنسان كائن يضل يبحث عن الحقيقة والمعرفة بشتى الطرق والوسائل وهوا ما جعله دائما ومنذ فجر التاريخ في صراع مع الذات للوصول إلى أسرار وخفايا هذا الكون . فالانسان البدائي الأول بدأ التعلم من الطبيعة المحيطة به كالحيوانات والأشجار وغيرها . فبي التعلم استطاع الإنسان الأول أن ينظم حياته من أجل البقاء وأن يشارك في دورة الطبيعة سلبا أم إيجابا . القراء الكرام سنحاول في حلقات قادمة بعمل قراءة تاريخية ومستقبلية عن جودة التعليم في ارتريا ومقارنتها بالثورة العلمية العالمية في الماضي والحاضر وآمل من الجميع المساهمة في تنقيح وتعديل أي معلومات قد تكون خاطئة في سلسلة المقالات القادمة . وشكرا

 

موسى حسن

Page 1 of 322