ዝኾነ ይኹን ውዱብ ይኹን ዘይተወደበ ኣካል፡ ብሃይማኖት፥ ብሄር፥ ኣውራጃን ዓሌትን ተጽልዩ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ልዕልናን ኩርዓትን ስምዒት ምስ ዘርኢ ፍትሓዊ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኣብ ርእሲዚ ናይ ፖለቲካ ሀሁን ኣፍልጦን ዘየብሉን ናይ ኣተሓሳስባን  ተጽዋዋርነትን’ውን ዘይብሉን እዩ ዝኸውን። ከምዚ ዝኣመሰለ ባህሪ ዘርኢ ኣካል ኣብ ውድባት፥ ማሕበራትን ውልቀሰባትን ኣይሰኣንን ኢዩ። እቶም ከምዚ ዝዓይነቱ ኣተሓሳስባ ዝውንኑ ባእታታት ድማ ንኣወንታዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ዘዕውቱ ዘይኮኑስ ቀንዲ ናይ ለውጢ ዓንቀፍቲ እዮም ዝኾኑ።

ወዲ ሰብ ብተፈጥርኡ ንመነባብሮኡ ዝኸውን መሰረታዊ ነገራት ክምእርር ፋሕተርተር ክብል ናይ ግድን ስለዝኾነ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ናይ ብሓትነትን ዓብላልነትን፡ ወይ’ውን ምስ ደቂ ሰባት ተኻፊሉን፥ ሽግር ካልኦት ከም ጸገሙ ርእዩ ፍታሕ ዘናድን ስምዒት ከሕድር ይኽእል።  እቲ ናይ ዓለማዊ ወይ ምድራዊ ነገር ዝያዳ ዝዕብልል ስለዝኾነ፡ ኣብ “መን ከማይ” ወይ  “ሓቢርካ ምንባር” ሕልና ካብ ክልቲኡ ሓዲኡ ክዛዙ ይኽእል። እዚ ኮይኑ እቲ፥ ደቂ ሰባት ካብ ጽልኢ ብፍቕሪ፥ ካብ ባእሲ ብዕርቂ፡ ካብ ስስዐ ብምክፍፋል፥ ካብ ውግእ ብሰላም፥ ካብ በደል  ብይቕረ ዝብሉ፥ ኮታ ንደቂ ሰባት ብዘተሓቛቚፍን ሓቢርካ ዘናብርን ኣምር ክንምራሕ የድሊ።

ዓለምና ብዝተፈላለዩ ዓሌታትን፥ ሃይማኖታዊ እምነታትን፥ ቋንቋታትን ኣተሓሳባታትን ዝተመልአት ኢያ። ይኹን እምበር ወዲ ሰብ ክፍጠር እንከሎ፡ ቋንቋ ይኹን እምነት ወይ ጠባይ ዝሕብር  ምልክት ሒዙ ከምዘይውለድ ኩልና እንርደኦ እዩ። ኩልና ድማ፡  ዋላ ብሕብሪ ቆርበት እንተተፈላለና፥  እቲ ሓደ ዝገብረና ናይ ክብርና ምልክት ሰብ  ብምዃኑ እዩ። እታ ካልኣይቲ ድማ ካብቲ ምማቚ ኣዳራሽ ማሕጸን ወላዲት ክንወጽእ እንከለና እንህቦ ድምጺ ናይ ብኽያት ከይተረፈ  ይቐጥንን ይረጉድን እምበር፡ ምልክት ናይ ሓደ ምዃና እዩ። ስለምንታይ ደኣ ኢና እዚ ዘመሳስል እናሃለወና ኣብ ሕድሕድና ክሳብ ናብ ህልቂት ዘብጽሕ ጭካኔን ናይ ኣረመነ ስራሓት እንሰርሕ? እወ! ንኣእምሮና  ብመን ዓብለለ፥ ኣነነታውን ብዘይካይ ካልእ ዝፈልጥ የለን ወይ ከኣ ካልእ ናይ ብሓትነት ስምዒታት እንሰጓጉድ። እዚ ጸቢብ ምስጓድ ዝህቦ ምህርቲ እንታይ ምዃኑ ከኣ ቅድም ኣብ ሩዋንዳ፡ የመን፥ ሱርያን ሕጂ ድማ  ኣብ ሊብያን ኢትዮጵያን ዝረአ ዘሎ ናይ ምዕናው ስራሕት እዩ ዝኸውን።

ብሄርን ሃይማኖታዊ እምነትን፥ ቋንቋን መብቆልን ዘባእስን ክሳብ ክንድዚ ዝኣክል ብጉራደ፡ እምንን፥ ካራን….. ወዘተ ንወዲ ሰብ፥ እሞ ፍጡር ከማኻ ከም ተመን ምጭፍጫፍ ዘብጽሕ። ሳዕቤኑ ክሳብ ክንድዚ ካብ ኮነ፡ ዓሌታውነትን ሃይማኖታዊ እምነትን ናይ ግልና ስለዝኾነ ነዚ ጸቢብነት ኣወጊድና ናብ ሓዲሽ ናይ ሰላም ብርሃን ዘይነማዕዱ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ምልክት ንኤርትራ’ውን ክጸልዋ ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ መንግስትን ተቓወምትን ወይ ተወዳደርቲ፡ በቲ ካልእ ገጽ ከኣ ክልል ትግራይ ኮይኖም ኣብ ሰለስተ መደብር ሓይሊ ተመቒሎም ኣለዉ። ኩሎም ድማ ናይ ውግእ ከበሮ እዮም ዝድስቑ ዘለዉ። እዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ዋናታቱ ንላዕሊ ዝፈልጦን ዝምልከተንን  ኮይኑ ዘይኮነ፡ እቲ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካዊ ቁርቁሳት ንኤርትራ ብቐረባ ይኹን ብርሑቕ ከም ዝጸልዋ ንምእማት’የ ዝጠቕሶ ዘለኹ።

ውግእ ንዝኾነ ይኹን ሽግር ቅኑዕን ንኹሉ ዘዕግብን ፍታሕ ከምዘየምጽእ ዘረድእ ብዙሕ ተመኩሮታትን ናይ  ታሪኽ መሳግብትን ኣሎና። እቲ “ቅኑዕ ህዝባዊ ምሕደራ፡ ነጻነትን ዲሞክራስን ዝሰፈኖ መንግስቲ ክምስርት እየ” ክትብል ጸኒሕካ ምልስ ኢልካ፡ ነቲ ናብ ዲሞክራሲ ዝወስድ ጐደና ስሒትካ ኣብ ናይ ጐነጽ ኣተሓሳስባ ምእታው ይረአ እዩ። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተረኺቡ ዘሎ ድማ ንሱ እዩ። ኣብ ክንዲ ኮፍ ኢልካ ዘለካን ዝስመዓካን ጸገም ኣብ ባይታ ዘርዚርካ ብምውራድ፡ ብምጽውዋርን ሕድገታትን ንህዝቢ ናብ ሰላማውን ሓባራውን ናብራ ኣብ ክንዲ ምምራሕ፥ “ኣነባ ኣነባ” እናተበሃሃልካ ብሄራዊ ስምዒት፡ ሃማኖታዊ እምነታትን ቋንቋታትን ከም መፈላለዪን መገራጨውን ተጠቒምካ ውልቃዊ ረብሓታትካ ንክተዕውት እናመደርካ ጥራይ  ቅኑዕ ክትመስል ዘይከኣል ኢዩ።

ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ግርጭታት፡ ኢሳያስ ምስ ዶክተር ኣብይ፥ ኤርትራውያን ተቓወምቲ  ድማ ምስ ክልል ትግራይ ምምሕዛው፡ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ምስሕሓብ ኣምሓራዶ፡ ኦሮሞ፥ ወያኔዶ ደቡብ፡ እናተበሃሃሉ ንሕና ኤርትራውያን’ውን ናብቲ ናቶም ደርፊ ንኣቱ ምህላውና ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።  ኤርትራውያን  ንሰላሳ ዓመታት ክንቃለስ እንከለና ፍትሒ፡ ዲሞክራስን ናጽነትን ኣብ ሃገርና ክሰፍንን ምስ ኣህዛብ ጐረባብትና  ጣልቃ ብዘይምትእትታው ብሰላም ንምባር እዩ ነይሩ።  ሎሚ ግና ነቲ ዕላማ ቃልስና ስሒትና ኣብ ናይ ብሄር፡ ሃይማኖትን ቋንቋን   ክንሽከል  እንከለና ፖለቲካዊ  ድኽነትና ዘመልክት እዩ። ኣብዚ ምስ ኢሰያስን ኣቢይን ወይ ህወሓት  ምጽላእን ምፍታውን ዘይኮነ፡ “እታ ሓቂ ምስ መን ኣላ? ብኽመይከ ክትትግበር ኣለዋ?” ኢልካ  ምፍታሽ እዩ እቲ ዘድሊ። ኣብዚ ሕጂ ዝረአ ዘሎ ኣብ ጓል ነገርን ዘይብሱል ፖለትካዊ ኣተሓሳስባን ዝኸይድ መናፍሕ እምበር፡  ንሰላምን ርግኣትን መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘየርብሕ ምዃኑ ብሩህ’ዩ።

ኤርትራውያን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ይኹን ኢትዮጵያውያን ኢድ ኣእታውነት ወጊድና ብስልጡንን ሰላማዊ ኣገባብን ከም ክልተ ጐረባብቲ ሃገራት ንኹልና ዘርብሕ ክንሓስብ እዩ ዝግባእ። ኤርትራ ርእሳ ኽኢላ ልኡላውነታ ዘረጋገጸት ኣብ ሕቡራት ሃገራት ካብ ዘለዋ ሃገራት ሓንቲ ኢያ። ኢትዮጵያውያን  ተመሊሶም ብውግእ ጥሒሮም ንመሬት ኤርትራ ክጎብጡ ምስ ዝህቅኑ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ድግድጊት ተዓጢቑ ንሃገሩ ክከላኸል ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። ይኹን እምበር ንሕና ኤርትራውያን ናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሎም  ሓደ ክልተ ኢትዮጵያውያን ብዝብልዎ  ኤርትራ ተመሊሳ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ክትኣቱ እያ ዝብል ርድኢት ክህልወና ኣይግባእን። ክሳብ ክንድኡ ስግኣት  እንተልዩና ኩልና፡ ነዚ ውልቀ-መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ተቐላጢፍና ክነውግዶ ሓባራዊ ሃገራዊ ቃልሲ ነዕዝዝ።

ስለዚ  ስርዓት ወልቀ መላኺ ኢሰያስ  ሎሚ’ውን ንሃገርና ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ክቖርና ህርድግ ይብል ከምዘሎ ካብ ተረዳእና፥ ጥርናፈና ብብሄረይዶ ብሄርካ፥ ሃይማኖተይዶ ሃይማኖትካ፥ ቋንቋይዶ ቁንቋኻ እናተበሃሃልናዶ ሃገርናን ህዝብናን ክነድሕንዶ ንኽእል? ኣይንኽልን። ሃገርናን ህዝብናን ዘይኮነስ ንነፍስና’ውን ክነድሕን ኣይክንክእልን ኢና። ብጸቡብ ኣገባብ ኣወዳድባ፡ ጻባሕ ንግሆ ኣብ ኤርትራ እንዘርኦ መርዛም እሾኽ ፈርዩ ከም ዝወግኣና ኣይንዘንግዕ።  ምኽንያቱ እቲ ዝንዛሕ ናይ ምፍልላይ ጐስጓስን ምውዳብን፥ እዚ ብሄር እዚ ኢዩ ተቓሊሱ ወይ እዚ ብሄር እዚ ኢዩ ተሰዊኡ፥ ወይ እውን እዚ ብሄር እዚ እዩ ስልጣን ጨቢጡ ህዝቢ ዘከላብት ዘሎ፡ ዝብሉ ናይ ጥፍኣት ምልክታት እምበር ናይ መሰል ምኽባር ኣይኮኑን። ብሄራዊ መንነትካ ይኹን እምነትካ ወይ እውን ቋንቋኻ ኣሳቢብካ ዝግበር ጸቢብ ጐስጓሳት  ናይ ዘይምጽውዋር፡ ዘይምክእኣልን ሓቢርካ ምንባር ናይ ዘይምድላይን  መርእያ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ውጽኢቱ  ድማ ከምዚ ኣብ ከባቢና ንዕዘቦ ዘለና፡ ደሞክራሲያውነትን ሰብኣውነትን ዝጐደሎ እዩ ክኸውን ዝኽእል።

Saturday, 25 July 2020 23:07

Radio dimtsi Harnnet Sweden 25.07.2020

Written by

ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሰያስ፡ ካብ ቀደም ኣትሒዙ በብግዜኡ ሰለይ እናበለ ብዘጥረዮም ኰራኲሩን መገባርያታቱን ኣቢሉ ኤርትራዊ ሃገራዊነት ዘህስስ ሽርሕታት እናፈጸመ እዩ መጺኡ። ሓደ ካብቲ ዝፈጸሞ ከቢድቲ ገበናት ድማ ኤርትራ  እቲ እትውከሎ ዝነበረት  ሰንደቕ ዓላማ (ባንደራ)፡ ህዝባን መሬታን፡ ባሕራን ሰማያን ዘጠቓለለ ምዃኑ ርዱእ ክነሱ ድሕሪ ናጽነት ብኢደ-ወነኑ ምቕያሩ እዩ። ዋላ’ኳ ኣብዚ እዋዚ ኢሳያስ ንበይኑ ስሙ ይርቋሕ እንተሎ፡ እቶም ኣብ ዙርያኡ ዘውደኽድኹን ሕግብግብ ዝብሉ ዝነበሩን ዘለዉን፡ ዓበይቲ ካድራትን ኣባላት መራሕትን’ውን ኣብ ምፍጻምቲ ገበን ኣካሉ ከምዝነበሩን ዘለዉን ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን።

ልክዕ እዩ፡ እቶም ንሱ ዝእዝዞምን ከምዚ ግበሩ ዘዝበሎም ዘተግብሩን ዝነበሩ እንተስ ተኣማንነት ከርእዩ   ይኹን እንተስ ናይ ሓባር ረብሓ ሃልይዎም ቀንዲ ተሓተትቲ እዮም። ከም ኣብነት ንምጥቃስ ዝኣክል ኣብ ኤርትራ  ባንደራ ክቕይር እንከሎ “ኣይፋል እዚ ሓላፍነትን ስልጣንን ናይ ህዝቢ ኤርትራ እዩ” ክብሉ ኣይከኣሉን። ስለዚ ንሳቶም’ውን ነቲ እከይ ተግባራትን ነቲ ዘገብልዎ ዝነበሩ ምልካዊ ኣተሓሳስባ ድሌቶም ከምዝነበረ ኢዩ ዘመስክር። እነሆ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ብባንደራ ክንከፋፈልን ስምምዕ ክንስእንን ሓደ ካብቲ ምልክታት  ክፍኣት ግብሩ ኢዩ። ኮታ እቲ ኩሉ ኢሰያስ ዝገብሮን ዝሕንጽጾን ኣሜን ኢሎም ከተግብሩ እንከለዉ ክሳብ ክንደይ ናይ ስዉኣት  ሕድሪ   ጠሊሞም ንሃገሮምን ህዝቦምን ይደቚሱ ምህላዎም ኣይጠፍኦምን። ኢሰያስ ንሃገርናን ህዝብናን ኣብ ደልሃመት እናእተወ እንከሎ  “ቅኑዕ ኢዩ ዝሰርሕ ዘሎ”  ኢሎም ዝኣምኑ ኣካላት፡ ዕሩብ ሕልና ምውናኖም እዩ ዘርኢ።

እኪት ስርሓት ውልቀመላኺ ኢሰያስ ካብ ንግህኡ ኣትሒዙ ድግድጊት ከምዝተዓጥቀ ንማንም ስውር ኣይኮነን። እንተኾነ ግን በቶም ሕልንኦም ዝሸጡ ኣቢሉ፡  ነቲ ሕቡእ ሕልንኡ ብሽርሒታት፡ ጥበራን ምስሉይነትን ዝመልኦ ኣገባብ ተኸቲሉ ውግኣት እናጻሕተረ ንህዝቢ የጽንት ኣሎ። ንሃገርና ኤርትራ’ውን ካብቲ ዝነበራ ምዕባለ ንድሕሪት መሊሱ  ዝደኸየትን ህዝባ ድማ ብሕማምን ስእነት መኣዛዊ መግብን ክሳቐ ከኸውንን ፈሪድዎም። በዘይካ’ዚ እቲ ኩሉ ዝገብሮን ምስ ህዝቡ ተዛትዩን ተመሊሱ ንህዝቢ ቅኑዕ ሓበረታን ዝተበጽሐ ስምማዓትን ኣብ ክንዲ ብግልጺ ዝሕብር ዓፊኑ  ሒዝዎ ይርከብ። እዚ ኹሉ እከይ ተግባራቱ ህዝቢ ኣንጻሩ ከይለዓል እሞ እታ ስልጣኑ ከይትፈርሶ ብማለት ይፍጽሞ ምህላዉ ርዱእ ኢዩ። እቲ ኣዝዩ መስደምም፡ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ  እቲ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ጐንጽታት ክፈትሕ ዘይከኣለስ ንናይ ካልኦት ሃገራት ዘይምስምማዕ ከሰማምዕ ሓንሳብ ንሱዳን ሓንሳብ ድማ ናብ ግብጺ ብምኻድ ቆርበት በጊዕ ዝተኸድነ ተዂላ ክኸውን ምፍታኑ እናተጋህደ ይመጽእ ኣሎ።

እዚ ኹሉ ናይ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘይጉዳዩ ጠብሎቕሎቕ “እምበርዶ ናይ ጥዕና እዩ?” ዘብል  እዩ። ትማሊ ንወያኔ ኣብ ዘይጉዳያ ጣልቃ ንኽትኣቱ ዝገበረ ዘምጸኦ መዘዝ ዘንጊዑ፥ ሎሚ  ንሱ ኣብ ዘይጉዳዩ ጣልቃ ብምእታው ንቀርኒ ኣፍሪቃ ሕንፍሽፍሽ ከእትወላን ክዘራርጋን እምበር፡ ኣብ ሃገሩ ቁምነገር ዘይገበረዶ ኣብ ናይ ካልኦት ሃገራት ቁምነገር ክገብር ኮይኑ። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብናይ ዶብ ምስምስ ዝተኻየደ ውግእ፡ ንኽንደይ መንእሰያት ኣህሊቑ ከብቅዕ፡ “ኪኖ ዶብ ኢና እንሓስብ” ክብል እንከሎን እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ዝተዛረቦን ክትመዝኖ እንከለኻ ንኤርትራ ሃገርና በብቑሩብ ናብቲ ሕቡእ ኣጀንዳኡ ይውጥጣ ከምዘሎ እዩ ዘረደኣና። ኣብ ሃገርና ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ወተሃደራዊ መደበራት ክፈቅድ እንከሎ፥ ብግዳማዊ ሓይሊ ኣቢሉ ስልጣኑ ክሕልወሉ ይኹን ወይ እውን ነቲ ክፍጽሞ ወጢንዎ ዘሎ ሃገር ኣሕሊፍካ ምሃብ ንምትግባር ካብ ህዝቢ ብሒም ዝብል ንኸይርከብ ዓፊኑ ንምሓዝ ዝገብሮ ዘሎ እዩ። ከምቲ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዝቃላሕ ዘሎ ሰራዊቱ ኣብ ከባቢ ከሰላን ፖርትሱዳንን ንኽዕስክር ድሮ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ሱዳን ኣብ ስምምዕ በጺሑ ኣሎ። እዚ ሰራዊቱ ካብ ዶብ ኤርትራ ሰጊሩ ናይ ምዕስካሩ ተግባርከ ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ሱዳን ዘለዉ ስደተኛታት ክጨውን ክቕንጽልን ድዩ ሓሲቡ ወይ ካልእ ዘይተገልጸ ውዲታት ስለ ዘለዎ እዩ ጽባሕ ግዜ ከቃልዖ እዩ።

JULY 24, 2020  NEWS

Source: Ezega News

By Staff Reporter

Debretsion-electionsJuly 21, 2020 (Ezega.com) — The Tigray People’s Liberation Front (TPLF) accused the Eritrean government of joining forces with Addis Ababa and regional government to disrupt the planned elections in Tigray region next August.

Briefing Journalists on Monday, TPLF chairman and deputy president of the Tigray region, Debretsion Gebremichael said TPLF witnessed provocation from the federal government of Ethiopia to “disrupt the election,” and called on the people in the region to stand united and repel possible attacks.

“Tigray region will be a burial ground for those forces which are attempting to obstruct the election,” Debretsion warned.

According to the TPLF chair, there have been noticeable activities “near the region’s border and bordering areas” that are intended to impede the election.

“Armed men are roaming in border areas and trying to mobilize the public to boycott the election,” he added.

“Tigray region will conduct the elections as per the schedule by taking experiences from countries that conducted elections amid coronavirus infections,” Debretsion said.

Debretsion also blamed the federal government of conspiring economic sabotage against the Tigray region by blocking roads linking to other regions and disrupting the teaching and learning process by shutting down internet connections.

Debretsion made the statement after Prime Minister Abiy Ahmed paid a visit to Asmara where he also visited Sawa, the country’s main military training ground.

Yemane Geberemeskel, Eritrea’s Information Minister, tweeted that the leaders reviewed the progress achieved and obstacles encountered in the past two years in the implementation of the historic peace deal in July 2018.

“The two sides agreed to further bolster the prevailing, all-rounded, cooperation between the two countries,” said Yemane in a statement posted.

Addressing the parliament, Prime Minister Abiy warned his government will not tolerate any attempt to conduct an election in any part of Ethiopia.

Debretsion said business establishments owned by ethnic Tigray investors are being attacked as the government continues firing several ethnic Tigray people who were working in federal offices.

The deputy president also accused Addis Ababa of detaining officials of the Tigray region and shutting down Tigray TV and  Demtse Weyane TV.

Earlier, the federal police arrested TPLF members including Tewolde Debretsadik, Atsbeha Alemayehu and Tesfalem Yidego, Law and Justice Research Center Director in the rank of State Minister for alleged transferring of national affairs for foreign terrorists.

Thursday, 23 July 2020 23:16

Radio Dimtsi Harnnet Kassel 23.07.2020

Written by

ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ቅድም ናብ ኢትዮጵያ ደሓር ናብ ግብጺ ቀጺሉ ከኣ ናብ ሱዳን ክጻፋዕ ተዓዚብናዮ። ሓደ ተዓዛቢ ከም ዝጠቐሶ፡ ፕረሲደንት ግብጺ ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ኢሳያስ ናብታ ሃገር 5 ግዜ ተመላሊሱ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ከኣ ወዮ ኣብ ኤርትራ ወዲ ገዛ ክኸውን ከም ድላይካ “እቶ ውጻእ” ዝተባህለ መራሒ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ናብ ኤርትራ ከይዱ። ምስዚ ኩሉ ላዕልን ታሕትን ኢሳያስ፡ ምስ ዝኸዶም ኮነ ዝመጽዎ መራሕቲ ብዛዕባ ምንታይ ከም ዝተዛረበን ስለምንታይ ከም ዝዛመዶምን ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ የብሉን። እቲ ዝምድናን መገሻታትን ንረብሓ ህዝቢ ከምዘይኮነ ግና እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዝለሓስ ዝቕመስ ዘየብሉ  ባይታ መስካሪ እዩ።

እቲ ኢሳያስ ዝገሸሉን ኣጋይሽ ዝቕበለሉን ዘሎ ጉዳይ ካብ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዘይነቅል ኮይኑ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ብሰንኪ ምህናጽ ዓብይ ዲጋ ህዳሰ ዝምዕብል ዘሎ ምስሕሓብ ክኸውን ከም ዝኽእል ዝግምቱ ብዙሓት እዮም። ብዘይካዚ ብዛዕባቲ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ብልጽግናን ገዛኢ ውድብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን መመሊሱ ዝዓርግ ዘሎ ፍልልይ ከም ዝኸውን እውን ናይ ብዙሓት ተዓዘብቲ ግምት እዩ።

እቲ ዘገርም ከኣ ከምቲ “ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጦ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ዝበሃል፡ ወየ ምብኣስ እንተዘይትኮይኑ ምትዕራቕ ዘይናቱ ኢሳያስ ብኡሳት ክዓርቕ  ምህቃኑ ዘገርም’ዩ። እቶም ምስ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይተዓርቀ ዝፈልጡ ክነሶም፡ ክዓርቆም ዝጽበይዎ ከኣ ዝያዳ የገርሙ። ምናልባት ኢሳያስ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ኣብቲ ኢትዮጵያን ግብጽን ንምስምማዕ ብማእከልነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ እሞ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ተዓዘብቲ ዝሳተፋሉ ዘለዋ መስርሕ ግምት ስለ ዘይተዋህቦ  “ኣነ እውን ኣለኹ” ንምባል ክኸውን ይኽእል።

ኢሳያስ፡ ዝኾነ ኣጀንዳ፡ እንተላይ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝኸዶ ዘሎ ዘይብሩህ ዝምድና ከበግስ እንከሎ፡ ህልኽን ናይዚ ከባቢ ጐብለል መሲልካ ናይ ምቕራብ ህርፋንን እምበር፡ ምእንቲ ናይ ህዝብን ሃገርን ረብሓ ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ጉዳይ ህዝቢ ዘገድሶ ነይሩ እንተዝኸውን እሞ ብዛዕባቲ ዝገብሮ ንህዝቢ መሓበረ። ህዝቢ ዘይምሕባሩ ከኣ መባእታዊ መረዳእታ ናይቲ ስጉምቲ ንረብሓ ህዝቢ ዘይምዃኑ እዩ። እዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ከኣ ፈጺሙ ንኤርትራ ከም ሃገር ኮነ ንረብሓ ህዝባ ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይኮነን። እዚ ከኣ እዩ ኢሳያስ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተዓርቐ ጥራይ ዘኮነ፡ ካብቶም ህዝቢ ኤርትራ ብቃልሶም ዝሰዓሮም ገዛእቲ ብዘይፍለ መመሊሱ ዝድህኮ ዘሎ። እዚ ዲክታቶር ቅድሚ ናብቲ ጉዳይ ሃገሮም ህዝቦምን ዝወገኑ ወሓላሉ ሒዘምዎ ዘለዉ ዓብይ ጉዳይ ኢትዮጵያን ግብጽን ምምጥጣሩ፡ እቲ ዓበይቲ ህዝቢ ኤርትራ መፍትሒ ክረኽበሉ ዝቃለሰሉ ኣጀንዳታት ገዲፍና፡ ኣብዚ ሕማቕ እዋን ለበዳ ኮሮናቫይረስኳ፡ “ህዝቢ እንታይ ይበልዕን ይሰትን ኣሎ?” ኢሉ ክሓስብን ክሻቐልን መተገብኦ። እንተኾነ ምስቲ ደቁ፡ ህይወቱን ንብረቱ ከፊሉ ዓወት ኣምጺኡ ኣብ ሰገነት ስልጣን ዘደየቦ ህዝቢ ኤርትራ ብኡስ ስለ ዝኾነ፡ ዋኒን ህዝቢ ዋኒኑ ኣይኮነን።

ምናልባት እቲ ንኢሳያስ ብሰንክቲ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ግብጽን ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ዘሻቕሎ፡ ምስምማዕ ስኢኖም ኣብቶም ከባቢኦም ዘለዉ ሃገራት እውን ናይ “መርገጽካ ምስ መን ምዃኑ ኣነጽር” እዋን እንተመጺኡ ምስ መን ከም ዝኸውን ስለ ዘጸግሞ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ምስ ኢትዮጵያ እንተወጊኑ፡ ካብ ግብጽን ካብተን ምስኣ ክውገና እየን ተባሂለን ዝግመታ ሃገራትን ዝለመዶ ረብሓ ከይተርፎ ከም ዝሰግእ ፍሉጥ እዩ። ምስ ግብጺ እንተወጊኑ ከኣ እቲ ብ”ጸወታ ተወዲኡ (game is over)” ዝጀመሮ እሞ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ኮነ ክብሪ ህዝባ ኣሉታዊ እምበር ኣውንታዊ ጽልዋ ዘየብሉ፡ ምስ ሰልፊ ብልጽግና ኮይንካ ኣንጻር ህወሓት ሕነ ናይ ምፍዳይ ህርፋኑ ክተርፎ እዩ። በዚ ኮነ በቲ ኢትዮጵያን ግብጽን ካብ ከም ናይ በዓል ኢሳያስ ዝኣመሰሉ ዘይሓላፍነታዊ ኣካይዳ ተማሂረን ጉዳየን ብስምምዕን ናይ ሓባር ተዓዋትነትን ክዛዝማ ናይ ብዙሓት ትጽቢት እዩ። ኩነታት ከሪሩ ፍለፍለ እንተኮይኑ ግና ብዙሓት ከም ዝግምትዎ ወየ ሻረኛ ኢሳያስ ምስ ግብጺ ክውግን ይኽእል’ዩ። በዚ መሻረዊ ኣካይዳኡ ንዝህቢ ኤርትራ ኣብ ርእሲቲ ዘለዎ ሕሰም  ተወሳኺ መዘዝ ከየምጸሉ ከኣ ዘየስግእ ኣይኮነን።

ኢሳያስ ቅድሚ ሕጂ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ስቕ ኢልና ንዕዘቦ ዘይኮነ ኢድና እነእትወሉ እዩ” ከም ዝበለን፡ ብዙሓት ተዓዘብቲ ከም መርኣያ ዘይውሕሉል ዲፕሎማስያዊ ኣካይድኡ ገይሮም ከም ዝተረድእዎን ዝዝከር እዩ። እቲ ኢዱ ከእትወሉን ከባልሖን ዝደልዮ ዘሎ ከኣ፡ እቲ ኣብ መንጎ ብልጽግናን ህወሓት ዘሎ ወጥሪ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ኣሰላልፋኡ ኣንጻር ህወሓት ምዃኑ’ውን ኣነጺሩ እዩ። ነዚ ኣሰላልፋዚ ዝመርጸሉ  ምኽንያት ምስቲ “ውግእ ባድመ” እንዳተባህለ ዝጥቀስን ኣሸሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝረገፍሉን ውግእን  ናብኡ ዘብጸሐ ክሳብ ሎሚ መሊኡ ዘይበርሀ ጠንቅን ሓደ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ብልጽግና ኢትዮጵያ ዝቀላቐል ዘሎ ምትእትታው ምእኩል ምምሕዳርን ነቲ ካብ ኣዕኑድ ዲሞክራሲ ሓደ ዝኾነ ምርጫ ዘይምግዳስን እውን ካልእ ኢሳያስ ምስ ብልጽግና ክስለፍ ዝብህገሉ እዩ።

ናይ ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ፡ እሞ በቲ መሪጽዎ ዘሎ ውግንና ምስላፉ ምናልባት ንናቱ ናይ ህልኽን ሕነምፍዳይን ጥሙሓት ምርዋይ እንተዘይኮይኑ ንኤርትራን ህዝባን ዘየርብሕ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ዝተዓጽወ ናይ ወራር ፋይል ከይከፍት ዘየስግእ ኣይኮነን። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ጀነራል ካሳየ ጨመዳ፡ ጀነራል ዋሲሁን ንጋቱ፡ ጀነራል ኣሰፋ ኣሕፈሮም፡ ኮሎኔል ገ/እግዚኣብሄር ዝተባህሉን ካለኦት ጡረተኛታትን   ኣብ ሚድያታት ኢትዮጵያ ቀሪቦም ክዛረቡ ቀንዮም። ንሳቶም ኣብቲ ዘረባኦም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት ኤርትራ “ንሓድነት ኢትዮጵያ” ኣንጻር ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝተዋግኡ እንዳገለጹን ንመስርሕ ረፈንደም ኣብ ኤርትራ ብኣሉታ እንዳኳማስዑን ንመንግስቲ ብልጽግና ኢትዮጵያ ሓደራ ክብልዎ እንከለዉ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክወስድ እሞ፡ ካብ ትግራይ ከይምለስዮም ዝመኽርዎ። ኢሳያስ ጥዑይ እንተዝኸውን እዚ’ውን ከተሓሳስቦ መተገብአ። እንተኾነ ነዞም ካብ ስዕረቶም ዘይተማህሩን ልኡላውነት ኤርትራ ክዝክሩ እንከለዉ ርእሶም ዝሓሙን ዘይኢሳያስ’ዩ ተጠሊዑ ኣፍልቡ እንዳወቐን ክሳብ ዝፍንጫ እናሰሓቐን ኣፍደገ ከፊትሎም።

This is the Prime Minister’s statement. These are the key sentences:

“The Extraordinary Meeting undertaken at the Heads of State and Government level concluded with all parties reaching a major common understanding which paves the way for a breakthrough agreement. Accordingly, Ethiopia, Egypt and Sudan agreed for further technical discussions on the filling to continue in the AU led process and proceed to a comprehensive agreement.”

Screenshot 2020-07-21 at 18.18.59

JULY 21, 2020  ETHIOPIANEWS

There is a pattern to Eritrean diplomacy

Sometimes months pass and little happens. President Isaias sits by his dam, contemplating and scheming. At others there is a blizzard of activity.

We seem to be in in one of the latter patterns.

Ethiopian Prime Minister Abiy in his latest visit to Eritrea inspected the graduation-parade rehearsals at Sawa for the 33rd Round of the National Service conscripts.

Sawa is the center for military training for Eritrea’s National Service and is normally closed to outside visitors.

Abiy Ahmed Sawa 19 July 2020

It came at the end of a two-day visit that concluded with the usual bland and uninformative statement.

“In their extensive discussion, President Isaias Afwerki and Prime Minister Dr. Abiy Ahmed reviewed the progress achieved and obstacles encountered in the past two years in the implementation of the historic Declaration of Peace and Friendship agreement signed between the two countries in July 2018.

The two sides agreed to further bolster the prevailing, all-rounded, cooperation between the two countries. They also agreed to work together to enhance regional cooperation in the Horn of Africa firmly aware that this is pivotal for nurturing robust ties anchored on mutual complementarity.”

It has been remarked upon that unlike previous trips, this one was handled entirely by the Eritreans.

  • In the past Prime Minister Abiy announced publicly, via press releases and twitter, that his trips to Eritrea were taking place and allowed the Ethiopian media to accompany him.
  • No such announcement was made by the Prime Minister’s office prior to this trip.
  • All information about the visit  was released by Eritrean Minister of Information.
Both leaders had their wives with them. Isaias had his son Abraham with him, who now appears to accompanying his father everywhere.

No sooner than this trip was over than a high-level delegation arrived in Sudan. It was led by Eritrean Chief of Staff, General Filipos Weldeyohanes, and including Eritrea’s National Security Director, Abraha Kasa, and the Commander of the Eritrean Navy, Admiral Humed “Karikare.”

Gen Philipos (front left) in Sudan with delegation 19 July 2020

So what’s under way?

These visits come after President Isaias spent two days earlier this month in Cairo, meeting President al-Sisi.

Al-Monitor helpfully pointed out that it was President Isaias’s fifth visit to Egypt since Sisi came to power in 2014. Isaias had previously visited Addis Ababa, Ethiopia, on May 2, and Khartoum, Sudan, on June 25.

Al-Monitor, which is based in Washington and generally well informed, went on to suggest that the main issue under discussion was Ethiopia’s Grand Renaissance Dam in the Nile, which is keeping Egyptians up at night worried that their water supplies will be interrupted.

Quoting an unnamed diplomat, Al-Monitor said:

“Cairo is open to all regional and international initiatives designed to resolve the dispute over the GERD. Egypt and Eritrea have common interests that are not limited to bilateral files. There is ongoing coordination in handling the regional dossiers in the Red Sea region on the one hand, and the relations with Ethiopia on the other.”

‘Speaking to Al-Monitor on the role Eritrea can play in the conflict between Cairo and Addis Ababa over the GERD, Hamdy Abdel Rahman Hassan, a professor of political sciences at Cairo University, said, “Under the rule of Afwerki, Eritrea [became] a key actor in the power equation in the Horn of Africa given its important geostrategic position. President Afwerki is able to act at the foreign level and exploit the [disputes] to his own interests.”

‘Abdel Rahman Hassan added, “Eritrea’s president already announced his position on the GERD in 2016. He believes that the dam exceeds the development needs of Ethiopia. There are multiple signs indicating that the Eritrean position is in favor of Egypt, particularly after the tripartite negotiations [on the dam] have come to a crossroad.”’

A threat to peace?

In another article, Al-Monitor looked back an earlier report they published.

‘“For Egypt, the matter of the Nile is a matter of life and death,” Egyptian Foreign Minister Sameh Shoukry said in an exclusive interview with Al-Monitor in September 2019, adding, “I don’t think anybody would agree that Ethiopian development should come at the expense of the lives of Egyptians.”

Those are the stakes, as Egypt, sees it, if Ethiopia ignores Cairo’s appeals to hold off on filling the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) before an agreement is reached on how the Nile’s waters should be shared among Egypt, Ethiopia and Sudan.

After the collapse of the latest round of talks, brokered by South Africa and mediated by the African Union, the diplomatic thread is running out, and while armed conflict seems a remote possibility, it can’t be dismissed, either.

After the collapse of the talks, Shoukry said, “Any serious harm caused by the Renaissance Dam to the water security of Egypt and Egyptians is a red line, and Egypt and its apparatuses cannot stand idly by without responding to the damage caused.”’

The suggestion that President Isaias might use his diplomatic skills to bring Egypt and Ethiopia together where President Trump, the UN Security Council and the African Union have failed may seem faintly absurd. But President Isaias is well placed as a friend of both governments, and in this world nothing should be ruled out.

A common enemy: Tigray

If there is one issue that unites Isaias and Abiy it is Tigray’s TPLF. about which they are both almost pathologically obsessive making little or no effort to hold any serious discussions or dialogue.

The TPLF, which is concerned over the future of federalism in Ethiopia in the face of the Prime Minister’s drive to centralise the Ethiopian state, is a thorn in Abiy’s side. Isaias has long regarded the Tigrayans as his predominant enemies.

Prime Minister Abiy postponed Ethiopian elections, saying that Covid-19 made it impossible to hold them in August 2020. The decision was rejected by some Ethiopians, including the Tigrayans, who described it as illegal. TPLF threatened to hold their own elections in the Tigray region in August and has now elected an election commissioner.

Screenshot 2020-07-21 at 08.09.47

The Ethiopian Prime Minister fears that the Tigrayans are moving towards a de-facto independent state. The Tigrayans have repeatedly acted to prevent Ethiopian military equipment including heavy artillery and weapons to be moved from the border with Eritrea.

Screenshot 2020-07-21 at 11.15.58

This was reported more than a year ago.

“Tigray region residents in northern Ethiopia have blocked military trucks withdrawing from the border with Eritrea. Angry youth in the region questioned the movement of troops saying they need clarity about regional security once the military leaves.

They blocked the military trucks from leaving Shire and Zalambessa areas where they had been stationed. It is the second time they have prevented the armoured military vehicles from leaving the border areas.

Ethiopia announced last month, it had started withdrawing its troops from disputed territories along the border with Eritrea as part of the peace deal signed in July between the two countries.”

The suggestion that President Isaias was looking for a final knock-out blow against the TPLF is not new. It was made by an Ethiopian analyst earlier this year.

As Naty Berhane Yifru put it: “Should such tit-for-tat between TPLF and Isaias continue, we may be in for another devastating cycle of conflict, or even possibly the disintegration of Ethiopia. Nobel Peace Prize or not, Abiy’s inability to correctly choose between protecting a region of his own country or cuddling a newfound foreign friend, known the world over for his cruelty against his own people, may cost him dearly.”

These are high stakes indeed. There is no proof that another conflict across the Mereb river is looming, but if there was to be a war between Eritrea and Tigray, any government in Addis Ababa would want to ensure that Sudan would remain neutral. It was the use of Sudan as a rear base that allowed the TPLF to conduct its highly effective war against the forces of the Ethiopian Dergue. May this explain President Isaias’s decision to send such a high-level military delegation to Khartoum?

All this comes as Prime Minister Abiy wrestles with forces that are resisting his attempts to present himself in the traditional Ethiopian role: as a strong-man, who centralises the state authority. Hence his arrest of at least 5,000 of his opponents.  Some are Oromo and some Amhara.

This is a struggle Abiy cannot afford to lose.

In the circumstances, is it fanciful to suggest Isaias and Abiy might be working together to rid themselves of a common enemy, the TPLF, with the support of both Sudan and Egypt? Was the Ethiopian Prime Minister’s visit to Sawa) a pre-cursor for such an offensive, with Sudan agreeing to stand aside and not allow the Tigrayans to use their territory as a rear-base? (Tigray has a border with Sudan).

The price for Abiy might include an agreement with Egypt and Sudan over the filling and operation of GERD, where there are other options still in play – the African Union is due to hold another meeting to discuss the impasse.

A lot of uncertainty, with a rapidly developing situation, but enough to concern anyone who believes in the necessity for continued peace in the region.

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

ኣብ ወርሒ ሓምለ 2018 ኣብ መንጎ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ኣብ ኣስመራ ወግዓዊ ርክብ ዝገበርሉ ኣጋጣሚ፡ ናይ ብዙሓት ቀልቢ ስሒቡ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ኣቃሊሐነኦ። ብዙሓት ፖለቲከኛታት ከኣ ክኢላዊ ግምታቶም ሂበምሉ። እቲ ዝወሃብ ዝነበረ ግምታት ከከም ኣፍልጦ ናይቶም ገመቲ ብዛዕባዚ ከባቢ ዝተፈላለየ ነይሩ። ምስዚ ኩሉ ግና ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ክመርሕ’ዩ ዝብል ግምት ናይ ብዙሓት ነይሩ። ናይ ብዙሓት ንመንነት ኢሳያስን ዝበለየ ኣተሓሳስባኡን ብቐረባ እንፈልጥን ኣንጻሩ ክንቃለስ ዝጸናሕናን ኤርትራውያን ግምት ግና ከምናይቶም ነቲ ጉዳይ ካብ ርሑቕ ኣማዕድዮም ዝርእይዎ ኣይነበረን። ምስቲ ድሒሩ ብግብሪ ዝተራእየ ምዕባለ ከኣ ንዲክታተር ኢሳያስ እውን ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ከም ዝኾኖ ምግማት ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ብክልቲኡ መንግስታት “ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምቲ ዝደለናዮ ክኸውን ኣይካኣለን” ክብሉ እውን ተኣሚኖም ኢዮም።

ኢሳያስ ዕድመ ስልጣኑ ኣብ ኤርትራ፡ ንጸገማት ህዝቢ ኣለልዩ ፈቲሑ ብዝድህሰስ ተግባር ዘይኮነ፡ ብናይ ደገደገ ሃተምተም’ዩኡ ከናውሖ ዝደሊ። እንተኾነ እዚ ግልቡጥ ኣተሓሳስባኡ ኣብ ብዙሕ ንውሽጢ ገዲፉ ንደገ ዝጥምት ተመኩሮኡ ፈቲንዎ ከዕውቶ ኣይከኣለን። ካብዚ ዘየዕውት ኣካይዳኡ ክመሃር  ባህሪኡ ስለ ዘይፈቐደሉ ከኣ ይደጋግሞ ኣሎ። ብግብሪ ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩምራ ጸገም ደፊኑ፡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ሸኾርተት ብምባል ከህደኦ ዝነበሮ ህርፋን ኣይሰርሐን። እዚ ከም ዘይሰርሐ ከኣ ካልእ ዝርዝር ገዲፍካ ኣብቲ ብ7 መስከረም 2018 ዶብ ሰንዓፈ-ዛላንበሳን ክኽፈት እንከሎ፡ እቲ ተዘሪዑ ዝጸንሐ ንኢሳያስ “ፎእ ጨርቅኻ፡ ፎእ ወርቅኻ” ኢሉ ናብ ትግራይ ኣትዩ ናይ ዝተመልሰ ብዝሒ ኤርትራዊ ምዝካር ጥራይ እኹል እዩ። ወዮ ክሃድእ ዝተሓስበ ህዝቢ ካብ ኢሳያስ ናይ ምህዳም ማዕበል መሊሱ ከም ዝገደደ ከኣ ሓላፍ መንገዲ ዘይኮነ፡ ዓለም-ለኻዊ ሰብኣዊ ትካላት እውን ኣብቲ እዋኑ መስኪረንኦ እየን። ኣዚሩ ንዝሓስብ ሓላፍነታዊ መራሒ ከኣ ካብ ህዝቢ ገዲፉካ ምኻድ ዝዓቢ ውድቀትን ምቅላዕን የለን።

ናይ ብዙሓት ደድሕሪቲ ርክብ እንታይ ከም ዝስዕብ ግምት፡ ኣብ ዙርያቲ ቀንዲ መረሓሓቒ  ኮይኑ ዝጸንሐ፡ መዓልቦ ዘይረኸበ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን እዩ ነይሩ። ኢሳይስ ኣብቲ ናይ ኣይውግእ ኣይሰላም ዓመታት “ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ንቡር ከይምለስ ዝዕንቅፍ ዘሎ እቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ስለ ዘይተተግበረ’ዩ” ይብል ከም ዝነበረ ክከታተልዎ ስለ ዝጸንሑ፡ እቲ ስምምዕ ምስ መጸ  “ጉዳይ ዶብ ተወዲኡ’ሎ ማለትዩ” ዝብል ግምት ነይርዎም። ገለ ወገናት ግና ከሎ ጌና፡ ጭረሖ ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድ ዘእቱን ዝኸፋፍልን ምንባሩ ኣስተብሂሎም፡ “ምናልባት እቲ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ዶብ ኢሳያስ ብህልኽን ሕነ ምፍዳይን ተሳዒሩ መልክዑ ቀይርዎ ከይከውን” ዝብል ግምት ነይርዎም። ኢሳያስ  ካብ ቅድም’ውን ንጉዳይ ዶብ ብልቡ ዘይኣምነሉ ክነሱ፡ መፈከሪ ክገብሮ ጸኒሑ ከይከውን ዝብል ግምት ዝነበሮ’ውን ነይርዎም።

እቲ ግምታት ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይነበረን። ኢሳያስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቅን ታሪኽን ዘይፈልጡ እዮም፡ ብስምዒት ዘይኮነ ብልበይ እየ ዶ/ር ኣብይ እዩ ዝመርሓና ዝብል ዘለኹ” ዝብል ዝርከቦ፡ ንብዙሓት ኣእዛኖም ምእማን ዘጸገሞም መደረታት ኣስሚዑ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ከኣ ከም ሓደ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክመልሳ ዝመጸ ጀግና፡ ምስ’ቶም ፈደረሽን ኣፍሪሶም ባንዴራኣ ኣውሪዶም ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዝሓወስዋ ኤርትራውያን  እንዳመሳሰሉ ኣዕዚዞም ንኢደምዎ። ከም ግነዖ ከኣ ኣግማል፡ ኣፍራስ፡ ዋልታ፡ ኲናት፡ ጋብን  ኪሎታት ቡንን ኣበርኪተሙሉ። ኣብ ቅድሚ ዓበይቲ ኢትዮጵያውያን ናይ ባህልን ሃይማኖትን መራሕቲ ከኣ ተደቢሩ ተመሪቑ። ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ከኣ “ለካስ ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕራ ስኢና ዝጸንሐት ብሰንክ’ቶም ንናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣፍልጦ ዝሃቡ ኢትዮጵያውያን እምበር ብኢሳያስ ኣይኮነትን ከይዳ ጸኒሓ” ክብሉ ተሰሚዖም። ብሰንኪዚ ናይ ኢሳያስ ተንበርካኺ ቃል ከኣ ናይ ብዙሓት ብሄራት ኢትዮጵያ ሕቶ መሰል ርእሰ-ውሳነ ከም ነውሪ ክውሰድ ጀሚሩ። እዚ ኩሉ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ስምዒታት ክገማዳሕ እንከሎ፡ ብዘይካ ርዒምካዮ ምጽቃጥ ብመንግስቲ ኤርትራ ኮነ  ኢትዮጵያ መእረምታን መብርህን ክህብ ዝደፈረ ኣይነበረን ክሳብ ሎሚ’ውን የለን።

ሰዲህኤ ግና ብዘይካቲ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ከቕርቦ ዝጸንሐ ስምዕታታት ብ12 ጥቅምቲ 2019 ኣብ ዘውጸኦ ናይ ፈጻሚ ሽማግለኡ መግለጺ “ጉጅለ ህግዲፍ ዝኽተሎ ዘሎ  ክብርን ልዑላውነትን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ንህዝቢ ኤርትራ ዘዋርድን ዘንዕቕን ኣካይዳ ዳህሲሱ ዘለዎ ተቓውሞን ቁጠዐን መዚኑ። ኣብ ርእሲዚ፡ ምስ ኩሎም ኤርትራዊ ሰልፍታትን ውድባትን ብሓባር ኮይንካ ኣዕናዊ ኣካይዳ ናይቲ ጉጅለ፡ ዝምከተሉ ኣገባብ ርእዩ።” ብዝብል ዘፈሮ ምጥቃ ይከኣል

ኢሳያስ በዚ ብዘይካ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ኣብ ሓደጋ ምውዳቕ፡ ካልእ ምስጢሩ ዘይፍለጥ ስምምዕ ኣቢሉ ክዓብጦ ዝፈተኖ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይ ከም ዘይተዓወተሉ ተራእዩ እዩ። ብኣንጻሩ ዘይተጸበዮ ሳዕቤን ከም ዘምጸኣሉ ምስ ገመተ፡ ነቲ ብወገን ሰንዓፈ-ዛላንበሳ፡ እንዳገርግስ-ራማን ኦሞሓጀር-ሑመራን ዝነበረ ኣፍደገታት ረጊጥዎ። እቲ ብዝተሓተ ኣውንታ ዝረአ ዝነበረ፡ ናይ ተፈላልዮም ዝጸንሑ ኣዝማድ ምርኻብን ካብን ናብን ኤርትራን ትግራይን ክንቀሳቐስ ጀሚሩ ዝነበረ መሰረታዊ ነገራትን ከኣ ተቛረጸ። እዚ ብኢሳያስ ዝተወስደ በይነኣዊ ምዕጻው ናይቲ ዶባት፡ እቲ ርክብ ክጅመር እንከሎ’ውን ብዘይካ ናይ ሓጺር ግዜ፡ እሞ ዘይተዓወተ ተልእኮ፡ ኣርሑቑ ዝጥምትን ናይ ህዝብታት ቀጻሊ ረብሓ ኣብ ግምት ዘየእተወን ምንባሩ ዘረጋገጸ ነይሩ። ኢሳያስን ድ/ር ኣብይን ከም ክልተ መራሕቲ ካብ ዝተፈላለዩ ናይቲ ድራማ ናይ ድሕሪ መጋረጃ ደረስትን ስትራተጅካውያን ተጠቀምትን ኣዋርቕን መዳልያታትን ተቐቢለምሉ። እዚ ናይ ኣደባባይ ኮይኑ ናይ ውሻጠ ሕርጓቶ ከም ዝነበሮ ከኣ ካብቲ ክምስምሶም ምርዳእ ይከኣል። ብፍላይ ንኣቶ ኢሳያስ  እቲ ካብ ቀደሙ እውን ኣስናን ዘይነበሮ ማዕቀብ ተላዒልሉ። ዶ/ር ኣብይ ከኣ እቲ ደሓር ብዙሕ ዘዛረበ ናይ ሰላም ኖበል ስልማት ተቐቢልሉ።

በዚ ክልተ ዓመቱ ኣሕሊፉ ዘሎ ሕጂኳ ዳርጋ ካብ ምምልላስ ሓሊፉ፡ ዝረኤ ውጽኢትስ ትረፍ፡ መዛረቢ ኣብዘይኮነሉ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ዝመስል ዝምድና፡ እቲ ደላይ ሰላም ክልቲኡ ህዝብታት  ኣይተጠቕመን። እቲ በዚ ስምምዕ ኣቢልካ ክሃድእ ዝተደልየ ፖለቲካዊ ቅልውላዋት ኣብ ክልቲኡ ወገን እንዳ ሓደረ ናብ ዝላዓለ ጥርዚ ኣሉታ  ይዓርግ ኣሎ። እቲ ብዙሓት ወገናት፡ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተጀሚሩ ዝነበረ ሎሚ ግና ኣቕጣጫኡ ኣጥፊኡ ዘሎ ለውጢ  ናብ ኤርትራ ጽልዋ ከሕድርዩ ዝብል ዝነበረ ግምት፡ ግምት ጥራይ ኮይኑ እዩ ተሪፉ። ብኣንጻሩ እቲ መበቆል ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወጽዓ ዝኾነ ዲክታቶርያዊ ፖሊሲታት፡ ብውሱን ደረጃ ናብ ኢትዮጵያ ዝዘሩቕ ዘሎ እዩ ዝመስል። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ነዓና ዘገንዝበና ከኣ፡ ኢሳያስ ናቱ መንገዲ ጥልመት ካብ መረጸ፡ ጉዳይ ልኡላውነት ሃገርናን መጻኢ ዕድል ህዝብናን ብኣና በቶም ንለውጢ ንቃለስ ዘለናን ህዝብናን ዝውሰን ምዃኑ እዩ።

Page 8 of 375