ኤርትራውያን፡ ብዘይካ ቁንጣሮ ሰዓብቲ ጉጅለ ህግደፍ፡ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ዕማም ማዕረ እዩ ዝብጸሖም። እቲ ድሌት ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ናብዚ ዘይተርፍ ዓወት ንምብጻሕ ዝኽፈል ናይ ቃልሲ ዋጋ እውን ብኹሎም ዝኽፈል እምበር፡ ሓደ ከፋላይ እቲ ካልእ ተዓዛባይ ዝኾነሉ ኣይኮነን። ኤርትራውያን ነዚ ክበቕዑ፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ  ረጊጽዎ እንዳ ሓለፈ ዘይኮነ፡ ከምቲ  “ተመሊስካ እትረድኦ ሓዲግካዮ ኣይትእቶ” ዝበሃል፡ እንዳተደጋገፉን እንዳተመላልኡን ዝካየድ መስርሕ እምበር፡ ብምንጽጻግ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ብግብሪኸ ከምኡዶ ንመላላእን ንተሓላለን  ኣለናን ወይስ ኣይፋልናን ዝብል  ወትሩ ብጽሞና ክንሓስበሉ ዝግበና እዩ።

መንቀሊ ኮነ ሸቶ ቃልስና ሓደ እዩ። ንሱ ከኣ “ኣብ ኤርትራ ምልኪ ኣወጊድካ ሕገመንግስታዊ፡ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ  ስርዓት ምውሓስ”  እዩ። እቲ ዘራኽበና ክሳብ ክንድዚ ዓሚቕን ብሩህን እንዳሃለወ፡ ብዙሓት ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራት፡ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ትካላት ሚድያን ክንከውን እንከለና ዘየገርም ኣይኮነን። ተረሓሒቕና ዘይንረሓሓቕ ኮይና ከነብቅዕ ብሕማቕ ዓይኒ ክንጠማመትን ብናይ ሓሳብ ደናጉላ ክንኮራረብን እንከለና ከኣ ኣዝዩ ዘስደምም እዩ። እቲ ቀንዲ ፍልልይና ኣብ ዙርያቲ ናብቲ ናይ ሓባርና ሸቶና ንምብጻሕ እንኽተሎ ኣተሓሳስባ እዩ እምበር፡ “ምምሕዳር ህግደፍ ክውገድ’ሞ ብህዝባዊ ዲሞክራሲ ክትካእ”  ዝብል መትከልስ ናይ ሓባርና እዩ። እቲ ምብዛሕ ናይ ውዳበታትናን ትካላትናን መሰልን ምርጫን ናይቶም ተዋሳእቱ ስለ ዝኾነ “ኣእዳው ጠዊኻ እተውሕዶ ወይ እተብዘሖ” ኣይኮነን። ነቲ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ኣኽቢርካን ኣመሓዲርካን፡ ኣብቲ እትሰማመዓሉ ዘራኽበካ ሰፊሕ መድረኽ ምግባሩ  ዘይስገር እዩ። ብመሰረቱ እውን ማእከላይ ነጥቢ ናይቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማምን ብደሆን እዩ።

ብሰንኪ ብሓባር ክንቃለስ ዘይምብቃዕና ዝኣትወና ሓደገኛ ንፋስ ንኣድማዒ ዓቕምና ዘዳኽም ጥራይ ኣይኮነን። እቲ ሓደገኛ  ናይ ሓባር  ጸላኢና ንክበታትነና እውን ዕድል ዝህብ እዩ። ስለዚ ተኸኣኢልካን ተጸዋኢርካን ዝኽየደሉ መንገዲ ክንረክብ ክንጽዕር እንከለና፡ እንተዘይበቒዕናዮ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፍና ንውስን ከም ዘለና ክንርዳእ ይግበኣና። ካብዚ ንምድሓን፡ ነቲ “ተመሊስካ ንእትረድኦ፡ ሓዲግካዮ ኣይትእቶ” ዝብል ምስላ እንተላይ ነቲ ረቂቕ ምስጢራዊ ትርጉሙ ከነስተውዕለሉ ይግበኣና። ዝያዳ ኣዕሚቚና እንተሓሲብናሉ እምበኣር “ኣነ ብዘይበኣኻ፡ ንስኻ ብዘይበኣይ ኣይከንድምዕን ኢና እሞ ኣይንረሓሓቕ” ዝብል ዓሚቕ መልእኽቲ ዘለዎ እዩ።

እቲ ብዙሓት ውዳበታት ክንከው ዘብቀዓና፡ መበገሲናን መዓርፎናን ሓደ ክነሱ፡ ኣብቲ ጉዕዞ ነናትና መዋጸኦ ኢልና ንኣምነሉ ኣተሓሳስባ ምሓዝና እዩ። እዚ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነትዚ ምናልባት ብዘይድሌትና  ተባዚሑ ይኸውን። እንተኾነ “ሰብ ኣይውሓድ ምስ ድራሩ” ከም ዝበሃል፡ ነቲ ብዙሕነት  ኣሳኒና፡ ንኹልና ዘማእዝን ሓቛፊ ባይታ ኣማዕቢልና፡ ነቲ ምንጽጻግን ምርሕሓቕን ናብ ተስፋን ምቅርራብን ከነማዕብሎ ግደታና እዩ። ብመሰረቱ  እውን ነዚ ክንገብር ምኽኣልን ዘይምኽኣልን ኣብ ናይ ለውጢ ቃልሲ ብቕዓትና ዝምዘነሉ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ኩለ-መዳያት ብዙሕነት ዝጸውር ትዕግስትን ሓላፍነትን ዘየብሉ ጉጅለ ህግደፍ ብመሰረቱ ዝተፈለና ምዃና ጸብለልታ እነመዝግበሉ’ውን እዩ። ናብዚ ክንበጽሕ ከኣ “እንኽእሎ እዩ” ዝብል ኒሕን ሓቦን እምበር “ድሕሪ ሕጂ ምስ እገለ ሓቢርካ ምቅላስ ኣይከኣልን  እዩ” ብዘስምዕ ዝዓረበ ሕልናን ተስፋን ክኸውን ኣይገበኦን።

ንናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ብዓይኒ ክዕረቕ ዘይክእል ጽልእን ምንጽጻግን ክንርደኦ ኣይግባእን። ብዓይኒ ጽልኢ ምርእኣይ ቅድሚ ሕጂ ብብዙሓት ተፈቲኑ ዘየዐወተ ምርጫ እዩ። ኣብነት ክኾነና፡ ኣብ ግዜ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ፡ መግዛእታዊ ስርዓት ደርግ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንሃገራት ኣዕራብ ይጸልአን’ዩ ብዝብል ዝንቡዕ ሕሳብ፡ ንሰውራ ኤርትራ “ናይ ኣዕራብ መሳርሒ እዩ” ኢሉ ብህዝቢ ከጽልኦ ፈቲኑ። ጉጅለ ህግደፍ “5ይ መስርዕ” ብዝብል ሕንጉጉ ሰኒዑን ምስ ህዝቢ ኣጻሊኡን፡ ንሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ምስዚ ኣጐዝጊዙ ብህዝቢ ከጽልኦን ከብርሶን ብዙሕ ፈቲኑ። ድሕሪ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ወያነ  ተጻሊኡ እዩ ብዝብል፡  ንሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ምስ ወያነ ደሪቡ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ክንጽሎ ዘይፈንቀሎ እምኒ ኣይነበረን። 

ሎሚ ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምጅማሩ እሞ ኣብ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን ከባቢናን ጽልዋ ምስ ኣሕደረ ከኣ፡  እቲ ግጉይ ኣስማት እናለጠፍካ ምውቃዕን ምጽላምን ዝልማዱ ጉጅለ ኢሳያስ ኣፈወርቂ በቲ ዝለመዶ ይቕጽል ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ደንበ ተቓውሞና እውን እቲ ምውቕቓዕን ምጽልላምን፡ ካብ ናትካ ዝተፈልየ ርኢኢቶ ንዝወነነ ኣካል ጁንታዶ ብልጽግና ብዝብሉ ቃላት ተሰንዩ ይቀላቐል ኣሎ። ብልጽግና ወይ ጁንታ ከይኮንካኸ፡ ከም ኤርትራዊ ረብሓ ሃገርካን ህዝብኻን ኣቐዲምካዶ፤ ናትካ ርትዓዊ መርግጽ ምሓዝ  ዘይከኣል ኣይኮነን። መሰል እውን እዩ። እቶም ብግጉይ  ኣስማት እንዳኣጠመቑ  ኣብ ጸለመ ተዋፊሮም ዘለዉ ንረብሓ መን ከምኡ  ይገብሩ ከም ዘለዉ  እንድዒ። ስለዚ እቲ ኣስማት እንዳውጻእካ ምጽላም፡ ካብ “ቅድም ንነብስኻ ምርኣይ” ንምህዳም ዝመሃዝ መመሳመሲ እዩ። ውዒሉ ሓዲሩ ግና ከምቲ ሰውራና ናይ ኤርትራ እምበር ናይ ኣዕራብ ከምዘይኮነ ብግብሪ ዝተራእየ፡ እቲ ካለኦት ጸለምታት እውን ኩነታት እንዳኣነጸሮ ሓቀኛ መልክዑን መንነቱን ካብ ምሓዝ ዝዓግቶ ከም ዘየለ ምርዳእ የድሊ።

ኣብ ቅድሚ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ ዘሎ መሰረታዊ ዕማም ወጻዒ ስርዓት ኣወጊድካ፡ ልዕልና ህዝቢ ዘረጋግጽ፣ ብብዙሕነታዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካእ እዩ። እዚ ጥቕሉል መግለጺ ናይቲ ዕማም ኮይኑ፣ ኣብቲ ናብዚ ንምብጻሕ ንጐዓዞ ዘለና መስርሕ ከኣ ሰፊሕ ዝርዝር ኣሎ።  ነቲ ዘይተርፍ ዓወትና ዘደናጉዮ ዘሎ ከኣ፡ እቲ  ገዚፍ ዕማም ዘይኮነ፡ እቲ  ኣብቲ ዝርዝር ዘሎ ዛዕባታት እዩ።

እዚ ውሑስ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ መስርሕ ዝሓቶ ጻዕርን ብብዙሕ መልከዓት ዝትመን ዘኽፍሎ ዋጋን ኣለዎ። ተመኩሮና ከም ዘርእየና ናይቲ ክሳብ ሕጂ ዝተኽፍለን ዝኽፈል ዘሎን ዋጋ ቀንዲ ሓቢርካ ኣንጻር ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ክትቃለስ ዘይምብቃዕ እዩ። ናይዚ ኣውራ ናይ ቃልሲ መሳርሒ ዝኾነ ምእዙዛት ኮይና፡ ነቲ ብመስዋእቲ ኣብ ዘውሓሳ ሃገሩ፡ ራህዋ ዝጸመኦ ህዝብና ከነርዊ ከኣ ከካብቲ ብዝተፈላለየ ኣወዳድባታት ተመዓዳዲና “ያላኻ” ንበሃሃለሉ ዘለና ኩጀታት ወሪድና፡ ኣብ ናይ ሓባር ባዕልና ዝመድመድናዮ መቃለሲ መድረኽ ክንራኸብ ክንበቅዕ ምርጫ ዘይኮነስ፣ ግድነት ምዃኑ ናትና ኢልና ክንግንዘቦ ይግበኣና። ብኸምዚ ኣገባብ ብሓባር ክንቃለስ ዝከኣል ክነሱ፡ ክሳብ ሎሚ ከም ዘይከኣልናዮ ክንእመን ይግበኣና። ብሰንኪ ነዚ ዘይምኽኣልና ዘይተደላይ ግዜ ነባኽን፡ ክኸፍል ዘይግበኦ ዋጋ ንኸፍል፡ ክነውሕ ዘይግበኦም ስቓይ ህዝብና ነንውሕ ከም ዘለና ከኣ ክስቆረና ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ነቒልና ከኣ ኣብ ክንዲ መመሊስና በቲ ዘየዕወተና መንግዲ ንዳኽር ተፈቲኑ ዘይወደቐ መንገዲ ዓወት ክንሕዝ ይግበና።

ከካብ ዘለኻዮ ኩጀታት ወሪድካ፣ ከም ዘዕውተካ ፍቱን ኣብ ዝኾነ ሰፊሕ መድረኽ ቃልሲ ምስላፍ ማለት ብዙሕ ዝተሓላለኸ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን። ሰብኣውን ነገራውን ዓቕምኻ ኣወሃሂድካ፡ ብኣተሓሳስባ ተወሓሒጥካ ሓቢርካ ናይ ለውጢ ሓይሊ ክትፈጥር ምብቃዕ ማለት እዩ። ዝያዳ ንምብራሁ ዋላ ፍልልያት ይሃልኻ፣ እቲ ዝፈላልየካ ክንዲ ህልውና ሃገርን ራህዋ ህዝብን ዝስራዕ ስለ ዘይኮነ፡ ኣከኣኢልካዮ ንቕድሚት ምሕላፍ ማለት እዩ። “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ”  ከም ዝበሃል፡ ምእንቲ ድሕነት ሃገርን ህዝብን፡ “እዚ ይትረፈኒ ዘይኮነ፡ እዚ ይጽነሓለይ” ክንብል ክንበቅዕ ናይ ግድን እዩ። ዋላ ንእሽቶይ ትኹን ነጸብራቕ ብዙሕነትና ዝኾነት ፍልልይ እንተሃለወትና’ውን፥  ክንተሓላሎን ክንጠማመትን ክንነብር ኣለና ኢልካ ምሕሳብ ዓዲ ዘየእቱ  ግጉይ ኣረዳድኣ እዩ።

ከካብ ዘለኻዮ ናይ ኣተሓሳስባ ኩጀት ወሪድካ፡ ኣብ ናይ ሓባር መድረኽ ምርኻብ፡ ክሳብ ክንድዚ ወሳኒ ካብ ኮነ፡ ኣብዚ መዳይዚ ንከይንዕወት ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ ዘይፍንቅሎ እምኒ ከምዘይህሉ ንገንዘብ። ኣይኮነንዶ ናትና ድኽመትን ሕመቕን “እነሆልካ” ኢልና ከም ገጸ በረኸት ኣቕሪብናሉ፡ ባዕሉ ኣንቂዱ  ብዘርሓሕቕ መርዚ ካብ ምምራዝና ድሕር ኣይክብልን እዩ። ብመሰረቱ እውን እኮ ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጥን ጉጅለ ህግደፍን ዘሎ ምትሕንናቕ፡ ንሕና ኣንጻሩ ተቓሊሱ ዘድምዕ ዓቕሚ ምእንቲ ከነጥሪ  ክንሓብር፡ ንሱ ከኣ ነዚ ዘይምሕሮ ሓድነት ክብትን ዝፍሕሶ ውዲትዩ  ኢልካ ምግላጹ ዝከኣል እዩ። ምኽንያቱ ናትና ቀጻልነት ብዘለዎ፡ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየን ብትካላዊ መልክዕ ዝግለጽን ምሕባር ዕድመኡ ዘሕጽር ምዃኑ ኣዳዕዲዑ ዝርደኦ እዩ። ዶባት እንዳሰገረ ኣብ ርሑቕን ቀረባን ሕንኮም ዝቕንጠጡ ልኡኻት እንዳለኣኸ ዘዋፍሮ ኣዕናዊ ተግባር ቀንዲ ዕላማኡ፡ ነቲ ኣንጻሩ ዝቃለስ ዘሎ ሓይሊ ኩሉ ድሑር ስምዒታት እንዳጻሕተርካ ምብታኑ እዩ። ብናትና ድኽመት ብሓባር ምስራሕ ክንስእን እንከለና ከኣ’ሞ ንህግደፍ “ሰብኣይን ሰበይትን ዝተበኣስሉ መኣዲ” እዩ።

ኣብ ኤርትራ ጉጅለ ኢሳያስን ጸረ ህዝቢ ትካላቱን እንከለዉ፡ ራህዋ ከምዘይመጽእ ቀደም ዝተዓጽወ ፋይል እዩ። ህግደፍ ወዮ ኣብ ኤርትራ ንዓለም ብዘስደመም ዘርጊሕዎ ዘሎ ኣብዚ ዘመንዚ ኣብዛ ሃገር እዚኣ ተራእዩ ዘይበሃል ወጻዒ ምምሕዳር ንምድልዳል፡ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት እውን እግሪ ከትክሎ ዳምዳም ከም ዝበለ ብፍላይ ኣብዘን ዝሓለፋ ካብ ጐዳጉዲ ዓዲ ሃሎ ዝወጸለን ዓመታት ክንዕዘቦ ጸኒሕና ኢና። ከምቲ ዝደለዮኳ ዓዳጋይ እንተዘይረኸበ ኣብ ኢትዮጵያን ሶማልያን ግና መማውቲ ናይ ምርካብ ተስፋ ዘለዎ ይመስል። እቶም ብጉርሒ ድዩ ብገርሂ ሃንደፍ ኢሎም ምስ ጉጀለ ኢሳያስ ዝምድና ዝደኮኑ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ሰልሚ ተዋሒጦም ከምዘለዉ ንዕዘቦ ዘለና’ዩ። ነታ ንሱ ከም ቑርን ኣስሓይታን ዝፈርሓ ምርጫ፡ ኣብተን ሃገራት እውን ኣህጒጉ ንድሕሪት ክመልሳ ብዝኣለሞ ውዲት፡ ኣብተን ሃገራት እናሓደረ ዝጉህር ዘሎ ሓዊ መስካሪ እዩ። ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ዓበይቲ ጌጋታት ፈጺሞም ተባሂሎም ብምሁራትን ፖለቲከኛታትን ይውቀስሎም ካብ ዘለዉ ተግባራት ሓደ፡ ዓይኖም እንዳረኣየ እዝኖም እንዳሰመዐ፡ ምስ ንኤርትራ ዘይኮነ፡ ዲክታተር ኢሳያስ ዝፈጠርዎ ዓይኒ መፍተሉ ዘይፍለጥ ዝምድና እዩ።

“ቋንጣን ስልጣንን ተንጠልጢሎም ኣይነብሩን እዮም። ሓደ እዋን እቲ ቋንጣ ካብቲ ዝተሰቕለሉ ወሪዱ ኣብ ሓዊ ተጠቢሱ ይብላዕ፡ እቲ ኣብ ስልጣን ዝተንጠልጠለ ከኣ ብህዝቢ ይወርድ” ይበሃል እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ከኣ “እቲ ሓደ እዋን እሞ መዓስ እዩ”? ዝብልዩ እቲ ሕቶ እምበር፥ ከይፈተወ ከም ዝውገድ ርዱእ እዩ። ስለዚ ናትና ሓላፍነት ነቲ ዘይተርፍ ናይ ውድቀቱ ግዜ ምቅልጣፍ እዩ። ኤርትራ ድሕሪ ኢሳያስ ዝሓሸት እትኾነሉ ባይታ ምምድማድ እውን ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ እዩ። ኢሳያስ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወጽዓ ናብ ጐረባብቲ ኣዋፊሩ፡ “ኤርትራ ሰላም እያ” ንምባል ምእንቲ ክጥዕሞ ፈቐድኡ ዘዋፈሮ ውግኣት ውጽኢቱ ብኣንጻርቲ ዝሓሰቦ ኮይኑ ውድቀቱ የቀላጥፍ ከም ዘሎ ንርእዮ ኣለና። ትማሊ ምስዚ ኩሉ ኣዝዩ ዝኸሓነ ጸረ ህዝቢ ኤርትራ ትግባራቱ፡ ንዓና እውን ብዘደንጸወና ምኽንያት፡ ንጭካነኡ ብዝምጥን ዓለም ተቕልበሉ ኣይነበረት። ሎሚ ግና “ክረኣያ ክብላስ ይእረያ” ከም ዝበሃል፡ ኣብ ጥራይ መዓኮሩ ብዘርእዮ ጠብሎቕሎቕ ኣብ  ዓይኒ ብዙሓት ኣትዩ ኣብ ጸለምቲ መዛግብቲ ይምዝገብ እነሆ። ህልዊ ኩነታት፡ ነዓና ሓቢርካ ቃልስኻ ካብ ምቅልጣፍ ጀሚርካ ኩሉ ብኣና ዝዕመም ክንገብር ይጽወዓና ኣሎ። ስለዚ ብግብሪ “ከካብቲ ተሰቒልናዮ ዘለና ናይ ኣተሓሳባ  ኩጀታት ወሪድና፡ ኣብ ዝሰፍሐ መድረኽ ንራኸበሉ ግዜ ዝያዳ ቅድም ሎሚ ህጹጽ እዩ።

  

መንገዲ ትግራይ

Tuesday, 27 April 2021 10:07 Written by

ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ምምጻእ ኣብይ ኣሕመድ ብዙሕ ምዕብልናታት ኢዮም ተፈጺሞም፡ ብፍላይ ምስ ስርዓት ኣስመራ ናይ ሰላም መንገዲ ምኻድ ብዝብል ነቲ ናይ ዶብ ብይን ብዘይቕድመ-ኩነት ክቕበሎ ድሉው ምዃኑ ገሊጹስ ኣስመራ-ኣዲስ ኣበባ ምምልላስ  ናይ ክልተኦም መንጎናን ብዝሒ ክንርእይ ክኢልና።

 እቶም ዝበዛሕና ኤርትራውያን ንጽበዮ ዝነበርና እቲ ዶብ ክሕንጸጽ፣ እቲ መንእሰይ ካብ ደረት ዘይብሉ ኣገልግሎት ክናገፍ፥ ህዝቢ ድማ ብዓቢኡ ናብ ዝደለዮ ሃገራት ክገይሽ፡ እሞ ደቑን ፈተውቱን ክርእይ ኢዩ ነይሩ ትጽቢት፡ ግን  ኩሉ በኒኑ ተሪፉ።

ኢህወደግ ዝመርሖ ዝነበረ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ድማ ኣብ ውሽጡ ጸገማት ስለዝጸንሖ ናይ ፖለቲካ ስነ-ሓሳብ ድዩ ፡ናይ ምሕደራ ብልሽውና ኣብ ውሽጡ ተሓቑኑ ዝጸንሐ፡ ከሰጋግሮ ኢሉ ዝወሰኖ ድማ ናይ ኣብይ ኣሕመድ ምምጻእ ኣብ ስልጣን ከም ቐዳማይ ሚኒስተር ኮይኑ መጺኡ። ምምጽኡ ብብዙሓት ኢትዮጵያውያን ነቲ ሒዙዎ ዝመጸ ጭርሖ ምድማር ብዙሕ ተስፋ ተነቢርሉ።

ኣብ'ዚ ዝሓለፈ 3 ዓመት ብወገን ኤርትራ መንግስቲ ካብ'ቲ ትጽቢት ህዝቢ ወጻኢ ማለት ዶብ ክሕንጸጽ፣ እሱራት ክፍትሑ፣ ኣገልግሎት ከብቕዕ ወይ ክሓጽር ዝብሉ፡ብኣንጻሩ ድፍረት ንልዕላውነት ኤርትራ ፣ ነዚ ኹሉ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ቓልሲ ካብ መግዛእቲ ምንጋፍ ኣይከሰርናን ፣ ነቲ ን30 ዓመት ከም ሃገር ዝኾነት ሃገርን ልዕላውነት ዘለዎ ህዝኒ ኤርትራ ድማ ' ክልተ ህዝቢ ኢና ዝብል ታሪኽ ዘይፈልጥ'ዩ " ተባሂልና ብኢሰያስ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ኮይኑ።

ምስ'ዚ እቲ ናይ ዝወሃብ ዝነበረ ውሑዳት ቓለ-መሕተት ኢሰያስ እንታይ ይሓስብ ከም ዝነበረ ንመብዛሕትኡ ኤርትራዊ እቲ ሓደጋ ዝመጽእ ይረኣዮ ነይሩ፡ ምናልባት ናይ ግዜ ምፍልልይ እንተዘይኮይኑ። ብወገን ኢትዮጵያ ድማ እቲ ኢህወደግ ዝመርሕ ዝነበረ ህወሓት ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ መቐለ ክቕይር ተገዲዱ፡ ምስ'ዚ ተተሓሒዙ ኢትዮጵያ ናበይ ወይ መንገዲ ትግራይ ከመይ ይመስል ዝብል ድማ ብግሁድ ዝኸይድ ዝነበረ ምዃኑ ርዱእ እዩ።

ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ምዕብልናታት ድማ ብፍላይ ካብ ውርሒ 11 ናይ ዝሓለፈ ዓመት እንተ ርእይና፡ መንገዲ ትግራይ ናበይ ዝብል ክለዓል ግድን እዩ።

ሓደ ነገር ንጹር ክኸውን ዘለዎ ብዘየወላውል፡ ናይ ኤርትራ ሰራዊት ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብመትከል ጣልቓ ምትእትታው ንጹግ፣ ግጉይ ዘይቕቡል ፍጻሜ ስለዝኾነ ኩላትና ኤርትራውያን ብዘየገድስ ፍልልያትና ክንኩንኖ ይግባእ፡ ሕጂ'ውን ብዘይምስምስ ይውጻእ።

ኤርትራውያን ነዚ ኣብ ጎረቤትና ዝፍጸም ዘሎ ኩነታት ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ይጸልወና ስለዝኾነ፡ብፍላይ ድማ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ውግእ ኣብ ትግራይ ኢዳ የእትያ ስለዘላ ንመጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ድማ ዘሻቕል ስለዝኾነ ዝተፈላለ ርእይቶታት ሓንሳብ እውን ርሱን ክትዓት ይካየድ ምህላዉ ንኹላትና ብሩህ እዩ።

ኣብ'ዚ ቐረባ እዋን ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ሓሳባት ንሽግራትና ንምቕላልን መፍትሒ ነቲ ስርዓት ምልኪ ክንስዕሮ ዝብሉ ብዙሓት እዃ እንተኾኑ፡ ገለ ካብ'ቶም ምጥቓስ ፡እቲ ብሓውና ሳልሕ ዮኑስ ዝቐረበ  ሓሳብ "መንግስቲ ኣብ ስደት" ዝብል ክኸውን ከሎ፡እቲ ሓደ ሽነኽ ድማ ብሓውና ኣማንኤል ኢያሱ ዝቐርብ ዘሎ ድማ " ኩሉ ዓቕምና ምስ ትግራይ ጥራሕ ኮይና ነቲ ስርዓት ምውዳቕ"ዝብሉ  እዮም።

እቲ መንግስቲ ኣብ ስደት ዝብል ሓሳብ ክዕወት ክልተ ጉጅለታት ስርሖም ክገብሩ ኣለዎም' ዩ ኢሉ መግለጺኡ ዝጀመረ ሓው ዮኑስ፡እቲ ቐዳማይ ጉጅለ ብተመክሮን ብታሪኽን ህዝባዊ ግንባር ዝመጸ፡ነቲ ታሪኹ ዝበረዘ ስርዓት ህግደፍ መኪቱ ጉዳይ ህግ መዕጸዊ ክገብረሉ ኣለዎ፡ብምቕጻል እቶም ኣብ 1987 ካልኣይ ጉባኤ ዝተመርጸ ማእከላይ ሽማግለ፡እሞ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዝመስረቱ ኣባላት ስለዝኾነ እቶም ኣብ ግዳም ብህይወት ዘለዎ፡ነዚ ስርዓት ዝቛወሙዎ ዘለዉ ፡በዚ ተመክሮ ዝሓለፉ ጥራሕ ዝእከብዎ/ ጉባኤ ሰሪሖም፡መሪሕነት መስሪቶም ንሕና ኢና ወከልቲ ህግ ኢሎም ንህዝቢ ከለዓዕሉ፡እቲ ካልኣይ ጉጅለ ድማ ብተመክሮ/ ታሪኽ ተጋድሎ ሓትነት ኤርትራ ዝመጽእ ነዚ ኣስመራ ዝኣተወ ስርዓት ኢሰያስ ዘይቕበል ዝነበረን ዘሎን ስለዝኾነ፡እዚ'ኦም ድማ ብወገን ባይቶ ተጠርኒፎም ዘለዉ ይብል ሳልሕ ዮኑስ፡ምናልባት ነቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዝብል ዘንግዒዎ ከይከውን ምኽንያቱ እቲ ባይቶ ኣካል ( ኣባል ) ናይ ፖሓኤ እዩ ክትንጸር መታን ካልእ ትርጉም ከይህልዋ።

እዞም ጉጅለ ድማ ሓደ ሰፊሕ ጽላል መስሪቶም ምስቶም ብጾቶም ብህግ ዝመጸኡ ተራኺቦም ድማ ሓንቲ ናይ ሓባር መሪሕነት  መንግስቲ ኣብ ስደት ዝብል ካብ'ቲ ምርኽኻብን ምልዛብን ዝመጽእ ክገብሮ ዝኽእል ስራሕ፡ህዝቢ ተስፋ ዘቐምጠሉ ኣካይዳ ምምስራት እዩ ተረድኦይ፡ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ ዝብል ርእይቶ ድማ ኣለኒ።

እንቱም ፖለቲካ ውድባት ዘለናዮ ኩነታት ምስ'ቲ ዓቢ ሽግራት ዘለና ህዝቢ ይዓስሎ የለን ነዚ ቓልሲ ብፍላይ በቲ ስርዓትን ናይ ግዳም ሓይልታት ብጎረባብትና ዝመጽእ ኣዕናዊ ወፈራ ዝተኻየዶ መንገዲ ኣግእዝያን፣ ትግራይ-ትግርኚ ፣ጸልማት መጻኢ ትስሕትዎ ስለዘይኮንኩም ከም ብዝወሓደ ነጥቢ / ደረጃ ዋላ እቲ ዝሕሰብ መንግስቲ ኣብ ስደት እንተዘይሰርሐ እዞም ክልተ ጉጅለታት ሰስራሕና እንተ ሰራሕና ምእንቲ እቲ ህዝብና ጽቡቕ እዩ፡ኮፍ ኢልካ ኣይሰርሕን እዩ ምባል ናይ ተቓለስቲ ስራሕ ኣይኮነን።

እቶም ቓልስና ምስ ምውህሃድ ትግራይ ጥራሕ ዝኣምን ወይ ዝቕበል እትብል ኣሰካፊት ኮይና ረኺበያ፡እቶም ክልእ ርእይቶ ዘለዎም ከመይ ኢዮም ዝርእይዎም ዝብሉ ክምለሱ ይግብኦም።

ኣብ'ቲ ኣገላልጻ ካብ'ቲ ናይ ጸላእየይ ጸላኢ ፈታውየይ ዝብል ናይ የዋህ ኣተሓሳስባ ዝተበገሰ ክኸውን ከሎ፡ነቲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ክልተ ሃገራት ዘይምግንዛብ ዘሎ ይመስል።ንሶም እቶም ትግራዎት ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዝገብርዎ ቃልሲ ፍትሓዊ ቓልሲ እዩ፡ምኽንያቱ እቲ ንህላዌኦምን ንክብሮም ዝገብርዎ ስለዝኾኑ፡እንተ እቲ ንሕና ምስኦም ኮይና፡ኣብ ውሽጢ ትግራይ ብረት ዓጢቕና ኣንጻር ስርዓት ኢስርያስ ዲና ንቓለሰ ዘለናስ ዋላ ኣንጻር ውጹዕ መንእሰይ ኤርትራ? ነዚ ከይተመሃርናሉ ትማሊ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ደንበ ተቓውሞ ፈላልዩና ዝነበረ ኣዕናዊ /ኣፍራሲ ናይ ካላሽን ናፍቖት ዘለዎም ሸንኮለል ዘበሉና፡ትማል ህወሓት ኣብ ስልጣን ኢትዮጵያ ከለዉ ዘይገበርዎ ሕጂ ቐዳምነት ዝህብዎ ስርዓት ኢሰያስ ኣይኮነን፡ህላዌኦም እዩ እሞ ዘየዐውት ስትራተጂ እንደገና ንሽመም ከምዘለና እዩ ዝሕብር፡ብተወሳኺ ካብ ሕሉፍ ተመክሮ ግደ ህወሓት ኣይተመሃርናን።

ንሕና ኤርትራውያን ብዝያዳ ክንመሃረሉ ዘለና ንሶም ንሕና ዝብል ኣዕናዊ ገዲፍና ኣብ ክትዕ ኣቲና ክንቐራረበሉ ዘለና መንገዲ ምንዳይ ኣገዳሲ እዩ፡ ጽባሕ ኣብ ካልእ ቦታ ኣቐሚጥካዮ ዝጸናሕካ ብሓባር ክትስርሕ የሸግር እዩ እሞ፡ብፍላይ እዚ ንሶም ከይዶም ንሕና ድማ ናትና ንግበር ዝበሃል ናይ ለባማት ዘረባ ኣይመስለንን።ብፍላይ ድማ ኣብ ውድባትን ውልቐ-ሰባትን እናኣነኣኣስካ እሞ ድማ ዘራጊ ግደ እናተጻወትካ እንከለኻ ብእትብሎ ዘይኮነስ ብእትገብሮ ስለዝዕቐን ቕሩብ ነዚ ክንቑጠበሉ ይድለ።

ብዝተረፈ እዞም ብጾትና ምስ ትግራይ ኮይንካ ኢኻ ትቓለስ/ትዕወት ዝብሉ ካብ ጽቡቕ ድሌት ክኸውን ይኸውን ዝብል እምነት ኣለኒ።

ኣብ መወዳእታ ብውልቐይ ርእይቶ ዘለኒ ከቐምጥ፡

እዚ ኩነታት ኣብ ትግራይ ተፈጢሩ ዘሎ ብጀካ እቲ ሃሰያ ረኺቡዎ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ብጣዕሚ ንሕና ኤርትራውያን ዝሓለፍናዮ መከራ ብመግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ተቐቲሉ፣ ዓዱ ነዲዱ፣ ንብረቱ ተዘሪፊ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ድማ በሽሓት መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ ልክዕ ከም'ቲ ናትና ክውርዶ ከሎ ብጣዕሚ ዘሕዝን እዩ፡ብፍላይ ናቱ ዝብሎ መንግስቲ።

ትግራይ ሃገር ክትከውን ህዝቢ ትግራይ ክእውጅ እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለኒ፡እዚ ድማ ህዝቢ ትግራይ ተመሊሱ ናብ ዝጨፍጨፎ ስርዓት ወይ ሃገር ክምለስ እዩ ዝብል ግምት የብለይን።ምእዋጁ ዝሓሸ ምኾነ ንጹር ቓልሲ መታን ክኸውን።

 እዚ ቕድሚ ሕጂ ንእሽተይ ሓሳብ " ህወሓት ወስኑ" ከምኡ'ውን ሕጂ'ውን ወስኑ ዝብላ ጽሕፋት ብዓቕመይ ፈይ ኣቢለ ነይረ፡ስለዚ ብዙሕ ከይከድኩ ሓንቲ ትግራይ ከም ሃገር ኣብ ጎረቤት ንዓና ኤርትራውያን ጽቡቕ እዩ። ሓንቲ ድኽምቲ ኢትዮጵያን ሓንቲ ዓቕምና ዝኾነት ትግራይ፣ ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎ ኣምሓራ ወይ ኦሮሞ ዝመርሓ ኢትዮጵያ ንደቡብ እተማዕዱ ግን ብሰላም ሰናይ ጉርብትና ስርዓት ህግደፍ ዘይብላ ብቕዋም እትመሓደር ኤርትራ እትምስርት ዝብል ስትራተጂ ዝኽተሉ መራሕቲ ኤርትራ እንተረኽብና ንህዝብና ዝሓሸ ምርጫ እዩ።

ስለዚ እቲ ናይ ትግራይ ንህዝቢ ትግራይ ይምልከት ፡እቲ ንሕና ኤርትራውያን ድማ ዘይናትና ኣይንደልን፡ኣብዘይናትና ድማ ኣይንኣቱን ኢና፡ግን እቲ ስርዓት ኢሰያስ ሰራዊትና ሰራዊት ኤርትራ ( የሓዋትን/ኣሓትና) ካብ ትግራይ ይውጻእ!!!

ሃገርና ብሰንኪ ጉጅለ ኢሳያስ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ዘገርም መከራ ከም ዘላ ንህዝቢ ኤርትራ ምዝርዛር “ንቐባሪ ምርዳእ” ስለ ዝኸውን ምድጋሙ ኣድላይ ኣይኮነን። ህዝብና ሕማቕ ዘበን የሕልፍ ከም ዘሎ ግና ዓለም እውን ዝመስከሮ እዩ። ኤርትራ ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ኩሉ ናይ ሕማቕ ኣብነት እያ ቅድሚት እትስራዕ። ናይ ቀረባ ግዜ ኣብነት ንጥቀስ’ኳ  እንተበልና ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ዝተባህለ ዓለም ለኻዊ ትካል “ኤርትራ ብምእጋድ ፕረስ፡ ካብ 180 ሃገራት መበል 180 ኮይና” ኢሉ ዘስፈሮ ጸብጻብ ምጥቃስ ይከኣል። “ስለምንታይ እዩ ጉጅለ ህግደፍ ክሳብ ክንድዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዝጭክን?” ዝብል ወትሩ ዝለዓልን ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ምላሽ ዝህብሉን ሕቶ እዩ። ነዚ ሕቶዚ ዝኸውን መልሲ ንምርካብ ዝግበር ምምርማር ቀጻሊ እዩ። ክሳብ ሕጂ ዘሎ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ ዕኹኽ መልሲ ግና “ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ፡ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ስለ ዝኾነ፣ ብኡ መጠን ካብ ተሓታትነት ዝኽወል መሲልዎ እዩ” ዝብል ምውሳድ ዝቐለለ ኮይኑ ኣሎ።

ነዓና ነቶም ጸረ-ህዝባውነት ጉጅለ ህግደፍ ስዒርና መሰረታዊ ለውጢ ከነምጽእ ተወዲብና ንቃለስ ዘለና ዝምልከት ወትሩ ዝለዓል ግና ዘይተመለሰ ሕቶታት እውን ኣሎ። ናይ “ክሳብ ሕጂ ናይ ዘይምዕዋትና ጠንቂ እንታይ እዩ?” ዝብል ሕቶ መንቀሊ፡ ኣብ ናይ ለውጢ ቃልሲ ዘሕለፍናዮ ግዜን ዘመዝገብናዮ ኣውንታዊ ውጽኢትን ዘይመጣጠን ምዃኑ እዩ። እዚ ሕቶዚ ብግብሪ ኣብ ባይታ ብዝረአ ውጽኢት ተሰንዩ ክሳብ ዘይተረጋገጸ ኣብ መጻኢ እውን ብቐጻሊ ክለዓል ናይ ግድን እዩ። ብዝተፈላለዩ ኣካላት ዝወሃብ  መልሱ ከኣ፡ ናብ ሓደ መኹባዕቲ ዝፈስስ ኮይኑ ከከም መላሲኡ ዝተፈላለዩ መልከዓት ክሕዝ ጸኒሑ። እቲ መስርሕ መቛጸሪ ክሳብ ዝረክብ ከኣ እቲ ሕቶን መልስን ቀጻላይ እዩ።

በብወገና ከም ናይ ምዕዋትና መግለጺ ቀዳምነት ረኺቦም ክረጋገጹልና እንደልዮም ብዙሓት እዮም። እዚ  ነናትና ቀዳምነታት ኣለዉና ማለት እዩ። እንተደኣ ቅሩብነት ሃልዩና ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ዘቐንዝወና ኮይኑ ግና ናይ ሓባር ቀዳምነት ምሓዝ ዘጸግመና ኣይከውንን። ቅድሚ ድሕነት ሃገርናን ረብሓ ህዝብናን ንሰርዖ ካልእ ንኡስ ዛዕባ እንተልዩና ግና፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ከም ናይ ዘይምዕዋትና ጠንቂ ኮይኑ ዘሎ፡ ናይ ሓባር ቀዳምነትካ ኣለሊኻ ናይ ዘይምርካብ ጸገምና ክቕጽል እዩ። ዘይምዕዋትና እውን ከምኡ ቀጻሊ ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ናትና ዘይምዕዋት ክቕጽል እንከሎ  መፍቶ መን ከም እንኸውን ርዱእ እዩ። እቲ ዝያዳ ዝብደል ከኣ እቲ ብሰንኪ ናትና ዘይምዕዋት  ግዳይ ዝኸውን ህዝብና እዩ። ብሰንክና ግዳይ ምዃኑ ቀጻሊ እንተኮይኑ ከኣ፡ ሓደ እዋን ዕድል ኣብ ዝረኸብሉ ኣጋጣሚ ከም ዝሓተና ኣይንዘንግዕ። ጉጅለ ህግደፍ ግና በዚ መልክዕ ቃልስና ብግቡእ ክንሰርዕ ዘይምኽኣልና ብኩርምቱ እንዳሰሓቐ ናብ እሩም ቃልሲ ከይንመጽእ ብዘለዎ ዓቕሚ ከም ዝተናኾለና ፍሉጥ እዩ።

እዚ “ክሳብ ሕጂ፡ ናይ ዘይምዕዋትና ጠንቂ” ዝብል ሓረግ ከም ሓደ ግዜ ዝሓለፎ ዛዕባ፡ ኣዘንቲናዮ ንሓልፍ ኣይኮነን። ጌና ንቕድሚት ከይንስጉም ቀፊዱ ሒዙና ዘሎ ስለ ዝኾነ፡ ክንምልሶ ናይ ግድን እዩ። ንኩነታትና ብህድኣትን ሓላፍነትን እንተመዚናዮ ንኹልና ዘማእክለና ቀዳምነት ንጉጅለ ህግደፍ ምስ ኩሉ ንጠለባት ህዝቢ ኤርትራ ዘየማእክል ጨካን ትግባራቱን ኣተሓሳስባኡን ምውጋድ እዩ። ነዚ ቀዳምነትዚ ከም ናይ ሓባር ሕርያ ወሲድና እንተ ኣዐዊትናዮ ናብቲ ኩሉ ብሓባር ኮነ ብውልቂ ንሓቶ ሕቶታት ንምልሰሉ ህዝባዊ ኣዳራሽ ዘእትወና እዩ። ናብዚ ብዙሕነትና ዝንጸባረቐሉ፡ ፖለቲካዊ ምርጫታትና ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ብሕጋዊ ኣገባብን ሰላማዊ መድረኽን ዝወዳድርሉ ምዕራፍ ዘእትወና ኣፍደገ እንተዘይከፊትና፡ ካብ ሕጂ ንደሓር እውን  መጻኢና ሸንኮለል ናይ ምዃን ዕድሉ ክፉት እዩ። እቲ ናይ ሓባር ቀዳምነት ከይሓዝና ብሓባር ንኽንቃለስ ክንገብሮ ዝጸናሕና ፈተነታት ኩሉ ባዶ ነይሩኳ እንተዘየበልና፡ ብኸምቲ ዝተጸበናዮ ከምዘየዕወትና ካባና ንላዕሊ ዝፈልጦ የለን። እንተኾነ እንተዘይ ተማህርናሉ ነቲ ጸገም ምፍላጥና ጥራይ ትርጉም የብሉን።

ቀዳምነት ኣትሒዝና ኣብ ዉሱናት መሰረታዊ ጉዳያት ኣብ ክንዲ ምድማዕ፡ ብሓንሳብ ብዙሓት ዛዕባታት ዓትዒትካ ምሓዝ ከም ዘየዕውተና ርኢና ኢና። ስለዚ ኣብ ክንዲ በቲ ከምዘየዕውተና ኣሰራርዓ ቀዳምነትን መንገድን መመሊስና ምኹዳድ፡  ክሳብ ሕጂ ተፈቲኑ ዘይፈሸለ ዘዕውት ዝተጸንዐ ናይ ሓባር መንገዲ ክንሕዝ ይግበና። ኣብዚ ቃልስና ንወሳንነትን ተጽዕኖን ግዜ ግቡእ ቦታ ክንህቦ ይግበኣና። ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ይረአ ንዘሎ ኤርትራውን ዞባውን ምዕባለታት፡ ክንድቲ ዝግበኦ ክብደት ሂብና ፍኒሕኒሕ ክንብል ይግበኣና እምበር፡ ንከባቢና ኣብ ግምት ከየእተና በቲ ሓንሳብ ዝጀመርናዮ ኣካይዳ ጥራይ ለመም ክንብል ክንነብር ኣይግበናን። ዘለናዮ እዋን ዝያዳቲ ዝሓለፈ ዘየቕስን ዘየደቅስ ምዃኑ መዓጹና ይኩሕኩሕ ስለ ዘሎ ነጋሪ ንጽበየሉ ኣይኮነን። ስለዚ ክሳብ ሕጂ ካብ ዘየዕወቱና ጠንቅታት ሓደ ምዃኑ ተረዲእና፡ ናይ ሓባር ቀዳምነትና ንናይ ምንጻር ዕማም ቀዳምነትን ግቡእ ክብደትን ሂብና፡ ንምዕዋቱ ብኹሉ ዝካኣለና ናህሪ ምስጓም የድልየና ኣሎ።

ነቲ ጸገምና ናብ ጸጋና

Wednesday, 14 April 2021 20:59 Written by

“ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ጸገም እንታይ እዩ?” ኢልካ እንተ ሓቲትካ፡ ናይቲ ጸገም ዝርዝር ኣዝዩ ነዊሕ ስለ ዝኾነ፡ “እንታይከ ራህዋ ኣለዎ?” ኢልካ ምምላሱ እዩ ዝቐለለ። እቶም ወጽዓ ህዝብና   ምእንቲ ክውገድ ንለውጢ ንቃለስ ዘለና ከኣ፡ ኣብ ርእሲቲ ጸገም ህዝብና ጸገምና ምዃኑ፡ ካልእ ነብሱ ዝኸኣለ ክፍታሕ ዝኽእል ክነሱ ዘይፈታሕናዮ ግድል ኣለና።  ናይዚ ግድልና ቀንዲ ማእከል  ብሓባር ክንቃለስ ዘይምብቃዕና እዩ።

ነዚ በበይንኻ ናይ ምኻድ ጸገምዚ ብሓባር ናብ ዘስርሕ ጸጋ ንምቕያሩ፡ ብዘይካ መፍትሒ ክትረክብ ቅሩብነት ምሕዳር እምብዛ ካልእ ከቢድ ዋጋ ዘኽፍልና ኣይኮነን። ቅሩብ ክትከውን እንከለኻ ከኣ ህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ህጹጽነት ኣብ ከባቢና ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍ ምዕባለታትን ኣብ ግምት ምእታው የድሊ። መሰረታዊ ህዝባዊ ጉዳያት ልዕሊ እቶም ናእሽቱን ሎሚ እንተዘይተላዒሎም ጉድኣት ዘየስዕቡን  ምስራዕ ይግባእ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ፡ ምእንቲ ዝዓበየ ዕላማ ከተዕውት ውልቃዊ፡ ጉጅላዊ፡ ሰልፋዊ፡ ውድባውን ናይ ማሕበርን ስምዒታትካን ድሌታትካን በቲ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን በሪኽ ዕማም ምቕናይ ናይ ግድን እዩ። ነዚታት ብልቢ ቀጻልነት ብዘለዎ ከየመሓደርካ ብጥሪኡ ካብ ክሳድ ንላዕሊ “ቅሩብ እየ” እናበልካ ምጭራሕ ጥራይ ግን፡ ዓዲ ዘእቱ ኣይኮነን።

ንናይ ምርሕሓቕ ጸገማት ናብ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ጸጋ ምቕያር፡ ናይ ኩሎም እቶም “ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ጉዳይና ስለ ዝኾነ ይምልከተና እዩ” ኢሎም፡ ብዝመረጽዎ ኣገባብ ውዳበ ተሰሊፎም ዘለዉ ኤርትራዊ ወገናት እምበር፡ ናይ ውሱናት ካብቶም ዝምልከቶም ሓላፍነት ኣይኮነን። ንሓቢርካ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምቅላስን ምስዓሩን፡ ካብ ዘለካ ባህግን ናይ ዓወት ህርፋንን “እዘን ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን እንታይ ይገብራ ኣለዋ?” ዝብል ሕቶ ምስማዕ ልሙድ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ እዩ። ርግጽ እዩ እዘን ዝጠቐስናየን ኣካላት ነቲ ህዝባዊ ናይ ለውጢ ቃልሲ ኣቕጣጫ ናይ ምትሓዝ ሓላፍነት ስለ ዘለወን ከምዚ ዓይነት ሕቶታት ናብኣተን ክቕሰር ቅቡል እዩ። ግና ድማ ቅድሚ ናብኣተን ኣጻብዕትኻ ምቕሳር “ኣነኸ ክሳብ ክንደይ ብሓሳብ ይኹን ብግብሪ እታ ዓቕመይ ይገብር ኣለኹ?” ብዝብል ሕቶ ምጅማር ኣዝዩ ተመራጺ እዩ። ወጻዒ ጉጅለ ህግደፍ ተሳዒሩ እቲ ንብህጎ ለውጢ ንክመጽእ፡ ተወዲቡ ድዩ ከይተወደበ ብውልቁ ብዘየገድስ፡ ናይ ግድን ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ኣበርክቶ ዝሓትት እዩ። እቲ ዝያዳ ዝምረጽ ግና ውዳበ ሓይሊ ስለ ዝኾነ፡ ምስ ዝመረጽካዮ ሰልፊ ድዩ ውድብ ምናልባት እውን ማሕበር ተወዲብካ ቀጥ ኢልካ ምቅላስ ምዃኑ ክርሳዕ ኣይግበኦን። “ኣበየናይ ኣተሓሳስባን ምስ ኣየናይ ውዳበን ክውደብ?”  ዝብል ሕቶ ክትምልስ እንከለኻ ከኣ፡ መጻኢኻ ዝውስን መሰረታዊ ስጉምቲ  ስለ ዝኾነ ምጥንቃቕ የገድስ።

ኣብዚ እዋንዚ ደገፍቲ ጉጅለ ህግደፍ ገዲፍካ፡ ዝኾነ ኤርትራዊ ኣካል ሓቢርካ ምስራሕ መተካእታ ከም ዘየብሉ ይኣምን እዩ ኢልካ ምድምዳም ዘጸገም ኣይኮነን። ብኸመይን ምስመንን ይዛመድ እውን እቲ ተዛማዲ  ነናቱ “እዚ እዩ ዘዕውተና” ዝብሎ ርኢቶ ኣለዎ። ሸቶኡ ሓቢርካ ተቓሊስካ ንጉጅለ ህግደፍ ምውጋድ ካብ ኮነ፡ በቶም ተዛመድቲ ካብ ዝቐርብ ርኢታቶታ ኣዋጺእካ ንኹልኻ ዘማእክል  ናይ ሓባር መቃለሲ ባይታ ምርካብ ዘጸግም ኣይኮነን። እዚ ግና ከምቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ እታ ካብ ሓደ ናብቲ ካልእ ዝሓሸ መጻኢ መድረኽ እተሰጋግር  “ልባዊ ቅሩብነት” እንተልያ ጥራይ እዩ። እንካን ሃባን ተበሃሂልካ ናይ ሓባር መፍትሒ ናይ ምርካብ ቅሩብነት እንተዘየልዩ ግና፡ ዝኾነ ኣብ ናይ ሓባር መድረኽ  ዘይሰርሕ ሃናጺ ሓሳብ ይሃሉ፡ ኣብ ገንኢ ዝበርህ ሽምዓ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ።

እቲ ብሓባር ዘቃልስ ናይ ብዙሓት መድረኽ፡ ግንባር፡ ምጥርናፍ፡ ልፍንቲ፡ ምሕዝነት፡ ጽላል፡ እቲ ዝማዕበለ ከኣ ምሉእ ሓድነት ክኸውን ይኽእል። ካብዚ ኣየናይ መድረኽ ትመርጽ ካብ ዝውስኑ ረቛሕታት ኣብ ሕድሕድ እቶም ነቲ ናይ ሓባር መድረኽ ዝፈጥሩ ኣካላት ዘሎ ናይ ርኢቶ ፍልልይን ተመሳሳልነትን ዕምቆት እዩ። ኩሉ እዚ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ መድረኻት ዕምቆቱን ክብደቱን ይፈላለ እምበር፡ በበይኑ ዝባኽን ዓቕምን ግዜን ኣሕቢርካ፡ ብጸላኢኻ ንዝምሃዝ ናይ ምክፍፋል ውዲት ኣምኪንካ፡ ኣብ ልዕልቲ ንምውጋዱ ትቃለሶ ዘለኻ ጉጅለ ህግደፍ ቅልጡፍን ንድሕሪት ዘይምለስን ድማዕ ንምምጻእ እዩ።

እቲ ዝምስረት ናይ ሓባር መድረኽ ሓንሳብ ምስ ተደኰነ ኣብ ዘለዎ ተገቲሩ ዝነብር ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ኣብ መስርሕ ብሓሳባት ተሳሒሉ እናማዕበለን እናሰሰነን ናብቲ ዝበረኽ ደረጃ እንዳደየበ ዝህብትም እዩ። ኣብቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ዝጥረ ተመኩሮ፡ ነቲ ቀጻሊ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ምዕራፋት ዝያዳ ኣድማዒ ይገብሮ። ከምዚ ንክኸውን ግና ናይቶም ተዋሳእቲ ነታ ቅድም ዝተበገሱላ ንእሽቶይ ዘሰማምዓቶም ርኢቶ ናይ ምዕባያን ነቲ ዓበይቲ ዝመስል ዝፈላሊ ሕሳባት ናይ ምጽባቡ፡ ካብ ህዝባውን ሃገራውን ሓልዮትን ተገዳስነትን፡ ዝነቅል ትብዓት ከጥርዩ የድሊ። ተወፋይነት ኣብ ዓውዲ ውግእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብዚ ናይ ሓሳባት እካን ሃባን መኸተ እውን ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ምዃኑ ብግብሪ ምምስካር የድሊ። ከምዚ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ፡ መስርሕ ሓቢርካ ተኸኣኢልካ ምስራሕ፡ ካብቲ ምጅማሩ፡ በቲ ዝጀመርካዮ ሓዲድ ምቕጻሉ ዝያዳ ተወፋይነትን ኣኽእሎን ዝሓትት። ኣብዚ መዳይዚ ተመኩሮና እንተ ዳህሰስና እውን ነዚ እዩ ዘመልክተና።

ናይ ኤርትራ ናጽነትን ልኡላውነት ምናልባት ንድሕሪት ክመልስ ዝፍትን እምበር፡ ዝኽእል ሓይሊ የለን። እቲ  ጉጅለ ህግደፍ ድሕሪ ናጽነት ዝሰነዖ ኣገባብ ምምሕዳር ነቲ ናጽናትን ልኡላውነትን ኤርትራ ንምምጻእ ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋ ዝምጥን ኣይነበረን ኣይኮነን። እዚ ተግባሩ “ሓደገኛ ሳዕቤን ደኣ ከየምጸኣልና” ዝብል ከኣ ብኹሪ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ነይሩ። ንናይ ጉጅለ ህግደፍ ብተንኮላት ዝተላዕጠጠ፡ ብጉርሒ ዝዘቕበበ ኣተሓሕዛ ዝተዓዘበ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብዛ ናጻን ልኡላዊትን ሃገሩ ምእንቲ ዘተኣማምን ራህዋን ቅሳነትን  ክቃለስ ግድን ስለ ዝነበረ እነሆ  ይቕጽል ኣሎ።

ናይዚ ዝቕጽል ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መዓርፎ ኣበይን መዓስን ምዃኑ ዝኣገሞምን ምንዋሕ ናይቲ ቃልሲ ጸላዕላዕ ዝበሎምን ኣካላት “ሕጂኸ ናበይን ክሳብ መዓስን?” ዝብል ሕቶ ብተደጋጋሚ ክሓቱ ምስማዕ ዝተለምደ እዩ። ናይዚ ሕቶዚ መልሲ ብሩህ እዩ። ኤርትራ ካብዚ ሎሚ ዘላቶ ናይ “ጸልማት፡ ተነጽሎን ድኽነትን ሃለዋት” ወጺኣ ልዕልናን ወሳንነትን ህዝባ ዘውሓሰ ራህዋ ክሳብ እተበስር እቲ ቃልሲ ቀጻሊ እዩ። እቶም ነዚ ዘዕውቱ ተቓልስቲ ከኣ ተተኻኻእቲ እምበር፡ ሓደ ወለዶ ጀሚሩ ንሱ ዝውድኦ ኣይኮነን።  ስለዚ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክቱር ወጽዓ ዝመንቀሊኡ፡ ኩለ-መዳያዊ ራህዋ ዝመዓርፎኡ ናይ ወለዶታት ቃልሲ እምብር፡ ንስለ ሸንኮለል ዝተኣጉደ ሓምኹሽቲ ኮይኑ ዝተርፍ ባርዕ ከም ዘይኮነ ብፍላይ መንእሰያት ብሓፈሻ ከኣ ኤርትራውያን ክንርድኦ ይግበኣና።

ሓደ እዋን ብሰንኪ ንሕቡእ ኣጀንዳ ጉጅለ ኢስያስ ዘይምርዳእ፡ ወይ ካብቲ  ንሱ ዝፍሕሶ ተንኮል “ተጠቃሚ እየ” ብዝብል፡ ዕባራ ምኽንያት፡ ነቶም ምእንቲ መሰረታዊ ለውጢ ንቃለስ ዝነበርናን ዘለናን “ሎሚ ድሕሪ ናጻ ሃገር ምውናንናከ እንታይ ደልዮም እዮም?” ዝብል ምሉስ ሕቶ ናብቶም ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍን እኩይ ኣተሓሳስባኡን ክንቃለስ ዝሓረንና ክቐርቡ ጸኒሖም እዮም። እንዳወዓለ እንዳሓደረ ግና ናይዞም ሚዛኖም ዝሰሓቱ ሓተትቲ ቁጽሪ እናነከየ ምኻዱ ተስፋ ዝህብ እዩ።

ናይዚ ስንኩፍ ሕቶ ናይዞም ዘይርጡባት ወገናት መልሲ ከም ናይ ጸሓይ ብርሃን  ንጹር እዩ። ዕላማ ናይዚ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኤርትራ ጀሚርና ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ብሓፈሻ፡ ምእንቲ ብዙሕ ሕቶታት ዝምልስ መስረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ምርግጋጽ እዩ። ኣብ ዝርዝሩ እንተኣቲኻ ከኣ ብዘይካ መሰረታዊ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ምምላስ፡ ካልእ ካብ ህዝቢ ዝተሓብአ  ምስጢርን ውዲትን የበሉን። ከምቲ ኩሉ ግዜ ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት እንምድሮን ኣብ ኩሉ መድረኻት እንጽሕፎን፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝኾነ ይኹን መልክዕ ይሓዝ፡ ዝኾነ ይኹን ኣገባብ ይከተል፡ ወጽዓን በደልን ኣብ ኤርትርና ዝነጽግ፡ ብኣንጻሩ  ራህዋን ምሉእ ዘይጐደሎ ሓርነትን ህዝቢ ከረጋግጽ ዝጽዕትን እዩ። መስርሕ ቃልስና ኣብ መንጎ ተሓለቕቲ ለውጥን ኣምለኽቲ ወጽዓን ብዘሎ ግብግብ ዝግለጽ እዩ። እዚ መስርሕ ብብዙሓት መድረኻዊ ተርኽቦታትን ክብን ለጠቕን ዝተሰነየ እዩ።  ዝኾነ ሓድሽ ተርእዮ ኣብ ዝኽሰተሉ ከኣ “ሕጂኸ ናበይ?” ዝብል ሕቶ ይዕድም። ጉጁለ ህግደፍ ኣብ ናይ ምልኪ ዕድመኡ፡ ደጊም ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን ክምድር፡ ስንኩላት ብዘይፍርዲ ክርሻን፡ ተጋደልቲ ክኣስር፡ ምስ ሱዳን፡ የመንን ጅቡትን ውግኣት ክጽሕትር፡ ምስ ኢትዮጵያ ብጉዳይ ዶብ ተጐልቢቡ ውግእ ክእውጅ፡ ነባራት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባርን ኣባላት ባይቶን ክስውር፡ ናይ ብሕቲ ሚድያ ጋዜጠኛታት ክኣስር፡ ኣብ ደሴት ላምፓዱዛ ናይ ዝሃለቑ ኣማኢት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣስከሬን ክጽየፍ፡ ንመንእሰያት ኣብ ዶባት ክርሽንን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ዝምድና ክፈጥርን እንከሎ ደጋጊምና “ሕጂኸ ናባይ?” ዝብል ሕቶ ኣልዒልና ኢና። ሎሚ ንዓለም ብዘገረመ፡ ዜቤታዊ ሓላፍነትካ ራሕሪሕካ መትሓጃ ብዘየብሉ ቀትዒ፡ ኣብ ውግእ ትግራይ ኢዱ ኣእትዩ ግፍዕታት ምስ ፈጸመ እውን እነሆ ከም ወትሩ “ሕጂኸ ናበይ?” ንብል ኣለና። ሎሚኳ እዚ ሕቶዚ ናትና ናይ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ ኩሎም እቲ ተረኽቦ ዝደንጸዎም ዝሓትዎ ዘለዉ እዩ። ንሕቶኦም ብእገዳን ካልእ ቀጻዒ ስጉምትን ክምልስዎ ዝጀመሩ እውን ይረኣዩ ኣለዉ።

መልሲ ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ወትሩ ዝለዓል “ሕጂኸ ናባይ?” ዝብል ሕቶ ፡ ካብ ተመኩሮ ተማሂሩ ሎምስ “ናብ ዝሓሸ መንገዲ ራህዋን ሰላምን” ዝበል ዘይኮነ፡ በቲ ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝተሸኽሎ “ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝገደደ” ዝብል ምዃኑ እንግንዘቦ ዘለና እዩ። ናትና ናይ ሓይልታት ለውጢ መልሲ ከኣ፡ ባዕልና ብግብሪ ሰሪሕና እነቕርቦ  “ድሕሪ ሕጅስ ናብ ራህዋ” ክኸውን እዩ ዝግበኦ። እንተኾነ  ክሳብ ሕጂ ነዚ ርትዓዊ መልሲ ኣይተዓወትናሉን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ ደጋጊምና  እንሓትት ዘለና። ከምቲ ኩልና ነቲ ሕቶ እነልዕሎ፡ መልሱ እውን ካብ ኩልና ምዃኑ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ክሳብ ሕጂ ክንድቲ እንሓቶ፡ መልሲ ናይቲ ሕቶና ኣብ ምርካብ ሓላፍነታውያን ኣይጸናሕናን። ሓደ ለውጢ ዝጽበ፡ እንታይ ከም ዝሰራሕካ እዩ ዝሓተካ እምበር፡ ንሱ ብወገኑ እንታይ ከም ዘበርከተ ኣየርእየካን። ኣብ መንጎ ሓደ ኣባልን ሰልፉን ውድቡን፡ ኣብ መንጐ ሓደ ኣባልን ማሕበሩን፡ ኣብ መንጎ ሓደ ዝተወደበን ዘይተወደበን፡ ኣብ መንጎ ውድባትን ሰልፍታትን፡ ማሕበራትን ምንቕስቓሳትን ዘሎ ናይ ሓታታይን መላሳይን ዝምድና እውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣይኮነን። እዚ ኩነታት በዚ እንተቀጺሉ “ኩልና ሓተትቲ እንተኮይና ደኣ መንዩ መላሲ ክኸውን?” ናብ ዝብል ሽንኮለል እዩ ዝወስደና።

ጉጅለ ህግደፍ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ከም ልማዱ ሎሚ እውን ተደራራቢ ሕቶታት ዘኸትል እምበር ሕቶ ዝምልስ ኣይኮነን። እቲ ኣቐዲሙ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዘስዓቦ ሕቶታት ከይመለሰ፡  ካልእ ሕቶ ዝፈጥር ዘይሓላፍነታዊ ስጉምቲ ይወስድ። ንኤርትራውያን መንእሰያት ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ህጻናት ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ትግራይ ኣእትይዎም ኢልና ከነማርርን ክንሓትትን ጸኒሕና። ኢሳያስ ብዝኸፈቶ ኣፍደገ ኣትዩ ዲና ሙፍቲ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ኣንበሳደር “ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ንዝተፈልዩላ ዕለት ኣይፈትዉዋን ኣየኽብርዋን እዮም”  ብዝብል ብዝፈጠሮ ህቦቡላ መዓት ሕቶታት ሓቲትና። ኤርትራን ኢትዮጵያን ብፈደርሽንዶ ብኮንፈደረሽን ክሰምራ እየን ዝብል ከኣ ብዙሓት ተንተንቲ ንኣተገባብራኡ ከይተረፈ ዝቀባበልሉ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከኣ ዓብይ “ሕጀኸ ናበይ?” ክንብል ዝድርኸና ዛዕባ እዩ። ኮታ ዓይንና እንዳረኣየ፡ እዝንና እንዳሰምዐ “መርዓ ጓለን ቀላቅል መዓለን” ከይንኸውን ዘየስግእ ኣይኮነን። ካብዚ ጽልግልግዚ እቲ ቀንዲ መዋጸኦ፡ ሕቶ ሓቲትካ መልሲ ካብ ካለኦት ምጽባይ ኣይኮነን። ኣብ ምምላስ እቲ ሕቶ ዓቕምኻ ዘፍቅዶ ከተበርክት ድልዊ ምዃን ኣብ ቅድሚ ኩልና ተገቲሩ ዝጽበየና ዘሎ ሓላፍነት እዩ። ከምዚ እንተዘይኮይኑ፡ መልሲ ዘይረክብ “ሕጅኸ ናበይ?” መናብርትና ክኸውን እዩ። ወይ ደሓር ተጣዒስካ ብዘይምለስ ግጉይ መልሲ ክምለስ እዩ።