ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ብዕለት 25.03.2018 ስሩዕ ኣኼባ ኣኻይዱ። እዚ ንልዕሊ ሰለስተ ሰዓታት ዝተመደበ ኣኼባ‘ዚ ብናይ ኣቦ መንበር ጨንፈር ሰናይ ምንዮትን ምስጋና ንተሳተፍትን እዩ እተጀመረ። ድሕር‘ዚ ኣገዳስነት ኣብ ኣኼባታት ምስታፍን ሰዓተ ኣኼባ ምኽባርን ዝምልከት ሓጺር መብሂታት ብምቕራብ ኣብቲ ነቲ ዕለት‘ቲ ተታሒዙ ዝነበረ መዘራረቢ ነጥቢ ብምትኳር ኣብ ናይ 2015 ጉባኤ ሰልፊ ዝጸደቐን ዝተሓንጸጸን ፕሮግራምን ካብ ፖለቲካዊ ውሳኔታትን ሰልፊ ዘመልከተ ሰፊሕ ኣስተምህሮ ቀሪቡ።

ዕላማ ናይቲ ኣስተምህሮ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ „ሌላ ምስ ሰዲህኤን መሪሕነቱን“ ዝብል ንኣኼበኛታት ተዓዲሉ ዝነበረ ጽሑፍ ዝተኣሳሰር ኮይኑ፡ ገለ መንእሰያት እውን ንመደብ-ዕዮ ሰዲህኤ ዝምልከት ዝያዳ ኣፍልጦን ሌላን ንኽህልዎም ካብዝነበሮም ድልየት ተበጊሶም፡ ምዱብ ዝኮነ ኣስተምህሮን መብርሂታትን ንኽዋሃቦም ይውከሱ ብምንባሮምን እዩ።

በዚ መሰረት፡ ሰዲህኤ ሒዝዎ ዘሎ ዕማማት ናይ ቃልሲ ኣብ ሰለስተ ከፊሉ ከም ዝርእዮን፣ ሰለስቲኡ መድረኻት ዘለዎ ሕድሕድ ምትእስሳርን ፍልልይን ብንጹር ንተሳተፍቲ ኣኼባ ቀሪቡ። እቲ ቀዳማይ እዋናዊ ዕማም ንውድቀት ምልካዊ ስርዓት ዝካየድ መስርሕ ናይ ቃልሲ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ፡ ድሕሪ ውድቀት እቲ ስርዓት ከምኡ ዝኣመሰሉ ኣካላት ዳግማይ ንከይፍጠሩ ኣብ መሰጋገሪ መድረኽ ክከናወኑ ዘለዎም ጸጥታን ሰላምን ምርግጋእን፡ ውሕስነት ናብ ቅዋማዊ መንግስቲ ከብጽሑ ዝኽእሉ ስራሓትን እዮም። እቲ ሳልሳይ መድረኽ ድማ ኣብ ግዜ ቅዋማዊ መንግስቲ ክዕመሙ ዘለዎም ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ጉዳያት እዮም። እዚ ዕማማት እዚ ኣብ ኣኼባ ድሕሪ ምግላጹን ኣብኡ'ውን ምርድዳእ ድሕሪ ምክያዱን፡ እቲ ዝሰፍሐ ዝርርብ ዝተኻየደሉ ጉዳይ፡ ኣብ‘ቲ ቀዳማይ ዕማም ንውድቀት እቲ ስርዓት ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዝብል'ዩ ነይሩ። ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ሰዲህኤ ኣብ ዘውጽኦ ምስ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ፡ ማለት ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን፡ ህዝባውያን ማሕበራትን ምጥርናፋትን ሓቢርካ ምስራሕ ዝብል እማመ ምርኩስ ብምግባር እዩ ኣኼበኛ ሰፊሕ ዝርርብ ኣካይዱ። ምኽንያቱ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት፡ ብሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ሓይሊ ዝውዳእ ኣይኮነን። ናይ ኩሉ ደላይ ሰላምን ርግኣትን ፍትሕን ወዲ ሃገር ዋኒን ስለዝኮነ፡ ኤርትራዊ በየናይ መልክዕ ይወደብ ወይ ይጠርነፍ ብዘየገድስ ሓቢሩ ኣንጻር ምልኪ ክላዓል እዩ ዝግባእ። ኤርትራ ናይ ኩልና ኤርትራውያን ብጽሒት እያ። እትቐርቦን ኣትርሕቆን ዝኮነ ይኹን ዜጋ የለን። ስለዝኮነ እምነትና ብዘየገድስ፣ ኣብ ድሕነታን ድሕነት ህዝባን ኩልና ብሓባር ግዴና ከነበርክት ከምዝግባኣና ኣኼባ ርእዩ።

ስለዚ ድማ‘ዩ፡ ሰዲህኤ እዚ ኣብ ዓመት-ዓመት ምስ ኣባላት ካልኦት ውድባትን፡ ሰልፍታትን፡ ኣባላት ህዝባዊ ማሕበራትን፡ ውልቀ-ሰባት ደለይቲ ፍትሕን ዝገብሮ ኣህጉራውን ሰውራውን በዓላትን፡ ሰላማዊ ሰልፍታትን፡ ኣኼባታትን ሓቢርካ ምብዓል'ውን ከም ኣብነት ዝጥቀስ'ዩ።

ኣብቲ ኣኼባ ብገለ መንእሰያት ዝተላዕለ ሕቶን ኣኼበኛ'ውን ብሰፊሑ ዝተዘራረብሉን ድማ፡ ብድሕሪ ውድቀት ምልካዊ ስርዓት ካልእ ምልካዊ ስርዓት ከይመጽእ ካብ ሕጂ እንታይ ቅድመ-ምድላው ክግበረሉ ኣለዎ ዝብል ኣገዳሲ ሕቶ‘ዩ ነይሩ።

እዚ ሕቶ‘ዚውን ኣብ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ሰልፋዊ እማመን ዝተመርኮሰ እዃ ይኹን እምበር፡ እቲ መልሲ፣ ብቐዳምነት ሓንቲ ሰልፊ ወይ'ውን ውድብ ንበይና ስርዓት ክትቅይር ከም ዘይትኽእል፥ ለውጢ ብሓባራዊ ቃልሲ ናይ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ወይ'ውን ብህዝባዊ ናዕቢ ከም ዝመጽእ ክንኣምን ከምዝግባእን፡ እቲ እንደልዮ ቅዋማዊ መንግስቲ ክረጋገጽ ዝኽእል ድማ ኩልና ተቓወምቲ ሓይልታት ካብ ሎሚ ጀሚርና ኣብ ውሽጣዊ ኣሰራርሓና ንቅዋማውን ወይ ሕጋውን ዲሞክራስያውን ኣሰራርሓ ብግብሪ ምስ እንሰርሓሉን ኣነታኣታትዎን ጥራሕ ምዃኑ ክንርዳእ ከምዘድሊ፡ ውሕስነት ዲሞክራስያ ድማ ኣብ ምቋም ኣሳታፊ ዝኮነ ሓባራዊ መሰጋገሪ መድረኽ ክልለ ከምዝኽእን፡ ነጻ ህዝባዊ ማሕበራትን ምጥርናፋትን ሓይለን ጽፉፍ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ጌረን ተዳልየን ምስ ዝጸንሓን ጥራሕ እዩ፡ እቲ ዳሕራይ ከነቑሞ እንደሊ ልዕልና ሕግን፡ ዲሞክራስን፡ ወሳንነት ናይ ህዝቢ ዘውሓሰ ኣሳታፊ መንግስቲ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብነታት ዘሰነዮ መብርሂ ቀሪቡ።

ኣብ መጠረስታ ሓው ክብሮም ዓንዶም እውን፡ ነቲ ብዕለት 13.03.2018 ብኣባላት ህግደፍ ኣብ ደን ሃግ ሆላናድ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍን መስደም ዝኮነ „2% መናበዪ ደቂ ስዉኣትና እዩ፡ ብድልየትና ኢና ንኸፍልን“ ዝብል ናይ ሓሶት ጭርሖታቶምን፡ ራዕድን ፍርህን ዝመልኦ መደናገሪ ተግባራቶምን ሽቑ`ርርትኦምን ዝምልከት መብርሂ ኣቕሪቡ።

ኣኼበኛ፡ ነቲ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ እማመ ናይ ሓቢርካ ምስራሕን ተሳትፍኡ ኣብ ህዝባዊ ምጥርናፋትን ንኽቕጽል፡ ኩላትና ደለይቲ ፍትሒ ንምጥርናፍን ንምትሕብባርን ኣበርቲዕና ክንሰርሓሉ ከም ዝግባእን ብዝብል ለበዋታት ኣኼባ ኣብ ሰዓቱ ብዝክረ ሰማእታት ተደምዲሙ።

ኣብ መንጎ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ክህሉ ብዛዕባ ዝግበኦ ውህደት ብዙሕ’ዩ ዘሰሓሕብ። እቲ ምስሕሓብ ዝመጽእ፡ እቶም ናይ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ተዋሳእቲ፡ ነናይ ግዜኦም ፍጻመ ተሐለቕቲ ስለ ዝኾኑ እዩ። ግደ ሓቂ ንምዝራብ ግና፡ ሎሚ ካብ ትማሊ ዝተፈልየ ህልውና የብሉን። ጽብሕ እውን ከምኡ ካብ ሎሚ ነጺልካ ዝረአ ኣይኮነን።

እቲ “ናተይ ይሓይሽ” ዝብል ኒሕ እምብዛ ኣይጽላእን። ሎሚ ዘሎ ትውልዲ በዓል ግዜ ስለ ዝኾነ “ናተይ ዝመስል የለን” ምባሉ ኣየባእስን። እቲ ጸገም ዝመጽእ እቲ ናይ ሎሚ ጽቡቑ ኣብቲ ናይ ትማሊ ፍጻመ ዝተመስረተ ምዃኑ ክከሓድ እንከሎ እዩ። ሎሚ ንትማሊ ኽሒዳ፡ ጽባሕ’ውን ንሎሚ ነጺጋ ክስጉማ እንተፈቲነን፡ ኩለን ሱር ዝሰደደ ዘተኣማምን መሰረት ዘየብለን “ወትሩ ጀመርቲ” እየን ዝኾና። ጀማሪ ምዃን ከኣ ሒዝዎ ዝምጽእ ሕጽረት ኣለዎ። ርግጽ እዩ ናይ ትማሊ ተግባራት ኣብ ሎሚ ኮይንካ ክትልከዖ እንከለኻ፡ ዘይበሃግን ብዙሕ ዘጣዕስ ሕቶታት ዘልዕልን ክኸውን ይኽእል። ኮታ ነቲ ናይ ትማሊ ፍጻመን ውጽኢቱን ኣብ ናይ ሎሚ ኩነታትን ምዕባለን ኮይንካ ክትመዝኖ እንከለኻ ከጋጊ ይኽእል እዩ።

ትማሊ ኩሉ ነገሩ ትማሊ እዩ። እቲ ናይ ትማሊ ፍጻመታትን ውጽኢቱን ከኣ በቲ ትማሊ ዝነበረ ኩነታት እዩ ክዕየር ዝግበኦ። ትማሊ ዝነበረ ኣተሓሳስባ፡ መሳለጥያታትን ምዕባለን ምስ ናይ ሎሚ ክውዳደር እንከሎ ኣዝዩ ዝተፈላለየ እዩ። እቲ ፍልልይ ውልቀሰባት ወይ ጉጅለታት ዝፈጠርዎ ዘይኮነ፡ ምስ ዓለም ለኻውን ከባብያውን ዕቤት ዝምድና ዘለዎ እዩ። ነዚ ናብ ተመኩሮ ቃልስና ኣምጺእና ከነዛምዶ እንከለና፡ ኣብቲ እዋን ብረታዊ ቃልሲ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ቡስጣ ሒዝካ ምጉዓዝ ግድን ነይሩ። እቲ ቡስጣ ከኣ ብመኪና ዘይኮነ ብኣጋር ወይ ብእድገ-በቕሊ’ዩ ዝጐዕዝ። ሎሚ ግና ካብ ትማሊ ብዝማዕበለ ካብ ኢ-መይል ጀሚርካ ዝተፈላለዩ ናይ መራኸቢ ብልሓታት ዝዓበየሉ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ናይ ኣዋርሕ ተግባር ኣብ ደቓይቕ ኣብ ዝትግበረሉ ደረጃ ኢና ንርከብ ዘለና። በዚ ኮይኑ በቲ፡ እቲ ስልጣነን ምዕባለን ዝፈጥሮ ተጽዕኖ ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ሎሚ ካብ ናይ ትማሊ ሓለገት ምሉእብምሉእ ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ሕጂ እውን ናብ ተመኩሮና ንመለስ፡ ትማሊ ብመሪር ቃልሲ ዘረጋገጽናያ ናጻን ልኡላዊትን ሃገር መስሪትና ኢና ሎሚ ምእንቲ ሰላም፡ ዲሞክራስን ዕቤትን ንቃለስ ዘለና። ንትማሊ ነጺግካ ኣብ ዘየለ ሃገርነትን ልኡላውነትን ብዛዕባ ሰላም፡ ዲሞክራስን ዕቤትን ምሕሳብ እምበኣር፡ መሰረት ኣብ ዘየብሉን ብንፋስ ኣብ ዝዕሎን መስርሕ ምጉዓዝ’ዩ ዝኸውን።

ትማልን ሎምን ብቐሊሉ ዝረአ ናይ ግዜ ምቅይያር ጥራይ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ዓሚቝ ናይ ወለዶታት ናይ ሓላፍነት ምርኽኻብ ትርጉም ዘለዎ እዩ። ሎሚ ብዘይ ትማሊ ጥራይ ዘይኮነ፡ ጽብሕ እውን ብዘይ ሎሚ ትርጉም የብሉን። እቶም ናይ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ተዋሳእቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ስለ ዝዋሰኡ እቲ ሓደ ብናይቲ ካልእ እንተዘይዓገበ ክሕደሰና ኣይግባእን። እቲ ኣሰካፊ ዝኸውን ነንዝሓለፈ ተመኩሮ እንዳኮነንካ ወትሩ “መን ከማይ” ክትዝምር ምፍታን እዩ። ናይ ሎሚ ተዋሳእቲ ንናይ ትማሊ ሰብ ብጽሒት ግደ ከነኣእሱ እንከለዉ፡ እቲ ዝጉዳእ እቲ ትማሊ ግቡኡ ዝፈጸመ ጥራይ ኣይኮነን። እቲ ንትማሊ ዘነኣኣሰ ንገዝእ ርእሱ ብዘይመሰረት ጸንበለል ስለ ዝብል ተሃሳዪ’ዩ ዝኸውን። ኣብ ሎሚ ኮይኑ ንናይ ትማሊ ባይታ ዘስተናዕቕ ከምቲ “ኢድ ሸናሒት ጸናሒት” ዝበሃል፡ እቲ ጽባሕ ዝርከቦ’ውን ብኸምኡ’ዩ ክገልጾ። ከምዚ እንተኾይኑ ከኣ እቲ ሰንሰለት ተቛሪጹ ምውርራስ ይበኩር። ኣብ ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ክንመጽእ እንከለና ሓደ ጉዳይ ኣብ ሓደ ትውልዲ ተደሪቱ ዝውዳእ ዘይኮነ፡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳተሰጋገረ ዝቕጽል መስርሕ እዩ። ስለዚ ንትማሊ ዘየኽብር ናይ ሎሚ ተዋሳኢ፡ ኣንጻር ናይ ወለዶታት ምርኽኻብ ከምዘሎ ክእመንን ናብ ንቡር ኣተሓሳስባ ክምለስን ይግበኦ።

ናይ ትማሊ ፍጻመ ኣብ ሎሚ ኮይና ክትርእዮ እንከለና፡ ከምቲ ሎሚ ትደልዮ ከምዘይነበረ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ ተረኪብካ ብዝሓሸ ናይ ምቕጻሉ ዘይስገር ሓላፍነት ስለ ዘለካ፡ ነቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮ ምስ ኩሉ ጸገማቱ ኢኻ እትርከቦ። ቀንዲ ዕላማኻ ከኣ ነቲ ካብ ትማሊ ዝተረከብካዮ ምስ ናይ ሎሚ ኩነታት ኣሳኒኻ፡ ንናይ ጽባሕ ትውልዲ ዝሓሸ ክተረክብ ምብቃዕ እዩ። ከምቲ “ናይ መወዳእታ ሕማቕ ወይ ጽቡቕ” የለን እንብል፡ እቲ ዝተረከበካ’ውን ነቲ ዝተረከቦ ብዝሓሸ ናይ ምቕጻሉ ዘይስገር ሓላፍነት ኣለዎ።

ሎሚ ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ዘሎ ጸገማት ስሩዕ ዘተኣማምን ምርኽኻብ ዕማም ዘይምህላዉ ቁጽሪ ሓደ ዝስራዕ’ዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። መንእሰያትና “ሎሚ ናይ መንእሰያት” ክነሱ፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ኣንጻር ውሱናት ዓመጽቲ ዕስለ ኢሳይያስ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ምእንቲ ሰላም፡ ዲሞክራስን ዕቤትን፡ ከምቲ ዝድለ ካብቶም ሎሚ’ውን ካብ መድረኽ ዘይወረዱ፡ ናይ ትማሊ ተዋሳእቲ ሓርበኛታት በቲ ዝድለ ትግሃት ይርከቡ የለዉን። ዘቕርብዎ ምኽንያት ከኣ “እቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮ ክትርከቦ ዘጸግም ኩርኳሕ እዩ” ዝብል እዩ። እምበኣር ከምቲ ኣደሲ ብኹነታታ ንዘይተሓጐሰ ውላዳ “ፈቲኻ ጸሊእካ ኣነ እየ ኣዴኻ” በለቶ ዝበሃል፡ እቲ ናይ ሎሚ ስረሓትና ክህነጸሉ ዝግባእ መሰረት እቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮና ምስ ኩሉ ጸገማቱ ንሱ እዩ። እቶም ናይ ትማሊ ተዋሳእቲ እውን ምስ ኩሉ ድኽመቶም ኮነ ብርታዐኦም ንሳቶም እቶም ናይ “ተረከቡና” ጻዋዒት ዘስምዑ ዘለዉ ሓርበኛታት እዮም። ኣብዚ መንእሰይና ክግንዘቦ ዝግባእ፡ እንተገደደስ ንዘርኣይዎ ሕጽረት ደኣ ይሓቶም እምበር፡ ንተመኩሮኦም ኢንታ ብምሃብ ኣብ ናይ ተረኪብካ ምቕጻል ሓላፍነት ክማታእ ፈጺሙ ቅቡል ኣይኮነን። እክንደይን እንታይን ካብቲ ናይ ትማሊ ተመኩሮ ትወስድ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ንትማሊ ሓጢጥካ ከምብሓዱሽ ክትጅምር ግና ጀማሪ ኢኻ ትኸውን። ወትሩ ጀማሪ ምዃን ከኣ ሒዝዎ ዝመጽእ ሕጽረት ኣለዎ።

ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኣሓት ፡ መሓዙት ፡ መታዓብይቲ ፡ፈተውትን መሓዙት ኤርትራውያን ፡ ደቂ እዚ ክቡር ብሉጽ ባህሊ ምትሕግጋዝን ምድንጋጽን ኤርትራዊ ባህሊ፡

ንነብሰሄር ሂወት ጸሃየ ቀለታ ካብ ጊዜ ሕማማ ጀምርኩም ክሳብ ዕረፍታ ዝገበርኩሞ ሓያል ሰናይ ሓልዮትን ምጽንናዕን፡ ብዘይሕለል ዉፉይ ድኻምን ትሕዝቶን ብልቢ ኣመስጊና ፡ ጻማኹም ካብ ልዑል ፈጣሪ ረኸቡ። እቶም ኣካል ኣብ ምፍናዋ ዝነበርኩም ኩልኹምን ካበየ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንስልኪ ብኢመይል ዘጻናናዕኩምና ሕሰም ይትርከቡ።

ንነብሰሄር ሂወት ፈጣሪ ኣብ ለምለም ገነቱ ይቀበላ ፡ ንዝተረፍና ከኣ ፍቅርን ዕድመን ሂቡ ጽንዓት ይሃበና።

ስድራ ቤት

The Wad Sherifey elementary school for Eritrean refugee children in East Sudan ended its 33rd academic school year on  14 March 2018 in the presence of a large gathering of parents, invited guests and residents of the refugee camp of Wad-Sherifey. 

As usual, the closing ceremony was marked with various entertainments including folklore, drama, poetry  and speeches in Arabic, Tigrigna and English, as has been the school tradition since its inception in 1984. This academic year, covered between July 2017 and March 2018, was started with 678 students enrolled and ended with 619 who could take the final exams.
 
Among the invited guests were representatives of Sudanese Government institutions and township dignitaries. Also present were Father Ghebrai Bedemariam, a long-time friend of the school, and many Eritrean veteran freedom fighters, among them Messrs. Idris Ismail, Mohammed Adem Artaa  and Kidane Ghebreab.

The School Director, Teklehaimanot Elfu, presented his welcoming address and report in Tigrigna, and the Arabic translation was made by Mohammed Saeed Demanta, one of the teaching staff.  In his speech, the school director thanked the continued cooperation of parents, friends of the school including the Swiss-based donor association, ASEE (Association Suisse Enfance-Érythrée).

 
The report pointed out that the school is one of the leading centers of education in the region. Out of the 678 students registered at the beginning of the school year, some 61 students dropped out due to several reasons. The included financial hardships in their families meaning they had to go to work in order to support the family; and moving either abroad or to other areas in the Sudan. Thus, the remaining 617 (91%) composed of 258 females and 359 males completed their studies. Generally, the performance of the students was good. Those who achieved good marks and passed to the next grade are 540 (87.5%) students. Out of these, 211 are females and 329 are males. The total number of those who did not pass is 77 (39 females and 38 males).

The colourful school closing ceremony was finalized with presentation of prizes to high achievers in each class and distribution of certificates by Father Ghebrai Bedemariam and  Idris Ismail, the Acting School Supervisor, who replaced Martyr Osman Ahmed, a long time friend and director of the school.

The Wad-Sherifey Refugee School is administered by the ERCCS (the Eritrean Red Cross-Crescent Society) whose president, Dr. Habtemichael Tekle, coordinates and networks support activities for the school internationally.