ኣብ መንጎ ፕረሲደንት ክልል ሶማሊያ መስጦፌ ኣሕመድን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ሓያል ምስሕሓብ ይፍጠር ከም ዘሎ፡ “ግሎባል ሳት (Global SAT)” ዝተባህለ ትካል ሓበሬታ ኣፍሊጣ። እቲ ወጥሪ ዝተፈጥረ ኣብይ ኣሕመድ ንሙስጦፌ ካብ ናይ ክልል ፕረሲደንትነት መዝነቱ ከውርዶ እዩ ዝብል ሓበሬታ ምስተሰምዐ ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ።
እዚ ሓበሬታ ዝበጽሖ ሙስጦፌ ኣሕመድ፡ ምስ ናይ ክልሉ ካቢነ ኣብ ዘካየዶ ዕጽዊ ኣኼባ፡ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ “ኣብይ ነዓይ ካብ መዝነት ንምውራድ ዝሓስቦ ዘሎ ሓደገኛን ንኢትዮጵያ ዘፍርስን ክኸውን እዩ። እንተኾነ ቅድሚ ንሱ ኣብ ልዕለይ ስጉምቲ ምውሳዱ ነዛ ሃገር ከፍርሳ እዩ። ንሕና ክልል ሶማሊያ ከኣ ክሳብ ትፈርስ ንዕጸው ዘይኮና ምርጫና ክንወስድ ኢና” ዝበሎ ብድምጺ መሊቑ ከም ዝወጸን ኢትዮፎረም ብዝተባህለ ዩቱብ ከም ዝተቓለሐን ትካል ግሎባል ሳት ብተወሳኺ ኣፍሊጣ።
ፕረሲደንት መስጦፌ ኣብይ ኣኼባ ኣብ ዘስመዖ ተወሳኺ ቃል፡ ኣብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ መስርሕ ዲሞክራስን ክካየድ ዝሕሰብ ዘሎ ንተቓወምቲ ዘግለለ ዘይግሉጽን ዘይፍትሓውን መስርሕ ምርጫን እምነትን ዕግበትን ከምዘየብሉ ምጥቃሱን እውን ተሓቢሩ። ህዝቢ ክልል ሶማሊያ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት እቲ ዝጽበዮ ዝነበረ ባዕልኻ ንባዕልኻ ምምሕዳር ብሰላማዊ ቃልሱ ከም ዘረጋገጾ ብምጥቃስ፡ ሶማሊያ ናታ ናጻ መንግስቲ እንተመስሪታ፡ ኣብ ዞባ ደገሃቡር ከም ዝምረጽ ርግጸኛ ምዃኑ ከኣ ኣፍሊጡ።
ናይዚ ምስሕሓቦም ጠንቂ ነዊሕ ግዜ ዝጸንሐ እኳ እንተኾነ፡ ናብዚ ደረጃ’ዚ ዝበጸሐ ግና ኣብይ ኣሕመድ ንሙስጦፌ ኣብ ናይ ሸውዓተ ዓመት ዕድመ ፕረሲደንትነቱ ካብቲ ኣብቲ ክልል ክዕመም ዝነበሮ ስራሓት 2% ጥራይ እዩ ኣሳሊጡ ስለ ዝበሎ እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ነቲ ፕረሲደንት ብከምዚ ዝገለጾ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣቢሉ ኣብ ከተማ ጅጅጋ ምስ መራሕቲ ጅቡትን ሶማሊያን ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ምዃኑ ከኣ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ብቐዳምነት ነቶም ኣብ ቅዱስ ጾም ሮሞዳን ጸሎትን ጸኒሖም ናብ መበል 1447 ዒድ ኣልፍጥር ዝበጽሑ ኣመንቲ ምስልምና ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ንኣማንቲ ምስልምና ኤርትራውያንን ጐረባብትና ሃገራትን “እንቋዕ ናብ ጾመ-ሮመዳን ተዛዚሙ ናብ ዒድ ኣልፈጥር ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና” እንዳበልና፥ ዒድ ኣልፈጥር ናይ ሰላም፡ ሓጐስን ሕውነትን በዓል ክዀነልኩም ከኣ ዘሎና ልባዊ ትምኒት ክንገልጽ ንፈቱ።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ዓለምና ከምኡ እውን ኣብ ዞባና ዝዝንቢ ዘሎ ናይ ውግእን ወረ-ውግእን ስግኣት ተቐንጢጡ፡ ህዝብታት ዓለም ተሓጋጊዞምን ተሓባቢሮምን ሰላም፡ ፍትሕን ቁጠባዊ ዕቤት ዝወሓሰሉ፥ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዝዕቀበሉ መጻኢ ክኾነልና፡ መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተስፋና ልዑል ምዃኑ ደጊምና ንገልጽ።
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
መጋቢት 2026
ጨንፈር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዓባይ ብሪጣንያ፡ ብ18 መጋቢት 2026 ስሩዕ ኣኼባኣ ከም ዘካየደት ካብ ምምሕዳር ናይታ ጨንፈር ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ኣባላት ኣኼባ ኣብ መእተዊ ብዛዕባ ብደረጅ ዞባ ይኹን ኣህጉር ዝረኣዩ ዘለዉ ቅልጡፋት ፖለቲካዊ ምዕባለታት ብዝምልከት ሓበሬታ ከም ዝተለዋወጡ ተሓቢሩ።
ጨንፈር ሰዲህኤ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብዚ ኣኼባኣ፡ ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ ዝተመያየጠትሉ ዝሓላፉ ስረሓታ ምግምጋም ከም ዝነበረ እውን ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። ኣብዚ ዛዕባ ኣኼባ ጨንፈር በቲ ገምጋማ መሰረት ነቲ ሓያል ጐድና ዝያዳ ንምሕያልን ሕጽረታታ ድማ ንምዕራይ ተሳተፍቲ ከም ዝተረዳድኡ እውን ተገሊጹ።
እቲ ካልእ ኣኼባ ዝተገደሰሉ ጉዳይ ብደረጃ ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት ኣብ መጻኢ ንክዕመሙ ዝተተለሙ መደባት ብምርዳእን ብዛዕባ ዝትግበርሉ መደባት ምስራዕን ነይሩ። በዚ መሰረት ተሳተፍቲ እቲ መደባት ዘስርሕ ምዃኑ ብምግንዛብ ንምትግባሩ ድልውነቶም ከም ዘርኣዩ እውን ተሓቢሑ። ብዘይካዚ መጻኢ ስረሓት ጨንፈር ምስላጥ ብዘኽእል ኣገባብ ኣብ መሪሕነት ዳግመ-ስርርዕ ከም ዝገበረ ካብቶም ተሳተፍቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝለዓለ መዝነት ተዋሂብዎ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣሜሪካዊ፡ ነቲ ብሃገሩ ኣብ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ውግእ ብምቅዋም ሃንደበት ካብ ስልጣኑ ከም ዝለቐቐ ማዕከን ዜና ሲኤንኤን (CNN) ሓቢራ። እቲ ጆሴፍ ካንት ዝተባህለ፡ ኣብ ጸጥታ ኣሜሪካ ላዕለዋይ ሓላፊ ጸረ ራዕዲ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሓ፡ ብ17 መጋቢት 2026 ኣብ ናይ X ገጹ ከም ዘስፈሮ ነቲ ውግእ ክዕዘቦ ከም ዝጸንሐን ቅኑዕ ከምዘይኮነ ምስ ተረደአ ካብ መዝነቱ ክወርድ ከም ዝወሰነን ምሕባሩ እታ ማዕከን ዜና ኣረዲኣ።
እቲ ኣሜሪካዊ በዓል መዚ፡ ኢራን ንኣሜሪካ ስግኣት ኣይነበረትን ኢሉ ስለ ዝኣምን ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊኣ ዝኸፈተቶ ውግእ ዝድግፍ ሕልና ከም ዘየብሉ ምስተገንዘብ፡ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ከም ዝወሰነ ኣፍሊጡ። ኣተሓሒዙ ከኣ ኣሜሪካ ብሓያል ጐስጓስ እስራኤል ናብቲ ውግእ ተደፊኣ ከም ዝኣተወት ኣብቲ መሰናበቲ ደብዳበኡ ኣመልኪቱ።
ካንት ኣቐዲሙ’ውን ነቲ “ኣሜሪካ እንደጋና ዓባይ ምግባራ (MAGA-Make America Great Again)” ዝብል፡ ፖሊሲ ትራምፕ ዘይድግፍ ኮይኑ፡ ትራም ንካለይ ዙር ናብ ፕረሲደንትነት ኣሜሪካ ካብ ዝመጽእ ካብ መዝነቱ ዝለቅቕ ዘሎ ቀዳማይ ላዕለዋይ ሓላፊ ኮይኑ ኣሎ። ምስዚ ከኣ ብዙሓት ኣባላት ሓጋጊ ኣካል ኣሚሪካ’ውን ኣብቲ ናብ ውግእ ኢራን ኣእትዩ ኣናተባህለ ክግለጽ ዝጸንሐ መርተዖታትን ኣሰራርሓ ምምሕዳር ስለያን ዘይዕጉባት ምዃኖም ክጠቕሱ ጸኒሖም እዮም። ጆ ኬነት ኣባል ፍሉይ ሰራዊት ኣሜሪካ ኮይኑ 11 ግዜ ኣብ ውግእ ዝተሳተፈን በዓልቲ ቤቱ ኣብ ውግእ ዝሞተቶን ምዃኑ ድማ ድሕረ-ባይትኡ የመልክት።
ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ብወገኑ፡ ንስንብታ ጆ ኬንት “ጽቡቕ እዩ” ድሕሪ ብምባል፡ ኣብ ስለያ ድኹም ምንባሩ ዘመልክት እዩ ኢሉዎ። ምሳና እናሰርሑ ኢራን ስግኣት ኣሜሪካ ኣይነበረት ዝብሉ ዘይብቑዓትን ኣርሒቖም ዘይርእዩን ብምዃኖም ኣየድልዩናን እዮም ከም ዝበለ እውን እቲ ዜና ጠቒሱ።
ኢሳያስን መለስን ኣብ ኣልጀርስ 2000፡ ኢሳያስን ኣብይን ኣብ ጅዳ 2018
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብ1998-2000 ዝተኻየደ ምኽንያቱ ዘይግሉጽ፡ ደሓር ግና ናይ ዶብ መልክዕ ሒዙ “ውግእ ባድመ” ተባሂሉ ዝተጸውዐ ንክልተ ዓመታት ቀጺሉ። እቲ ውግእ ብኸምቲ ዘርኣዮ ቅድሚ ምስፍሑ፡ ብዘተ ንክፍታ ብተበግሶ ኣሜሪካን ሩዋንዳን ዝጀመረ ብዙሕ ጻዕርታት’ኳ እንተተገብረ፡ ስለ ዘይተዓወተ ካብ ክልቲኡ ወገናት ኣሽሓት ህይወት ሰባት በሊዑ፡ ምግማቱ ዘጸገም ንብረት ኣብሪሱ፡ ብዙሓት ዜጋታት ኣመዛቢሉ ብስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ኣዩ ተቛሪጹ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ኣቦመንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ብዝነበረ ፕረሲደንት ኣልጀርያ ማእከልነት ኣብ ኣልጀርስ እዩ ተኸቲሙ። እቲ ምኽታም ብመጀመርያ ብ18 ሰነ 2000 ብወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ክልቲአን ሃገራት፡ ደሓር ድማ ዝተፈላለዩ ተዓዘብቲ ኣብ ዝተሳተፍዎ ብ12 ታሕሳስ 2000 ብኢሳያስ ኣፈወርቅን መለስ ዜና’ውን እዩ ቅድሚ 25 ዓምታት ተኸቲሙ። ነዚ ንምዝካር እዮም ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ብዙሓት ጸለውቲ ሃገራትን ናይቲ ስምምዕ መበል 25 ዓመት ምኽንያት ብምግባር ኣብቲ እዋኑ መግለጽታት ዘውጽኡ። መግለጽታቶም ድማ እቲ ስምምዕ መሊኡ ክትግበርን ክልቲአን ሃገራት ናይ ሕድሕደን ልኡላውነት፡ ናጽነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ከኽብራ ብኣጽነኦት ዝምሕጸን’ዩ።
ስምምዕ ኣልጀርስ ሰፊሕን ዓሚቕን ትሕዝቶ ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ ኣብ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዝህብ ኮሚሽን ምቛም ካብቲ ቀንዲ ትሕዝቶኡ ነይሩ። “ናይቲ ኮሚሽን መሰረታዊ መወከሲታት፡ ኣህጉራዊ ስምምዓት 1900፡ 1902፡ 1908ን ተዛመድቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ይኸውን” ዝብል ከኣ ኣካል’ቲ ኣብ ኣልጀርስ ዝተኸተመ ስምምዕ እዩ። እቲ ኮሚሽን ዶብ፡ ንክልተ ዓመታት ዝኣክል ጽዕጹዕ ጻዕርን ምጽራይን ድሕሪ ምክያድ፡ ልዕሊ 100 ገጻት ዝሓዘ ውሳነኡ ብ13 ለካቲት 2002 ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ኣብ መእተዊ እቲ ነቲ ሰፊሕ ናይ ውሳነ ሰነድ ኣመልኪቱ በቲ ኮሚሽን ዝወጸ መብርሂ ቁጽሪ 2፡ “ክልቲአን ሃገራት ዶባተን ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላትን ቅቡላት ተዛመድቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ዝምራሕ ኮሚሽን ብይን ኣቚመን እየን። በዚ ድማ እቲ ኮሚሽን ዝውስኖ ዶብ ምኽላልን ኣብ መሬት ምልክት ምንባርን ቀያድን ናይ መወዳእታን ክኸውን ክልቲኦም ዝተሰማምዓሉ እዩ። በቲ ብይን ኣፍልጦ ንዝረኸበ ዶብ ኣኽቢረን ክምእዘዛ ዝብል’ውን ኣካል’ቲ ስምምዐን’ዩ” ዝብል ዘስፈሮ ሓሳብ ይርከብ።
እዚ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ምስተኣወጀ፡ ክልቲኦም መንግስታት ብዘይዕጻይ ምጻጻይ ከም ዝቕበልዎ ክእውጁ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ብፍላይ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ “ኣይኮነንዶ ዝሓተተናዮ ንከተማ ባድመ ወሲኽካ ዘይተጸበናዮ መሬት እውን ረኺብና” ብዝብል ቅኒት፡ ጽባሕ’ቲ ዝተኣወጀሉ ሰፊሕ ናይ ደገፍ ሰልፊ ተኻየደ። እንተኾነ ግዜ እናነውሐ፡ ብፍላይ ባድመ ንኤርትራ ከም ዝተወሰነት ተረጋጊጹ፡ ኣብ መሬት ምልክታት ናይ ምንባር ምድላዋት ምስ ጀመረ ብወገን መንግስቲ ኢህወደግ ናይ ጣዕሳ ምልክታት ተቐልቀለ። “እቲ ብይን ፍትሓዊ ስለ ዘይኮነ፡ ብመትከ’ኳ እንተተቐበልናዮ፡ ከም ዘለዎ ምትግባሩ ግና ንረብሓና ኣይኮነን” ዘስምዕ ድምጺ ክቃላሕ ጀመረ።
እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ኢሎም ዝተቐበልዎ በይናዊ ምምሕያሽ ብዝመስል፡ “በዓል 5 ነጥብታት ፖሊሲ” ዝብል ቅዲ ኣምጽኡ። መሰረታዊ መልእኽቱ ከኣ “ኣብቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዳግመ-ርኢቶ እንተዘይተገይሩ ኣይንቕበሎን” ዘስምዕ ነይሩ። ህግደፍ ሽዑ ናብ ተግባር እንተዝእቶ ክሳብ ክንደይ መተገሀ ካልእ ኮይኑ፡ ናይ ምትግባሩ ደጋፊ መሲሉ ብምቕራብ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ መርገጽ ብምምዝማዝ ከም መናውሒ ዕድመ ስልጣኑ ተጠቕመሉ። እዚ እዩ ድማ ናብቲ ናይ ኣስታት 16 ዓመታት “ኣይሰላም ኣይኲናት” መድረኽ ዘእተወ።
ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ለውጢ ተፈጢሩ፡ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ተቐዳዲሙ ካብ ዝወሰዶ ስጉምቲ “ነቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሉእ ብምሉእ ተቐቢለ ከተግብሮ ቅሩብ እየ” ኢሉ ብምእዋጅ፡ ምስ ህግደፍ ዘይግሉጽ ዝምድና ምምስራቱት’ዩ። በዚ መሰረት ድማ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ኣስመራ ብ9 ሓምለ 2018፡ ኣብ ጅዳ ድማ ብ16 መስከረም 2018 ስምምዓት ከተሙ። ኣብቲ ስምምዖም “ክልቴና ወገናት፡ ንውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክንትግብሮ ኢና” ንዝብል 4ይ ዓንቀጽ፡ ኣብይ ኣሕመድ ብሓሙሽተ ኣጻብዕቱ ፈሪምሉ እዩ።
ኣብቲ መኻን ስምምዕ ብምኽታሞም ክልቲኦም መራሕቲ ካብ ስዑድያ ወርቂ መዳልያ ተሰሊመምሉ፡ ኣብይ ኣሕመድ እቲ ደሓር ኣዘራራቢ ዝኾነ ሽልማት ሰላም ኖቤል ተቐቢልሉ። ኣብይ ነዚ ኣቐሚጡ እዩ እምበኣር፡ “ኤርትራ ሃገር ዝኾነትሉ ሰነድ ኣይረኸብናን” ብምባሉ እዩ “መስሓቕ ሸራፋት” ኮይኑ ዘሎ። ኣብ ርእሲቲ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ብምስታፉ ዘገልጸሉ ዝነበረ ምስጋናታት፡ ኣብ ከም ባድመ ዝኣመሰለ ቦታታት ንዝዓረደ ሰራዊት ኤርትራ ድማ “ኣብ መሬቱ እዩ ዘሎ” ዝብል ምስክርነት ዝሃበሉ’ውን ነይሩ’ዩ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነቲ ምስ ኣብይ ዝኸተሞ ስምምዕ ተመርኲሱ፡ እቲ ኮሚሽን ዶብ ኣብ መወዳእታ ዕማሙ፡ “ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብቶም ብሰነድ ዝተነጸሩ ዶባት ሃገራት ኣፍሪቃ ሓደ ኮይኑ’ሎ። እቲ ኮሚሽን ብ2007 ኣብ ወረቐት ወሲኑ፡ ንድሕሪት ብዘይምለስ (virtually) ሓንጺጹ ሰኒድዎ እዩ። ከመይ ከም ዝሓንጸጾ ንምርኣይ ድማ ነቲ ውዱእ ሰነድ ብ45 ደገፍቲ ስእልታት (maps)፡ ብምስናይ ናብ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከምኡ ድማ ናብ ክፍሊ ካርቶግራፊ ሕቡራት ሃገራት ኣረኪብዎ ኣሎ” ተኸቲሉ ኣየተግበረን። ዘይምትግባሩ ከኣ፡ ካብ መጀመርታኡ’ውን እቲ ውሳነ ተተግቢሩ ዶባት ኤርትራ ክፍለጥ ድሌት ከም ዘይነበሮ ዘቃለዖ እዩ።
ስለዚ ኣብዚ እዋንዚ’ውን፡ ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራ ዘርእዮ ዘሎ ዓንዳሪት ዘቃልዕ መልሲ ምሃብ’ኳ ኣገዳስን ኣድላይን እንተኾነ፡ ኣብ ክንዲ ምሉእ ብምሉእ ግዙኣት ኣጀንዳ ሰልፊ ብልጽግና ንኸውን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ከምቲ ኣብ መበል 25 ዓመት ዘርኣይዎ ተገዳስነት፡ እቲ ውሳነ ኣብ መሬት ምልክታት ብምትካል ንክዛዘም ካብ ምድፋእ ዓዲ ከይውዕሉ ነዘካኽሮም።
ብሰንኪ ውግእ ኣብ ግዝኣት ኒያላ ዝሰዓበ ዕንወት ካብ ዘርእዩ
ዓለም ለኻዊ ተሓላቒ መዲያን ሰዳናዊ ሕጋዊ ሓጋዚኡን ብጀነራል መሓመድ ዳጋሎ ዝምራሕ ዕጡቕ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን፡ ኣብ ደቡብ ዳርፎር ኣሲርወን ዘሎ ደቂ ኣንስትዮ ጋዜጣኛታትን ነጠፍትን ንክፈትሐን መጸዋዕታ ኣቕሪቦም። እዚ መጸዋዕታ ዝቐረበ ኣብቲ ከባቢ ጃምላዊ ማእሰርትን ምስዋርን ኣብ ዝሓየለሉ እዋን እዩ።
ዓለምለኸ ኮሚቲ ምክልኻል መሰል ፕረስ (CPJ) ብወገኑ ካብ ኒውዮርክ ከም ዝገለጾ፡ እቲ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ሪፖርተራት ሬድዮ ግዝኣት ኒያላ ዝተፈጸመ ኮይኑ፡ እተን ግዳያት ሪፖርተራት ማዋህብ ኢብራሂምን ዛህራ መሓመድ ኣል ሓሰንን ዝተባህላ እየን። ከምኡ እውን ኣቕራቢት መደብ ኢሽራቕ ዓብደራሕማን ምስኣተን ዝተኣስረት ምዃና ተጠቒሱ። እተን ጋዜጠኛታት ብዛዕባ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ጋዜጠኝነት ዝምልከት ዓውደ-መጽናዕቲ ኣብ ከተማ ኒያላ ድሕሪ ምስታፈን ከም ዝተኣስራ’ውን እቲ ዓለምለኻዊ ተጣባቒ ትካል ፕረስ ኣፍሊጡ።
ሳራህ ኳዳ ዝተባህለት ናይቲ ተጣባቒ ትካል ዳይረክተር፡ እቲ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደገኛ ስጉምቲ ምውሳድ ከቋርጽ ጸዊዓ፡ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ሓበሬታ መጋደዲ ህውከት ከይከውን ኣብ ምግዳብ ግደ ከም ዘለወን ኣፍሊጣ። በመሰረት’ቲ ሓበሬታ ነበርቲ እቲ ከባቢ እተን ግዳያት ኣብ ከተማ ኒያላ ኮርያ ኣብ ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ዝኾነ ይኹን መስርሕ ሕጊ እየን ተዳጒነን።
ነቲ ጸብጻብ ማእሰርቲ ዝመዝገበ ጉጅለ ጠበቓታት ሱዳን ብወገኑ ብዘይካ ናይተን ደቂ ኣንስትዮ ሪፖርተራት ማእሰርቲ፡ ዶር ማናሀል ሙስጡፋ ኣል ሳነውሲን ኢዝደሃር ዓብደል ሞነዕምን ዝተባህሉ ፍሉጣት ሰባት ዝርከብዎም ካለኦት እሱራት ከም ዘለዉ’ውን ኣቃሊዑ። እቲ ጉጅለ ኣተሓሒዙ ኣብቲ ሰራዊት ጀነራል መሓመድ ዳጋሎ ዝቆጻጸሮ ከባብታት መስርሕ ፍትሒ ስለ ዘየለ እቶም እሱራት ኣብ ሓደጋ ከይወድቁ ስግኣቱ ኣስፊሩ።
እቲ ዜና፡ ኣቐዲሞም ብተመሳሳሊ ኩነታት ዝተኣስሩ’ሞ ፍትሒ ዘይረኸቡ ሸውዓተ ጋዜጠኛታት ከም ዘለዉ ጠቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ ሱዳን ብድሕሪ እቲ 2023 ዝጀመረ ውግእ ሕድሕድ ብደረጃ ዓለም ንጋዜጠኛታት ሓደገኛ ካብ ዝኾና ሃገራት ሓንቲ ኮይና ዘላ እያ።
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዕለት 14 መጋቢት 2026 ፈላሚ ኣኼባ ኣካይዳ። ሽማግለ ብሰለስተ ኣባላት ካብ ነፍሲ ወከፍ ንፖሓኤ ዘቆማ ኣካላት ዝተወከሉ፥ ትሻዓተ ዝቁጽሮም ኣባላት ዝቆመት እያ። ከምዝፍለጥ ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ድሕሪ ምርቑሖም ብዕለት 26 ለካቲት 2026 ኣቦ መንበር ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሓው ገብረዝጊሄር ተወልደ ሕድሕድ ናይ ምልላይን ዝተነብረሎም ሓላፍነትን ዕማማን ኣነጺሩ፥ ንኣመራርሓኣ ዝምልከት ድማ ነብሳ ባዕላ ንኽትሰርዕ መምርሒ ከምዝሃባ ዝዝከር እዩ። ኣብዚ ናይ ሌላ ርክብዚ፥ ሽማግለ ብኡ ንብኡ ሰለስተ ናይ ስራሕ ኣማእከልቲ መዚዛ ናብ‘ዚ ናይ መጋቢት ፈላሚ ኣኼባ በጺሓ።
ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ፥ ብኣደ መንበርነት ሓውቲ ኣድያም ተፈራ ተመሪሑ፥ ንድፊ ሰነድ ጉባኤ፥ ናይ ስራሕ ምክፍፋል፥ ጉዳይ ዜናን ሓበሬታን፥ ኣጋይሽን ፋይናንስን ኣብዝብሉ ዛዕባታት፥ ኣብ ቅዋማዊ ዓንቀጻት ፖሓኤ ምርኩስ ዝገበሩ ሰፊሕ ዝርርብ ኣኻይዳ። በዚ መሰረት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንነብሳ ኣብ ሰለስተ ንኡስ ክፍልታት ብምስራዕ፥ ንድፊ ሰነዳት ጉባኤ ቅዋም ብዘፍቕዶ መስርሕ ናብ መላእ ኣካላት ፖሓኤ ንኽበጽሕን፥ ኣብ ዝተወሰነሉ እዋኑ ተመሊሱ ክይዲ ምጽፋፍ ክግበረሉን ተሰማሚዓ። ንዜናን ሓበሬታን፥ ፋይናንስን ብዝምልከትውን ሰባታ መዚዛ ሓላፍነት ብምሃብ ወዲኣ። ኣብ ክልዚ ዝተገብረ ናይ ስራሕ ምክፍፋል ነቲ ዕማማ ብግቡእ ንምክትታል ንኽጥዕም እንተዘይኮይኑ፥ ብመሰረቱ ዕማማት ሽማግለ ናይ ሓባር ስራሕ ብምዃኑ ነቲ ናይ ምትሕግጋዝን ምምልላእን መንፈስ ዝዓግት ስለዘይኮነ ኣብዝኾነ ግዜ ናይ ምውኽኻስን ምርኻብን ዕድል ክፉት ከምዝኾነ ብምርግጋጽ፥ ናይ መጻኢ ክልተ ኣኼባታት ዕለታቶም ብምውሳን ኣኼባ 14 መጋቢት ተደምዲሙ።
ንሓርነት ብሓድነት!!!
انطلاق أعمال اللجنة التحضيرية لمؤتمر القوى السياسية الإريترية
Written by EPF InformationOffice
باشرت اللجنة التحضيرية لمؤتمر القوى السياسية الإريترية أعمالها بعقد اجتماعها الأول في 14 مارس 2026، إيذاناً ببدء التحضيرات العملية لانعقاد المؤتمر المرتقب. وتتكوّن اللجنة من تسعة أعضاء، بواقع ثلاثة ممثلين عن كل كيان من الكيانات المكوِّنة للقوى السياسية الإريترية.
وكان رئيس القوى السياسية الإريترية، الأخ/ جبرزقير تولدي، قد عقد في 26 فبراير 2026 لقاءً تعارفياً مع أعضاء اللجنة التحضيرية، قدّم خلاله شرحاً حول المسؤوليات والمهام الموكلة إليهم في هذه المرحلة المهمة، كما وجّههم إلى تنظيم هيكلهم القيادي بصورة مستقلة بما يضمن حسن إدارة العمل التحضيري. وفي أعقاب ذلك اللقاء، بادرت اللجنة إلى تعيين ثلاثة منسقين لتسيير أعمالها، تمهيداً لانطلاق اجتماعاتها الرسمية.
وترأست الأخت/ أديام تفرا الاجتماع الأول للجنة، الذي شهد نقاشات معمّقة استندت إلى المواد الدستورية للقوى السياسية الإريترية، حيث تناولت المداولات عدداً من القضايا الأساسية المرتبطة بالتحضير للمؤتمر، من بينها: إعداد مسودة وثيقة المؤتمر، وتنظيم وتقسيم العمل، وشؤون الأخبار والإعلام، واستقبال الضيوف، إضافة إلى الجوانب المالية.
وفي إطار تنظيم العمل وتعزيز فاعليته، قررت اللجنة التحضيرية تشكيل ثلاث لجان فرعية تتولى متابعة الملفات المختلفة. كما اتفقت على تعميم مسودات وثائق المؤتمر على جميع هيئات القوى السياسية الإريترية، وفقاً للإجراءات التي ينص عليها الدستور، على أن تُعاد في المواعيد المحددة لاستكمال عملية المراجعة والتنقيح تمهيداً لصياغتها النهائية.
كما حسمت اللجنة خلال الاجتماع ترتيبات العمل في مجالي الأخبار والإعلام والشؤون المالية، عبر تسمية المسؤولين المعنيين وتحديد المهام الموكلة إليهم.
وأكدت اللجنة أن تقسيم العمل بين اللجان الفرعية يأتي في إطار تسهيل تنفيذ المهام وضمان حسن المتابعة، مشددة في الوقت نفسه على أن عمل اللجنة يقوم أساساً على روح العمل الجماعي والتنسيق المشترك، مع إبقاء قنوات التشاور والتواصل مفتوحة بين جميع الأعضاء في مختلف مراحل العمل.
واختُتم اجتماع اللجنة بتحديد مواعيد الاجتماعين القادمين، في خطوة تعكس حرصها على المضي قدماً في إنجاز التحضيرات اللازمة لإنجاح مؤتمر القوى السياسية الإريترية.
الحرية عبر الوحدة !!!
Formularbeginn
Formularende
ባህግና Eri Bahgna Media 15.03.2026 ጉዕዞ ህግደፍ መሊሱ ከንቆልቁል፥ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ ማዓልቲ፥ ኣብ ዝኽሪ ኲናት ዓድዋ ኸ እንታዩ ተባሂሉ
Written by Eri Bahgna MediaMedia
More...
- ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝሰርዖ፡ ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ገረዝጊሄር ተወልደ ብ14 መጋቢት 2026 ምስ ኣባላት ሰልፊ ተኸታታሊ ኣኼባታት ኣካይዱ። ኣብዚ ንተሳተፍቲ ዝጥዕም ሰዓታት ኣብ ግምት ብምእታው ዝተኻየደ ኣኼባታት ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሰልፊ፡ ኤርትራን ዞባን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
- ኣብ መግለጺኡ ዝያዳ ካብ ዘተኮረሎም ዛዕባታት፡ ክልተ ዓመቱ ዘሕለፈ ፈኸራ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ፡ ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ዝምልከት ህዝቢ ግቡእ ግንዛበ ንክረክብ ዘካይዶ ጻዕሪ ኣዝዩ ድኹም ምህላዉን ሰዲህኤን ካለኦት ሓይልታት ለውጢ ኤርትራን ውግእ መፍትሒ ከምዘይከውን ብምርዳእ ዝገብርዎ ዘለዉ ጻዕርታትን ዝምልከት ሰፊሕ መብርህታት ሂቡ። ኣብ ርእሲዚ ኩነታት ሱዳንን ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍን ተለዋዋጥን ፖለቲካዊ ኣሰላልፋን’ውን ኣረዲኡ። ኣብዚ እዋንዚ ኣህጉራውን ዓለምለኻውን ሕግታትን ውዕላትን እናተጣሕሱ፡ ሓይልን ዓመጽን ልዕልና ይሕዝ ምህላዉ ዘሻቕል ዘሎ ተርእዮታት ምዃኑ’ውን ኣገንዚቡ።
- ብፍላይ ንምንቅስቓስ ሰዲህኤ ኣብ ዝምልከቱ ዛዕባታት ዝያዳ ቆላሕታን ኣተኩሮን ብምሃብ ኣብ ዝጠቐሶ ከኣ፡ ብዛዕባ ኣብ መጻኢ ክዕመሙ ዝግበኦም ተግብራት መጽናዕቲ ክካየድ ከም ዝጸንሐን ናብ ምትግባሩ ንምእታው ወጺኡ ብዛዕባ ዘሎ ትልምታትን ኣብሪሁ። ኣባላት ሰዲህኤ ነቲ ትልሚ ብምትግባር ዝሓሸ መጻኢ ንምርኣይ ድሉዋት ንክኾኑ ጸዊዑ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ድማ ብቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ብቋንቋታት ዓረብን ትግርኛን ዝዳለው መደብ ባህግና፡ ብመንገዲ ኤሪሳት ናብ ኤርትራ ይበጽሕ ምህላዉ ጠቒሱ፡ ቀጻልን ኣድማዕን ንክኽውን ከኣ ኣተባቢዑ።
- ከምኡ ከኣ ከም ኣካል ምድላው ን5ይ ጉባአ ሰዲህኤ፡ ብማእከላይ ባይቶ ዝተመዘት፡ ሓጻይት ሽማግለ መደባታት ሰሪዓ ስረሓ ጀሚራ ከምዘላ ጠቒሱ ኣባላት ንክተሓባበርዋ ኣተሓሳሲቡ። ንጉዕዞ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ኣብ ዝምልከት ከኣ ነቲ ጉዕዞ ንምብራኽን ምስፋሕን ብመጽናዕቲ ናይ ምስናዩ ጻዕሪ ይግበር ከም ዘሎ ብምጥቃስ፡ ሰዲህኤ ኣብዚ መዳይ ኣበርክቶኡ ቀጻሊ ከም ዝኸውን ኣረጋጊጹ።
ድሕሪ’ቲ መብርሂ፡ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብዛዕባቲ ኣቦመንበር ዝጠቐሶ ዛዕባታትን ተዛመድቲ ጉዳያትን ንዘቕረብዎም ሕቶታት መልስን መብርህን ተዋሂቡ። ዝቐረቡ ሃነጽቲ ርኢቶታትን ለበዋታትን ከኣ ተመዝጊቦም። ድሕርዚ ተሳተፍቲ ናይቲ ኣኼባታት፡ ኣብዚ ቅልጡፍ ምቅይያራት ዝረአየሉ ዘሎ ተሃዋሲ ፖለቲካዊ ምዕባለታት፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብ ሰሰለስተ ኣዋርሕ ዝጋባእ መደብ ርክብ ኣባላት ምፍጣሩ ንኢዶም፡ ኣብ መጻኢ ቀጻሊ ክኸውን ከኣ ተላብዮም።
ኣቦመንበር ኣኼባታት ኣብ ዝደምደመሉ፡ ተሳትፎ ኣባላት ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝነኣድ ኮይኑ ምጽንሑ ደጊሙ ብምምጓስ፡ ኣብ መጻኢ ከኣ ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዝተፈላለየ ገጻት ዘለዉዎ ብደሆታት ንምብዳህ ኣበርክቶኦም ኣሕይሎም ክቕጽሉ ኣዘኻኺሩ።
ከጀቲል ትሮንቮል ዝተባህለ ተመራማሪ ጐንጽን ሰላምን ኣብ ሓድሽ ዩኒቨርሲቲ ኦስሎ፡ ኣናዶሉ ንዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ ናብ ውግእ እንተዓሪጉ ካብ 10 ክሳብ 15 ሃገራት ኢደን ዘእትዋሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ብምጥቃስ ስግኣቱ ገሊጹ።
እቲ ተመራማሪ፡ ኤርትራ ዝሓለፈቶም ዝተፈላለዩ ታሪኻዊ ምዕራፋት ብምድህሳ፡ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ናጽነቱ 30 ዓመታት ከም ዝተቓለሰት ጠቒሱ፡ ናይ ኢትዮጵያ ብወደብ ዓሰብ ምጥቃም ድሕሪ’ቲ ኣብ 1998-2000 ዝተኻየደን ህይወት ኣሸሓት ዝሃለቕሉን ውግእ ከም ዝተቋረጸ ኣስፊሩ። ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ 2018 ንቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክተግብሮ እየ ብምባሉ፡ ንሽልማት ኖበል ሰላም ዘብቀዖ ሰላም ተፈጢሩ ነይሩ ኢሉ። ደሓር ግና ውግእ ትግራይ 2020-2022 ተኸቲሉ እቲ ሃዋህው ሰላም ከም ዝተዘርገን ኢትዮጵያ ሕቶ ዋንነት ኣፍደገ ባሕርን ወደብ ዓሰብን ከተቕርብ ብምጅማራ መሊሱ ከም ዝተጋደደ ኣብቲ ጽሑፉ ኣስፊሩ።
ኣብዚ እዋንዚ ይረአ ብዘሎ ወጥሪ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ውግእ እንተጀሚሩ፡ ካብ 3 ኣህጉራት ካብ 10-15 ሃገራት ዝሳተፋሉ ኢድ ኣእታውነት ክፍጠር ይኽእል እዩ ድሕሪ ምባል፡ ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ኩነታት ምስ ተመኩሮ ውግእ ኮንጎ ብምዝማድ “2ይ ውግእ ዓለም ኣፍሪቃ” ዝብል ስያመ ብምሃብ፡ ኣብቲ ጽሑፉ ገሊጽዎ’ሎ። ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ወጥሪ ዝጀመረ ድሕሪ ውግእ 1998-2000 እኳ እንተኾነ፡ እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ዝተጋደደ ድሕሪ ምኽታም ውዕል ፕሪቶርያ እዩ ከኣ ኢሉ።
እቲ ወጥሪ ኣብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ ዝበጸሐ፡ ኢትዮጵያ ብ2024 ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራን ወደብ ዓሰብን ናይ ምውናን ሕቶ ምስ ኣልዓለት እዩ ዝበለ እቲ ፕሮፌሶር፡ ናብዚ ዝደፈኦ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ፋኖ ኣምሓራን ሓይልታት ትግራይን ሓቢሮም ኣንጻር መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ከም ዝስለፉ ክሕግዝ ምስ ጀመረ እዩ ይብል። እቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2025ን መጀመርታ 2026ን ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝጸሓፈቶ ናይ ጥርዓን ደብዳበታት፡ ኤርትራ በዓል ፋኖ ኣምሓራን ህወሓትን ብምዕጣቕን ሰራዊታ ካብ መሬት ኢትዮጵያ ዘይምውጸኣን ከም ዘሻቕሎ ዘመልክት’ዩ ክብል’ውን ገሊጹ።
ፕሮፌሶር ትሮንቮል፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ጐረባብቲ ሃገራት ዝኽፈት ውግእ፡ ካብኣተን ሓሊፉ ንዘይምርግጋእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጠንቂ ከም ዝኸውን ኣጠንቂቑ። ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይን ዶብ ኤርትራን ብብዝሒ ሰራዊት ምእካብ ሓደገኛ ምልክት ብምዃኑ ስግኣቱ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ዝምልከቶም ዞባውን ዓለም ለኻውን ትካላት፡ ውግእ ንከይክፈት፡ ኤርትራ ካብቲ ኢትዮጵያ ሕቶ ዋንነት ባሕሪ ንከተልዕል ከም ምኽንያት ተቕርቦ ዘላ ኢድ ኣእታውነት ክትቁጠብ፡ ኢትዮጵያ ድማ ካብቲ ተርእዮ ዘላ ወተሃደራዊ ምልዕዓላት ንከተቋርጽ ዲፕሎማሲያዊ ተጽዕኖኦም ንከሕይሉ ጸዊዑ።
ሓደጋ ካብ ዘጋጠመሉ ቦታታት ሓደ
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ፡ ጋሞ ኣብ ዝተባህለ ዞን፡ ብሰንኪ ከቢድ ዝናብ ዘኸተሎ ምህማም መሬትን ሕያል ውሕጅን፡ 5 ኣባላት ሓደ ስድራቤት ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ከም ዝሞቱ “ኢትዮጵያ ኢንሳይደር” ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ እቲ ሓዳጋ ናይ ዘጋጠመላ ወረዳ ጋጫ ባባ ኣመሓዳሪ ኣቶ ብሩክ ቡጻ ብምጥቃስ ሓቢራ። በቲ 11ን 12ን መጋቢት 2026 ዘጋጠመ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ 70 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ኣስታት 120 ዝኾኑ ከኣ ሃለዋቶም ከምዘይተፈለጠ እታ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሎጣ።
ናይቲ ዞና ኣመሓዳሪ በቲ ምህማም መሬት ካብ 4 ወረዳታት ንዝተመዛበሉ ልዕሊ 3 480 ግዳያት ብመንግስቲ ናይቲ ክልል መግቢ፡ መድሃኒትን ካልእ ቀረብን ዝምልከት ዝተወሰነ ህጹጽ ረዲአት’ኳ እንተተዋህበ፡ ናይቶም ዝሙቱ ግዳያት ኣስከሬን ንምውጻእን ናይቶም ሃለዋቶም ዝጠፈአ ኩነታት ንምጽራይን ዘኽእል ናይ መሳርሒ ሓገዝ ግና ከምዘይረኸቡ ጠቒሱ።
ናይቲ ዞና ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ሓደጋት ስግኣትን ኣቶ መስፍን ብወገኑ፡ እቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ከባቢ ሰፊሕን ንመራኸቢ ዘይምችእን ብምዃኑን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ግቡእ ጸብጻብ ስለ ዘይቀረበ ናይ ዝሞቱ፡ ደሃዮም ዝጠፈአን ዝተመዛበሉን ሰባት ቁጽሪ ካብቲ ዝተጠቕሰ ክዛይድ ከም ዝኽእል ኣፍሊጡ። ፕረሲደንት ክልል ደቡብ አቶ ጥላሁን ከበደን ዶር ደምሴ ኣድማሱ ዝተባህለ ኣመሓዳሪ ዞና ጋሞን ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ ብኣካል በጺሖም ነቲ ኩነታት ከም ዝተዓዘብዎን ንቤተሰብ ግዳያት ከም ዘጸናንዑን እውን ኢትዮጵያ ኢንሳይደር ኣፍሊጣ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ሰለስተ መዓልታት ናይ ሓዘን ከም ዝኣወጀ ከኣ ተፈሊጡ።
