ርእሰ-ዓንቀጽ

“ቃልስና ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ቃልስና ተዓዊቱ ዝበሃል ከኣ ናይ ህዝብና ጭንቂ ብራህዋ ምስተደብሰ እዩ። እቲ ናብዚ ዓውትዚ ዘብጸሓና ሓቀኛ ለውጢ ከኣ እቲ ካብቲ ዋና ለውጢ ህዝብና ዝነቅል እዩ ” ዝብሉ ሓረጋት ካብቶም ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚርና መውጽእ ኣፍና ጌርና ክንዝምሮም ዝጸናሕና ሓርጋት እዮም። ሓቅና ከኣ ንሱ እቲ ኣፍ ከለዎ ዝተለጉመ፡ ኢድ ከለዎ ዝተኣስረ፡ ብርሃን እንከሎ ዝጸልመቶ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኾነ ክንብጀወሉን ድምጹ ከነስመዓሉን ኢና ምባልና ዘምሕረልና እምበር ዘኽፍኣልና ኣይምኾነን። ኣካል ህዝብና ስለ ዝኾና ናይቲ ህዝብና ብቓልሱ ዘመዝግቦ ጸጋ ተጠቀምቲ ምዃና ኣይንዝንግዖን ኢና። እቲ ካባና ካብ ተቓወምቲ ዝድለ ናይቲ ከስመዖ ዝግብኦ ድምጺ እንከለዎ ልሳኑ ዝተዓጽወ ህዝቢ ልሳን ኮንካ ምብቃዕ እዩ። እዚ ከነማልእ ክሳብ ዘይከኣልና ንቃለስ ኣለና ምባል ኪኖ ድኻም ትርጉም ከም ዘየብሉ ፍጹም ክንስሕቶ ዘይግብኣና እዩ። እቲ ሕቶ እምበኣር ”እቲ ብስሙ እንብሎን እንገብሮን እቲ ናይ ልቡን ትጽቢቱን ድዩ ወይስ ንትጽቢታቱን ሃረርታኡን መዝሚዝና ኢና ጸቢብ ስምዒታትናን ህርፋናን ንነዝሕ ዘለና?” ዝብል እዩ። ዋላ’ኳ በቲ ካብ ልቢ ድዩ ካብ ክሳድ ንላዕሊ “ህዝቢ እዩ ወሳኒ” ዝብል ጭርሖ ብዙሓት ንደዓዓስ እንተኾና፡ ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ብስም ህዝቢ ዝቃልሕ ዳንኬራ መብዛሕትኡ ብስምቲ ሎሚ ዘይዛረብ ዘሎ ጽባሕ ግና ምዝራቡ ዘይተርፎ ህዝቢ ዝመሓልን ዝጠሓልን ናቱ ናይቲ ለውጢ ዝጽበ ዘሎ ህዝብና እዩ ክትብሎ ዘጸግመሉ ኩነታት ንዕዘብ ኢና።

ብፍላይ ንእዋናውነትን ቀዳምነታትን ዛዕባታት ብዝምልከት እሞ ከኣ፡ እቲ ጉዳይ ግልብጥሽ እዩ ዝመስል። ሎሚ ህዝብና ውሱናት፡ ሃይማኖቶም፡ ብሄሮም፡ ቋንቋኦም፡ ኣውራጅኦምን ድሕረባይተኦም ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት፡ ብዘየገድስ ጸረ ደሞክራሲ ባህሪኦም ዘጫነዎም ብዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተጠመቑ፡ ውሱናት ኣካላት እዮም ጸላእተይ እዩ ዝብል ዘሎ።። ብስንኪ እዚ ጸረ ደሞክራሲ ጉጅለ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝፈጠሮ ምፍልላይ እንተዘይኮይኑ፡ እቲ መናብርትናን ጸጋናን እምበር ሓድሽ ዘይኮነ ኩለመዳያዊ ብዙሕነትና ኣይኮነን ጸገምና ይብል ከም ዘሎ ኢና እንርዳእ። ርኢና ከምዘይረኣና ክንሓልፎ እንተዘይኮይና፡ ንዓና ነቶም ቃናኦም ክንልውጡ ዝጽዕሩ ዘለዉ እውን ይጠፍኦም እዩ ኣይንብልን። ምኽንያቱ ኣብኡ እንዲና ዓቢና። ነዚ ብዝሑነትና ዓቂብና እንዲና ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና ኣዕዊትና። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ “ህበይሲ ካብቲ ኣብ መቐመጫይ ዘሎ እሾኽ እሞ ቅድም ኣገላግሉኒ፡ ነቲ ዝተረፈስ ኮፍ ምስ በልኩ የርክበሉ” በለት ዝበሃል፡ ናይ ህዝብና ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት ንጉጅለ ህግደፍ ሓጢጥካ ምድርባይ እዩ። እዚ ንሕና ተቓወምቲ እውን ፍልልያትን ስምምዓትን ንስራዕ ክንብል እንከለና እንብሎ’ዩ። እንተኾነ ብተግባር ክንመዝኖ እንከለና ገሌና ካብ ሓይልታት ተቓውሞ ከምቲ እንብሎ ክንከውን ከም ዘይበቓዕና ንርእዮ ዘለና እዩ።

ኣብ ክንዲ ምእንቲ ብሓባር ተጓዒዝና ኣብ ንህዝብናን ሃገርናን ኣብ ዘዕግብ ውጽኢት ምእንቲ ክንበጽሕ ነታ ዝርካባ ተራኽበና ኣውንታዊት መሰማምዒት ነጥቢ፡ ንኣብነት ምውዳቕ ጉጅለ ህግደፍ ከነዕብያ ንጽዕር፡ ንሓንሳብ ኣርሒቕና ንቕድሚት ብምቁማት ንሓንሳብ ድማ ኣርሒቕና ንድሕሪት ብምምዕዳው “ኣበይ ኣላ ዘይተሰማምዕ ነጥቢ” ኢልና ሃነፍነፍ ንብል እሞ፡ ነቲ ሓቢርካ ንቕድሚት ንምጉዓዝ ገታኢ ክኸውን ዘይግበኦ ዝነበረ ፍልልይ ኣተዓባቢና ሰማይ ነዕርጎ። ነቲ ፍልልይ ድማ ናብ ጽልኢ ነደይቦ። እቲ ብዛዕባቲ ጀማሪ ሰውራ ሓምድ እድሪስ ዓወተ ቅድሚ ዳርጋ ሰለስተ ዓመታት ዝተፈጥረ ህቦብላ ከም ኣብነት ምውሳድ ዝከኣል እዩ። ከምቲ ወለድና “ምስ ሓመምካ ምሓረኒ እምበር ስለምንታይ ኣሕመምካኒ ኣይበሃል’ዩ” ዝብልዎ፡ ካብ ተፈጥረ፡ “ስለምንታይ ዝፈላሊ ሓሳብ ይፍጠር? ዝብል ሕቶ ከነስተማቕር ኣይኮናን ግዜን ጉልበትን ከነባኽን ዝግበኣና። እቲ ናይ መስተውዓልትን ሓላፍነታውያን ሓላፍነት ክኸውን ዝግብኦ፡ ”ከመይ ጌርና ነቲ ፍልልይ ከነወግዶ ንራታዕ ዘይኮነስ ከመይ ጌርና ንዓኡ ወጊና፡ ነቶም ዘሰማምዑና ንመጻኢና ብኣሉታ ክጸልው ብዘይክእል ኣገባብ መስመር ነትሕዞም’ዩ ክኸውን ዝግብኦ። “ዝገበረኒ ክገብርሲ፡ ዓዲ ነየጋብር” ዝብል ምስላ ወለዲ ምስዚ ኩነታት ከም ዝኸይድ ኣይንስሕቶን ኢና።

ብሰንኪ ኤርትራ ናብ ሓንቲ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ተቐይራ ምህላዋን፡ ናትና ሰርሲርካ ናብ ህዝቢ ክትኣትው ዘይምኽእልን ተደማሚሩ፡ ህዝብና ወጻኢ ካብ ኤርትራ እንታይ ይግበር ከም ዘሎ ብዝምልከት ዓሚቝ ቀጻሊ ሓበሬታ የብሉን ይኸውን። እንተኾነ ናይ ግዜ ብረታዊ ቃልስና ተመኩሮ ተመሊስና እንተ ዳህሲስናዮ፡ እሞ ምስዚ ሎሚ ዘሎ ናይ ቴክኖሎጂ ዕቤት ተተዛሚድናዮ ግና ብውሕዱ፡ ነቲ ዝኾነ ውድብ ድዩ ማሕበር ከምዚ’ዩ ፖለቲካዊ እምነተይ ኣብ መጻኢት ኤርትራ ኢሉ ዘቕርቦ ሓሳብ ዋላ ብጩራ ኣይፈልጦን እዩ ማለት ኣይኮነን። ብሓባር ኮይኑ’ኳ ክቃለሖ ተዘይከኣለ፡ ህዝብና ዋላ በብውልቁ እሞ ድማ ኣብ ገገዝኡ ኮይኑ፡ በቲ ኣውንታና ተስፋ ከም ዝሰኩዕ፡ በቲ ድኽመትና ድማ መዓንጣ ከብዱ ከም ዝሓርር ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ንሕና ክንምልሶም ዝግብኣና ሕቶታት እውን ኣለውዎ። “እንታይ እዩ እቲ ብሓባር ኣንጻር እዚ ስጋና ልሒጹ ዓጽምና ዝቑርጥም ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ዘየሰልፎም ዘሎ? ንሕና ንጽበዮም ዘለና ንጉጅለ ህግደፍ ከተኣልዩናሞ፡ ደሓር ዝተረፈ ጉዳይና ኣብ ትሕቲ መትከል እሂንምሂን እናተባሃሃልና ንዓምም ኣንዳበልና፣ ነዚ ሸለል ኢሎም፡ ክብደትን ቀዳምነትን ዘይንህቦ ፍልልያት ክትተዃትኹ ትውዕሉ ስለምንታይ?፡ ኣንቱም ሰባት፡ ዘለናዮ ጸልማት እዩ። ካብዚ ጸልማት መውጽኢ መንገዲባ ሓብሩ? ….” ዝብሉ ሕቶታት ኢዮም። እቲ ህዝብና ዝጽበዮ መልሲ ከኣ ኣብ ጠረጴዛን ወረቐትን ዘኹድድ ዘይኮነስ ኣብ ባይታ ዝረአን እንሀኹ ዝብልን እዩ።

ከምቲ “ርሑቕ ዓድስ መሐሰዊ” ዝበሃል ኩልና ሐሒዝናዮ ንዘለና ፖለቲካዊ ፖሊሲ ንህዝብና ዘዕግቦን ዝቕበሎን ከም ዝኾነ ኢና ንኣምን። ከምዚ ምእማናስ ኣይመጸገም፡ እቲ ህዝቢ ብቕምጡ ርግጸኛ ኮይንካ ምቕራብኳ ዘሰክፍ እንተኾነ፡ እቲ ጸገምስ ነቲ ኣነ ዝኣምነሉ እንተዘይተቐቢልኩም ኣዝማድ ህግደፍ ኢኹም ኢልካ ንነብስኻ ብጹእ ናይ ብጹኣት ጌርካ ከተቕርብ ምምጥጣር ይቀላቐል ምህላዉ’ዩ። እንተኾነ ከምቲ ህዝብና ዋላኳ ብኣካል ረኺቡ ከዛርበና ዕድል እንተዘይረኸበ፡ ብዛዕባኡ እንታይ ክንብል ከም እንውዕል ግና ኣይጠፍኦን እዩ፡ እቶም ናይዚ ጌጋ በሃልቲ’ውን፡ ክዕምጹ እንተዘይደልዮም ከሎ ጌና በቲ ሓደ ወገን እቲ ህዝብና ዝድግፎን ክበሃለሉ ዝደልዮን፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ እቲ ኣይኮነንዶ ናተይ ክብሎ፡ ክዝረብን ክጸሓፍን እንከሎ ዕረ ዝጥዕሞን ዝቃወሞን ኣይፈልጥዎን እዮም ማለት ኣይኮነን። እቲ ካብ ልቢ ህዝብና ንዘይነቅል ሓሳብ፡ “ናይ ህዝቢ ድሌት እዩ” እንዳበልካ ሒዝካዮ ምዃድ፡ ኣብ ውሽጡ ጽባሕ ህዝቢ እንተተቐበሎ ጽቡቕ፡ እንተዘይተቐበሎ ከኣ ነገድዶ ዝብል ተመኩሮ ጉጅለ ህግደፍ ዝደግም ብደዐ ከይህልዎ፡ ዘየስግእ ኣይኮነን። ንርእሶም መሪሕን ደሞክራሲያውያንን ውድብ ወይ ምንቅስቓስ ብዝብሉ ቅጽላት ኣመላኺዖም “ህዝብና ዝጠቕሞን ዝጐድኦን ስለ ዘይፈልጥ ንሕና ከምዚ ይሕሸካ ከምዚ እዩ ወጽዓኻ ክንብሎ ናይ ግድን እዩ” ብዝብል ስርንጢጥ ክኣትዉ ዝደልዩ እውን ኣለዉ። እቲ ናይ ደሞክራሲያውነት መለክዒኦም እንተንዝርዝሮ እሞ ድማ መሊሱ ዝያዳ መስደመመና።

እቲ ጉዳይ “ግደ ዓዳላይ ደልዳላይ” ዝዓይነቱ እዩ። እዚ ኣገላልጸኦም ብዛዕባ ግደ ህዝቢ፡ ምስቲ ህግደፍ “ህዝብና ስለ ዘይነቐሐ ከብዱ እንተመሊእካሉ ደሞክራሲ ኣየድልዮን እዩ” ዝብሎ ኣሽካዕላል ዘየሳኒ’ውን ኣይኮነን። ንኣብነት ሓድነት ህዝብን መሬት ኤርትራ ኣጽኒዕካ ምሓዝን ምዕቃብን ኣብ ኩሉ ዝሓለፈ መድረኻት ናይ ሓያልነቱ ምስጢር ምንባሩ ህዝቢ ኤርትራ ይፈልጦ እዩ። ካብ ምፍላጥ ሓሊፍሉ፡ ነዚ ሓድነቱ ገጢምሉ፡ ደሪስሉ፡ መዲርሉን ኣዝይምሉን እዩ። ነዚ ዘንጊዕካ፡ ሓድነታ ኣብ ዝተሓለወት ኤርትራ ደሞክራሲ ክትከል ኣይክእል እዩ ናብ ዝብል መደምደምታ ዘምርሕ ዕላል ምስማዕ ዘገርም ኮይኑ ዘሎ እዩ። ኣቦና ሱናባራ መሓመድ ደበና ምስ ዓረፉ፡ ሓደ ብዛዕባኦም ሰፊሕ ኣፍልጦ ዝነበሮም ኤርትራዊ፡ ቃል ሓዘኖም ክገልጹ እንከለዉ፡ መዋቲ ብህይወት እንከለዉ የስምዕዎ ካብ ዝነበሩ ወርቃዊ ቃላት “ንሕና ኤርትራውያን ከም ጸባ ሓንቲ ላምን እቶት ሓንቲ ዓውድን ኢና” ዝበልዋ ጠቒሱ። ካብዚ ወርትግ ዘይሃስስ ላዛ ሓድነት ነቒሉ ህዝብና ሎሚ ብኣካል ረኺቡ ሚዛና ኣብ ዕዙዝዝነት ሓድነት ከነንጽረሉ እንተዝሓተና፡ መልስና እንታይ መኾነ እንድዒ። ካብዚ ናይ ሎሚ ኣተሓሕዛና ሓደ ዓይነት መልሲ ከምዘይንህቦ ግና ንጹር እዩ። ንሕና ኣብ ደገ ኮይና ኪኖ ናይቲ ኣባላቱ ዝኾና ውድብ ወይ ማሕበር ናይ ህዝቢ ውክልና ዘይብልና ክንስና ”ህዝብና ከምዚ’ዩ ዝደሊ ክንብል እንዳወዓልና፡ መስመር ቀይርና “ህዝቢ መጻኢ ዕድሉ ባዕሉ እምበር ካልእ ዝውስነሉ የለን” እንዳበልካ ምምጽራይሲ ምስ ምንታይኮን ይቑጸር። ንሕለየሉ ደኣ ንመላሳይ እምበር እዚ እውን ህዝባዊ ሕቶ ዘየልዕል ኣይኮነን።

ሓደ ግዜ ኣብ ገለ ክፋል ደንበ ተቓውሞና፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ብሓባር ስለ ዝተኣከብና ህዝባዊ ውክልና ኣለና ዝብል ዘረባ ከይዱ ሳዕሪሩ ነይሩ። ግዚያዊዶ ናይ ስደት መንግስቲ ክንምስርት ኢና ዝብሉ ወረታትውን ይነፍስ ነይሩ። ደሓር ግና ገለ ህድግለነ ዘለዎም መስተውዓልቲ ግዲ ተረኺቦም፡ ኣዚ ኣበሃህላዚ ኣብ ሓጺር ግዜ ቅሂሙ። ኣብ ክንድኡ፡” ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ንብመላኡስ ንደንበ ተቓውሞ’ውን ኣይንውክልን፡ ውክልናና ነተን ኣብቲ መገባእያ ዝወዓላ ውድባት፡ ማሕበራትን ውልቀሰባት ጥራይ እዩ” ብዝብል ተተኪኡ። ግና “ምእራሙስ ጽቡቕ፡ እቲ ምድንዳንከ እንታይ ኣምጸኦ? ዝብል ናይ ህዝቢ ሕቶ ምልዓሉ’ውን ኣይተረፈን።

15 ለካቲት 2015

ብናይ ውልቀይ ህጹጽ ጉዳይ ካብ ኣሜሪካ ናብ ዓዲ ከይደ፡ ንእግሪ መገደይ፡ ኩነታት ሃገር ተገንዚበ ዝተመለስኩ ኤርትራዊት’ኢየ።

ኣብ ሃገርና ኣብ ዝጸናሕኩሉ ሓጺር ናይ ሽዱሽተ ሰሙን ግዜ ህሉው ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ክዕዘብ ኣኽኢሉኒ’ዩ።

ከም ትዕዝብተይ፡ እዞም ንኤርትራ ነመሓድራ ኣሎና ዝብሉ ህግደፍ፡ ንኤርትራ ሃገርና ደፊኦም ደፋፊኦም ኣብ ገምገም ጸድፊ ኣብጺሖማ ከም ዘለዉ መስክሩለይ ዘየድልዮ ሓቂ’ዩ። እታ ኣነ ቅድሚ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ዝፈልጣ ዝነበርኩ ኤርትራ ብኩሉ መዳያ ቆሲላ ዝተረፋ የብላን እንተበልኩ ምግናን ኣይመስለንን።

ኣብ ዝኸድካዮ ቦታ እንትርፎ የለን ዝብል ቃል ካልእ ዘይትሰምዓላ ሃገር ጌሮማ። ገዛ የለን፡ መብራህቲ የለን፡ ማይ የለን፡ ነዳዲ የለን፡ ባኒ የለን፡ ብሓጺሩ፡ ዘሎ የለን። ልዕሊ ኩሉ ድማ መንእሰይ የለን። ህዝቢ ብሕሰም ተጨማዲዱ ዘይምሱል መሲሉ። 

ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ዲጋ እሰርሕ ኣሎኹ እንዳበለ ኣብ ዓዲ-ሃሎ ቤት ጽሕፈት ኣስሪሑ። ናይ ጸይቂ ስርሓት ክኣልም ይውዕል ከም ዘሎ ህዝቢ ኣስመራ ብሰፊሑ ዝዛረበሉ ዘሎ ጉዳይ ኢዩ። ሓደ መራሕ ሃገር ከም ሓደ ጂኦመትራ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ዲጋ ተጸሚዱ ክውዕል ከሎ ብዙሕ ዘዛርብ’ዩ። ስለ ዝኾነ፡ ብዙሓት ሰባት ከም ዝተጸለለ፡ ገለ ከኣ ከም ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ክገልጹዎ ይስማዕ። ብዝኾነ፡ እቲ ኮይኑ እዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብከምዚ ዓይነት መራሒ ክመሓደር ዘተሓሳስብ ጥራይ ዘይኮነ ዘሕፍር ኢዩ።

ኢሳያስ ካብቲ ኣረቂ ምዒጉ ምውቕ ምስ በሎ፡ “ህዝቢ ኣስመራ ካብዛ ዲጋ’ዚኣ ሳንኬሎ ማይ ኣይረክብን ኢዩ” ኢሉ ከም ዝህውትት መሳኽርቱን መዛውርቱን ዝምስክሩዎ ሓቂ’ዩ። እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ጽልኢን ንዕቀትን ከም ዘለዎ፡ ብሓደ ወገን፡ በቲ ካልእ ድማ፡ ክሳብ ክንደይ ተጸሊሉ ከም ዘሎ ዝእምት’ዩ። ስለዚ፡ እዛ ዲጋ ንመናወራ ኣብ ልምዓት ኢየ ተጸሚደ ዘሎኹ ንምባል ዝጀመራ’ምበር ተዛዚማ ኣብ መዓልኣ ከም ዘይትውዕል ኩሉ ህዝቢ ኣረጋጊጹ ኢዩ ዝዛረበላ ዘሎ። ኢሳያስ፡ “ህዝቢ ኣስመራ ካብዛ ዲጋ’ዚኣ ሳንኬሎ ማይ ኣይክረክብን’ዩ” ክብል እንከሎ ከኣ፡ ብዕላማ፡ ከም ዘይትዛዘም ስለ ዝፈልጥ ኢዩ። እስኪ ኢሳያስ እዛ ስራሕ’ዚኣ ዛዚሙ ኣብ መዓላኣ ኣውዒሉዋ ዝብል እንተሎ የብርሃልና ዝብሉ ተዓዘብቲ ውሑዳት ኣይኮኑን::

ብኣጠቓላሊ፡ ኣብ ሃገርና ብኢሳያስ ዝካየድ ኩሉ መደብ ስራሓት ክዕዘቦ ከሎኹ፡ ኢሳያስ፡ ንቡር ናይ መራሕ ሃገር ስራሕ ሰሪሑ ከም ዘይፈልጥ ኢየ ዝርዳእ። ድሕሪ 2001፡ እሞ ከኣ ካብ “ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ”  ክሳብ ሎሚ ናይ ጽላለ መደባት’ዩ  ዘካይድ  ዘሎ ::  ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ብግቡእ ኣብ ዝግምገመሉ እዋን፡ ክሳብ ክንደይ ሰብኣውን ንዋታውን ጸጋታት ሃገርና ብብላሽ ከም ዝሃለቐን ከም ዝባኸነን ገምገምቲ ከም ዝስንዱዎ ርዱእ ኢዩ። ብዙሓት፡ ንወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ናይ ባርነት ወፍሪ ከም ዝኾነ ተንቲነም ኢዮም :: ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ዝብሃል መደብ ዝያዳ ዝኸፍአ ዝገብሮ ባርነት ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኮይኑ ህዝቢ ኤርትራ ይበታትን ብምህላው ኢዩ።           

ኢሳያስ ሓደ መራሕ ሃገር ክሰርሖ ዝግባእ ስራሕ ፈጺሙ ሓዲጉዎ ኢዩ ጥራይ ዘይኮነ ንክሰርሕ ዓቕሚ ኮነ ጥዕና የብሉን። ንኣብነት፡ ኣብ ከባቢ 2005 ቤት ጽሕፈት ኣብ ባጽዕ ከፊቱ፡ ኣንጻር ወያነ፡ ብቐንዱ ከኣ ንመለስ ክረክብ፡ ምስ ኣል-ሸባብ ተመሓዝዩ ከም ዝተጨማለቐ ዝዝከር ኢዩ። ከም ሳዕቤን ከኣ ሃገር ከም ዓዲ ሸፋቱ ተጸብጺባ ብእገዳ ከም ትኮራመት ኮይና። ሕጂ ድማ፡ ብተመሳሳሊ፡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ቤት ጽሕፈቱ ኣስሪሑ ስልጣኑ ዝናውሓሉ ውዲታት ምስ ደምሒትን ካልኦትን ኮይኑ ይኣልም ከም ዘሎ ኢዩ ዝግመት። ከም ተወሳኺ፡ ጨርቁ ደርብዩ ተጸሊሉ ከይከውን’ውን ዘይግመት ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ዝሰርሖ ዘሎ ስራሕ ናይ ጽሉላት ስለ ዝመስልን ስለ ዝኾነን። ቕዋም ክንነድፍ ኢና ማለት ንባዕሉ ዕብዳን’ዩ።    

ክንነብር ብሃልቲ ተበለጽቲ ሚኒስተራትን ኣመሓደርትን፡ ከምኡ’ውን መሰልቶምን፡ መራሕኦም ኣብ ከምዚ ጽላለ እንዳሃለወ፡ ናብ ዓዲ ሃሎ ከይዶም ኢዮም ብስራሕ ክረኽቡዎ ዝፍትኑ። ቤት ጽሕፈትካ ደኣ ስለምንታይ ኣብ በረኻ ጌርካዮ ዝብሎ የለን። ብዕሊ ዘይተኣወጀ ኮይኑ’ምበር፡ ብግብሪስ ንዓዲ ሃሎ ናብ ርእሲ ከተማ ኤርትራ ቀይረያ ኢየ ኢዩ ዝብለና ዘሎ።

ሃገርና ብሕጽረት ዝተፈላለዩ ሃለኽቲ ነገራት እንዳ ተሓመሰት፡ ንበይና ተነጺላ መኣዝና እንዳ ሰሓተት፡ ከምኡ’ውን መንእሰይ ኮነ ቆልዓ-ሰበይቲ ብእኩብ ካብ ሃገር፡ እሞ ድማ ናብታ ጸላኢት ሃገር እንዳ ተባህለት ብህግደፍ እትንገሮም ሃገረ-ኢትዮጵያ እንዳ ተሰዱ፡ ንሱ ኣብ ዓዲ ሃሎ ተሓቢኡ ንባዕሉ ዘገድሶ ተንኮላት ክፍሕስ ይውዕል ኣሎ። “ኣብ በረኻ ክውዕል ከሎኹ የእምሮይ ይሕይል” ከም ዝብል’ውን መሳኽርቱ ይዛረቡዮም።

ኣገልገልቱ ጀነራላትን ኮሎኔላትን ከኣ ንሳዋ ምኻድ ዝኣበዩ መንእሰያትን ናብ ታዕሊም ምኻድ ዝኣበዩ ዓበይቲን ክሃድኑን ክገፉን ሰብ ድቃስ ከሊኦም ኣለዉ።

ካልእ፡ ኤርትራ ብጋህዲ መነሃርያ ጸሊም ዕዳጋ ኮይና ከም ዝተረፈት ኢየ ተገንዚበ። ካብ ግዜ ሰውራ ጀሚሩ ናይ ኮንትራባንድ ስርሓት የካይድ ከም ዝነበረ ዝንገረሉ ነስረዲን በኺት (ወዲ በኺት)፡ ነቲ ንስሙ ሚኒስትሪ ንግድን ኢንዱስትሪን ዝብሃል ትካል ኣጠቓሊሉ፡ ኣብ ተሰነይ-ገሉጅ ኮይኑ፡ ናይ ሚኒስተር መዓርግ ለቢሱ ከም ዘመሓድሮ ገይሩዎ   ኣሎ። ኩሉ’ቲ ዕላዊ ክኸውን ዝግብኦ ንግዳዊ ስርሓት ብጸሊም ዕዳጋ ተለዊጡ ኢዩ ዝካየድ ዘሎ። ብሚኒስትሪ ንግድን ኢንዱስትሪን ዝፍለጥ ዝነበረ ኣብ ጎደና ሰማእታት ዝርከብ ህንጻ፡ ገረውረው ዝብል ህንጻ ጥራይ ኮይኑ ተሪፉ። ስራሕ የብሉን።

ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ዝነበራ መዐደሊታት ነዳዲ (በንዚንን ናፍታን) ሎሚ-ጽባሕ ስርሐን ክጅምራ ኢየን እንዳ ተባህለ፡ ስርሐን ጠጠው ኣቢለን ተዓዚበ። ሚኒስተር ወዲ በኺት ብኮንትራባንድ ዘእትዎ ዘሎ በንዚንን ናፍታን ኣብ ፈቐዶ ጎደናታት ብናኣሽቱ ጀሪካናት ብክቡር ዋጋ ክሽየጥ ተዓዚበ።

እቲ ካልእ ኣገራሚ ጉዳይ፡ ኣብ ኤርትራ ዝርከባ ባንኪታት፡ ናይ 100ን ናይ 50ን ናቕፋ ባጤራ የብለንን። ናይ ዓሰርተን ናይ ሓሙሽተን ናቕፋ ባጤራ ጥራይ ኢዩ ዝወሃብ። ንዕኡ ክትረክብ’ውን ብክንደይ ልማኖ’ዩ። ባንኪታት ሰልዲ የብልናን ዝብላሉ ግዜ’ውን ኣሎ። እቲ ናይ 100 ኮነ ናይ 50 ባጤራ ኣብቲ ብክብሪ ዝኣክል ምኽኣሉ ተሳኢኑ ዘሎ ጸሊም ዕዳጋ ከም ዝተዋፈረን ምስ ህግደፍ ዘውደልዱሉ፡ ከም ብዓል ወዲ በኺትን ወዲ ለገሰን ዝኣመሰሉ፡ ካብ ባንኪታት ተለቂሖም ስለ ዘይመለሱዎን ምዃኑ ይግለጽ። እታ ዓዲ ፍጹም ዓዲ ሸፋቱ ኮይና ስለ ዘላ፡ ዝሓዝካ-ሒዝካ ምሽፋት’ዩ ዘሎ። መራሕቲ ህግደፍ ነብሶም ክንዲ ዝፍትሹ፡ ሓንሳብ ብኣሜሪካ፡ ሓንሳብ ድማ ብናይ ውሽጢ ተጻባእቲ፡ ወዘተ እንዳመሳመሱ፡ ዓዲ ቀቲሎማ ኢዮም። ንባዕሎም ከም ጲላጦሳት ጌሮም ኢዮም ዝወስዱዋ። ኣይሓፍሩ ኣይሓንኩ፡ ህዝቢ ብሕማምን ብጥሜትን እንዳ ተሓመሰ ሽቶታት ዓለም ወቒዕና ክብሉ’ውን ኩልና ንሰሞዖ ዘሎና’ዩ።

ንሃገርና ቀቲሉዋ ዘሎ፡ ልዕሊ ኩሉ፡ ውልቀ-ምልካዊ ኣሰራርሓ ኮይኑ፡ ከም ተወሳኺ ዝኾነ ይኹን ሃገራዊ  ናይ ምዕባለ ስትራተጂ ወይ ውጥን ዘይምህላውን ፍጹም ዝኾነ ናይ ምሕደራ ውድቀትን ኢዩ። ከም ሳዕቤን ከኣ፡ ሰበ-ስልጣን ህግደፍ ብጉቦን ካልእ ብልሽውናን ተቖማጢዖም ኢዮም። ሰበ-ስልጣን ህግደፍ ኣስሪጸሞ ዘለዉ ብልሹው ኣሰራርሓ ንሓዋሩ ሓደ ባዕሉ ዝኸኣለ መንሹሮ ኢዩ። ነዚ ሕማምዚ ንምእላይ መጻኢ ትውልዲ ብዙሕ ስራሕ ክሓቶ ኢዩ።

ናብ ኣስመራ ካብ ዝኣቶኹላ መዓልቲ ጀሚረ ክሳብ ዝወጽእ፡ ቀጻሊ ዝተዓዘብኩዎ ነገር እንተልዩ ሃገር መዓልታዊ ኢያ ትሩኽመሽ ዘላ። እቲ ውድቀት፡ ሰሉስ ካብ ሰኑይ፡ ረቡዕ ካብ ሰሉስ፡ ሓሙስ ካብ ረቡዕ፡ ወዘተ፡ ዝያዳ እንዳ በኣሰን እንዳ ከፍአን ይኸይድ። ናይ ሃገርና ኩነታት ዘረባ የብሉን። ብሓቂ፡ ንክትገልጾ ቀሊል ኣይኮነን። ኣብ ውሽጢ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገር መዓልታዊ ክትዓኑ ብግብሪ ይግንዘብ ኣሎ። ካብ ኣውያት ሓሊፉ ክገብሮ ዝኽእል ግና የለን።

ስለዚ፡ ብውልቀሰብ እትመሓደር ዓዲ ቀድያ ነይትቐዲ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ገምገም ጸድፊ’ውን ስለ እትርከብ፡ ንሓዋሩ መታን ከይንጸድፍ፡ ኣብ ውሽጢን ደገን ዘሎና ደቂ ሃገር ብሓባር፡ ምስቲ ከርተት ዝብል ዘሎ ሰራዊትና ኰንና፡ ነዚ ንከይንህሉ ብመደብ ዝሰርሕ ዘሎ ስርዓት ክንድምስስ ገለ ክንገብር ይግባእ። ቀዳማይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ዘሎ ህግደፋዊ ስርዓት’ዩ። ብድሕሪ’ዚ ህግደፋዊ ስርዓት ዝስራዕ ጸላኢ ከኣ ድኽነትን ድንቍርናን ኢዩ።

ስለዝኾነ፡ ሎሚ ተዓዘብቲ እንኾነሉ መድረኽ ኣይኮነን። ሃገር ከም ሃገር ከነድሕነሉ ዝግባእ ግዜ ኢዩ። ከም ሃገርን ህዝብን ናይ ምህላው ሕቶ ኢና በጺሕና ዘሎና። ብሓባር ኰንና “ኣይፋል” እንብለላ እዋን ሕጂ’ያ። 

ሎሚ፡ ካብ ደጋፊ መንግስቲ’ባ ተቓዋሚ’ባ ዝብሃል ግዜኡ ዘሕለፈ ድሑር ሃበስ-ቀደስ ወጺእና ሃገርናን ህዝብናን ከነድሕን እንብገሰሉ መድረኽ ኢዩ። ምኽንያቱ፡ መንግስቲ የብልናን፡ ናይ ሸፋቱ ጉጅለ’ዩ ንመላእ ሃገር ናብ ገደል ዝመርሓ ዘሎ። ዝኸውን ምስ ኮነ ዋይ-ዋይ ፋይዳ የብሉን። ማእለያ ዘይብሉ ሂወትን ደምን የዕጽምትን ግዜን ተኸፊሉዋ ዝተረኽበት ሃገር፡ እንዳ ረአናያ ብመደብ ናይ ሓደ ዕላላ ውልቀ-መላኺ ትራኸስ ኣላ። ኤርትራዊ ተበራበር!!! ብዘይ ውዓል-ሕደርን ብምጽውዋርን ሃገር ካብ ዘላቶ ንምድሓን መድረኽ ይጠልበና ኣሎ። ኣይንዳህለል!!! እንዳበልኩ ኣውያተይ ንህዝቢ አስምዕ።

ካብ በጻሕቲ ሃገር ሓንቲ።