ብዕለት 04 ግንቦት 2019 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ዮተርቦርግ ብሽወደናዊ ኤርትራዊ ምሕዝነት ማሕበር ዝተዳለወ ኣገዳሲ ምስዮት ተካይዱ። እቲ ምስዮት ኣብ ” ትሕቲ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ ፡ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ ” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ኮይኑ ኣቦ ወንበር ማሕበር ኣቶ ቶማስ ማግሶንን ሓው ጸሃየ ቀለታን ሓጺር ሌላን ንጥፈታት ሓቢሮም ንህቡብ ስነ ጥበባዊ  ሙሳ ናሽሕ ብመሳጢ ዝኾነ ግጥሚ ብቋንቋ ትግረ ኣደይ (ሃገረይ) እናበለ ከፈቶ።

ኣብዚ ምስዮት ክልተ ሰክረታሪ ከንቲባ ዮተቦርግ ሩበን ማልምስትሮምን ዮሱፍ ኣካርን፡ ዮኒ ኣደርሶን ኣቦወንበር ኢንተርናሽናል ፎልክ ስኮላን ተሳተፍቲ ነይሮም። ቀጺላ  ሓብትና መንእሰይ ሚሊዮ ተኽለ ኣማኻሪት ኣብ ወጻኢ ዝምድናታት ከተማ ዮተቦርግን ኪኢላ ሕብረተሰብኣዊ  ህንጸትን ዉህደትን ዝምድና ብህልዊ ኩነታት ስድራ ቤታት ኤርትራውያንን ምዕባይ ቆልዑት ኣብ ሽወደን ኣገዳሲ መዓድን መሃርን ኣስተምህሮን ሂባ ቀጻሊ ዘሎ መደብ ሓቢራ። ሲዒቡ ኣባል ባይቶ ሃገር ሽወደን ዮሃን ቡሰር ኣቦ ወንበር ሽማገለ መጓዕዝያ ዝኾነ ናይ ዴሳዊ ዲሞክራስያዊ ሰልፊ ሃገር ሽወደን መደባት ኣብ መናብሮ ገዛን  ናይ ኣቀባብላ ስደተኛታትን ዘሎዎ ጽቡቅ ተረዳኦን ኣፍልጦን ብህልዊ ኩነታት ኤርትራን ገሊጹ ከም ኣባል ባይቶ ዘሎዎ ሻቅሎትን ጓህን ገሊጹ ብተገሳስነት ናብ ባይቶ ከቅርቦን ምዃኑ ቃል ኣትዩ። ብጉዳይ ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ዘሎ ሃለዋት ኤርትራውያንን ሽግራቶምን እውን ምስ ዝምልከቶም ተዛሪቡ ንምፍታሑ ክጽዕርን ብጉዳይ ገዛዊቲ ጽቡቅ ስምምዕ ምስ ገለ ሰልፍታት ከም ዘሎ ሓቢሩ። ድሕሪኡ ብ4ተ ዉሕሉላት ኣሕዋትና ደቂኣንስትዮ ዝተዳለወ ሕብስትን ፍቱው ቅጫን፡ ብሶማላውያን መሓዙት ዝተዳለወ ሽኮራዊ ሕብስቲ ንምቅሳም ናይ ቡንን ሻህን ን15 ደቅይቅ ዕረፍቲ ኮነ።  ቀጺሉ ስነ ጥበባዊ መንሰይ ሙሳ ናሽሕ ብጉዳይ ስደትን ዘጋጠጥሞ ብድሆን  መሳጢ ግጥሚ ብቋንቋ ትግርኛ ኣስሚዑ ቀጻሊ ምስዮት ሓጺር ጊዜ ናይ ሙዚቃ  ናይ ትግረ ደርፍታት ብምስማዕ ናይ ምሸት መዕጸዊ ኮነ።

ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ካብ ኩሉ ኩርነዓት ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ብ4 ጉንበት 2019 ተኻይዱ። ኣብ መኽፈቲ ናይዚ ኣኼባ፡ አቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ናይ “እንኳዕ ደሓን መጻእኩም”  መልእኽቱ ብምቕዳም መእተዊ ቃል ኣስሚዑ። ኣብዚ መእተዊ ቃሉ ዕላማ ናይቲ ኣኼባ፡ ብሓፈሻ  ህልዊ ሰልፋዊ ኩነታት ዝድህስስ፡ ብፍላይ ከኣ መስርሕ ምድላው 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ሃድኤ-ሕድርን ሰዲህኤን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ብዝምልከት ሓበሬታ ምሃብን ርኢቶ ኣባላት ንምስማዕን ከም ዝኾነ ጠቒሱ። ኣተሓሒዙ ድማ ብሓፈሻ ናብ ኩሎም ኣመንቲ ክርስትናን እስልምናን ብፍላይ ከኣ ናብ ኤርትራውያን ናይ በዓል  ትንሳኤን ምጅማር ጾመ-ረሞዳንን ሰናይ ትምኒት መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።

ድሕሪ መኸፍቲ ቃል ኣቦ መንበር፡ ብወገን ሰዲህኤ ነቲ መስርሕ ሓድነት ከተግብር ዝተመዘዘ ኮሚተ ዝመርሕ ዘሎ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ካብ ኣበጋግሳ ናይቲ ሓድነታዊ መስርሕ  ጀሚሩ ክሳብ ዕለተ ኣኼባ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ብሰፊሑ ኣብሪሁ። ኣብ መብርሂኡ እቲ ናይ ሓድነት ድሌትን ቅርቡነትን ብክልቲኡ ወገናት ሃድኤ-ሕድርን ሰዲህኤን ልዑል ስለ ዘሎ፡ ሓልዮትን ስኒትን ብዝመልኦ ኣገባብ ተኻይዱ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፉ በጺሑ ከም ዘሎ ብዝርዝር ጠቒሱ። ነዚ ሰፊሕ መብርሂ ብጽሞናን ተገዳስነትን ዝተኸታተሉ ኣባላት ከኣ ዝተፈላለዩ ነቲ ዝተሰግረን ኣብ መጻኢ ዝካየድ ኣፈጻጽማን ዝምልከት ሕቶታትን ኣዝዮም ሃነጽቲ ርኢቶታትን ኣቕሪቦም። ኣባላት ናይቲ ኮሚተን ኣቦመንበር ሰልፍን ከኣ ዓሚቕ መልስታት ሂቦም፡ ነቲ ንመጻኢ ዝምልከት ሃናጺ ርኢቶታትን ለበዋታትን መዝጊቦም። ጐኒንጐኒ እቲ መስርሕ ሓድነት ንምድላው ብዝምልከት ይቐርቡ ንዝነበሩ ዝርዝራዊ ሕቶታት ከኣ፡ ተሳተፍቲ ኣኼባ ካብ ብዝነበሩ ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ መብርሂ ተዋሂቡ።

ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣኼበኛታት ነቲ ኣብዚ እዋንዚ ብጭረሖ “ይኣክል” ተማእኪሉ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ለውጢ ማዕበል ዝምልከቱ ሕቶታትን ኣብ ኣቀጻጽላኡ ይሕግዝ ዝበልዎ ሓሳባትን ኣቕሪቦም ኣገዳሲ ምይይጥ ተኻይድሉ። እዚ ማዕበል ንድሕሪት ከይምለስን ስሩዕን ውዱብን መልክዕ ሒዙ ኣብ ለውጢ ንክበጽሕን፡ ነቲ በብኹርንዑ ዘርእይዎ ዘለዉ ተሳትፎኦም ኣሕይሎም ክቕጽልዎ ከኣ ቅርቡነቶም ኣርእዮም።

ድሕሪዚ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብሓፈሻ መሪሕነት ሰልፊ፡ ብፍላይ ከኣ ኣወሃሃዲት ኣካል ኣብ ኣተሓሕዛ መስርሕ ሓድነት ንዘርኣይዎ ዕቱብ ኣተሓሕዛ ንኢዶም፡ 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ንምዕዋት ኣብ ኩሉ መዳያት ካብኣቶም ዝድለ ንምብርካት ቅሩባት ምህላዎም ኣረጋጊጾም።

ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣቦመንበር ሰልፊ ኮነ፡ ሓላፊ ኣወሃሃዲት ኮሚተ፡ በቲ ሓልዮትን ሓላፍነትን ዝመለኦ ሃናጺ ተሳትፎ ኣባላት ሰልፊ ሕጉሳት ምዃኖም ብምጥቃስ፡ ኣብ መጻኢ እውን እዚ ኣበርክቶን ሓልዮትን ብዝሓየለ ክቕጽል መጸዋዕታኦም ኣቕሪቦም።

ኣብ ኤርትራ ሓያል ጭቆና ኣሎ። ነዚ ጭቆና ዘተግብርን ካብኡ እናተዓንገለ ዕድሜኡ ዘንውሕን ጨቋኒ ኣካል እውን ኣሎ። እዚ ጨቋኒ ኣካል ኣብ ኤርትራ ንዓኡ ዝጸውር ጨቋኒ ባይታ እንተዘይረክብ ኣይመሃለወን። እዚ ክበሃል እንከሎ  ጭቆናን ጨቋንን ፈላሊኻ ዘይረኣዩን እቲ ሓደ ብዘይካቲ ካልእ ህልውና ዘየብሉን ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን። ንሕና ኣብዚ እዋንዚ ዕማም ቃልስና ብመሰረቱ ጭቆና ኣወጊድካ ብራህዋ ምትካእ እዩ። ጭቆና ከነወግድ ክሳብ ዝኸኣልና ከም ውሁብ ጨቋኒ ዘሳፍሓሉ ባይታ ስለ ዘየብሉ ኣይህልውን እዩ። ስለዚ ኣስማት መራሕቲ ህልዊ ጨቋኒ ስርዓት ከነልዕል እንከለና ብውልቂ ይኹን ብእኩብ ቀንዲ ተቓዋሚ ጠመተና ከም ሰባት ዘይኮነ ከም ተግበርቲ ናይቲ ንህዝብናን ሃገርናን ዘንብዕ ዘሎ ስለ ዝኾነ ኢና ኩለንተናና እንቕስረሎም።

እዚ ኣገባብ ኣተሓሕዛን ኣናብባን ኣብቲ ኣንጻር ህግዲፍ እንገብሮ ኣገጣጥማ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓደ ውዳበ ወይ መድረኻዊ ምልዕዓልን ጐስጓስን ክንመዝን እንከለና’ውን ክንርእየሉ ዝግበኣና መምዘኒ እዩ። ክንመዝን እንከለና ንተግባርን ኣተገባብራን ቆላሕታ ኣይንሃቦም ማለት እኳ እንተዘይኮነ፡ ነቲ እቲ ውዳበ ረጊጽሉ ዘሎ ባይታ ወይ ፖሊሲ ኢና ቀንዲ ቆላሕታ ክንገብረሉ ዝግበኣና። እቲ ጥጡሕ ባይታ ክሳብ ዝተታሕዘ፡ ምናልባት ናይ ግዜ ጉዳይ ይኸውን እምበር ብቑዕ ተግባሪ ወይ መራሒ ሓይሊ ናይ ምምጻእ ጉዳይ ናይ ግድን እዩ። እቲ ባይታ ዝተበላሸ እንተኮይኑ ግና፡ ዘምጻእካ መራሒ እንተምጻእካ እቲ እትብህጎ ውጽኢት ንምርካብ ዘጋጥም ዓቐብ ምድያብ  ኣጸጋሚ ወይ ዘይከኣል እዩ ዝኸውን። ከምዚ “ናይ ጉልቻ ምቅይያር ጸብሒ ኣየመቅርን እዩ” ዝበሃል።

እዚ ጉዳይዚ ብፍላይ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ተገማጊሙስ፡ መተካእታኡ ምድላው ቀንዲ ቆላሕታ ኣብ ዝኾነሉ ናይ ወጋሕታ ግዜ ግቡእ ኣቓልቦ ክረክብ ይግበኦ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ኣብ ብዙሕ መድረኻት በሪኹ ዝስማዕ ዘሎ ድምጺ “ካብ ኣየናይ ቦታ ክንደይ ሰባት ንውክል? በዓል መንከ ይወከሉ?” ዝብሉን ዝኣመሰሉን ድምጽታት እምበር “ኣበየናይ ናይ ሓባር ባይታ ረጊጽና ኢና ተካኢ ናይ ምዃን ውዳበን ምድላዋትን እንገብር?” ናይ ዝብል መሰረታዊ ጉዳይ ድምጺ ክንድቲ ክኾኖ ዝግበኦ በሪኹ ኣይስማዕን። ናይዚ ድምጽዚ ዘይምብራኽ ሳዕቤኑ ክሳብ ክንደይ ከም ዝሃሲ ከኣ ዝርዝር ከየብዛሕና ህልዊ ኩነታት መቕርብና ሊብያን ሱዳንን ጥራይ ምዕዛብ እኹል እዩ።

ኣብ ዝተወሰነ እዋን ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ጥራይ እሞ ኸዓ እንዳሰግኡ ዝሳተፍሉ ዝነበሩ ብተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝጽዋዕ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ሎሚ ኤርትራውያን ብኣሸሓት እሞ ብዘይምሽቑራር  ኤርትራውያን ብብዝሒ ኣብቲ ኣብጻር ህግዲፍ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክሳተፍሉ ምርኣይ ነቲ ምእንቲ ለውጢ ዝግበር ቃልሲ ሓይልን ተስፋን እዩ። ዘጋጥም ብዝነበረ ናይ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ዋሕዲ ተሳትፎ ዝቖርር ዝነበረ ንህግዲፍ ዝቃወም ኣኼባታት፡ ሎሚ ብመንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ኣዝዩ ዓሚሩ ይካየድ ምህላዉ ካልእ ፍናንካ ዝውስኽ ተርእዮ እዩ። እቲ ኣብ መንጎ ነባራትን መንእሰያትን ሰንሰለታዊ ቀጻልነቱ ከይብተኽ ዘስግእ ዝነበረ ምትኽኻእን ምርኽኻብን ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ምሉእ ብምሉእ ዘቕስን’ኳ እንተዘይኮነ ሳላ ንሁር ምንቅስቓስ መንእሰያትና ኣብ ኩሉ መዳያት ተስፋኻ ዘለምልም እዩ። እቲ ብሰንኪ ዝተፈላለየ ድሕረባይታ ክፍጠር ዝጸንሐ ሃጓፍን ምርሕሓቕን ኣዝዩ ተጻቢቡ። ናይ ክልቲኡ ውድባትና ድሕረ ባይታ ዘለዎም፡ ምስቲ ኣብ ኩሉ ዘይነበረ መንእሰይ ወለዶ ብሓባር ይስጉም ምህላዉ ከኣ ጉጅለ ህግዲፍ ክፈላልየሉ ካብ ዝጸንሐ ተንኮሉት ብዙሕ ከም ዝሰኣነ ዘምልክት እዩ። ስለዚ በዚ እናማዕበለ ዝመጽእ ዘሎ ብዝሒ ተሳተፍቲ ኣብ ጸረ ህግድፋዊ ምንቅስቓስ ከይተነየትና፡ ካብ ኩሉ ተመኩሮታት፡ ዕድመን ጾታታትን ኣብ ሓደ መድረኽ ክንራኸብ ብምኽኣልና ከየራጠጥና፡ “ኣብ ኣየናይ ኤርትራዊ መጻኢ ናይ ሓባር ባይታ ንዓስል ከም ዘለና” ምንጻር ኣገዳስን እዋናውን ጠመተና ክኸውን ይግበኦ። ነዚ እንተዘይበቒዕና ግና እቲ ናይ ሎሚ ብዝሕና ተመሊሱ ከይውሕድ ውሕስነት የብልናን።

ከምቲ ኩሉ ግዜ እንብሎን ኩልና ዘይንስሕቶን፡ እቲ ኣገዳስን መሰረታውን ጉዳይ ክንድቲ ኣገዳስነቱ ከቢድ ግና ናይ ግድን ክኽፈል ዝግበኦ ዋጋ ዝሓትት እዩ። እቲ ወሳኒ ዝገብሮ ናይ ጽባሕ ናይ ቀጻሊ ሰላምን ህዱእ ምስግጋርን ውሕስነትና ንሱ ስለ ዝኾነ እዩ። ከቢድ ዝገብሮ ከኣ ብዙሓት ዝንባለታትን ራእታትን ነቲ ኣወጊድካ ነቲ ኣግሊልካ ወይ ነቲ ነጺግካ ነቲ ተቐቢልካ ዘይኮነ፡ንኹሉ ከከም ገጹ ኣከኣኢልካ ናብ ሓደ ኣቕጣጫ ናይ ምቕናይ ሓላፍነት ስለ ዘለዎ እዩ። እቲ ይከኣል እዩ እንብሎ ከኣ፡ ብዘይካ ሓላፍነት ህዝብን ሃገር ወሲድካ፡ ፍትሒ፡ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዓጢቕካ፡ ኣብ ክንዲ ምርሕሓቕ ምቅርራብ፡ ኣብ ክንዲ ምንጽጻግ ምቅብባል፡ ኮታ ብዘይካ ምጽውዋርን ምክእኣልን ካልእ ከቢድ ዋጋ ስለ ዘይሓትት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ ኢድና ብዘሎ ዓቕሚ ዝትግበር እምበር ካብ ርሑቕ መሳርሕን ዘራይን እንሓተሉ ስለ ዘይኮነ።