ሰራዊት ምክልኻል ሃገር መጋበርያ ናይ ጨቋኒ ስርዓት ምዃን ገዲፍካ ስቅያት ህዝቢኻ ዘብቀዓሉ መስመር ክትሕዝ ደጋጊምና  ጻውዒት ክነቕርበልካ እዋኑ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። ከምቲ ቅድሚ ሎሚ “ህዝብን ሰራዊትን ሓደ ኢድ” ዝብል ጭርሖ ዘቃላሕና፡ ሎሚ ውን ምልኪ ብምውጋድ ቅሳነትካን ቅሳነት ህዝብኻን ክተውሕስ ነዘኻኽረካን ንምሕጸነካን ኣለና።

እቶም ላዕለዎት ሰብ ጸሩራ ንዓኻ ምስ ህዝብኻ ኣዳምዮም፡ ጽባሕ ንግሆ መሬት ምስ ጸበበቶም ንገዛእ ርእሶም “እግረይ ኣውጽእኒ” ኢሎም ኣብ ተሓታትነት ከእትዉኻ ኢዮም። ንሶም ብዝገበርዎ ገበን ንስኻ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ክትፍደዮ ኢኻ። ንስኻ ንበይንኻ ጥራሕ ዘይኮንካስ እንተላይ ስድራ ቤትካ ንዘልኣለም ኩኑናት ኮይኖም ክሳቐዩ ኢዮም።

በዚ ናይ ትማሊ 31 ጥቅምቲ 2017 ህዝቢ ንመሰሉን እምነቱን እንተሓተተ ንስኻ ኣብ ክንዲ ኣብ ጎኑ ድው ትብል ከም ጠለበዱ ብጥይት ክትሃድኖ፡ እቶም ተሃደንቲ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ምዃኖም ብሓቂ ዘንጊዒካ ዲኻ? እዚ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዝብል ስያሜ ዝለበስካኮ ህዝቢ ክትቀትልን፥ መሰሉ ክትዕፍንን ዘይኮነስ፥ መሰል እቲ ካብኡ ዝወጻእካ ህዝቢ ንኸተኽብር እዩ። ነዚ ጥሒስካ በትርን እምንን ንዝሓዘ ዓቕሉ ዝጸበቦ ሰላማዊ ህዝቢ ብብረት ክትምልዕሶ እንከለኻስ እምበርዶ ኤርትራዊዶ ኤርትራ ኢኻዶ ኣየብለካን?

በዚ እንተቐጺልካ፡ ጽባሕ ካብ ተሓታትነት ክተምልጥ ዘይትኽእልን ገበነኛ ምዃንካ ክትርዳእዶ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣደታትካ ክሕጎሳን ክቐስናን እምበር፥ ብካብ ከሰዕአ ዝወጻእካ ክሓዝናን ክበኽያን እስኪ ኣስተውዕል። ሰራዊት ምኽልኻል ሃገር  ከምቲ ስምካ ዝሕብሮ ዘይትዋሳእ። ስርዓት ኢሰያስ ስርዓት ውሑዳት፥ ተረባሕቱ እውን ከምኡ ውሑዳት ኢዮም። ንስኻኸ እንታይ እዩ ረብሓኻ? እዚ ናይ ቤት ትምህርቲ ኣልእስላምያ ጉዳይ ጽባሕ ኣብ መንጎ ህዝቢ ክፈጥሮ ዝኽእል ሓደገኛ ኩነት ንስኻ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዝፈጠርካዮ ኮይኑ ከም ገበነኛ ከሕትተካ እዩ።

በዚ ንስኻ ኣብ ልዕሊ ህዝብኻ ዝወሰድካዮ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ፡ ኣብቲ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ክኸፋፍል ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ፡ ናይቲ ንኤርትራዊ ብዙሕነት ናይ ምግሃስ ውዲት ተኻፋሊ ትኸውን ኣለኻ። ተግበርቲ ናይቲ ውዲት ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ረብሓኦም ረብሓኻ ኣይኮነን። ዘርብሑኻ ነይሮም እንተዝኾኑ እስከ ህልዊ መነብብሮኦምን መነበባሮኻን ኣወዳድሮ። ንስኻ ካብዚ ህልዊ ወጻዒ ስርዓት ዝረኸብካዮ ረብሓ፡ ዘይክፈሎ ውትህድርና ስደትን ሳዕቤናቱን እዩ። ስለምንታይ ኢኻኸ ዓይኒኻ ኣዕሚትካ፡ እዝንኻ ዓጺኻን እእምሮኻ ኣደንቊርካን እትወስዶ ዘሎኻ ስጉምት፡ ንኣኻ ንስድራኻን ህዝብኻን ዝልክም ምዃኑ ዘይስቖረካ?

ኣንታ ንሃገርን ህዝብን ክትሓስብ ሓደራ ዘለካ ሰራዊት ብውሑዳት ተረባሕቲ ሕቚኻ ይስበር ከምዘሎ ስለምንታይ ዘይተስተብህል። ሰራዊት ደርጊ፡ እቲ መሳርሒ ዝገብሮ ዝነበረ ስርዓት ምስወደቐ ፍቕርን ደገፍን ህዝቢ ተነፊግዎ፡ ኣብ ምንታይ ሓደጋ ከምዝወደቐ ትምህርቲዶ ኣይኮነካን እዩ። ንስኻ እውን ኣብ ጎድኒ ህዝብኻ ደው እንተዘይ ኢልካ  ጽባሕ መሬት ምስ ወገሐ ህዝቢ ኣይናተይን ምስ በለካ ኣብ ዘይምለስ ጣዕሳ ክትወድቕ ኢኻ።

ኣንቱም ንመላኺ ስርዓት እተሻድኑ ዘሎኹም ውሑዳት ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ምክልካል ሃገር’ውን፡ ጽባሕ ምስ ወገሐ ህዝቢ ባዕሉ ብወረጦ ክለቕመኩም እዩ። ካብ ዓይኒ ህዝቢ ዝኽወል ነገር ከምዘየለ ክትስትውዕሉ ድማ ህልዊ ኩነታት ይሓተኩም ኣሎ። “ምኸሮ ምኸሮ፡ እንተኣበየ መከራ ይምከሮ” ከም ዝበሃል፥ ደጊም ጨቋኒ ስርዓት ብኣባላት ምክልኻል ኣቢሉ ህዝቢ ንከበሳብስ ትንፋስ ትሰዂዓሉ ዘለኻ ንስኻ ሰራዊ ኢኻ። ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ካባኻ ካብ ውላዱ ዘራይ እንተሰኣነ ጽባሕ ግን ብናቱ ልዕልና ብዝወጽእ ሕጊ ሕነ ክፈዲ ግድን’ዩ እሞ ካብዚ ንምድሓን ካብ ስምዒታዊ ኣካይዳ ወጺእካ፡ ኣብ ጐኒ ህዝብኻ ክትስለፍ እዋኑ እዩ። ደጊም ኤርትራውያን ኣዴታት ብሰንኪ ሰራዊት ባዕዲ ዝነበዐኦን ጸሊም ዝተኸድነኦን ይኣኽለን። ብሰንዲ ውላደን ክነብዓን ጸሊም ክኽደናን ዕዳኡ ናባኻ ከቢድ ምዃኑ ኣስተብል። ኣዚ ጉዳይ “ደጊም ይኣክል” ክበሃል ይግበኦ።

ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኣን ፡ መዲብዎ ዝጸንሐ ዓመታዊ ኣኼባ ማሕበር ብዕለት 29-10-2017 ኣካይዱ። እዚ ማሕበር’ዚ “ ጥርናፈ ህዝብና ዋሕስ ዓወትና እዩ “ ኣብ ትሕቲ ዝብል ጨርሖ ዝተኻየደ ዓመታዊ ኣኼባ ማሕበር ተሳተፍቲ ካብ ኣምስተርዳምን ከባቢኡን ዝተሳተፍዎ ኰይኑ ፥ ብሽማግለ ማሕበር ፡ ዓመታዊ ጸብጻብ ፥ ማለት ዝተኻየዱ ንጥፈታት ናይ ህዝባዊ በዓላትን ፡ ምስ ኣብ ሆላንድ ዝርከቡ መንግስታዊ ትካላት ዝትየኻየዱ ርኽክባት ፡ ብሓፈሻ እዚ ማሕበር እዚ ንኽድልድል ዝተኻየዱ ጐስጓሳት ፡ ከምኡ’ውን ገንዘባዊ ጉዳያት ዘጠቓለለ ጸብጻብ ፡ ቀሪቡ። ኣኼበኛ ብወገኑ ንዝቐረበ ጸብጻብ ግቡእ ገምጋምን ምዛናትን ብምግባር ፡ ሃናጺ ርእይቶታት ብምቕራብ ንዝቐረበ ጻብጻብ ብኣወንታ ተቐቢልዎ። ድሕሪ ዝቐረበ ጸብጻብ ፡ ዝነበረ ነጥበ ክትዕ ኣጀንዳ፥

1. ኣብ መደብ ዕዮን ዓንዲ-ሕጊ ማሕበርን ክመሓየሽ ዘለዎ ጉዳይ ምርኣይ
2. ማሕበርና ዝስስነሉን ኣብ ካልኦት ከተማታት ብተመሳሳሊ ዝትከለሉ ጐስጓሳትን ምክያድ
3. ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝብና ፡ ከባቢናን ምርእይ
⦁ ብፍላይ’ውን ሓድነት ህዝብና ንምብትታን ዝካየድ ዘሎ ትሕተ ሃገራዊ ውደባታን ጐስጓሳትን ብዓቕምና ክንምክቶም ዘሎና ብድሆታትን ርኢና።
⦁ ከነስተውዕለሎም ዘሎና ፡ ብቐረባ ጸለውቲ ጂኦ-ፖለቲካዊ ኩነታት ….ወዘተ
4. ምምራጽ ኣካያዲት ሽማግለ ማሕበር

ኣኼበኛ ፡ ኣብ ዝተጠቕሱ ነጥበ ክትዕ ኣጀንዳ ብዕምቆት ፡ ኣብ ናይ እንካን ሃባን ተደጋጋፊ ሓላፍነታዊ ልዙብ ርእይቶታት ተጸምደ። ኣገደስቲንሃነጽትን እዋናውያን ንጥፈታትን ክካየዱ ርእይቶታትን ለበዋታትን ቀሪቦም ።

ብድሕሪዚ ምምራጽ ሓዳስ ኣካያዲት ሽማግለ ፡ ሓደ ካብቲ መደብ ስለዝነበረ፥ ብምልኡ ኣኼበኛ ፥ ሓሙሽተ ዝኣባላታ ኣካያዲት ሽማግለ ማሕበር ኣቚምና ። ናይዚ መዓልቲ’ዚ ኣኼባ ፍሉይ ዝገብሮ ፥ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ብመሰረት ዕላማ ማሕበር ሓላፍነታውን ፡ ልዙብ ሃናጺ ዝደጋገፍ ርእይቶታቱን ንዕላማ ማሕበር ዘደንፍዕ ፥ ሞራል ዝህብ ምንባሩ ንኩሉ ኣባል ምስጋናን ሞጐስን ይግባእ።

በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኩሉ ኣብ ሆላንድ ዝነብር ኒሕ ዘለዎ ኤርትራዊ ክንብሎ እንደሊ፥ ሓድነት ህዝብና ኣብ ሕሉፍ ዘካየዶን ብሕጂ ከካይዶ ዘሎውን ወሳኒ ስለዝዀነ ፥ ንሓድነትና ንክብትኑ ዝካየዱ ወስታታት ንምብዳህ ፡ ናብ ሃገርናን ህዝብናን ዝጠመተ ነጻ ማሕበር ኣብ እትነብርሉ ከተማታት ከተቑሙ በዚ ኣጋጣሚ ንጽውዕ ።

ህዝባዊ ውደባ ይሰስን !!
ሓድነትና ዋሕስ ዓወትና እዩ !!

ሽማግለ ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኣን

ስርዓት ህግዲፍ፡ ከም ኣመሉ፡  ኣብ ልዕሊ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣልእስላምያ (ብልምዲ መድረሳ ስታዝ በሺር መሓመድ ኑር) ተባሂላ እትፍልጥ ቤት ትምህርቲ ኢዱ ከእቱ ፈቲኑ፡ ካብ መምህራንን ተመሃሮን ወለድን ተቓውሞታት ከጋጥሞ ከምዝጸንሐ፡ ናይ’ዚ ቀረባ መዓልቲ ዜና ኰይኑ ጸኒሑ ኢዩ። ሓላፊ ቤት ትምህርትን መምህራንን ነቲ ብስርዓት ህግዲፍ ዝቐረበሎም ናይ ስርዓት-ትምህርቲ ምልውዋጥ፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ብሓባር ክምሃሩ ኣለዎም ዝብል ጸቕጢ፡ ደቂ ኣንስትዮ ሕጃብ ወይ መቕንዓት ጌረን ናብ ቤት ትምህርቲ ከይኣትዋ፡ ሃይማኖታዊ ትምህርቲ ከይውሃብ ዝብል መምርሒታት ስለዝተቓወሙ ስርዓት ህግዲፍ፡ ንህዝቢ ንምርዓድ ሓላፊ ቤት ትምህርትን ገለ መምህራንን ብለይቲ ካብ ገዝኦም ጨውዩ ኣብ ማእሰርቲ ከምዘእተዎም ተፈሊጡ።

ሰሉስ  ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ህዝቢ ኣስመራ፡ ብሓፈሻ፡ ህዝቢ ኣኽርያን ከባቢኣን ድማ ብፍላይ፡ ተቓውሞኡ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምግላጽ ኣብ ጽርግያ ኣብ ዝወጽሉ፡ ወተሃደራት ህግዲፍ ጠያይቲ ብምትኳስ ከርዕድዎን ክብትንዎን ፈተኑ።

እቲ ተቓውሞ ግን፡ ደኣ ኣብ ካልእ ቦታታት ኤርትራ (ከረን ኣቝርደትን ኣፍዓበትን፡  ከምዝለሓዀ ዝተፈላለዩ ናይ ሓበሬታ ምንጪታት ክገልጹ ይስምዑ ኣለዉ።

ስርዓትህግዲፍ፡ኣብሃይማኖታዊጕዳያትኢዱእናእተወገዛዚዑንምግዛእ፡ ንብረት ኣብያተ-ክርትያናትንምውራስ፡ ዘይፈንቀሎ እምኒ የለን። ንጳጳስ ኣውሪዱ ናቱ ጳጳስ ዝሸይም፡ ንገዳማት ዝደፍርን ንብረተን ዝሰልብን፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት  ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ክገብሩ ዘገድድ፡ ኣረሜናዊ ስርዓት ኢዩ።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ  ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ነዚ ጥርዓንን  ተቓውሞኡን  ብሰላማዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ዝገልጽ ዝነበረ ኣጽዋር ይኹን ዕጥቂ ዘይብሉ ህዝቢ ብወተሃደራት ህግደፍ ዝተፈነወሉ  ናይ ጠያይቲ ተዅስን ማህረምትን ይኹንን። ስርዓት ህግዲፍ ነቶም ኵሎም ኣሲርዎም ዘሎ መምህራንን ወለድን ተመሃሮን ብህጹጽ ክፈትሖም ድማ ይጠልብ። መላእ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ግዳም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን ድማ፡ ኣብ ጐድኒ እቶም ግፉዓቱን ውጹዓትን ደው ክብሉን ንኣውያቱ ከቃልሑን ይምሕጸን።

ሓድነት ኣፍሪቃን ኣህጕራዊ ማሕበረ-ሰብን ድማ ኣብ ልዕሊ ኵለን ኣብ ኤርትራ ዝርከባ ናይ ብሕቲ ኣብያተ-ትምህርቲ ብስርዓት ኢሳያስ ዝፍጸም ዘሎ ዓፈና ክዅንንኦ ይጽውዕ። 

ዓወት ንሰላማዊ ህዝባዊ ተቓውሞ!!

መንግስተኣብ ኣስመሮም

ኣቦ መንበር ሰዲህኤ

31 ጥምቲ 2017

ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን

ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ

ነገራት ካብ ሥሩዕ መንገዲ ወጺኦም  ክበላሸዉ ከለዉ፥ ኅብረተ-ሰብና ዝጥቀመሉ ሓደ ኣበሃህላ ኣሎ። ንሱ ድማ ነቲ ንሕጊ ኣኽብሮት ዘይብሉ ወገን፥ ሥርዓት ንምትሓዝ ክድለ ከሎ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ኣበሃህላ ክጥቀም፥ ኅብረተ-ሰብና ክሠርሓሉ ዝጸንሐ ባህልና’ዩ። ስለዚ’ውን እቲ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ቃል፥ ከም ታቦት ዝፍራህን ዝኸብርን ቃል ስለ-ዝነበረ፥ ብምንም ተኣምር ረጊጽካዮን ጥሒስካዮን ክኽየድ ይከኣል ከም-ዘይነበረ፥ እቲ ነባር ባህልና ሕያው ምስክር’ዩ።

ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ቤተ-ክርስቲያን-ተዋሕዶ ድማ፥ ነገራት ካብ ዝበላሸዉ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ንምዕራዮም ወይ ሥርዓት ንምትሓዞም ተባሂሉ፥ ዝተገብረ ጻዕርን ድኻምን’ኳ ብዙሕ እንተኾነ፥ ዛጊት ዘምጽኦ ለውጢ ግና ኣሎ ኣይበሃልን። ስለዚ ድማ እዛ ብቕድስና ዝፍለጥ ታሪኽ ዘለዋ ጥንታዊት ቤተ-ክርስቲያን እዚኣ፥ ንህልውናኣ ኣብ ዝፈታተን ቀራና-መንገዲ ትርከብ ምህላዋ፥ ዘይፈልጥ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።

ስለዚ ድማ’ያ ኣብ ታሪኻ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ኣደራዕ ክትቅበል ትርከብ ዘላ። ስለዚ ድማ’ያ በብግዚኡ ተሸይሞም ብዝተላእኩላ ፓትርያርክታት፥ ክትምራሕ ዝጸንሐትን ሕጂ’ውን ዘላን። ክሳብ ሕጂ ግና ባዕላ ይደልዎ ኢላ ዝመረጸቶ ፓትርያርክ የብላን። ብሕጊ ዝቖመን ንሕጊ ዝግዛእን ሲኖዶስ ከይሃለወ ‘ውን፥ ሲኖዶስ ወሲኑዎ እናተባህለ፥ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንወት ክፍጸም ጸኒሑ’ዩ። ንእምነትን ረብሓን ቤተ-ክርስቲያን ዝውክል ሲኖዶስ ግና፥ ትማሊ ኣይነበረን ሎሚ’ውን ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።

ካብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ክፍለ-ዘመን ጀሚራ ድማ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ፖለቲካ ተታሒዛ እናሃለወት፥ ነፃ’ያ ተባሂላ ክንገረላ ጸኒሑ’ዩ። ነፃ ግና ኣይነበረትን፥ ነፃ ኮይና’ውን ኣይትፈልጥን። የግዳስ ዝተኣዘዘቶ ክትፍጽምን ዝተጻሕፈላ ከተንብብን ከም-ዝጸንሐት’ዩ እቲ ታሪኻ ዝዛረብ። ከም-ዝፍለጥ ብስማ ብዙሕ ተባሂሉ ብዙሕ’ውን ተገይሩ’ዩ። ብዛዕባ’ቲ ዝበሃልን ዝግበርን ግና፥ እታ ብጳጳሳታ ዝተጠልመት ቤተ-ክርስቲያን፥ ምንም ትፈልጦ ነገር የብላን።

ይኹን እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ’ዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ፥ ክፍጸም ዝጸንሐ ግህሰተ-ሕጊ፥ ምስ ማእሰርቲ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዘተሓሕዙዎ ኣለዉ። እዚኣቶም ግና እቶም ንጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ብርሑቕ ዝፈልጥዎ ጥራይ’ዮም ክኾኑ ዝኽእሉ። ከመይሲ ቅድሚ’ቶም  ፓትርያርክ ምእሳሮም፥ ኣብ ዝነበረ ግዜ ክልተ ፓትርያርክ ነይሮም’ዮም። ንሳቶም ግና ብሽመት ዝመጹ እምበር፥ ብመንገዲ ቀኖና ክምረጹ ዝኸኣሉ’ዮም ነይሮም ዝበሃል ታሪኽ የልቦን።ማለት ኣብ መንጎ ሽመትን ምርጫን ዘሎ ፍልልይ ምርዳእ ኣገዳሲ’ዩ። ክሳብ ራብዓይ-ፓትርያርክ ድማ፥ ብሽመት እምበር ብምርጫ ዝመጸ ፓትርያርክ፥ ኣሎ ዝበሃል ታሪኽ ከምዘየሎ፥ ግልጺ ዝኾነ ሓቂ’ዩ። እንድሕሪ ነገር ክጅመር ከሎ፥ ካብ ሱሩ መሠረቱ ነፃ ዘይነበረት ድማ፥ ነፃ ኮይና ፓትርያርክ መሪጻ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና።

ስለዚ እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ብመጀመርታ፥ “ሀ” ኢሉ ክቐውም ከሎ፥ ኣብ መሠረት ሕጊ ረጊጹ ክቐውም ዕድል ኣይረኸበን። ኣብቲ እዋን’ቲ እቶም ሓደ ክልተ ንቕሓት ነይሩዎም ዝበሃሉ ዉሉደ-ክህነትና፥ እቲ ዘይሕጋዊ ኣከያይዳ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ኣጸቢቑ ይርድኦም’ኳ እንተነበረ፥ እቲ ኣብ ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶና ዝነበረ ንቕሓት ግና፥ ኣብ ማእከል ቤተ-ክርስቲያን እንታይ ይግበር ከም-ዝነበረ፥ ክፈልጥ ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ንቕሓት ዝበጽሐ ስለ-ዘይነበረ፥ ዝበልካ ኣንተበልካ’ውን ክግበር ዝከኣል ነገር ኣይነበረን። ከመይሲ እቲ ዋና ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ሕዝቢ፥ እቲ ዝፍጸም ዝነበረ ግህሰተ-ሕጊ ተረዲኡዎ ክልዓል እንተ-ዘይክኢሉ፥ ውሉደ-ክህነት ንበይኑ ክግበሮ ዝኽእል ኣይነበረን።

ስለዚ’ውን ነዚ ዝተባህለ ድኽመት ከም ምኽንያት ብምጥቃም፥ እቲ ፖለቲካዊ-ኃይሊ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያን ኢዱ ክመልስን፥ ንኽቈጻጸራ ዘኽእሎ’ውን ምቹእ-ባይታ ስለ-ዝፈጠረ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ከም ሓንቲ መንግሥታዊት-ትካል ተቘጺራ፥ እቲ ብቅድስና ዝፍለጥ ታሪኻ ክሳብ እትስእን ታሕቲ ወሪዳ፥ ዝበሉዋ ክትከውን ወይ ዝኣዘዙዋ ክትፍጽም ምጽንሓ ዝፍለጥ’ዩ። ብግዳም ንዝርኢ ግና፥ ሲኖዶስን ፓትርያርክን ዘለዉዋ፥ ነፃ ቤተ-ከስቲያን መሲላ’ያ ክትርአ ጸኒሓ። እቲ ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ሓቂ ግና ብኣንጻሩ ካልእ’ዩ ነይሩ።

ነዚ ሕጊ ዝረግጸ ኣከያይዳ’ዚ፥ በብግዚኡ ክቃወሙ ዝጸንሑ ኣቦታት ነይሮም’ዮም። እቲ ክበጽሖም ዝጸንሐ ዕጫ ግና ተነጽሎን ማእሰርትን ስደትን እዩ። ከም መቐጸልታ’ዚ ኩሉ ከኣ’ዩ፥ እቶም ተስፋ ቤተ-ክርስቲያን ክኾኑ’ዮም ተባሂሉ ብብዙሕ ትጽቢት ክግበረሎም ዝጸንሑ፥ ሠለስተ-ካህናት መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም፥ ካብ ዝሓለፈ 13-ዓመት ጀሚሮም፥ ኣብ ትሕቲ መቑሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ። ኣብዚ ፍጻሜ’ዚ ድማ ብኣውርኡ እቲ ብዮፍታሔን ሃብቶም ርእሶምን ክዝወር ዝጸንሐ መንበረ-ፓትርያርክ፥ ዋና ከሳስን ተዋሳእን ኮይኑ ምርካቡ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ከመይ ዝበለ መጻብቦ ኣትያ ከም-ዝጸንሐትን ከምዘላን፥ ንምርድኡ ዝጽግም ኣይኮነን።  

ብመንጽር’ዚ ኣበሃህላ’ዚ ክርአ ከሎ፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ዋና ነይሩዎ ክበሃል፥ ምስቲ ኣብ ባይታ ዝነበረ ሓቂ ክሳነየልና ዝኽእል ኣይኮነን። ስለዚ ድማ’ዩ እቲ ዝኾነ ሞያ ነይሩዎ ዘይበሃል ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ፥ መሳልል-ፖለቲካ ተጠቒሙ ኣብ መንበረ-ፓትርያርክ እግሩ ከዕርፍ ዝኸኣለ፥ እቲ “-ዋና-ጸሓፊ-” ዝብል ዝነበረ መደብ ሥርሑ፥ ናብ “-ዋና-ኣማሓዳሪ ቤተ-ክርስቲያን-” ብምቕያር ድማ፥ ነታ ዋና ዝሰኣነት ቤተ-ክርስቲያን፥ ንልዕሊ 13-ዓመት ዝኸውን ከም-ዘይሓልፍ ክፍርሳን ከዕንዋን ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።

መወዳእታኡ ግና እቲ ደምበ-ተዋሕዶና፥ ነቲ ኩሉ ኣፍራሲ-ተልእኮ ዮፍታሔ ተጻዊሩዎ ክኸይድ ዝኽእል ኮይኑ ስለ-ዘይተረኽበ። ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝመርሑዎ ኃያል ተቓውሞ፥ ከልዕል ከም-ዝኸኣለ ዝፍለጥ’ዩ። በዚ ተቓውሞ ‘ዚ ድማ፥ እቶም ክልተ ብዕድልን ገንዘብን ቤተ-ክርስቲያን ከላግጹ ዝጸንሑ፥ እኩያን ተባሂሎም’ውን ክግለጹ ዝኽእሉ፥ ማለት ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን ሃብቶም ርእሶምን፥ እቲ ተቓውሞ ብዘልዓሎ ማዕበል፥ ካብ ደምበ መንበረ-ፓትርያርክ ተሓግሒጎም ክወጹ ከም-ዝተገብረ፥ ኩሉ ዝፈልጦ ናይ ትማሊ ታሪኽ እዩ።

ይኹን እምበር እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ግና፥ ጸርዩ ክጸሪ ዝኽእል ኮይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ድማ ብድሕሪ ዮፍታሔን ሃብቶምን’ውን፥ ኣባ-ሉቃስ ነታ ቤተ-ክርስቲያን ሰላም ክህቡዋ  ዝደልዩ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። ኣብ ዓዲ ጥራይ ዘይኮነ፥ ካብ ኤውሮጳ ክሳብ ኣሜሪካ ዝርከብ ሰበኻታት፥ ሰላም ከም-ዘይርከብ ንምግባር ብቐጻሊ ሓዊ ክመልሱሉ’ዮም ዝተላዕሉ። እቲ ካብ ኣፎም ክወጽእ ዝስማዕ ዘሎ ቃላት፥ ካብ ሓደ ናይ ፖለቲካ ካድረ እምበር፥ ካብ ኣፍ ሓደ ኣብ መዓርገ-ጵጵስና ዝርከብ ጳጳስ ክወጽእ፥ ዝኾነ ሰብ ክጽበዮ ዝኽእል ኣይነበረን። ንሶም ግና በቲ ጥዑም ክዛረብ ዘይተዓደለ ልሣኖም ኣቢሎም፥ ነታ ቤተ-ክርስቲያን ከናውጹዋ ዋና ሥርሐይ ኢሎም ተታሓሒዞሞ ይርከቡ ኣለዉ።

እቲ ምስ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዕርቂ ተገይሩ ብምባል፥ ዝጀመሩዎ ናይ ሸፈጥ-ጸወታ ከኣ፥ ገና ከይተበገሰ ከሎ’ኳ ምፍሻሉ እንተ-ተረጋገጸ፥ ንሶም ኣባ-ሉቃስ ግና ሕጂ’ውን ዓሪፎም ክቕመጡ ዝደልዩ ኮይኖም ኣይረኣዩን ዘለዉ። እቲ ብመሪሕነቶም ኣብ ልዕሊ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ጸቕጢ ብምግባር፥ ክትግበር ዝተደልየ እኩይ ፈተነ’ውን፥ ሓንሳዕ ጥራይ ዘይኮነ ተደጋጋሚ ፍሽለት’ዩ ከጋጥሞ ዝተራእየ። ንሶም እዞም ጸረ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ኣቕዋም ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ጳጳስ እዚኦም ግና፥ ሕጂ’ውን ካብቲ ቤተ-ክርስቲያን ንምንዋጽ ዝተበገሱሉ እኩይ ሓቐነ፥ ንድሕሪት ክምለሱ ዝደልዩ መሲሎም ይረኣዩ የለዉን። እኳደኣ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ሰላምን ምርግጋእን ከም-ዘይርከብ ንምግባር፥ ኣበርቲዖም ይንቀሳቐሱ ምህላዎም፥ ክንደይ ዘጉሂ ክንደይ ከኣ ዘሕዝን’ዩ። ንሕና ግና እግዚኣብሔር ይቕረ ይበለሎም ምባልና ክንቅጽል ኢና።

እምበኣር ነዚ ኩሉ’ዚ ክዕዘቡ ድሕሪ ምጽናሕ’ዮም፥ እቶም ኩሉ ግዜ ሓበን ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዝኾኑ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ኣንጻር ኣባ-ሉቃስ ሕጂ’ውን ተቓውሞ ኣልዒሎም ዝረከቡ ዘለዉ። ርግጽ’ዩ ኣባ-ሉቃስ በዓል-ግዜ ከም ምዃኖም መጠን፥ ነቶም ገዳማውያን ኣቦታት ኣብ ሞቁሕ ከእትዉዎምን፥ ናዅራ ከም-ዝሰፍሩ ክገብሩዎምን ይኽእሉ እዮም። ግዳስ ኣንድዒ ደኣ ንዕኦም ዘይርኣዮም ከይከውን እምበር፥ ኣብቲ ደምበ-ተዋሕዶናስ ብማእሰርትን ሞቑሕን ዝፍታሕ ዕጥቂ ከም-ዘየልቦ ክርድኡ ምተገብኦም ነይሩ’ዩ።

ከመይሲ ባዕሎም ኣባ-ሉቃስ ንመቑሕ ኣሕሊፎም ዝሃቡዎም፥ ካብ ዝሓለፈ 13-ዓመት ጀሚሮም ተሞቒሖም ዝርከቡ ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዉሑዳት ኣይኮኑን። እንተኾነ “-እስመ በእንቲኣከ ይቀትሉነ ኩሎ ኣሚረ። ወኮነ ከመ ኣባግዕ ዘይጠብሁ። ንቃህ እግዚኦ ለምንት ትነውም-” እናበሉ ደኣ፥ እታ እግዚኣብሔር መልሲ ዝህበላ መዓልቲ ይጽበዩ ኣለዉ እምበር፥ ዕጥቁ ፈቲሑ ንድሌት በዓል ኣባ-ሉቃስ ዝምብርከኽሲ፥ ዛጊት ተረኺቡ ዝበሃል ታሪኽ ኣይተሰምዐን። እዚ ከኣ ኣባ-ሉቃስ ኣዐርዮም ይፈልጡዎ እዮም።ስ

ብዝተረፈ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ, ቀሲስ-ገብረ-መድኅን ገብረ-ጊዮርጊስ, ቀሲስ-ፉጹምብርሃን ገብረ-ንጉሥ, ቀሲስ-ተኽለ-ኣብ መንግሥተ-ኣብ, መሪ-ጌታ ይትባረክ በርሀ፥ በደልኩም ኣሚንኩም ይቕሬታ ሓቲትኩም ድሕሪ ምፍራም፥ ክትወጹ ትኽእሉ ኢኹም ዝብል ብመዓር ዝተሸፈነ ዕረ ቀሪቡሎም ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ እዩ።

ንሳቶም እቶም ምእንቲ ቅድስናን ክብርን ቤተ-ክርስቲያን ክብሉ፥ ኣብ መቑሕ ዝበልዩ ዘለዉ ኣቦታት ግና፥  ኣብቲ ዝተዳለወሎም መጻወድያ ሕራይ ኢሎም ዝኣትዉ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። እዚ ኩሉ’ዚ ከኣ ነቶም ሕማም ርእሲ ቤተ-ክርስቲያን ኮይኖም ዝንቀሳቕሱ ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ፥ ይጠፍኦም’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።

ብዝተረፈ ኣብቲ 2 መስከረም 2010 ዓ/ም (2017) ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዘሕለፉዎ ቃለ-ውግዘት፥ ንኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን “-ሕዝበ ክርስቲያን ዘፋልስን፥ ቤተ-ክርስቲያን ዘፍርስን-” ተግባር ኣብ ምፍጻም ይርከቡ ኣለዉ ብምባል፥ ነቲ ተግባሮም ኣውጊዞሞ ኣለዉ። ግዚኡን ሰዓቱን ሓልዩ ዝተወስደ ቃለ-ውግዘት ብምዃኑ ድማ፥ ምሉእ ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ ዝደገፎን ዝተሰማማዓሉን ውሳኔ ኮይኑ’ዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ውግዘት’ዚ ከኣ ብምንም ዓይነት ጥሒስካዮ ክሕለፍ ዝግባእ ኣይነበረን። እቶም ጳጳስ ክትብሎም ዘጸግሙ ኮይኖም ዝርከቡ ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ ግና፥ ሕጂ’ውን ጌግኦም ክእርሙን ኣብ ልቦም ክምለሱን ዝደልዩ መሲሎም ኣይረኣዩን ዘለዉ።

ናቶም ከይኣክል ግና፥ እቶም ብቅዉም-ነገር ዝፍለጥ ታሪኽ ኣለዎም ዘይበሃሉ ኣባ-ቄርሎስ፥ ነቲ ሲኖዶስ እውክል’የ ብምባል ጠበቓ ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ኮይኖም ክርከቡ ምድላዮም’ዩ። ግዳስ ወዮ ደኣ ንሶም ዝፈልጡዎ ነገር ዘይብሎም ኮይኖም እምበር፥ ፓትርያርክ ዘይብሉ ሲኖዶስ፥ ሲኖዶስ ክበሃል ከም-ዘይከኣል፥ በየናይ ቋንቋ እንተ-ዝንገሮም ኮን ክርድኦም ምኸኣለ ይኸውን-?! ንሶም ኣባ-ቄርሎስ ግና፥ ምስ ቤተ-ክርስቲያን ተረሓሒቖም ማዕዶ ተቐሚጦም ይርከቡ ስለ-ዘለዉ፥ ዘይተጻሕፈ ከንብቡ እንተ ተራእዩ ዘገርም ኣይኮነን።

ብዝተረፈ እንኳንዶ ንኻልኦት፥ ንርእሶም ክውክሉኳ ዘይክእሉ ክነሶም፥ ጠበቓ ካልኦት ኮይነ ክርከብ’የ እንተበሉ፥ እቲ ስበት ደኣ ምስሓቡ ከይ-ጨንቆም እምበር፥እኽእል’የ በሃሊ እንተደኣ ኮይኖምሲ፥ እንሆ ፈረስ እንሆ ሜዳ ካብ ምባል ሓሊፍና፥ ክንብሎም እንደሊ ካልእ ዘረባ የልቦን። ከመይሲ ኣባ-ቄርሎስ ኢሎም ኣይሎም ከምጽኡዎ ዝኽእሉ ለውጢ ስለ-ዘየሎ’ዩ።

ንመንነት ኣባ-ቄርሎስ ካብ ዝገልጽ ሓደ’ውን፥ እቲ ቤተ-መቕደስ ኣምላኽ መሕብኢ ብረት ክኸውን ብምፍቃዶም ምኽንያት፥ ሰርቲፊኬት ክቕበሉ ኣብ መራኸቢ ብዙኃን ዝቐረቡሉ ግዜ፥ ኣርበኛ ተባሂለ ኢሎም ኩርዕርዕ ኢሎም ክርኣዩ ምድላዮም፥ ብዙሓት ብዕድል’ታ ዘይተዓደለት ቤተ-ክርስቲያን ክሓዝኑ ከለዉ፥ በቲ ታሕቲ ዝወረደ ዘሕፍር ተግባርም ድማ፥ ዝሓፈሩ ዉሑዳት ኣይነበሩን። ካብ ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ታሕቲ ወሪዶም መዓርጎም ዘዋረዱ ጳጳሳት ከኣ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ እትጽበዮ ተስፋ የብላን።

ብዝኾነ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ኣንጻር ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ዘሕለፉዎ ውግዘት፥ ዝበልካ እንተበልካ ንድሕሪት ዝምለስ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ውግዘት’ዚ ንኸይፍጸም በዓል ኣባ-ሉቃስ ክፈጥሩዎ ኣብ ዝኽእሉ፥ ኣድማን ሕልኽልኽን ተሳታፊ ኮንካ ምርካብ፥ ኣንጻር ቤተ-ክርስቲያን ምስላፍ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ብዝተረፈ እዚ ውግዘት’ዚ፥ ኣቕሊልካ ክርአ ስለ-ዘይግባእ፥ እቶም ዘራያት በዓል ኣባ-ሉቃስ ኮይኖም ክለዓሉ ዝኽእሉ ወገናት፥ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ኢዶም መሊሶም ከይርከቡ፥ ተዓገሱልና ኢልካ ምጥንቃቖም ኣገዳሲ ኮይኑ ይስመዓና።

ከመይሲ ንሕቶ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣይሰምዕን’የ ምባል፥ ፈኸም እናበለ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ከይሃለዎ ስለ-ዘይተርፍ፥ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብናይ ትማሊ ዓይኒ ክትርእዮ ምፍታን፥ ዘይተደልየ ጸገም እምበር ፍታሕ ከምጽእ ዝኽእል ኣይኮነን። ከመይሲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂ፥ ከምቲ ቅድሚ ዕሥራ-ዓመት ዝነበሮ፥ማንም መጺኡ ክዕንድረሉ ዝኽእል መድረኽ ከም-ዘይኮነ ክፍለጥ ይግባእ። ማለት ሕጂ ዋናታት ዘለዉዎ መድረኽ ክኸውን በቒዑ’ዩ። ስለዚ እቲ ብከም በዓል ኣባ-ሉቃስ ኣቢልካ ክግበር ዝድለ ናይ ፖለቲካ ጸወታ ክብቅዕ ኣለዎ በሃልቲ ኢና።

ስለዚ ነዚ ብኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ኣቢሉ ዝቐርብ ዘሎ ተቓውሞ፥ ብጐነጽ ወይ ብማእሰርቲ ኣቢልካ ፍታሕ ክርከበሉ ኢልካ ምሕሳብ፥ ብልቦና ዝተጠመተ ኣሠራርሓ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን። የግዳስ እቶም ሰብ-ፖለቲካ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክውክሉ ዘይክእሉ፥ ምስ ከም በዓል ኣባ-ሉቃስ ክሠርሑ ካብ ምድላይ፥ ንሕዝቢ ተዋሕዶ ክውክሉ ምስ-ዝኽእሉ ኣቦታት ርክብ ብምግባር፥ እቲ ጸገም ክታሕ ክረኽበሉ ዝኽእል መንገዲ ክርከብ ምተኻእለ።

ይኹን እምበር ንዝኾነ ዝቐርብ ሕቶ ኣይሰምዕን ኢልካ፥ ከምኡ’ውን ንፓትርያርክ-እንጦንዮስን ንካህናት መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለምን ኣብ ትሕቲ መቑሕ ሒዝካ ግና፥ ክመጽእ ዝኽእል ዝኾነ ፍታሕ ክህሉ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት የብልናን። ስለ’ዚ እቲ ንበዓል ኣባ-ሉቃስ ከም መጋበሪ ብምጥቃም፥ ክግበር ዝድለ ጸወታ ኣብዚ’ዩ ከብቅዕ ዘለዎ። ድሕሪ ደጊም ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻርና ጌርና ክንሕዛ ኢና ምባል፥ ኣብ ድቃስ ኮንካ ዝሕለም ሕልሚ እንተ-ዘይኮይኑ፥ ክትግበር ይኽእል’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።

ከመይሲ ትማሊ ዋና ኣይነበራን። ሎሚ ግና ክብሪ ንዕኡ ንመድኃኔ-ዓለም ይኹን፥ ንዝኾነ መድረኽ ክገጥሙ ዝኽእሉ ምሁራን ወሊዳ’ያ። ስለ’ዚ እቲ ክሳብ ሕጂ ክግበር ዝጸንሐ ናይ ፖለቲካ-ጸወታ፥ ድሕሪ ደጊም ክድገም ከም-ዘይከኣል ምፍላጡ ኣገዳሲ’ዩ። ስለዚ ድማ ኢና እቲ ብኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝተመሓላለፈ ውግዘት ሕጋዊ ስለ-ዝኾነ፥ ነቲ ብኃይሊ ንምዕጋቱ ክግበር ዝርአ ዘሎ ፖለቲካዊ-ምትእትታው፥ ኣሉታዊ ሳዕቤን ክህልዎ ስለ-ዝኽእል፥ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ንሕዝቢ-ተዋሕዶ ዝግደፍ ዕዮ ገዛ ደኣምበር፥ ሰብ-ፖለቲካ ዝጭነቑሉ ጉዳይ ክኸውን ኣይግባእን ንብል ዘሎና።

ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን

ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ