http://ascenteq.com/project/epdp

بدعوة من منبرالحوارالوطني إلارتري واملركزإلاعالمي إلا رتري عقد في مدينة لندن يومي 7 - 8 من إبريل 2108 ملتقى الحوارالوطني إلارتري تحت شعار " حوار سياس ي وعمل مشترك من أجل مجتمع متماسك"،

“ሰዲህኤ ... ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታትን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” (ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ፡ ካብቲ ንራኢኡ ዘነጽር 1ይ ዓንቀጽ ዝተወስደ)

ኣብ ዝኾነ ተበግሶ ኣብቲ ንቕሎ ከምቲ ናትካ ባህጊ ዘለዎ መጻምድቲ ምምራጽ ዝተለምደ እዩ። ኣብቲ ኣገባብ ምርጫ ከከም ስፍሓትን ዕምቆትን ናይቲ ከተዕውቶ እትደሊ ተልእኮ ክፈላለ ይኽእል። ንዋፈሮ መዳያት ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ ወይ ማሕበራዊ ክኸውን እንከሎ፡ መምረጺ መለክዒና ከኣ ብኣኡ ደረጃ ክፈላለ ይኽእል። ስፍሓት ናይቲ ንዋፈረሉ መዳይ፡ ከባብያዊ ወይ ሃገራውን ህዝባውን ክኸውን እንከሎ’ውን ከምኡ ፍልልይ ይንጸባረቕ። ኣብ ኩሉ መዳያት እምበኣር መምዘኒና ኣካላዊ ወይ ደጋዊ ናይቲ ንምርጫ እንሓጽዮ ኣካል ዘይኮነ ራኢኡ ክኸውን እንከሎ እዩ ዘድምዕ።

ቅድሚ ጉዕዞኻ ምጅማር እትጐዓዘሉ ምኽንያትን መዓርፎኡን ማለት ኣንዊሑ ጠማቲ ራኢኻ ምንጻር ናይ ኩሉ ቀጺሉ ዝመጽእ ጉዕዞን ውጽኢቱን ቀንዲ መሰረት ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ መዳይዚ ዕዉት ምዃን ናብቲ ቀንዲ ዓወት ንምብጻሕ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። ኣብዚ ዘይምዕዋት ከኣ ነቲ ጉዕዞ ንድሕሪት ዝመልስ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዕንክሊል ዘንብር እዩ። ስለዚ ራኢኻ ኣብ ሓደ ጉዳይ ምንጻር ኣገዳሲ እዩ። ድሕሪዚ ምስ መን ኢኻ ነዚ ራእይ እዚ እተዕውቶ መላፍንቲ ክትመርጽ እንከለኻ እቲ መዕቀኒ ናይቲ እትመርጾ ኪኖ ራእይ ዘለዉ መንነታቱ ዘይኮኑ ራኢኡ እዩ ክኸውን ዝግበኦ።

እዚ ኣድላይነት ከም ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ኣገዳሲ ጥንቃቐ ዘድልዮ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን፡ ብሃይማኖት፡ ብኣቀማምጣ መሬት፡ ብቋንቋ፡ ብብሄር… ወዘተ ብዙሓት ኢና። እዚ ብዙሕነትና ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ንኣሃዳውነትና ወይ ንሃገራዊነትና ዘንጸባርቑ ከኣ ኣለዉና። ልዕሊ ኩሉ ኤርትራውያን ኢና። እዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ብዙሓነት ከኣ በዚ ንኹላትና ሓደ ዝገብረና ኤርትራውነት እዩ ዘጽልል። እዚ ናይ ሓባር ጽላል ኤርትራውነት ኣብ ዘይሃለወሉ እቶም ናይ ሓድነትና መምዘኒ ዝኾኑ መለክዕታት ክሉ ድሕሪ ሃገር ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ሓደጋ እዮም ዝወድቑ። ስለዚ ኤርትራዊ ራእይ ክዕቀብ ናይ ግድን እዩ።

ኣብ ምዕቃብን ቀጻልነትን ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ዘለና ራእይ’ኳ ኣፈላላይ እንተዘየብልና፡ ኣብ ትሕቲ’ዚ ጽላል፡ ኤርትራን ህዝባን ብኸመይ ይመሓደሩ? ህዝቢ ኣብ ጉዳዩ ክህልዎ ዝግባእ ስፍሓት ክሳብ ክንደይ’ዩ? ሕቶ ዲሞክራሲ ብኸመይ ይምለስ? ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ግና ፍልልይ ከምዘለና ኣብ ቅድሚ ኩልና ዓይኑ ኣፍጢጡ ዘሎ ሓቂ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ባዕሉ ሕግን ስርዓትን ባዕሉ ህዝብን ሃገርን ኮይኑ ነዚ ዘንጸባርቕ ራእይ ኣምሪሑ ንሃገርናን ህዝባን ጀሆ ሒዙ ተኾዲጩ ኣሎ። ብኣንጻር’ዚ ንሕና ሓይልታት ተቓውሞ ከኣ፡ “ብቕዓቱን ተመኩሮኡን ከመይ እዩ ብዘየገድስ ክሉ ሰብ ትሕቲ ሕጊ እዩ” ዝብል ራእይ ኣለና። ህዝቢ ዝምረሓሉ ቅዋም ክውንን ነቲ ባዕሉ ዝሓንጸጾ ሕጊ ዘተግብረሉ ኣካል ኣብ ምሕራይ ልኡላዊ መሰል ኣለዎ ዝብል ራእይ ሒዝና ንቃለስ ኣለና። ኣብዚ እዩ እምበኣር እቲ ምስሕሓብን ቃልስን ኣብ መንጎ ሰባትን ባህሪኦምን ዘይኮነ ኣብ መንጎ ራኢኦም ምዃኑ ክንጸር ዝግበኦ። ንኣብነት ውልቀመላኺ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቅ ናይቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ጨቋኒ ራእይ ቀንዲ ሃንዳሲ እዩ። ንሕና እንቃወሞ እምበኣር ነቲ ዲክታቶርን ደቀ መዛሙርቱን ከም ሰባት ስለ እንጸልኦም ዘይኮነ ኣንጻርቲ ራኢኦም ስለ ዝተሰለፍና ምዃኑ ፍሉጥ እዩ።

ኣብዚ እዋንዚ ጸረ ህዝቢ ተግባራት ናይቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ገዛኢ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ናይቶም ኣብ መስርሕ ለውጢ ተሰሊፍና ዘለና ወገናት ኣካይዳ ኣዛራቢ ብዛዕባ ምህላዉ ፍሉጥ እዩ። እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ዓቐብ ብሓደ ካብቶም ብዙሓት ሰልፍታትን ውድባትን ከምዘይዕመም ንጹር እናሃለወ፡ ብሓባር ብዝተኣማምን ቀጻልነት ክንስለፍ ኣይከኣልናን። ኣብዚ መዳይ ድኽመትና ነዊሕ ዝርዝር ከም ዝህልዎ ፍሉጥ ኮይኑ፡ ኣብ እንብህጎ ዝምድና ግቡእ ናይ መምረጺ ሚዛን ዘይምሓዝና ቀንዲ ምኽንያት ከም ዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምስቶም ንናይ ሓባር ዓወት ሓቢርና ክንስጉም ዝግበኣና ኣካላት ብናይ ሰባት ባህሪ ዘይምስምማዕ ክህልወና ይኽእል። ኣብቲ ቀንዲ ራእይ ስምምዕ እናሃለወና፡ ንኹሉ ክኢልናን ተጸዋዊርናን ቅድሚት ከነምጸኦ ዝግበኣና እቲ ሓደ ዝብጸሓና ኤርትራን ህዝባን ናይ ምድሓን ራእይ እዩ። ልክዕ እዩ ካብ ዙርያ እቲ ሃገራዊ ራእይ ወጺእና ኣብ ንኡሳን ጉዳያት እንእከበሉ ሃገራዊ ዛዕባ ዘይጻባእ ማሕበራዊ ጉዳያት ኣይህልወናን ማለት ኣይኮነን። ኣብዚ “ማእከላይ መምዘኒና ራእይ ይኹን” ክንብል እንከለና ኤርትራዊ ሃገራዊ ራእይ ማለትና ኢና።

ንጉዳያትን ዝምድናታትን ኣብ ክንዲ ብሰባት ወይ ጉጅለታት ብራእይ ናይ ዘይምልካዕ ድኽመትና ካብዚ ኣብ መንጎ ውድባትና ዘሎ ዘየቕስን ናይ ሓጐጽግጽ ዝምድናታት ምርዳእ ይከኣል። ዳርጋ ኩልና ከብያል ብዝኽእል ደረጃ፡ ኣብ ብዙሓት መሰረታዊ ጉዳያት ናይ ሓባር ራእይ ኣለና። ኣብ ህግደፍን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ በደልን ዘለና ሚዛን ኣይንፈላለን። መጻኢት ኤርትራ ህዝባዊ፡ ሕገመንግስታውን፡ ኣብዘሓ ሰልፋውን ስርዓት ከምዘድልያ ኣይንፈላለን። ሎሚ ዘይኮነ ጽባሕ ክውገኑ ዝግበኦም ፍልልያት ከም ዘለዉና እውን ኣብ ቅድሚ ኩልና ብሩህ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ኣብቶም እንሰማመዓሎም ኣትኪልና ናይ ምስራሕ ዕማም ከነዕውት ኣይከኣልናን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ማእከላይ መምዘኒና ራእይ ካብ ዘይምዃኑ ዝነቅል እዩ። ኣብ ባህልና “ኣሕዋት ምስ ዝሓብሩ ጸላኢ የባርሩ” ዝብል ምሳልያዊ ኣበሃህላ ዝውቱር እዩ። ኣብዚ እቲ ዝሓብርሉ ኣብ ዙርያ ጸላኢ ናይ ምብራር ናይ ሓባር ራእይ ማለት ምዃኑ ርዱእ እዩ። እዚ ብምሳልያዊ ኣዘራርባ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብተግባር ኤርትራውያን ኣብ ግዜ ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ነዚ ሎሚ ምኽኣል ስኢናዮ ዘለና ናይ ሓባር ራእይ ናይ ምጉላሕ ኣገዳስነት፡ ናይ ናጽነት ራእይና ብምብራኽ ኣረጋጊጽናዮ ኢና።

ኣብቲ ፈለማ ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ሓርነት ኤርትራ፡ እቶም ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻእን ዝዕዘቦም ዝነበርኩ ኤርትራውያን፡ ፖለቲካውን ርእዮተ ዓለማውን ፍልልያት ዳርጋ ኣይነበሮምን ኪብሃል ይከኣል። ኣብዚ ጽሑፍዚ፡ ኤርትራውያን ኪብሃል ከሎ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዘይኮነስ ንመብዛሕትኡን፡ ብፍላይ ድማ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዚነጥፍ ዝነበረን ዘሎን ዜጋ ይጥርንፍ። ኣብቲ ዘመነ ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ኤርትራዊ ብዛዕባ ናጽነት ሃገሩ ጥራይ እዩ ዚዓጦ ወይ ዚዓጅቦ ዝነበረ። ክንድዚ ጦር ሰራዊት ተኾስቲረን፡ ተጋደልቲ ክንድዚ ጸላኢ ማሪኾም፡ ናጽነት ቀሪባ እያ፡ ወዘተ ዚብላ ቓላት፡ ኩሉ ግዜ ኤርትራውያን ምስ ዚእከቡ ዚጥቀሙለን መኽፈት-ኣፍ እየን ነይረን። ከምዚ ዝበለ ዘረባታት ድማ ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻእን ብብዝሒ ይቃላሕ ነይሩ።

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፉ፡ ዳርጋ ብምሉኦም ናይ ናጽነት ደርፍታት ይሰምዑን፡ ኣብ ፈቐዶ ባራት ኣትዮም ድማ ኣስምዑና ይብሉን ነይሮም። ሓንቲ ካብተን ዝዝክረን ደርፍታት ድማ፡ እዚ ገዛና ዓቢ ህድሞ፡ ትዃን ቍንጭን መሊኡዎ እትብል እያ። እተን ናይ ሳታየ ኣውቶቡሳት እውን ብወገነን፡ ሽገይ ሃቡኒ እትብል ናይ ተወልደ ረዳ ደርፊ እናደረፋ እየን ንኣዲስ ኣበባ ዝኣትዋ ዝነበራ። ግን ሓደ ዘይተረደኣኒ ነገር እንተ ነበረ፡ እቶም ኣብቲ እዋንቲ ዝነበሩ ገዛእቲ መደብ ኢትዮጵያውያን፡ ስቕ ኢሎም ይርእዩና ምንባሮም እዩ። ንዒቖምና ዲዮም? ቀሊልናዮም ዲና? ምናልባት። ደሓር ግን ምስ ተሳዕሩ፡ ተመሊሶም ኪሓስቡ ጀሚሮም። ክልተ ግዜ ኣዛሪብናዮም ማለት እዩ።

ኣብቲ እዋንቲ፡ ናብ ወጻኢ ሃገር እመላለስ ስለ ዝነበርኩ፡ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ዝነበረ ናብ ሃገርን፡ ናብ ተቓለስትን ናብ ህዝብን ዝቐንዐ ዓሚቝ ፍቕሪ እዕዘቦ ነይረ። ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ሃገር ኪራኸቡ ኸለዉ፡ እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ኪጋብዝን ኪዕድምን ኣይጻገቡን እዮም ነይሮም።ሽዑ ከምዚ ሎሚ ህግደፍ ኣይነበሩን። ዘራጊ ስለ ዘይነበረ ድማ ጽሩይ ማይ ይስተ ነይሩ። ይኹን ምበር፡ ህግደፍነት ኣብቲ ናይቲ መሪሕነት ኣእምሮ ከም ትልሚ ነይሩ እዩ። ሽዑ፡ ሳዋ እውን ኣይነበረን፡ ኣብ ኣእምሮ መሪሕነት ግን ከም ድቂ ኾይኑ ይድኰን ነይሩ እዩ። ጀብሃ ሻዕብያ ዚብል ፍልልይ ኣይተጀመረን፡ እንተ ጀመረውን ኣብቲ ህዝቢ ክሳዕ ክንድዚ ዘይምርድዳእ ኣይፈጠረን። ትምክሕቲ መሪሕነት ሻዕብያ ግን፡ ነቲ ፖለቲካዊ መናፍቕ ኢሉ ዝፈረዶ ኤርትራዊ ውድብ፡ ኣብ ሜዳ ኪንቀሳቕስን ሰዓብቲ ከጥርን ምርኣይ ኪወሓጠሉ ኣይከኣለን። ምሳና ሆየ ዘይበለ፡ ካባና ይፈለ ዚብል ኣተሓሳስባ ካብ ሽዑ ኣትሒዙ እዩ ጀሚሩዎ።

ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚነብሩ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን፡ ሉቸ ክትመጽእ ከላ እልል ዚብሉ፡ ምስ እትኸይድ ግን ስለምንታይ ከይዳ ኢሎም ኪጥይቑን ኪካትዑን ዘይክእሉ ሰባት እዮም። ገዛውቶም ኪፈርስ ከሎ ስቕ ኢሎም ይርእዩ። ባህሎምን ሃይማኖቶምን ኪነዓቕ ኸሎ ድማ ንምቅዋም ይፈርሁ። ከምዚ ዝገበሮም ድማ እቲ ስርዓት እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚቕመጡ ኤርትራውያን፡ ነቲ ደሞክራሲ ዚብል ኣምር፡ ከም ታሪኽ ጥራይ እዮም ዚፈልጡዎ፡ ኪስርሓሉ ስለ ዘይረኣዩ። ኣብ ኤርትራ፡ ማሕበራት ከተቕውም ምፍታን፡ ብህይወትካ ከም ምጽዋት እዩ። ንግፍዒ ዓገብ ምባል ድማ ዕምርኻ ምሕጻር እዩ። ነቲ ስርዓት ምንቃፍ፡ ዕሽነት፣ ምእዳም ድማ ቀልቢ ዘይምህላው እዩ። ሽሕኳ ነቶም ቀዳሞት ጸላእትና ክልተ ግዜ ኣዛሪብናዮም እንተ ኾንና፡ እዞም ዳሕረዎት ጸላእቲ ግን ክልተ ግዜ ከዛርቡና ኢዮም ኢልና ሓሲብና ኣይንፈልጥን።

ኣብ ኣእምሮ ናይቲ ስርዓት፡ መሰል ደቅሰብ ዚብል ኣምር፡ ከም ያታን ጽውጽዋይን ኮይኑ ስለ ዚረአ፡ ብዛዕባኡ ካብ ምጽሓፍ ብዛዕባ ዝንግባባ ምጽሓፍ ከም ዚምረጽ ኮይኑ ኣሎ። ኣነ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ክሰርሕ ከሎኹ፡ እቲ ክፍሊ ሳንሱር፡ ንቪደዮታት ፍቕርን ጾታዊ ርክባትን ብዘይ ገለ ጸገማት ከሕልፎ ኸሎ፡ ነቲ ብዛዕባ ማሕበራዊ ሕቶታት ዘልዕል ፊልምታት ግን፡ ይነጽጎ ወይ ይሕዞ ነይሩ። በዚ ምኽንያትዚ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ፡ ንትርጉም መንግስቲ፡ ንትርጉም ሰብኣዊ መሰላት፡ ንትርጉም ደሞክራስን ፍትሕን፡ ንትርጉም መሰል ምግላጽ ሓሳባት፡ ምናልባት ኣብ መጻሕፍቲ ረኺቡ ዘንብቦ እንተ ዘይኮይኑ፡ ከም ኣብ ተግባር ኪትርጎም ዚኽእል ኮይኑ ዚስምዖ ኣይመስለንን። ከምቲ ኣብ ደብረቢዘን ሰበይቲ ከይትኣቱ ክልክልቲ ዝኾነት፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ደሞክራሲ ከይትኣቱ ክልክልቲ እያ።

ከምዚ ዝበለ ስርዓት፡ ነቲ ህዝቢ፡ ግጉይ ናይ ነብሱን ናይ ዓለምን ስእሊ ከም ዚሕዝ ገይሩዎ። ጭቆና ንደሞክራሲ ተኪኡዎ። ምርጫ ድማ ኣብ ክንዲ ብኢድ ብእግሪ ኾይኑ፥ ማለት ክልተ ኣእጋርካ ተጠቒምካ፡ ናብታ ዝመረጽካያ ጎረቤት ሃገር ምስጋር፡ ብኡ ኣቢልካ ድማ ዕድለይ ኢልካ ንቕድሜኻ ምኹብላል ኮይኑ ሽሕኳ ዶብ ሰጊርካ ናብ ጎረቤት ሃገር ምእታው፡ ካብቲ ናይቲ ስርዓት ኣካላዊ ሞቑሕ ዘላቕቐካ እንተ ኾነ፡ ካብቲ ናይቲ ስርዓት ስነ ልቦናዊ ሞቕሕ ግን ከገላግለካ ኣይክእልን። መብዛሕትኡ ኤርትራዊ፡ ዶብ ብምስጋር ኣብቲ ዝደልዮ ሃገር ኪበጽሕ ክሎ፡ ምስኡ ተሓንጊጡዎ ዚኣቱ ከቢድ ካብቲ ስርዓት ዝሸመቶ ስነ ልቦናውን ኣእምሮኣውን ሕማማትን ጸገማትን ስምብራትን ኣሎ። ምናልባት፡ መብዛሕትኡ ዶብ ዝሰግር ኤርትራዊ ብገለ ሸነኻቱስ ዳርጋ ስንኩል ኮይኑ እዩ ናብቲ ባዕዳዊ ሃገር ዚኣቱ እንተ በልና፡ ምግናን ኣይከውንን። ብምቕጥቃጥን ብመግረፍትን ዚኽሰት ኣካላዊ ስንክልና፡ ብጭቆናን ብግፍዕን ዚመጽእ ኣእምሮኣዊ ስንክልና።

እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ እቲ ስንኩል ኢልና እንጽውዖ ዘሎና ግዳይ ህግደፍ፡ ንነብሱ ከም ጥዑይ ገይሩ ምውሳዱ እዩ፡ ከመይሲ ብፍልስፍና ህግደፍ፡ እቶም ስንኩላት ዚብሃሉ፡ እቶም ካብቲ ሞቑሑ ተላቒቖም ዶብ ዚሰግሩ ኤርትራውያን ዘይኮኑስ፡ እቶም ኣብቲ ጎረቤት ሃገር ዚቕበሉዎም ባዕዳውያን ህዝብን ፖለቲካዊ ኣቃውማኦምን መትከላቶምን እዩ። በዚ እተላዕለ፡ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ኣብታ እተቐበለቶ ሃገር ኮይኑ እዩ ነቲ ዘሰንከሎ ስርዓት ምውዳስ ዚቕጽል። ነቲ ኻብቲ ስርዓት ዝሰነቖ ግጉይ ኣተሓሳስባን ግጉይ ስእሊ እንታይነቱን፡ ንብዙሕ ዓመታት እዩ ሒዙዎ ዚጎዓዝ።

ኣብዚ ኣጋጣምዚ፡ ሓደ ብጻየይ ዘዘንተወለይ ሓጻር ፍጻመ ከዘንቱ እፈቱ። ሓንቲ ኣብ ጥቓ ዶብ ኢትዮጵያ ዝዓዳ ንእሽቶ ኤርትራዊት፡ ዶብ ሰጊራ ናብ ኢትዮጵያ ትኣቱ። እቶም ኣብቲ መዓስከር እተቐበሉዋ ኣሕሉቕ በቲ ንእስነታ ተገሪሞም፡ ምናልባት ስድራኣ ከመርዕዉዋ ምስ ደለዩ ሃዲማ ዝመጸት ከይትኸውን ብማለት ነቲ ንቡር ጥያቔታት የቕርቡላ። ንሳ ዕድሜኣ 14 ምዃኑ ድሕሪ ምሕባር፡ ኣመጻጽኣኣ ክትገልጽ ከላ ግን ከምዚ ዚስዕብ ትብል፥ ካብ መርዓ ኣይኮንኩን ሃዲመ፡ ክሰግር እየ ደለየ። እቶም ኣሕሉቕ ድማ፡ ብኸመይ ደኣ እቶም ወትሃደራት ኢትዮጵያ ደው ዘየበሉኺ፡ ብምባል ይውከሱዋ። እቲ መልሳ ከምዚ ዚስዕብ እዩ ነይሩ፥ ረሳሕ ክዳን ተኸዲነ፡ ዓጋመ መሲለ እየ ተሳጊረ፡ ስለዚ ገለ ኣይበሉንን!! እቲ ዝሃበቶ መልሲ ነቶም ኢትዮጵያውያን ኣሕሉቕ ኣዚዩ ኣተሓሳሲቡዎም። ትምህርቲ ህግደፋውያን፡ እንተ ዘይቀተለስ፡ የዕነኒ። እቲ ኤርትራዊ፡ ኸምዚ ዝበለን ኻልእ እተፈላለየ መገድታትን ብልሓታትን ተጠቒሙ ኣብ ጎረቤት ሃገር ወይ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ምስ ኣተወ፡ ዕቝባ ድማ ምስ ሓተተ፡ እቲ ኣካላቱ ኣብ ባዕዲ ሃገር፡ ኣእምሮኡ ግን ኣብ ውሽጢ ሃገር እዩ።

ሽሕኳ ኤርትራዊ ምዃኑ ዘረጋግጸሉ መገዲ፡ ብቐዳምነት እቲ ዚሕዞ ታሴራ ወይ ወረቐት መንነት እንተ ኾነ፡ ካብኡ ቀጺሉ ግን፡ ንኢትዮጵያን ንኢትዮጵያውያን ምጽላእን ምንእኣስን ከም ቀንዲ መረጋገጺ ኤርትራውነቱ ገይሩ እዩ ዚወስዶ። ነዚ ድማ ብእተፈላለየ ጸርፍታትን ዘለፋን ኣሽካዕላልን ይገልጾ። ቀጺሉ ነቶም ኣባላት ተቓወምቲ ደምበን ንሰዓብቶምን ደገፍቶምን ምንሻውን ምጽላምን፡ ሓደ ካብቲ ንኤርትራዊ መንነንቱ ፍጹም ንምግባር ከማልኦ ዘለዎ ነጥብታት ገይሩ እዩ ዚቘጽሮ። ካብዚ ስዒቡ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ እቲ ስርዓት ከሎ ንነብሱን ዓቕምታቱን ዚልምከት ዘጥረዮ ግጉይ ስእሊ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ንነብሱ ከም ፈላጥን ጥበበኛን ገይሩ ይወስዳ። መን ከም ኤርትራዊ፡ ዚብል ሕማም ይድግሶ። ብሓይሊ፡ ብፍልጠት፡ ብመልክዕ፡ ብጥበብ ወዘተ፡ ዚወዳደሮ ከም ዘየልቦ ገይሩ ድማ ንነብሱ ከዐሽዋ ይነብር። እዚ ብዛዕባ ነብስኻን ብዛዕባ ካልእ ዓለምን ኣብ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ዚጥረ ግጉይ ወይ ጥምዙዝ ስእልዚ፡ ኣብቲ ናይቶም ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዚቕመጡ ናይ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ባህርያትን ተግባራትን ዓቢ ኣሉታዊ ጽልዋ ከም ዚገብር ኩሉ ዚፈልጦ ሓቂ እዩ። እቲ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ነቲ ኣብ ሃገሩ ንኺረኽቦ ከም ሕልሚ ዝኾነ መሰላት ደቂ-ሰብ ብምጽብጻብ፡ ካብቲ ዘዕቈቦ መንግስቲ፡ መሰላቱን ሓለፋታቱን ኪሓትት ድሕር ኣይብልን፡ ነቶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ዚሓቁ ዘለዉ ኣሕዋቱ ሓራ ንምውጻእ ግን፡ ተቓውሞ ዘይምርኣይ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስቲ ገፋዒ ስርዓት ኮይኑውን ይነጥፍ እዩ።

እዚ ኸይኣክል፡ ኣብ መብዛሕትኦም ኣብ ወጻኢ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ዚረአ ናይ ምፍልላይ ባህርያት፡ ተስፋ ዘቝርጽ እዩ። እዚ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ኣውራጃን፡ ቀቢላን፡ ሃይማኖትን፡ ፖለቲካዊ ዝንባሌን፡ ዘተኮረ እዩ። ገሊኣቶም ድማ ኣብ ድሑር ሃይማኖታዊ ሕልሚ ተኣሊኾም፡ ኣድሓርን ሕልና ዘዕርብን ድኹምን ትምህርቲ ኪዝርግሑ ይረኣዩ። ናይ ባዕዲ ሃገራት ኣጀንዳታት ዘጣጥሑ ድማ ውሑዳት ኣይኮኑን ከምዚ ምስ ተጓነፈካ፡ ንበዓል ወዲ ዓሊን ንበዓል ሓጂ ሙሳን ትዝክር። ከምዚኣቶምስ ኣብ ወጻኢ ድማ እንተ ዚፍጠሩ ትብል። ከምኡውን ዝኽሪ በዓል ድሩዕ ንመንፈስካ ይቕስቅሶ።ብሓቂ፡ ድሩዕን ብጾቱን ንኣና ኪብሉ እዮም ተሰዊኦም።

ንሃይለ ድሩዕ፡ ሓደ ንግሆ፡ ቅድሚ ምእሳሩ፡ ኣብ ጥቓ ገዝኡ ብጃማ ገይሩ ደው ኢሉ ኸሎ ረኺበዮ፡ ቅሩብ ድማ ኣዕሊለዮ። ምስ ሃይለ ድሩዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ኢና ንፋለጥ። ንቕሩብ ግዜ ኣብኡ ስለ ዝነበረ። ተጋደልቲ ምስ ኣተዉ እቲ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ከይደ ዝረኸብኩዎ ቀዳማይ ብጻይ ተጋዳላይ ንሱ እዩ ነይሩ። ከም ተዋዛይን ምቕሉልን፡ ከም ምሒር ደፋርን፡ ከም ሓደ መከራን ጸገማትን ቅጭጭ ዘይብሎ ሰብን እየ ዝፈልጦ። ነተን ቅድሚ ኣብ ኢድ ገፋዕትን ጠለምትን ምውዳቑ ኣብ መንጎ ዕላልና ዘውሰአን ቃላት ኩሉ ግዜ እዝክረን፤ ንሕና ክንስዋእ ኢና፡ ኣይተርፈናን እዩ፡ ነዚ ኸኣ ተቐሪብናሉ ኢና፡ ግን እዚ ህዝቢ ቀስ ኢሉ እዩ ዚርድኣና፡ ከመይሲ ፖለቲካል ኤንድ ካልችራል ኢነርሻ ኣለዎ (ነቲ ዘጥረዮ ፖለቲካውን ባህላውን ኣረኣእያ ንኺልውጦ ግዜ ኪወስደሉ እዩ፡ ማለቱ እዩ)። ብድሕሪኡ ኣይረኣኹዎን። ግን ኩሉ ግዜ ነተን ዝበለን ቃላት እዝክረን።