http://ascenteq.com/project/epdp

ሓርበኛ ተቓላሳይ ብጻይና ተስፋማርያም ክብረኣብ ብ21 ጉንበት 2024 ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ሮይትሊንገን  ዓሪፉ፡ ዝብል ዘሰንብድ ዜና  ብመሪር ሓዘን ተቐቢልናዮ።  ሓው ተስፋማርያም ክረኣብ ኣብ መወዳእታ 1974 ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓአ) ተሰሊፉ። ከም ኩሎም መንእሰያት መባእታዊ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ትምህርቲ ምስ ተኸታተለ ድማ  ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ሓርነት ኣብ ሓይሊ 662 ጋሽ ተመዲቡ ተቓሊሱ።

ድሕሪቲ ብ1975 ዝተኻየደ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ተሓኤ ብሓፈሻ ናብ ቤት ጽሕፈት ምጣነ-ሃብቲ ብፍላይ ከኣ በቲ ዝነበሮ ትምህርትን ሞያን ኣብ ክፍሊ ሕርሻ ተመዲቡ ኣብ ዓሊ ግደር ተኽረረትን ካልእ ቦታትን፡ ኣገልጊሉ። ደሓር ድማ ንሕርሻ ዝምልከት መጽናዕቲ ንምክያድ ናብ ኣውራጃ ሳሕል ኣምሪሑ። ድሕሪቲ ንዓመት ምሉእ ዝተኻየደ ውግእ ኣብ ውሽጢ ተሓኤ ዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ምቕይያሩ ከኣ፡ ምስቲ ሕጋዊ ሸነኽ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ወጊኑ ካብ ቃልሲ ደው ኣይበለን። ብ1985 ናብ ሃገረ ጀርመን ተሰዲዱ ንዝጀመሮ ናይ ቃልሲ ጎድና ቀጸለ። ኣብ ስደቱ ቃልሲ ብምቕጻል ኣብ ተሓአ-ሰውራዊ ባይቶ ብ1992 ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ መሰረታት ኣባል መሪሕነት ዞባ ጀርመንን ኣባል ኣካያዲ ሽማግለ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ ተሓኤ- ሰውራዊ ባይቶ ኮይኑ ክሳብ 2003 ዓ.ም. መሪሕ  ግዲኤም ካብ ዘበርከቱ ሓደ እዩ።

ኣብ 2003 ኣብ ሰውራዊ ባይቶ ብዝሳዓበ ፖለቲካዊ ምቕይያራት ከይሰልከየ፡ ዳግመ ውደባ ተገይሩ ዞብዊ ስርርዕ ድሕሪ ምክያዱ፣ ንነዊሕ ግዜ ኣባል መሪሕነት ጨንፈር ጀርመን ኮይኑ’ውን ተቓሊሱ። ኣብከምዚ ዝኣምሰለ ኲነታት ተስፋማርያም ዝልለየሉ ናይ ቃልሲ መስርሕ ሕግን ሕጋውነትን ምኽባር እምበር ካልእ ስለዘይነበረ ኣብ ዝታሃተን ዝላዓለን ጽፍሕታት ክዋሳእ ሽግር ኣይነበሮን። ክሳብ ዕለተ-መስዋእቱ ድማ ከም ንጡፍ ኣባል ኣብ ምቛም ኮነ ምቕጻል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ ዝቆመ ዞባዊ ስርርዕን  መኽሰብ ኣልቦ ማሕበርን ብመሪሕ ደረጃ ብትብዓት ተቓሊሱ።

ተስፋማርያም ክብራኣብ ኣብቲ ብ2019 ዓ:ም ዝተኻየደ ሳልሳይን ሓድነታውን ጉባኤ ሰዲህኤ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ተመሪጹ ኣብ ርእሲ ምምርሑ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ምስንዳእ እቲ ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሩ ብዘይምቁራጽ ኣብ ጀርመን ክካየድ ዝጸንሐ ፈስቲቫል ኤርትራ ኮነ ብውድብን ሰልፍን ኣብዝቆማ ሽማግለታት ተመዚዙ ልሉይ ግደ ነይርዎ። ተስፋማርያም ኣብ ዝተመዘዞ ስራሕሕ ምቕሉልን ተወሃሂዱ ዝሰርሕን በዓል ጽኑዕ መርገጽ ነይሩ።

እነሆ ከኣ ከም ኩሎም ቅድሚኡ ዝተሰውኡ ብጾት፡ ኣብታ ክቡር ዋጋ ዝኸፈለላ ሃገር ኤርትራ ሓመድ ኣዳም ናይ ምልባስ ዕድል ዘይረኸበ  ተቓላሳይ ኮይኑ ኣብ ሃገረ ጀርመን 27 ጉንበት 2024 ዓመድ ኣዳም ክለብስዩ።

ሎሚ ንቃልሲ ነብሰ-ይምሃር ተስፋማርያም ክንዝክር እንከለና፣ ግደ ናይታ ካብ ጎኑ ከይተፈልየት ጉዕዞ ናይ ቃልሳ ዝቐጸለት ብጸይቲ ሕርይቲ ተኺኤ ከይዘከርን ክንሓልፍ ኣይንደልን። ስለዚ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ናይቲ መሪር ሓዘን ተኻፋሊ ምዃኑ እናገለጸ፡ መሪሕነቱን መሰረታቱን ንስዉእ ብጻይና መንግስተ ሰማያት የዋርሶ፡ ንቤተሰቡ፡ ፈተውቱን መቓልስቱን ድማ ጽንዓት ኣኻእሎን ይሃበና ይብል።

ተስፋማርያም ኣብ ቃልሲ ብዘበርከተ ግደ ጥራሕ ዘይኮነ፣ ካብ ኣብራኹ ብዝወጹ ደቁ፣ ሮቤል፣ ልድያ፣ ሓበንን ሴምን እንዳተዘከረ ክነብር እዩ። ደጊምና ጽንዓትን ጽሮትን ይሃቦም።

ገረዝጊሄር ተወልደ

ኣቦ-መንበር ሰዲህኤ

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

24 ጉንበት ቅድሚ 33 ዓመታት፡ መግዛእቲ ተሳዒሩ ኤርትራ ደቃ ብሓባር ብዝኸፈልዎ ክቡር መስዋእቲ  ግዝኣታዊ መሬታ ናጻ ዝወጸትላ ታሪኻዊት ዕለት ስለ ዝኾነት፡  ናይ ዮሃና መልእኽትና ነቐድም።

መሰረታዊ ዕላማ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣልጊስካ ጨቋንን ተጨቋንን ዘይብላ፡ ሰላምን ብልጽግናን ዝሰፈና፡ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እትመሓደር ሃገር ምርግጋጽ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝብና ነቲ  ሓቢርካ ሃገር  ንምህናጽ  ተቐሪብሉ ዝነበረ ምዕራፍ ቃልሲ፡ ከም ውሁብ ወሲድዎ ስለ ዝነበረ፡ ከም ዝዕወት ትስፉው ነይሩ። ኣብ ተመኩሮ ህዝቢ ኤርትራ፡ ባሕቲ መስከረም 1961ን 24 ጉንበት 1991ን ብ30 ዓመታት ዝረሓሓቓ ታሪኻውያን ዕለታት እየን። እታ ቀዳመይቲ ብምብሳር ሰውራ፡ እታ ካለኣይቲ ከኣ ዓወት ናጽነት ኤርትራ ብምብሳር። ኩሉቲ ኣብ መንጎ እዘን ታሪኻውያን ዓመታት ፡ ዝሓለፈ ግዜ፡ ዝተኸፍለ ዋጋ፡ ዝተወፈየ መስዋእትነት፡ ዘጋጠመ ዕንወት፡ ብርሰትን ዝሰዓበ ስደትን ምምዝባልን፡ ህልቂት ህዝብን ጥሪትን ምእንቲ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ሓንሳብን ንሓዋሩን ምውጋድ  ስለ ዝነበረ፡ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዝነበሮ ፍቕሪ ሃገርን ቅሩብነት ንቃልስን፡ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ሓጺር ግዜ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከም እትበጽሕ ልዑል ተስፋ ነይሩ።

እተኾነ ብሰንክቲ ኢሳያስ ዝመርሖ ጠላም ጉጅለ፡ ትጽቢት ህዝብና ጌና ኣብ ተስፋ እዩ ዘሎ። እቲ ጥልመት ብዘኸተሎ በደል ዘማረሩ ገለ ወገናት፡ ኣብ ኣድላይነት ነጻነት፡ ልኡላውነትን ሓድነት መሬትን  ኤርትራ  ሰጋእ መጋእ ክብሉ ይረኣዩ እዮም። እንተኾነ እቲ ናይ ኩሉ፡ ከነዕውቶ ንቃለሰሉ ዘለና ባህግታት መሰረት፡ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ እዩ እሞ፡ ወትሩ ህያው ኮይኑ ካብ ምዕቃቡ ካልእ ምርጫ ከም ዘየብልና ንገንዘብ። እቲ ንህዝብና ዝድህኾ ዘሎ ወጽዓ ከኣ፡ ምምሕዳር ህግደፍ ዝፈጠሮ እምበር፡ ናይ ኤርትራ ናጻ ሃገር ምዃን ዘስዓቦ ዘይምዃኑ ብምርዳእ ንተጻብኦ ህግደፍ ተቓሊስና ንምውጋዱ ብዝሓዝናዮ መንገዲ ካብ ምቕጻል ካልእ መተካእታ  የብልናን።     

ቃልሲ ንምህናጽ ሃገረ-መንግስትን ምዕቃብ ሓድነትን ኣብ ኤርትራ፡ ካብቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝተኸፍለ  ዝተሓተ ዋጋ ዝሓትት ክኸውን እዩ ዝብል ትጽቢት ህዝብና እዩ ነይሩ።  ካብቲ ተስፋ ዘሕደረሉ ምኽንያታት፡ እቲ ቃልሲ ኣንጻር ባዕዳዊ ሓይሊ ዘይምዃኑን ከም ውጽኢት ናይቲ ቃልሲ ድሕሪ ናጽነት ኩሎም ኤርትራውያን ማዕረ ተጠቀምቲ ክኾኑ እዮም ዝብል እምነት ከም ዝነበሮ ምጥቃስ ይከኣል። ኣብ ቃልሲ ምህናጽ ሃገር፡ ዓቕሚ እንተዘይጐዲሉና፡ ንመሰል ኤርትራውያን ኣዋሲኑ ስልጣኑ ቅድሚት ዝሰርዕ ስሱዕ ምምሕዳር ክህሉ  ኢዩ ዝብል ግምት ናይ ውሑዳት እዩ ነይሩ። ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ንኹሉ ብሒቱ “ኤርትራ ነዓይ ጥራይ”  ዝብል ግጉይ ኣሰላልፋ ክህሉ ብሓፈሻ ትጽቢት ኤርትራውያን ኣይነበረን። እዚ ዘመልክቶ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግዜ ንናጽነት ዝተቓለሱ ደቁ፡ ኣብ ኤርትራ ከምቲ ዝኾኖ ዘሎ ከጋጥም እዩ ዝብል ስግኣት ዘይነበሮ ምዃኑ እዩ።  ምስዚ ግን፡ ካብ ቅድሙ እቲ ብግብሪ ዝተራእየ ኩነታት ከየጋጥም ስግኣት ዝሓደሮም፡ ብዓንተቦ ንምግትኡ ዝተቓለሱ ፖለቲካዊ ውድባትን ግዱሳት ባእታታትን ነይሮም ኢዮም።

ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ድሕሪ ናጽነት ወርሒ ኣብዘይመልአ ግዜ፡  ሓቀኛ ጸረ ህዝቢ ባህርያቱ ሓቢኡ ዝጸንሐ፡ ደሓር ግና ብጋህዲ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመን ሕማቕ ክፈዲ ዝተዓጥቀን ጉጅለ ካብ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ተጋሂዱ። እነሆ ከኣ እቲ ብህዱእ ኩነታት ክካየድን ብውጽኢቱ ኩሎም ኤርትራውያን ብማዕረ ዝጥቀምሉን ክኸውን ትጽቢት ዝተገብረሉ ቃልሲ ምትካል ቅዋማውን ዲሞክራስያውን ስርዓት፡ “ንማይ ዝበልንዮስ ንበረድ ኮነ” ከም ዝበሃል፡ ብኣንጻሩ ኮይኑ።  እቲ “እምበርከ፡ እቲ 2ይ ምዕራፍ ቃልሲ ከምቲ ናይ ናጽነት  ኣብ 30 ዓመትከ ክውዳእ ድዩ ኣይፋሉን?” ዝተባህለ እነሆ 33 ዓመቱ መሊኡ። ብመንጽር ዝተኸፍለ ዋጋ ክምዘን እንከሎ ‘ውን፡ ኣብ ኩሉቲ ድሕሪ ናጽነት ዝተኣጐደ፡ ግና ከምኡ ክኸውን ዘይነበሮ ውግኣት፡ ካብቲ ኣብ ናይ 30 ዓመታት ቀዳማይ ምዕራፍ ጉዕዞ ቃልስና  ዝተኸፍለ ዋጋ ዝበዝሐን ዝመረረን ኮዩ። ንናይ ህዝብና ናይ ንዕብየትን ሰላምን ትጽቢት ከኣ  ንቁልቑል ነቚትዎ ።   

ርሑቕ ከይከድና፡ ኣብዚ ንዝክሮ ዘለና መበል 33 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኮይና፡ ብዛዕባ ዝሓለፈ ናይ 63 ዓመታት በሊሕ ቃልሲ ከነስተንትን ናይ ግድን እዩ። ምስትንታን ብድፍኑ ዘይኮነ፡ “ከመይ ሓሊፍናዮ?፡ ኣብ ከመይ ኩነታትከ ኣለና?፡ እንታይከ ይጽበየና ኣሎ?” ኢልና ክንሓትትን ክንምልስን ግቡእ እዩ።

ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ተመኩሮና ዝተራእየ፡ ብሓባር ከቃልስ ዝኽእል ሰፊሕ ጽላል ናይ ምርካብ ጻዕሪ፡ ሎሚ እውን ዕማም ኤርትራውያን ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ግንባራትን ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ኮይኑ ዘሎ እዩ። ተበግሶ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)ን ካለኦት ንቕሎታትን ኣብ ሕድሕዶም ዝነበረ ምጽልላም፡ ምጥቕቓዕን ምንጽጻግን ዘህደአ ምዃኑ ዘይከሓድ እዩ። ምስዚ ግና ጉዕዞና ትሕቲ ትጽቢት ናይ ለውጢ ድሌት ህዝብና ምህላዉና ተገንዚብና፡ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ሓላፍነት ክንፍጽም ከም ዝግበኣና ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ምዝካሩ ኣገዳሲ እዩ።  ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ከም ወትሩ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ብምጽናዕ፡ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ብሓባር ዝቃለስሉ መድረኽ ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ቃልሲ ከይሰልከየ፡ ኩሉ ካብኡ ዝድለ ከበርክት ቅሩብ ምህላዉ ደጊሙ ዘረጋግጸሉ ታሪኻዊ ናይ ዝኽሪ መዓልቲዩ። ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ’ውን ንኹሉ ተበግሶታት፡ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተነጽፈ ኣውንታዊ ባይታ ንድሕሪት ብዘይመልስ ኣመሓዲሩ ክቕጽሎ ትጽቢት ይግበረሉ።

እቲ ካልእ ንመበል 33 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ክንዝክር እንከለና ጓሲናዮ ዘይንሓልፍ፡ ሎሚ ብፍላይ ኣብ ጐረባብትናን ዞባናን ብሓፈሻ ከኣ ኣብ ኣህጉርና ዝረአ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታትን ቅልጡፍ ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ ለውጥታትን እዩ። ኩለ-መዳያዊ ወጽዓ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና መሊሱ እናገደደ ዝከይድ ዘሎ እዩ። ጉዳይ ኢትዮጵያን ትግራይን ኣብ ሰላማዊ መስርሕኳ እንተሎ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ኣይበጽሐን። ውግእ ሱዳን ካብ ዝጅመር ዓመቱ ሓሊፉ እዩ፡ እንተኾነ ብዘይካ እቲ ዕንወትን ሞትን ምምዝባል ምግዳዱ ብሰላም ናይ ምድቃሱ ተስፋ የለን። ኣብ ጐረቤት ዘሎ ዘሻቕል ዝምድናታት፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኢትዮጵያን ሶማሊያን  ናይቶም ብርሑቕ ዘሳውርዎ ዘለወ ሓይልታት ኢድ ኣእታውነት ወሲኽካ ኣዝዩ ዘሰክፍ ስለ ዝኽኾነ ኣቓልቦና ማዕሪኡ ክብርኽ ይግበኦ።

እዚ ዘይርጉእ ምዕባለታት ንህግደፍ መፍቶቱ ምዃኑ በቲ ዘርእዮ ዘሎ ላዕልን ታሕትን ምርድኡ ኣየጸግምን። እንተ ንህዝብና፡ በቲ ህግደፍ ከምስል ዝጭረሖ “ምውሓስ ሰላም ብመኸተ” ኣብ ውግእን ወረ ውግእን ከንብሮ ከምዝደሊ ኣጸቢቑ ዝርደኦ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ታሪኻዊ ዝኽሪ  ኣንጻርቲ ናይ ኩሉ ሕማቕካ ጠንቂ ዝኾነ ህግደፍ ድምጽኻ ከተስምዕን ቃልሲ ከተበርኽን ከም ዝግበኣካ ምዝኽኻር መልእኽትና እዩ።

ዘልኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ!

24 ጉንበት 2024

መደበር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣለምዋጭ ከባቢ ዳባት

ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ መደበር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣለምዋጭ ከባቢ ዳባት ኣቶ ለምለም በርሀ ዝተባህለ ስደተኛታት መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት ከም ዝተቐትለ ካብ ቢቢሲ ደንጒና ዝረኸብናዮ  ዜና ሓቢሩ። በዓልቲ ቤት ናይቲ መዋቲ ወይዘሮ ኣብርሀት ምላሽን ካልእ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ብዛዕባቲ  ኩነታት ዝፈልጥን ንቢቢሲ ከም ዝሓበርዋ፡ እዚ ኣቦ 7 ቆልዑ ወዲ 50 ዓመት ግዳይ ቅድሚ ናብ ኣለምዋጭ ምምጽኡ ኣብ መደበር ማይዓይኒ ትግራይ እዩ ዝነብር ነይሩ።  

ኣቶ ለምለም ካብ ኤርትራ ቅድሚ 15 ዓመታት ዝተሰደ ኮይኑ፡ ቤተሰቡ ምስኡ ኣብ መደበር ስደተኛታት ምንባር ካብ ዝጅምሩ ድማ 10 ዓመታት ኮይኑ። ድሕሪቲ ብሰንኪ ውግእ ኣብ ትግራይ ዝነበራ መደበራት ስደተኛ ምዕጻወን ድማ ሓደ ካብቶም ህይወቶም ንምድሓን ቅድሚ ክልተ ዓመታት ናብ ኣለማዋጭ ዝሰገሩ እዩ።

ቢቢሲ ንኣቀታትላ ኣቶ ለምለም በርሀ ብዝምልከት ምንጭታት ብምጥቃስ ከም ዝሓበረቶ፡ መዋቲ ምስ ወዱ እንከሎ፡ 4ተ ወተሃደራት ከም ዝረኸብዎም እሞ እቶም ክልተ ምስቲ ወዱ ክተርፉ እንከለዉ እቶም ክልተ ድማ “ንደልየካ ኣለና” ኢሎም ናብ ዘይተፈለጠ ቦታ ምስ ወሰድዎ ንጽባሒቱ ጭላ ኣብ ዝበሃል ካብቲ መደበር ብመንገዲ እግሪ ሓደ ሰዓት ኣብ ዝርሕቀቱ ቦታ ተቐቲሉ ከም ዝተረኸበ ኣረጋጊጻ። ብዛዕባቲ ዘጋጠመ ጭውያ ቅድሚ ምማቱኳ  ንፖሊሲ እንተተሓበረ ግና ዝተረኽበ ውጽኢት ኣይነበረን።

ኣቶ ዮሴፍ ዝተባህለ፡ ጸሓፊ ናይቲ መደበር ከምቲ ብዙሓት ናይቲ መደበር ነበርቲ በብግዜኡ ዝብልዎ ኩነታቶም ኣስጋእን መጭወይትን ቅትለትን ዘጋጥሞን ዝኾነ ጠቒሱ። ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ወዲ 12 ዓመት ኤርትራዊ ስደተኛ ኣማን መሓመድ፡ ካብዚ መደበር ዝተጨውዩ ብገንዘብ ከም ዝተለቀ ምሕባርና ዝዝከር እዩ።