UNDP Officials in Asmara Blamed for Becoming 'Cheerleaders' for Repressive Eritrea Regime
Written by EPDP Information Office
In a strongly-worded message to UN Secretary General Antonio Guterres, two human rights advocacy organizations charged Ms Christine Umutoni, the UN Humanitarian Coordinator and UNDP-Eritrea country representative, of becoming "cheerleader" and top promoter of the repressive Eritrean regime by violating standard rules of conduct that govern international civil servants. Blamed as her collaborator in blindly working on behalf of the Eritrean regime is Mr. Mansoor A. Mirza, a UNDP policy specialist assigned to Asmara, Eritrea.
In their message dated 7 June 2017, the London-based Human Rights Concern-Eritrea and Christian Solidarity Worldwide, made an urgent request to the UN Secretary General to take appropriate measures against the errant two UNDP officials, who have literally become unrepresentative of the UN mission by devotedly speaking and acting on behalf of the dictatorship in Eritrea. It was not for nothing that Ms Umutoni was mockingly listed as one of the trio-foreign ministers of Eritrea together with presidential advisor Yemane Ghebreab and Mr. Osman Saleh.
The UNDP representative was undermining the conclusions of the UN Inquiry Commission and negating the glaring facts regularly presented by the UN Human Rights Rapporteur on Eritrea. She also reportedly took it as her priority job to meet donors in private and open forums to promote the Asmara regime and attended hearings and conferences to tell that Eritrea has a regime which is a credible partner in development efforts.
Similarly, her UNDP colleague, Mr. Mansoor Mirza, reportedly attended last year's UN Human Rights Council meetings and was spotted to be lobbying on behalf of the Eritrean regime and against the UN COI and the UN Human Rights Rapporteur.
Signed by Dr. Khataza Gondwe of the Christian Solidarity Worldwide and Ms Eliabeth Chyrum of the Human Rights Concern-Eritrea, the message to Mr. Antonio Guterres underlined that the actions of the two UN officials have already created the impression that "the UN speaks with two mutually negating voices: one which recognises that atrocity crimes are underway and seeks to address this urgently, and another which appears to overlook atrocity crimes and other grave violations, disregards the inalienability of human rights and, despite the human rights upfront initiative, accepts claims of economic advancement blindly in spite of the absence of independent verification mechanisms".
مشروع حزب الشعب الديمقراطي الارتري للعمل المشترك بين تنظيمات المعارضة الارترية
Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتري
خلال الستة وعشرين سنة المنصرمة من عمر الاستقلال الوطني تعرض الشعب الارتري لمخاطر شاملة تتهدد وجوده، ولا يختلف اثنان في أن السبب في ذلك هو نظام الهقدف الدكتاتوري، بيد أن وضع جميع الأسباب والعيوب في سلة النظام يعيق تحرك المعارضة نحو إصلاح ذاتها وتحسس مواقع ضعفها، مما أدَّى ويؤدي دوماً الي إطالة عمر النظام.
مع كل ما اعترى المعارضة من ضعف وقصور إلا أن قدرتها علي تأكيد وجودها علي أرض الواقع أمر يحسب لها مهما كانت أدوارها ضئيلة ومتفاوتة في قوتها. كما لا ننسى جهود المعارضة في حل مشكلاتها ومساعيها الوحدوية ومحاولاتها تأطير نفسها في أطر وتحالفات جبهوية. ومما هو جدير بالتنويه والإشادة في نضالات المعارضة لمعالجة مشكلاتها اتفاقها علي تحديد الحد الأدنى من نقاط اتفاقها واختلافها. النقاط الواردة أدناه تكاد لا تخلو منها وثيقة من وثائق تنظيمات المعارضة الارترية لذا يجب أن نعتبرها حجر الأساس الذي نقيم عليه اللبنة الأولى لمشروع العمل المشترك بيننا، ألا وهي الآتي نصها:
1- المحافظة علي السيادة الارترية
2- إسقاط نظام الهقدف الدكتاتوري واستئصال دعائمه القمعية
3- إبدال نظام الهقدف الدكتاتوري بنظام ديمقراطي شعبي تعددي
4- الإقرار بحكم القانون والحقوق الديمقراطية وكافة الحريات الأساسية للشعب
عند تقييمنا لمسيرة العمل المشترك ماضياً وحاضراً وإن كانت مظلاته الجامعة لا بأس بها إلا أنه كثيراً ما كان ينقصها أن تكون أوعيتها المشتركة شاملةً للجميع. إن ما قامت به المعارضة من جهود لتقوية وتعزيز معسكر المعارضة من محاولات اندماجية أو جبهوية يجب أن يكون من مرغباتنا في بذل المزيد من تلك الجهود لا وضع المعيقات أمامها.
وضعنا الراهن يحتم علينا الخروج من حالة التقوقع والانطواء علي الذات الي رحاب أعلى مستويات العمل المشترك. يجب أن نشرع فوراً في تكوين مظلة وطنية جامعة تشمل المؤطرين في أطر جبهوية وغير المؤطرين. علينا الاستفادة من جميع أخطائنا السابقة لتحويل معسكر المعارضة الي قوة فعالة في مواجهة الهقدف عدوها المشترك.
من أبرز سلبيات عملنا المظلي المشترك في السابق قيامه في ظل أجواء تسودها روح التنافس الشديد، الأمر الذي أربك ترتيب أولوياتنا. إن من أولى أولوياتنا الآن إزالة الدكتاتورية الجاثمة علي صدر شعبنا. لكننا بدلاً من أن نقدم المقدم من الأولويات أخرناه وقدمنا المؤخر والثانوي من الأولويات. إن عدم مراعاة ترتيب الأولويات بعثر جهودنا ودفن عملنا المشترك في غياهب التنافس الأعمى. وإذا استمر الحال هكذا فسوف يطول عمر الدكتاتورية ويزداد شعبنا بؤساً وضياعاً.
لكي يتغير الحال البائس، ويقصر أمد الدكتاتورية، ويتحسن حال شعبنا ويزدهر، فإن حزب الشعب الديمقراطي الارتري يناشد جميع من يهمهم أمر العمل المشترك لاستئصال الدكتاتورية الخروج من هذه المتاهة ووضع حصان العمل المشترك أمام عربة ذلك العمل.
حزب الشعب الديمقراطي الارتري منطلقاً من هذا الفهم الذي لا يخلط بين الأولويات ولا تسيطر عليه روح التنافس والاحتواء يتقدم بهذا النداء الذي نرى أن يكون محل إجماع والتفاف الجميع، كما يبدي الحزب استعداده التام للجلوس علي مائدة الحوار مع من لهم الرغبة الملحة والمصلحة الأكيدة في تلبية مطلب بناء مظلة وطنية جامعة اليوم قبل الغد.
هذه المظلة الجامعة سوف تصب جميع جهودها في التصدي لمهمة إسقاط النظام الدكتاتوري، وبما أن جميع القوى والعناصر المكونة للمظلة هي الأخرى يجمعها معاً هدف إسقاط النظام لابد أن تعطي الهدف المشترك الأولوية القصوى. علي أن يقاس جهد وإسهام أيٍّ من مكونات المظلة بمدى الإخلاص في خدمة الهدف المشترك وحجم العطاء والمساهمة في إنجازه.
ما أقمناه من أحزاب أو تحالفات جبهوية هي الأخرى يجب أن تخدم الهدف المشترك لا أن تعيقه، لذلك واضعين في الاعتبار قدسية الهدف المشترك نتوجه بالنداء الحار لكل التنظيمات والتحالفات القائمة كي تتحاور ثنائياً وجماعياً من أجل إقامة كيان مظلي جامع قوي وفعال.
هذا الكيان الجامع يجب أن يسخر جهده بالدرجة الأولى في خدمة المهام التالية:
1- تكوين وفد خارجي مشترك ناطق باسم معسكر المعارضة في المحافل الخارجية: جهودنا الدبلوماسية المتفرقة لم تعد مجدية، وكل الجهات الصديقة التي نلتقيها تنصح بالعمل المشترك لمعسكر المعارضة، لذا فإن تفويض وفد خارجي مشترك سوف يجعل عملنا المعارض أكثر فاعلية، بالطبع لن توقف التنظيمات السياسية والمنظمات المدنية نشاطها الدبلوماسي القائم الآن، لكن المطلوب منها أن تسخر كل مكاسبها الدبلوماسية وغيرها في خدمة المهام المشتركة، علي أن يتكون الوفد من عناصر ذات تجربة وكفاءة في العمل الدبلوماسي دون اشتراط انتمائها جميعاً الي التنظيمات المكونة للكيان الجبهوي. يلتقي الوفد بالهيئات الحكومية وغير الحكومية لجلب الدعم المادي والأدبي للمعارضة. يصدر البيانات ويخاطب المحافل الإقليمية والدولية باسم معسكر المعارضة. يكون الوفد مسئولاً أمام الكيان المشترك وفي ذات الوقت يتمتع بحرية اتخاذ ما يراه مناسباً من الخطوات والسياسات الفعالة الداعمة لعمله. يتلقى الوفد الموجهات والخطوط العامة من قيادة الكيان ويقدم لها تقارير نشاطاته.
2- إقامة جهاز اعلامي مشترك يتحدث باسم معسكر المعارضة:
أداؤنا الاعلامي المتفرق أيضاً لم يعد مجدياً، لذا علينا إقامة أجهزة اعلامية ناجعة تتحدث باسم الكيان وتكون مسئولة أمام قيادته ويعمل بها خبراء اعلاميون من تنظيمات الكيان وخارجها. بالطبع المؤسسة الاعلامية المشتركة ليست بديلاً عن عملنا الاعلامي المنفرد المملوك للأفراد والتنظيمات والمنظمات. لكن بالضرورة الكل مطالب بإعطاء الأولوية للعمل المشترك.
3- إقامة هيئة لإدارة ومتابعة العمل الجماهيري:
إقامة هيئة تعمل علي توسيع دائرة القواعد الجماهيرية لمعسكر المعارضة، ذلك علي الرغم من أن الشعب هو الخلفية الداعمة للعمل السياسي المعارض، إلا أن العمل في هذا المجال لم يأخذ نصيبه المستحق من الانتباه والمتابعة. الأمر الذي أجبر الشعب علي اتخاذ المبادرات الذاتية لتنظيم نفسه، إلا أن تلك الجهود لا شك تعتريها روح المنافسة التي تعاني منها الساحة السياسية الارترية ككل. لذا تكثر الصراعات والمشادَّات في العمل المتفق علي محتواه وهدفه بدلاً من التعاون علي إنجازه. ومع نقدنا لهذه الروح السالبة في العمل الجماهيري المشترك نشيد بالمبادرات الذاتية مثل لجان المدن التي تنسق بين كل الراغبين في العمل لإسقاط النظام علي مستوى المدينة الواحدة، كما يجب علي الآخرين غير المنظمين الاحتذاء بهذا النموذج لدعم وتمثيل المعارضة في جميع أنحاء العالم، وبذلك ننجز سوياً – الشعب وقواه السياسية – المهمة الملقاة علي عاتقنا - مهمة إسقاط النظام الدكتاتوري الغاشم.مثل هذه الهيئة المكلفة بإدارة ومتابعة العمل وسط الجماهير يمكن تكوينها من التنظيمات الارترية، علي أن تنسق الهيئة عملها مع لجان المدن السابقة التكوين وترفع تقاريرها لقيادة المظلة الوطنية.
المظلة المراد إقامتها تتخذ من المهام الثلاث أعلاه منصة انطلاق للعمل المشترك وتتطور حسب الظروف والأجواء الي مرحلة ومستوى أكثر تطوراً وفعالية.
حزب الشعب الديمقراطي الارتري يبدي استعداده التام ورغبته التامة للتحاور فوراً مع كل من يبدي الرغبة والاستعداد لتقبـُّــل مشروعه هذا والتحاور حوله ومن ثم لعب دوره في إقامة الكيان الوطني المعارض.
تأبـَـى الرماحُ إذا اجتـَــمـْــعـْــــنَ تكســُّــــرا ***** وإذا افـتـَـــرَقـْــنَ تكســَّــــــرتْ آحادا
حزب الشعب الديمقراطي الارتري
4 يونيو 2017م
EPDP Proposal for Joint Work of the Eritrean Opposition Camp
Written by Eritrean People's Democratic Party (EPDP)
In the past 26 years of Eritrea's independent existence, our people have faced multiple harmful challenges threatening the very existence of the nation. It is indisputable that the primary culprit and source of Eritrea's tribulations has been the autocratic PFDJ regime, misnamed the 'People's Front for Democracy and Justice'. However, putting all the blame on the regime does not help in making a national soul-searching and addressing one's own shortcomings in a proper manner. It is time to admit that the failure of the Eritrean opposition camp to play an effective role contributed in the suffering and displacement of the Eritrean people; the opposition camp - the camp of change and justice seekers - so far did very little to shorten the days of absolute dictatorship in the country.
Nevertheless, one of the positive aspects not to be sidelined is the fact that the opposition camp was able to continue making efforts, albeit limited, in confronting the multiple abuses of the repressive PFDJ regime. The efforts exerted to resolve existing problems and, in particular, the attempts made towards creating coalitions and mergers were equally positive. In our past attempts to create alliances and strengthen the opposition camp, we did reach common understanding on a number of fundamental principles that bind us all. As such, the four principles listed below appear in various documents of the Eritrean camp of change seekers. Those points of common understanding can be taken now as the basic principles for the joint work proposal being initiated for further deliberations. They are:
1. Protecting Eritrea's territorial sovereignty;
2. Removing the autocratic PFDJ regime with its organs of repression;
3. Installing a democratic multiparty system of participatory governance;
4. Submitting to rule of law and guaranteeing basic liberties and democratic rights.
As noted, although our past experiences had some positive aspects, yet we could not create an inclusive national body or umbrella. A new start will require our commitment to never let our existing organizations or alignments to hinder the creation of a working relationship for more effective common action.
The urgency of the present situation obliges us to come out of our boxes. In simple terms, it is time to create a body/umbrella coalescing all forces currently in or outside existing alliances. Only to stress the evident truth, we are called upon to use learned lessons of the past and build a more effective body able to challenge the abusive regime in Eritrea.
The alignments we created and tried to work with were, till the present time, adversely affected by a spirit of controversy and rivalry. This is because we created an unsustainable situation in which priorities were not put in order.
For now, our most immediate task should be the removal of the autocratic regime. In past, instead of concentrating all efforts on this task, we put ourselves in a vicious circle by mixing up short-term objective with long-term objectives that cannot be attained now. And no wonder that, in a situation of controversy and with un-prioritized objectives, the structures we worked out and the programmes we adopted could not be implemented. If we continue on that path, we will only guarantee long life for the autocratic regime and fail to address the problems of our people.
Therefore, the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) finds it timely to call upon all fraternal forces and fellow citizens opposed to the PFDJ regime to join us in trying to come out of the old vicious circle we are in and jointly start a new path that can lead to victory of the people's cause. Based on the understanding that unjustifiable controversies and mixing up of priorities can lead us nowhere, the EPDP is now presenting this proposal for joint work that should include all concerned, and pledges to do its utmost to promote the agreed upon tasks.
Needless to say, the primary agenda for the proposed common body or umbrella is the removal of the autocratic regime. All forces coalescing for this agenda shall be expected to do what they can to carry on the new joint body. The measure and weight of each member in the common umbrella shall be its degree of contribution in implementing the joint tasks.
The existing alliances and parties shall be the building blocks of the common umbrella and shall in no way hinder the proper functioning of joint tasks. Therefore, this is a call for starting a serious dialogue among all fraternal forces, a process that should lead to timely formation of an effective body embracing all stakeholders in the struggle.
The common umbrella or body to be formed shall primarily aspire to achieve the following three major tasks:
1. A Joint Foreign Delegation
Our individual efforts in the diplomatic sphere have not been effective. All parties (governments, organizations, parties) we individually approach have been advising us to meet them as one Eritrean delegation. There is no doubt that a joint/representative Eritrean delegation will make our diplomatic work more effective. Existing Eritrean organizations or parties shall not be obliged to end their ongoing relations in this sphere. But they are expected to strengthen the work of the joint Eritrean opposition delegation. Although details can be worked out in due course of time, the delegation can consist of members from the Eritrean organizations as well as expert diplomats from outside those member organizations. The joint delegation will be able to represent the Eritrean opposition camp at international conferences and speak/write on its behalf in addition to seeking all-round assistance (political, moral and material) for the umbrella. While working under the umbrella leadership, the foreign delegation can be empowered to take various initiatives as it sees them appropriate.
2. A Common Media Centre
Having a centralized information organ representing the opposition camp is an urgent necessity in light of the fact that our fragmented media outlets are not accomplishing the intended objective. The central information organ, which shall not hinder the member organization from continuing to run their own media outlets, can be staffed by members and media experts from outside the working common umbrella.
3. An Organ for Mass Mobilization
This organ shall endeavour to mobilize the people around the opposition camp by reviving the central task of political organizations in educating and organizing participants in the struggle for change. We must acknowledge the fact that mobilization efforts have been initiated at grassroots level in several places by Eritrean activists. However, these commendable initiatives could not be spared from the Eritrean malaise of controversy and negative rivalry. We in the opposition (camp of change and justice seekers) continually resort to unnecessary contention and squabbles instead of cooperating to promote the same national objective. It is appropriate to make self-criticism on this negative attitude, while at the same time bestowing high gratitude and admiration upon those compatriots who are taking initiatives at organizing justice seekers around local councils (baitos) at district and city levels. These efforts must be encouraged at all places around the globe. Eventually, people organized at grassroots level could join their efforts with political and civic organizations and help in drawing clear action plans in removing the repressive regime. The central organ for mass mobilization can be composed by representatives of political organizations and work under the common umbrella. However, it can also closely work in cooperation with the local popular councils/baitos all over the world.
The proposed national umbrella can start with the above listed three objectives but gradually expand its work activities, as needed. Only to reiterate, the EPDP hereby commits itself to start immediate dialogue and work with any Eritrean body accepting this proposal towards forming a joint body/umbrella for joint action. No Alternative to Joint Action to Remove the Autocratic Regime!!
The Eritrean People's Democratic Party (EPDP)
4 June, 2017
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዘን 26 ዓመታት ናጽነት ንህልውናኡ ኣብ ዝፈታተን ኩሉ መዳያዊ ብርሰትን ዕንወትን ኣትዩ ይርከብ። ጠንቂ እዚ ኩሉ ጸገማት ከኣ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ይኹን እምበር፡ ጠቕሊልካ እቲ ሽግር እቲ ስርዓት ጥራሕ ገርካ ምቕራቡ ንውሽጥኻ ተመሊስካ ክትምርምርን ቅኑዕ ሚዛናት ከተንብርን ሕጽረታትካ ክትእርምን ኣይሕግዝን እዩ። ደምበ ተቓውሞ እውን ሽግራት ህዝብን ሃገርን ንኽሓጽር ዝገበሮ ኣበርክቶ ዝናኣድ ብዘይምንባሩ ዕድመ ምልካዊ ስርዓት ክነውሕን ስቅያትን ምብትታንን ህዝብና ቀጻሊ ክኸውንን ሓጊዙ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ምስ ኩሉ ጉድለታቱ፡ ህላውኡ ኣረጋጊጹ በብዝኽእሎ ዓቕሚ ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ይምክት ምህላው ብኣወንታ ክረአ ዘለዎ እዩ። ከምኡ’ውን፡ ንሽግራቱ ንምፍታሕ ከካይዶም ዝጸንሐ ጻዕርታት፡ ክገብሮም ዝጸንሐ ምጽንባራትን ከቝሞም ዝጸንሐ እተፈላለዩ ጽላላትን ብኣውንታ ክረኣዩ ዘለዎም እዮም። ኣብ’ዚ ንደምበ ተቓውሞ ንምሕያል እተገብረ ጻዕርታትን ምትእኽኻባትን እንተወሓደ ኵልና ዘይንፈላለየሎም ወይ እንሰማምዓሎም መትከላት ከነረጋግጽ ምኽኣልና እውን ከነስምረሉ ዝግባእ እወንታዊ ስጕምቲ ኢዩ። እዘን ኣብ ታሕቲ ዘለዋ ኣርባዕተ ነጥብታት፡ ኣብ መብዛሕትኡ ሰነዳት ደምበ ተቓውሞ ዝርከባ ኰይነን፡ ኣብ ዘለናዮ እዋን ንእንገብሮ ሓባራዊ ስራሕ መበገሲ መትከላት ክዀና ዝኽእላ ምዃነን ምግንዛብ ዕዙዝ ኣገዳስነት ኣለዎ። ንሳተን ከኣ፦
1. ምዕቃብ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ፤
2. ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምልጋስ መሓውራት ጭቆናኡን፤
3. ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ህግደፍ ኣብዝሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምቛም፤
4. ግዝኣተ ሕግን ዲሞክራስያዊ መሰላትን መላእ ሓርነታትን ህዝቢ ምቕባል፤ ዝብላ ኢየን።
ንሕሉፍን ህሉውን ተሞክሮ ሓባራዊ ስራሕ ዝርዝር ኣቢልና ክንርእዮ ከለና፡ ክሳብ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ምትእኽኻባት፡ ዋላኳ ኣውንታዊ ጐኒ ከምዘለዎ ንኣምን እንተዀና፤ ንኹሉ ደምበ ተቓውሞ ክእከብ ከምዘይከኣለ ግን ክንእመነሉ ዘለና ሓቂ እዩ። ንደምበ ተቓውሞ ንምሕያል ዝሰራሕናዮ ምጽንባራት ይኹን ጽላላት ሎሚ ንቐጻሊ ሓባራዊ ስራሕና ኣሳላጥቲ እምበር ዓንቃፍቲ ክዀኑ ኣይግብኦምን።
ሎሚ እቲ እዋን ካብ ዝጸናሕናዮ ጸበብቲ ዓንኬላት ወጺእና ንዝለዓለ ሓባራዊ ስራሕ ክንጥምት ይጠልበና ኣሎ። እቲ ኣብ ንኡስ ጽላላት እተኣከበን ዘይተኣከበን ኣብ ሓደ ሃገራዊ ጽላል ዝእከበሉ መደረኽ ብህጽጽ ይድለ ኣሎ። ካብ ዝሓለፈ ተሞክሮና ተማሂርና ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝርከብ ኣርባዕተ ነጥብታት ከም መበገሲና ወሲድና ንደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ናብ ኣድማዒ ጸረ ምልኪ ሓይሊ ንምቕያሩ ኣብ ተግባራዊ ሓባራዊ ስራሕ ምእታው የድሊ ኣሎ።
እቲ ኣሉታዊ ጐድኒ እቶም ክሳብ ሕጂ ክንሰርሖም ዝፈተና ጽላላት፡ መንፈስ ውድድር ኣብ ዝዓብለሎ ሃዋህው ንሰርሖም ምንባርና እዩ። ነቶም ኣብ ርሑቕን ኣብ ቀረባን ክፍጸሙ ዝግብኦም ዕማማት ሓዋዊስና ነቶም ቀዳምነታትና ኣብ ዕግርግር ከነእትዎም ወይ ጽልግልግ ክብሉ ክንገበሮም ስለዝጸናሕና ኢዩ። እቲ ቀንድን እዋናውን ዕማምና፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ምልጋስ ኢዩ። ነዚ ኣነጺርናን ኣተኲርናን ብኹሉ ዓቕምና ኣብ ክንዲ ንሕዞን ንሰርሓሉን፡ ብጽባሕ ክፍጸሙ ዘለዎም ዕማማት ዕንክሊል ክንብል ጸኒሕና ኢና። እቶም ዘቕረብናዮም መደብ ዕዮታት ይኹኑ፡ ዘዳለናዮም ቅርጽታት፡ ቀዳምነታት ብዝሰሓተ መንፈስን ውድድር ብዝዓብለሎ ሃዋህውን ተዋሒጦም ኣብ ግብሪ ክውዕሉ ኣይከኣሉን። በዚ ሒዝናዮ ክንከይድ ዝጸናሕና ኣገባብ ክንቅጽል እንተደኣ ኰይና ድማ ዕድመ መላኺ ስርዓት ክነውሕ ስቅያት ህዝብና ድማ ክብእስ ኢዩ።
ህሉው ኩነታት ክቕየር፡ ዕድመ መላኺ ስርዓት ክሓጽር፡ ስቅያት ህዝብና መወዳእታ መታን ክህልዎ፤ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ካብ’ቲ ዕንክሊል ዘበለና ተሞክሮ ወጺእና ብሓዲሽ መንፈስ ክንብገስ ንኹሎም ንስርዓት ህግዲፍ ዝቃወሙ ሓይልታትን ዜጋታትን ይጽውዕ ኣሎ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ’ዚ ንቐዳምነታት ዘየማሳቕልን ንኣሉታዊ መንፈስ ውድድር ዘየተባብዕን መረዳእታ ተበጊሱ፡ ኵላትና ክንዓስሎ ዝግብኣና እማመን መጸዋዕታን የቕርብ እንሆ። ምስ’ቶም ንኣድላይነትን ህጹጽነትን ምቛም ሓደ ኤርትራዊ ጽላል ተቓውሞ ዝኣምኑ ኣካላት ከኣ፡ ብተግባር ምስራሕ መተካእታ ዘይርከቦ መንገዲ ዓወት ምዃኑ ኣሚኑ ንምዕውቱ ኵሉ ዝከኣሎ ክገብር ተበጊሱ ኣሎ።
እቲ ዝቐውም ጽላል ኵሉ ዓቕሚ ተቓውሞ ኤርትራ ኣብ ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ንኽውዕል ቀዳማይን ቀንድን ኣጀንድኡ ክኸውን’ዩ። ኩለን ኣብ ውሽጢ እቲ ጽላል ዝጥርነፋ ኣካላት ከኣ ቀዳማይን ቀንድን ኣጀንድአን ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ኮይኑ ነቲ ዝቐውም ጽላል ብኹሉ ዓቕመን ይሕግዝኦን ይተሓባበርኦን። መምዘንን መዓቀንን ዝኾነ ኣብ ውሽጢ እቲ ጽላል ዝርከብ ኣካል ከኣ፡ ክንደየናይ ዝዀነ ዓቕሚ ኣብ ምዕዋት ሓባራዊ ስራሕ የበርክት ምህላው ክኸውን እዩ።
ሰሪሕናዮ ዘለና ሰልፍታት ይኹን ጽላላት ንሓባራዊ ስራሕ ደምበ ተቓውሞ ዝሕግዝ እምበር ዝዕንቅፍ ክኸውን ኣይግብኦን። በዚ ምኽንያት፡ በቶም ኣቝምናዮም ዘለና ውድባት ይኹን ጽላላት ከይተዓንቀፍና ነቲ ዘቕረብናዮ ዕላማ ዝያዳ ትዅረት እናሃብና ኣብ ዕቱብ ልዝብ ክንኣቱን ሓደ ንመላእ ደምበ ተቓውሞ ዝጥርንፍ ኣድማዒ ኣካል ከነቕውምን መጸዋዕታና ነቕርብ ኣለና።
ዝቐውም ጽላል ይኹን ኣካል ብቐዳምነት ነዚ ዝስዕብ ዕማማት ኣብ ምርግጋጽ ክጽመድ እዩ።
1- ምቛም ሓደ ብስም ደምበ ተቓውሞ ክዛረብ ዝኽእል ልኡኽ ወጻኢ
በበይንና እንገብሮ ዘለና ዲፕሎማስያዊ ስራሕ ኣድማዒ የለን። ኵሎም እንረኽቦም ኣካላት ከኣ፡ ደምበ ተቓውሞ ብሓባር ክሰርሕ እዮም ዝምዕዱ። በዚ ምኽንያት ሓደ ብስም ደምበ ተቓውሞ ክዛረብ ዝኽእል ልኡኽ ወጻኢ ምግባር ንስራሕና ኣድማዒ ክገብሮ እዩ። ውድባት ክሳብ ሕጂ ፈጢረንኦ ዘለዋ ዝምድናታት ደው ከብልኦ ኣይኮናን። ግን ነፍሲ ወከፍ ውድብ ንምዕዋት ሓባራዊ ስራሕ ብኹሉ ዓቕማ ከተበርክት ክትሕተት እያ።
እቲ ልኡኽ ካብ ውድባት ኤርትራ ይኹን ወጻኢ ካብአን ብዝርከቡ፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ስራሕ ብቕዓትን ተሞክሮን ዘለዎም ኣካላት ይቐውም። ንደምበ ተቓውሞ ሞራላውን ማተርያላውን ሓገዝ ንምርካብ ከኣ ምስ መንግስታትን ዘይመንግስታዊ ትካላት ዓለም ይራኸብ። ብስም ደምበ ተቓውሞ መግለጽታት የውጽእን ኣብ ዓለማዊ መጋባእያታት ንደምበ ተቓውሞ ወኪሉ ይዛረብን። እዚ ኣካል’ዚ ተሓታትነቱ ነቲ ዝቐውም ጽላል ኮይኑ ንስርሑ ኣድማዒ’ዩ ዝበሎ ስጉምታት ክወስድ ናጽነት ይህልዎ። ሓፈሻዊ መምርሒ ካብ መሪሕነት ጽላል ይረክብ ጸብጻቡ ንመሪሕነት ጽላል የቕርብ።
2- ምቛም ሓደ ብስም መላእ ደምበ ተቓውሞ ክዛረብ ዝኽእል ሚድያ
በበይንና እንሰርሖ ዘለና ዜና ከም’ቲ እንብህጎ ኣድማዒ ኣይኰነን ዘሎ። ስለ’ዚ፡ ንደምበ ተቓውሞ ብመላኡ ዝውክል ትካላት ዜና ከም ዝህሉ ምግባር። ነቲ ስራሕ ዘካይዱ ኣካላት ከኣ ክኢላታት ካብ ውድባት ይኹን ካብ ውድባት ወጻኢ ኰይኖም፡ ተሓታትነቶም ነቲ ዝቐውም ጽላል ይኸውን። እቲ ዝቐውም ትካል መተካኣታ ነቲ በብወገንና ንሰርሖ ዘለና ዜናዊ ስራሕ ኣይኮነን። ግን ኵሉ ዓቕምና ኣብ ምሕያል ሓባራዊ ስራሕ ከነውዕሎ ዝሓትት እዩ።
3- ህዝባዊ ስርሓት ዝከተተልን ዘካይድን ኣካል
ህዝባዊ መሰረት ደምበ ተቓውሞ ኣብ ምዕባይን ምስፋሕን ዝሰርሕ ሓባራዊ ኣካል ምቛም። ቀንዲ ዕማም ውድባት ኤርትራ ንህዝቢ ምምሃርን ምውዳብን ንኽቃለስ ምትብባዕን ክነሱ፡ ግቡእ ትዅረት ስኢኑ’ዩ ጸኒሑ። በዚ ምኽንያት፡ ህዝቢ ብተበግስኡ ነብሱ ክውድብ ጻዕርታት ክገብር ጸኒሑ ኣሎ። ይኹን እምበር እዚ ጻዕርታት’ዚ ውን፡ ካብቲ ውድድር ዝፈቱ ሕማም ናጻ ክኸውን ኣይከኣለን። ተመሳሳሊ ስራሕ ንምስራሕ ኣብ ክንዲ ምድግጋፍ ምቁርቛስ ይርአ ኣሎ። ነዚ ኣሉታዊ ኣንፈት እናነቐፍና፡ ነቶም ብተበግሶኦም ከተማዊ ባይቶታት ኣቑሞም፡ ንዅሉ ኣብ’ታ ከተማ ዝርከብ ደላይ ለውጢ ኣኪቦም፡ ክቃልሱን ከቃልሱን ዝፍትኑ ዘለው ኣካላት ከነለልዮምን ከነተባብዖምን ይግብኣና። ኣብ’ቲ ባይቶታት ዘየቖመ ቦታታት ውን ንደምበ ተቓውሞ ዝውክል ባይቶታት ክቐውም ነተባብዕ። በዚ ኣቢልና፡ ህዝብን ውድባቱን ሓቢሩ ነዚ ኣብ እዋንና ዘሎ ቀንዲ ዕማም፡ ምውዳቕ መላኺ ስርዓት ህግድፍ ቀንዲ ውራዩ ገይሩ ክሕዞን ብዘለዎ ዓቕሚ ክቃለሰሉን ንጹር መደባት ንሓንጽጽ። እቲ ንህዝባዊ ስርሓት ዝከታተልን ዘካይድን ኣካል ካብ ውድባት ኤርትራ ክቐውም ይኽእል እዩ። ግን ምስቶም ድሮ ብተበግሶታቶም ቦታዊ ባይቶታት ኣቑሞም ዝሰርሑ ዘለው እናተሓባበረ ይሰርሕ። ተሓታትነቱ ከኣ ንመሪሕነት ጽላል ይኸውን።
እቲ ዝቐውም ጽላል በዞም ሰለስተ ዕማማት ይብገስ። ቀስ ኢሉ ድማ ነቲ ካብ’ዚ ንላዕሊ ዝሕተት ዕማማት ከማዕብል ይኽእል ኢዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንኹሎም ንመጸዋዕታና ብኣወንታ ዝተቐበሉ እሞ ምሳና ክላዘቡን ኣብ ምቛም ሓደ ኤርትራዊ ጽላል እጃሞም ከበርክቱን ዝወሰኑ ኣካላት ግዜ ከይወሰደ ክላዘብን ሓቢሩ ክሰርሕን ድሉው ምህላው ድማ የረጋግጽ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ!!!
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዕለት 4 ሰነ 2017
ብዕለት 28.05.2017 ጨንፈር ፍራንክፎርት ወርሓዊ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣኼባ ብኣቦ መንበር ጨንፈር ብሰላምታን እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን እንቋዕ ድማ ኣብ መበል 26 ጽንብል በዓል ነጻነት ኣብጽሓና ብምባል ድሕሪ ምኽፋቱ ኣብቲ ኣጀንዳታቱ ተኣትዩ። ዝነበረ ስጀንዳታት ድማ ፡-
1 - ዲሲፕሊን ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ምትራር፤
2 - ህልዊ ሓበሬታታት ምልውዋጥ፤
3 - እገዳ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፤ ዝብሉ ኔሮም።
ውሻጣዊ ዲሲፕሊን ሰልፊ ምሕላው፡ ንጽፈትን ጸረ ግሕምጥናን ኣሰራርሓ ስለ ዝሕግዝ ተሪርና ክንሕዞ ከም ዘሎና ኣኼበኛ ተዘራሪቡሉ።
ቀጺሉ ድማ ንህልዊ ኩነታት ሃገርናን ዞባናን ዝምልከት ሓፈሻውን ቦታውን ሓበሬታታት ምልውዋጥ ተኻይዱ። ኣብዚ ሓበሬታታት‘ዚ ድማ፡ ኣብዚ ቅንያት‘ዚ መበል 26 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ክንጽንብል ከም ዝቐነናን፡ ንሕና ደለይቲ ፍትሕን ሰርዓት ህግደፍን ድማ ንበበይኑ ዕላማታት ከነብዕሎ ከም ዝቐነናን ኣኼበኛ ሓበሬታታት ተለዋዊጡ። ኣዚ ማለት ድማ ስርዓት ህግደፍ ን26 ዓመታት ነዚ በዓል‘ዚ ከብዕሎ እንከሎ፡ ንውልቃዊ ዝንኡን ንመሸቀጥን ዝጥቀመሉ ከም ዝነበረን ርዱእ ክኸውን እንከሎ፡ ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ግና ነቲ ብቓልስን መሪር መስዋእትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ ጨውዩ፡ ኣብ ናይ ውልቃዊ ረብሑኡ ዝቐየሮ ስርዓት ህግደፍ ክንምክቶን ስልጣን ናብ ዋንኡ ህዝቢ ኤርትራ ክምለስን ሓደራ ስዉኣትና ከይንጠልምን ኣትሪርና እንቃለሰሉ መነሃርያ ቃልስና ጌርና ከነብዕሎን ከም ዝቐነና‘ውን ኣኬበኛ ኣስሚሩሉ።
ብድሕሪኡ ዝሰፍሐ ምርድዳእ ብዛዕባ ኣብ‘ዚ ወርሒ‘ዚ ኣብ ዞባ ኤውሮጳ ክካየድ ዝወርሐ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፍታት እዩ ኔሩ። ስርዓት ህግደፍ፡ ንመንእሰያት ብፍላይ ድማ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝተወልዱ፡ ኣታሊሉ ኣተሓሳስባኦም ንዲክታቶርያዊ ስርዓት መሳርሒ ክኾነሉ ዝኽእል ሰሚናራት ጌርካ ንምጥምዛዙን ምምልማሉን፡ ኣብ ኤውሮጳ ምፍርራህ ዝተሓወሶ ጽዑቕ ኣኼባታት ናይ መንእሰያት ከካይድ ቀንዩ እዩ። ነዚ ንምምካት ድማ፡ ብኩላቶም ደለይቲ ፍትሒ ብፍላይ ብመንእሰያት ናህሪ ዝተሓወሶ ሰላማዊ ሰልፍታት ክግበር ወሪሑ። ኣኼበኛ ድማ ነዚ ኣብ ሆላንድን፡ ስዊድንን፡ ዓዲ እንግሊዝን፡ ጀርመንን (ፍራንክፎርት፡ ስቱትጋርድ፡ ኮልን፡ ካስል) ብደለይቲ ፍትሒ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣሞጒሱ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሃገርና ኩሉ መሰላትና ግሂሱ ከይንዛረብ ኣፍና ዓቢሱ፡ ኣብ ባርነት ዘንብረናን ዝገፍዓናን ዝነበረ ከይኣኽሎ፡ ሕጂ ድማ ደድሕሬና ስዒቡ ኣብ‘ዚ ዓዲ ዲሞክራሲ ቅሳነት ክኸልኣና እጓየ ስለ ዘሎ ዕድል ክንህቦ ኣይግበኣናን እዩ፤ ኣብ ሕጊ ናይ ዘሎናዮ ሃገራት ተሞርኲስና ከይፈራህና ክንዛረብን ክንምክቶን ኣሎና ብምባል ኣኼበኛታት ቃልሶም ከትርሩ ከም ዘለዎም ተመባጺዖም።
እቲ ካብ ኩሉ ዝያዳ ግዜ ዝወሰደ ዘዘራረበ ጉዳይ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣውሪዱዎ ዘሎ እገዳ እዩ። ስርዓት ህግደፍ ብኣህጉራዊ ትካላት ተኣጊደ ኢሉ ብዙሕ ክግዕር ንሰምዖ ኣሎና። እቲ እገዳ ግን ባዕሉ እቲ ስርዓት እዩ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ጀሚሩዎ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ቅዋማዊ ምሕደራ ከይህልዎ ተኣጊዱ፡ ናይ ምንቅስቓስ፡ ምዝራብ፡ ምሕራስ፡ ንግዲ፡ እሱራት ቤተሰብካ ምብጻሕ፡ ገዛ ምስራሕ፡ ናይ ሰሪሕካ ምብላዕ፡ መሰል ፕረስ፡ መሬትካ ምውናን፡ ውሉድካ ምውናን፡ ትምህርቲ፡ ውደባ፡ ናይ ሃይማኖት መሰል፡ ብመንግስቲ ክወሃብ ዝግብኦ ቀረብ (ማይ፡ ኤለትሪክ ኣገልግሎት ጥዕና)፡ ኣብ ዓድኻ ብሰላም ምንባር፡ ሬሳኻ ኣብ ዓድኻ ምቕባር ከይተረፈ፡ ወዘተ… ብሓፈሻ ኩሉ መሰላቱ ተኣጊዱ ከም ዘሎ ባኼበኛታት ብዝርዝር ተዘራሪቦሙሉ። እዚ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ኣውሪዱዎ ዘሎ እገዳ ንምምካቱ እምበኣር ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ኢና እገዳ ክንገብረሉ ዝግባእ። እተን ዘይጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ኣካይደን ዝተዓወታ ሃገራት፤ ኣብ ልዕሊ ገዛእተን ወጻእተኛታት ይኹኑ መለኽቲ ደቂ ሃገር፡ ብኣንጻር እቲ እገዳታት ናይ መለኽትን ገዛእትን፡ ህዝበን እገዳታት ኣብ ልዕሊ መለኽቱን ገዛእቱን ብምግባር፡ ብኣብያ ወይ እምቢታ ወይ‘ውን ህዝባዊ ናዕቢ ብምጉህሃር ምዃኑ ብቑዕ ኣብነት እዩ። ስለዚ ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ኩልና፡ ሓድነትና ኣትሪርና ነዚ ዝእግደና ዘሎ ምልካዊ ስርዓት እገዳታት ክንገብረሉ ከም ዘሎና ኣኼበኛ ተማሕጺኑ።
በዚ ድማ ልክዕ ሰዓት 4፡30 ኣኼባ ብዝክረ ሰማእታት ተዛዚሙ።
EPDP Asks Swiss Authorities Not to Encourage Asylum Seekers to Contact Eritrean Consulate
Written by EPDP Information Office
In yet another memorandum addressed to the Swiss Foreign Ministry on 30 May, the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) urged Swiss authorities to kindly stop asking Eritrean asylum seekers "to bring documents from the Eritrean Consulate".
Addressed to Federal Councillor Didier Burkhalter, the Swiss Foreign Minister, the EPDP memorandum made it clear that asking asylum seekers to bring documents from the regime consulate entails the signing of "self-recriminating letters of regret at the Eritrean Consulate and paying the illegal 2% tax".
The message protested that the action by local Swiss authorities is violating the right of asylum seekers to be considered for legal protection taking into consideration the human rights and political situation in Eritrea under a regime characterized by the UN Human Rights Council as "perpetrator of crimes against humanity" in a systematic manner for over two decades.
It is also to be recalled that during April and May, a number of human rights and pro-democracy activist groups in Switzerland have circulated a letter of advice to all Eritrean asylum seekers in the country to refuse contacting the Eritrean regime consulate because they have the right to seek political protection in Switzerland in view of the gross human rights violations in their country of origin.
Logos of signatories of the "know-your-rights" letter circulated to all Eritrean asylum seekers in Switzerland.
The advice, written in Arabic, English, Tigrigna and Swiss languages, also urged the Eritrean asylum seekers not to sign the letters of regret at the Eritrean consulate and refuse paying the illegal 2% tax.
Eritrea-Sweden Association Holds Seminar and Congress in Gothenburg
Written by EPDP Information Office
A well-attended get together of Eritreans and their Swedish friends held two consecutive events in Gothenburg, Sweden, on 25 May 2017 at which the situation in Eritrea was very well highlighted. The first event was a seminar organized by the Eritrea-Sweden Solidarity Association at which invited speakers transmitted timely and useful information to an audience mainly made up of young Eritreans. The seminar was followed by a congress of the association named 'Eritrea in Our Hearts'.
The seminar was opened by welcoming statement of of Mr. Tomas Magnusson, president of the Eritea-Sweden Solidarity Assocation, who invited to the podium the Mayor of Gothenburg, Mr. Yonas Attenius, responsible for residential homes and employment opportunities in the city.
The Mayor explained the problems faced in his area of responsibility and how solutions are worked out.
The other guest speaker was Mr. Rezene Tesfazion, Executive Committee member in charge of finance in the Eritrean People'd Democratic Party (EPDP), who spoke in great details about the ups and downs in history of the Eritrean people and their current situation at home and abroad.
The other guest speaker was Mr. Rezene Tesfazion, Executive Committee member in charge of finance in the Eritrean People's Democratic Party (EPDP), who spoke in great detail about the ups and downs in history of the Eritrean people and their current situation at home and abroad.
Following Mr. Rezene Tesfazion's presentation, Mr. Ulf Bosrom, City Police Officer in charge of integration work, spoke the role of police in a democratic system of governance which gives high value to everyone's commitment to the rule of law.
The final speaker at the seminar was Mr. Viktor Stenlov of the Swedish Social Democratic Party who spoke on the role of youth in social change. In concluding his inspiring speech by informing his audience of young Eritreans, he said that they join their Swedish friends of same age in making a difference in the Swedish society.
The seminar was followed by the annual congress of Eritrea in Our Hearts whose outgoing committee members presented reports of past activities. The congress finally elected a 15-person committee to lead the young association for one year.
ብዕለት 25 ግንቦት ኣብ ርክብ ኤርትራውያንን ሰበስልጣናት ከተማ ጎተንበርግን ብረዘነ ተስፋጽዮን ዝቐረበ ጽሑፍ።
Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብዛ ዘለናያ ሃገር ብ1974 መጺአ: ምኽንያት ንትምህርቲ ስነ ሃይማኖት። ውሽጣዊ ደፋኢ ረቛሒ ከኣ ፖለቲካዊ። ካብ መወዳእታ 1971 ክሳብ 1973 ብሕቡእ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ንነጻነት ኤርትራ ይሳተፍ ዝለዝነበርኩ። መንቀሊየይ ከምኡ ስለ ዝነበረ ድማ ኣብ ሓፋሽ ውድባት ህግሓኤ ከም ተማሃራይን ሰራሕተኛን ኣብ ሽወደን ተወዲበ። ኣብ 1990 ብወግዒ ደስኩልኩም ክሳብ ንብሃል ካብ 1975 ዓም ከም ተራ ኣባልን ብሓላፍነትን ተሳቲፈ። ኣብ ፖለቲካ ሃገር ሽወደን ድማ ካብ 1986 ዓም ኣብ ሰልፊ ሶሻል ደሞክራሲ ተወዲበ ኣብ ኮሙናውን ኣውራጃውን ከም ተራ ኣባልን ኣብ መሪሒነትን ተዋሲአ። ካብ 2002 ክሳብ 2006 ኣባል ባይቶ ሸወደን ብምዃን ካብቶም ቀዳሞት ኣፍሪቃውያን ኮይነ ኣገልጊለ።
ሕጂ ኣብዚ ሃገር ሽወደን ን43 ዓመት ተቐሚጠ ኣለኹ። ድሕሪ ነጻነት ካብ 1992 ክሳብ 2001 ንኤርትራ ሓሙሸት ግዜ ተማላሊሰ። ድሕሪ ጠለብቲ ቁዋም በቲ ዕሉል ውልቀ መላኺ ምጥፋእ ግን ኣይከድኩን። ብድሕርዚ ኸኣ ኣብ ተቛውሞ ደምበ ኣብ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተወዲበ ንደምክራስን ፍትሕን ኣብ ኤርትራ እሳተፍ ኣለኹ።
ኩሉና ከም እንፈልጦ ኤርትራ ድሕሪ ብስርዓት ህግደፍ ምግዝኣ ብኹሉ ወገና ማሲናያ። ኣብቲ ፖለቲካዊ ቅርጻ ብበይነኣዊ ግበታ ትምራሕ ኣላ። ኣብቲ ቁጠባዊ ሃለዋት እቲ መሰረታዊ ንህዝቢ ዘድሊ ሕጽረት መግብን ማይን ኣሎ። ብግቡእ ስራሕ ረኺብካ ንቡር ደሞዝ ብመዐቀኒ ሳልሳይ ዓለም የለን። ትምህርቲ ዝተፋላለየ ኮሎጃት ኣሎ ይብሃለናዩ ብህግደፍ። ኣብ ኮሎጃት ወዲኦም ዝተባህሉ ድማ ከናብሮም ብዝኽእል ደሞዝ ሰሪሖም ክነብሩን ሂወቶም ክመርሑን እይንርእን። ብኻልእ እንኮ ብሓገዝ ቫቲካን ዝተርሰርሐት ዩነቨርስቲ ኣስመራ ብህግደፍ ተዓጽያ፣ ቀንዲ ስራሕ መንግስቲ ህግደፍ መንእሰይ ናብ ሳዋ ወሲድካ ወተሃደራዊ ታዕሊም ምምሃርን ኣብኡ ከም ዝኽወል ምግባርዩ። እዚውን ከም መበገሲኡስ ምዂንዩዩ ነይሩ። ንዓመትን ሾመንተ ወርሕን። እንተኾነ ብ1994 ቀዳማይ ዙርያ ምስ ተገብረ ብኡ ገይሮም መንእስያት ኤርትራ ብዘይ እፎይታን ደሞዝን ከም ዝባኹኑ ይግበር ኣሎ።እዚ ንሃገርውን ምርማስዩ። ሓይሊ መንእሰይ ዘይዋሳኣላ ሃገር ዕንወታ ሽዑዩ ዝግሃድ። ኣብቲ ፖለቲካዊ መዳይ ከም ዝሰማዕናዮ ሓደ ውድብዩ ዘሎ። ክትእከብ: ክትውደብ: ርእይቶኻ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርን ህዝብን ክትዛረብ ኣይፍቀድን። ምስ ዓለም ዘሎ ዲፖሎማስያዊ ርክባት ምህሙንዩ። በቲ ”ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ” ዝብል ስነሓሳብን: ነብስና ንኽእል ኢና ብዝብል ናይ ትዕቢት ፖለቲካን: ኤርትራ ካብ ዓለም ንጽልትያ። ብሰሜን ክሮያ እያ እትምሰል። ፍልልየን ስሜን ኮሮያ ብወተሃደራውን ንክልዮራዊ መሳርያ ውግእን ንኤርትራ ትዓብያ ምዃናዩ። ኤርትራ ዓቕሚ ህዝባ ብግቡእ ሒዝካን ንቖልዑን መንእሰያትን ብግቡእ ትምህርትን ጽፉፍ ባህሊ ሃኒጽካን ንህዝቢ ብሰላምን ደሞክርያስያዊ ክብርን ሒዝካ ምዕባለ ክምጽእ ምኸኣለ። እዚ ግን ካብ ህገደፋውያን ከምዘይርክብ ናይ 26 ዓመት ጽዩፍ ምምሕዳሮም ኣርእዩናዩ።
እዚ ዘስዓቦ ህዝቢ ብፍላይ መንእስያት ኤርትራ ሃገር ሽኦል ኮይናቶም ንቕድሚኦም ይስደዱ ኣለው። ኣብ ጉዕዞ ስደት ዘጋጥም ሽግራት ኣነ ንዓኹም ክነግረኩም ኣይክእልንየ። ግን ድማ ኣቲ ናይ ላምበዱዛ ህልቂት ኣብነት ኩነታትንዩ። እቲ ሕሱር መራሒ ህግደፍ ንመቕዘፍቲ ኤርትራውያን ኣብ ላምበዱዛ ናይ ገለ ኣፍሪቃውያን ሞት ኢሉ ኣብ ማዕከናት ዜናኡ ኣውርዩ። ባንደራታት ኢጣልያን ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ንመዘከርትኦም ኣብ ፍርቂ ተሰቒለን። ህግደፋውያን ድማ ውርደቶም ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ክይቅላዕ: ዘለዎም ስልጣን ዕብጣ መድያ ተጠቒሞም ዛንታ ንጹሃት ቀቢሮም። ክሳብ ዘለው በዚ ነውሪዚ ተጎልቢቦም ክቕጽሉዮም።
ንስኻትኩምውን ናይ ከምዚ ዓይነት ግዳያት ኢኹም። ብኸመይ ጸገማትን ሽግራትን ሓሊፍኩም ናቱ ዝርዝራት ዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብዛ ተዛማዲ ሰላምን ህዝባዊ ሕጋዊ ኣገልድሎት ዘለዋ ሃገር ኣለኹም። እተን ቀዳሞት ሰለሰተ ዓመታት ኣብዚውን ጽንኩራትየን። ቋንቋ ሽወደን ምምሃር መጀመርያ ጠለብያ; ንመንባባሮኻ መፍትሕያ። ምስኡ ድማ ኣብ ሃገር ዘለው ወገናትካ ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ኣብ ሽግር ገዲፍካዮም ከም ዝመጻእካ ስለ እትፈልጥ ናይ ውሽጢ ጸቕጢ ይፈጥረልካ። ብፍላይ ደቅኻን በዓልቲ ቤትካን ወይ በዓል ቤትክን ደቅኽን ገዲፍካ ገዲፍኪ ቊሊሕ ዝብሎም ዘይብሎም ሽማግለታት ወለዲ ኣብ ቅድሚ ዓይናኻ ከም ሓወልቲ እናተራእዩኻ ኣብ ሽወደን ታተ ምባል፣ ሰብ ክእለት ደእ ይሃቦ እምበር ብቐሊል ዝርአ ኣይኮነን። ስኒ ምንካስን ንሒን ዘድልዮ ጉዕዞዩ።
ታሪኽ ኤርትራውያን ታሪኽ ቃልሲዩ። ደጊምሲ ዓለም እትምስክሮ መለለይና ኢዩ። ንኹሉ ዓንቃፊ ምምባር ብሰላም ኣንጻሩ ምቅላስ። ሰብ እንተደልዩን፡ጽቡቕ ድልየቱ ከማልእ እንተወሲኑን ክብጻሕ ዘይከኣል የለን። ግን ኩሉ ግዜ ምስ ዓቕምኻ ዝተዛመደ ምሕሳብ ኣገዳስዩ። ንስኻትኩም መብዛሕትኹም ንኣሽቱ መንእስያት ኢኹም ናይ ሃገርኩምን ህዝቡኹምን ተጋድልኡ ብዛንታ እትፈልጥዎ ይኸውን ንገለኹም። ሓደ ዓቢ ፍጻመ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ዓወቱን ድማ ሃገራዊ ነጻነትዩ። ብመሪር ቃልስዩ ተረኺቡ። ኣሽሓት ዝተሰውኡሉ ሃገራዊ ነጻነት ብብረታዊ ቃልሲ። ሕጂ ብናተይ ርእይቶ እንገብሮ ቃልሲ ንምምሕያሽ ናብራን ሂወትን ብብልሓትን ኣርሒቕካ ምርእይን እንተወሲድናዮ፣ መጀመርያ ጡዑይ ኣካልን ኣእሙሮን ክህሉ ምቅላስ። ሃወኽ ዘድልዮ ጉዳይ ኣይኮነን ። መጺእካሉ ዘለኻ ሃገር ሕጉን ግቡእን ተገዚብካ መሰልካ ንምርካብን ከም ምሉእ ሰብ ትምዕብለሉ መገዲ ምሓዝ። ካብ ኩሉ ንኣካልን ኣእሙሮን ብሕማቕ ካብ ዘህልኽ ምጥንቓቕን ምርሓቕን። ኣልኮላዊ መስተን ካልኦት ዓይነት ድራግን ሽጋራውን። ስፖርት ወይ ድማ ሓፈሻዊ ምውስዋስ ኣካላት ምዝውታር ኣገዳስዩ። ኣእምሮ ከም ዝሰራዕካዮዩ ዝኸይድ። ጥዑይ ኣእምሮ ኣብ ጥዑይ ኣካላት ወሳኒዩ። ብሕጽር ዝበለ ጥዕና ዘለዎ ሂወት ዕውትዩ። እዚ እቲ ባዕልና እንውንኖ ጥዕናዊ ሂወትየ ዝዛረብ ዘለኹ። ተፈጥሮ ዘምጽኦ ሕማም እንተኾይኑ ኣብ ዝበለጸ ሕክምና ዘለዎ ሃገር ስለ ዘሎና ብግቡእ ክንጥቀመሉ ኣሎና። ቅድሚ ምሕማምና ንኽመጽእ ዝኽእል ሕማም፡ንምፍላጥውን ምናልባት ኢልካ ሕክምናዊ መርመራ ኣካላት ምግባር ጽቡቕዩ። ነዚውን ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ ኣብዚ ሃገር። ናይዚ ዓመትዚ ዝበለጻ ሃገራት ብሕክምና ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ ሽወደን ራብዐቲያ። ስዊዘርላንድን ኣይስላንድን ሓንቲ ሕጂ ስማ ዝረሳዕኩዋን ጥራየን ዝቕድመኣ። ናይ ምሉእ ዓለም ሕክምናዊ ስታትስቲክዩ። ንምምባር ምችእቲ ካብ ዝኾና ሃገራት ከኣያ። ኣብ ዓስራይ መስርዕ ትርከብ ሽወደን።
ማሕበራዊ። ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ምንባር። ምስ ጎረበባትኻ: መሳርሕትኻ: መማህርትኻ: ብሓፈሸኡ ትነብረሉ ሕብረተ ሰብ። ካበይን መበቆሉን ብዝየገድስ ምስ ሰባት ብምክብባር ምንባር። ንእትረኽቦም ሰበ ስልጣናትን ወሃብቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብኣገባብን ክብርን ምርኻቦም ኣገዳስዩ። ከምኡ ምግባር ተመሊሱ ዘኽብረካዩ። ከም ኮሚኒቲ/ማሕበረ ሰብ) ማለት ኤርትራውያን ከምቲ ጽፉፍ ባህላና ምትሕጋግዝን ምርድዳእን ኣገዳሲዩ። ነቲ ኽፉእ ዘይኮነስ ነቲ ጽቡቕ ብምውሳድየ። ወገናዊ ስምዒትን ብኡ ምንቅስቓስን ሃገራዊ ሰበብ ዘለዎዩ። ብሃገራውን ህዝባውን ኮሚኒቲ ምሕሳብን ምስራሕን ጥዕናዩ። ንመጻኢት ደሞክርያሳዊት ህዝባዊት ሃገርና ጥዑይ ሰረትዩ።
ቁጠባዊ;- ኣቕድም ኣቢለ ከም ዝጠቐስክዎ ኣብዚ መዳይዚ ዝውጥጠና ጉዳያት ብዙሕዩ። ኣብ ሓጺር ግዜ ኩሉ ክማላእ እንተሓሲብና ክንህሰ ኢና። እግሪ ምትካል ኣብ ስደት ብትዕግስቲ እምበር ብዓቕሊ ምጽባብ ኣይርከብንዩ። መጀምርያ ቋንቋ ሽወደን ምምሃር መፍትሕዩ ኢልና ነርና። ኣብዚ ቐረባ ግዜ ዝረአኽዎ ዜና ገለ 20 ዝኾኑ ሓካይም ካብ ካልኦት ሃገራት ኣብ ሽወደን ከስርሖም ዝኽእል ክሉ ዓይነት ኣገባብ ሕክምና ቋንቋ ምስኡ ኣብ ሉንድ ዩንቨርስቲ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ትምህርቲ ኣብ ውሽጢ ሓደ ተርሚን ከጣናቕቕዎ እዮም ዝብል ዜና ኣንቢበ። ዝተፋላለየ ሞያ ብመፍትሕ ቋንቋን ናይ መጺእካሉ ዘለኻ ሃገር ሕግን ባህልን ብምልላይ ኢኻ እትኣትዎ። ብድሕርዚ ምስ ክእለትካን ትምህርትኻን ሞያኻን ስራሕ ምርካብዩ። እዚውን ቃልሲ ዘድልዮዩ። ምስ ረኸብካዮ ድማ ናይ ሂወት ማዕርነት ኣብ ሕብረትሰ ሰብ ዝህብዩ። ስራሕ ምህላው ብነብስኻ ክትሓድር ዝገብር ኮይኑ ክብሪ ሂወትዩውንዩ። ኣብዚ ሃገር ኩሉ ዓይነት ስራሕ ናይ ገዛእ ርእሱ ክብሪ ኣለዎ። ዝኾነ ዓይነት ስራሕ ሰሪሑ ዝነብር ሰብ ከኣ ብደርጃ ስርሑ ናቱ ክብሪ ኣለዎ።
ፖለቲካ: ኣብ ኤርትራ ናይ ምውዳብን ምእካብን ርእይቶኻ ምግላጽ መሰል የለን ኢለ ነይረ። ኣብዚ ዘለናዮ ሃገር ከኣ ናይ ምዕባለ መስርሕ ብውደባዩ ዝመጽእ ዝብል እምነትን ተግባርን ኣሎ።ኣብ ሽወደን ከምናይ መጻኢ ሃገራዊ ዓወት ኢሎም ካብ ፈለማ ዝተገንዘብዎ ትምህርታዊ ትካል ብግቡእ ምውዳብዩ።። ሃገራውን ህዝባውን ምዕባለ ኸኣ መጺኡ። ሕጂ ነብሶም ኮይኖም ንኻልኦት ህዝብታት ይሕግዙ ኣለው። ምውዳብን ምጥርናፍን ናይ ሓባር ረብሓ ዝጥምት ዕላማን ክህሉ ጥዕናዩ። ዋላ ፖለትካዊ ሰልፊ ወይ ውድብ። ማለት ምስ ኣተሓሳስባኻን ድልየተይ የማልእዩ ትብሎን። ሞያዊ መሕበራት ከም ማሕበር ሰርሕተኛታት። ማሕበራት ከምዚ ሕጂ ተኣኪብናሉ ዘለና ናይ ወጻእተኛታት መሕበራት። እዚ እቲ ብእኩብ ንማሕበራውን ባህላውን መሰለን ዕብየትን እትገብሮ መሳርሒዩ። ተሞክሮይ ገሊጸልኩም ጸኒሐ። ኣብ ፖለቲካዊ ሂወት ሽወደን ብዓቕመይ ተኻፊለ። ኣብቲ ንሃገራዊ ነጻነት ዝተኻየደ ቃልሲውን ዝኽእሎ እጃም ኣበርክተ። ንኽልትኡ ብውህደት ምሓዝዩ። ከም ዝከኣል ድማ ርእየዮን ተመኪረዮን። ሕጂውን ኣብ ሽማግልናይ ንኽልቲኡ ሒዘ እጒዓዝ ኣለኹ። ይከኣልድዩ᎒ንድልየት ዘለዎስ መልሰይ እወዩ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ኣብ ኤርትራ ዘለው ወገናትና ተዘይቀሲኖም ንሕና ቅሳነት የብልናን። መሰረት ዕላማ ቃልስና ኸኣዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ነዛ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኽበት ሃገር ክትሕደስ ዘይኮነትስ ክትባድም ንርኢ ኣለና። ጸገምና ፖለቲካዊዩ ብፖለቲካውን ህዝባውን ውዳበ ኸኣዩ ዝፍታሕ ዝብል ርእይቶ ኣለኒ። እዚ ኣብ ከም ዘለናዮ ኩነት ነቑትና ዘሎ ስርዓት ክየልገሰ ሕሰምናን መከራናን ኣየብቅዕንዩ። ኣብዚ እጃምና ክነበርክት ዝግባእዩ። ካብ ተመክሮይ እዚ ኣብ ኣስመራ ስልጣን ሕዙ ዘሎ ስርዓት: ብዘይ ተኻፈላነት ህዝቢ ኣይተዓወተን። ዋላኳ ሕጂ እቲ መላኺ: ምርጫን ደሞክራስን ኣብ ኤርትራ ክገብር ኩንትራት ዝሃበኒ ሰብ የለን ኢሉ እንተሓሰወ: እቲ ሕቅስ መገዱ ኣይስሕትንዩ።
እቲ ሽግር ብሰራም ሽርሒ ህግደፋውያንን ኣርሒቑ ዘይርኢ መሰረት ዘይብሉ ፍልልይ ተቛወምቲ ውድባትን: ህግደፍ ንዘለእለም ዝነብር ይመስሎ ይኸውን። ግን ብደገ ብዝመጽእ ሓይሊ ይኹን ብውሽጢ ሂትለር ተሳዒሩ። መንግስቱ ሃይለማርያም ተሳዒሩ። ብዓቢኡ ጃንሆይ ተሳዒርዩ። እቲ ናይ ኤርትራ መግዛእቲ ናብ ሃገራዊ ነጻነት ዝተቐየረ: መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ክሳብ ክንደይ ጨለታት ምንባሮም ብዘየገድስ ብዘይ ተኻፋልነት ህዝቢ ዓወት ኣይምመጸን። ነዚ ታሪኽዚ ኣብ ዝግብኦ መድረኽ ምድያብ ናይ ኩሉና ቃልስን ምትሕብባርን ወሳኒዩ። ምሉእ ቅሳነትን ክብርን ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ክሰፍን ምስ ሂወትና ኣተሓሒዝና ንስርሓሉ። ብዘይ ሃገር ክብረት የለን። ስደት ድማ ንሃገራዊ ጸገምና ፍታሕ ኣይኮነን። እቶም ፋሽሽታውያንሲ ”ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ” እናበሉዮም ዝሽሕጡ። እዞም ቀጠፍቲ ኣብዛ ሰላማዊትን ውቅብትን ከተማኹም የቶበርግ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣኼባ ኣካይዶም። ናይ ህዝቢ ኣኼባ ኢሎም ከብቅዑ ኣብ ኣኼባኦም ክካፈሉ ንዝደለዩ ኤርትራውያን ምእታው ከልኪሎም: ግዳይ ዘይሕጋውያን ኣምሲሎም ብፖሊስ ኣስጊጎም። እዚ ድዩ ”ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ”። እዞም ሽቃጦ ንምትእኽካብ ስድራ: ፓስፖርት ንምሃብን ኣገልግሎት ንምርካብን ኣብ ዝሕተትሉ ኸኣ ምስ ዓቕሚ ሓደ ስደተኛ ዘይዛመድ ጠለብ ግብሪ ይጠልቡ። ነዚኦም ንዝብልዎን ዝህብዎን መመርሒ ብምእዛዝ ዘየኮነ: ዋላ ይምረር ብምቅዋሞም ኢና ናይ ሓዋሩ ፍታሕ ንረክብ። መንግስትን ሰበስልጣናትን ሽወደን ዝገብርዎ ዘለው ታሪኻዊ ጌጋ ኸኣ ንርእዮ ኣለና። ካብ እንፈትዋ ሃገርና ብሰንኪ ምልካዊ ምምሕዳሮም(ምምሕዳር ህግደፍ) ንስደት ከም ንስጣሕ ገይሮሙና ከብቅዑ: ደድሕረናን ኣብ ዘለናዮ መጺኦምን ድላዮም ኣኼባታትን ጠለብን ክገበሩ ፍቓድ ምርካቦም ክልተ ዝተራጸመ መስርሕ ሰበ ስላጣናት ሽወደንዩ። ናይ ምውዳብን ምእካብን መሰል ሕጋዊ ምዃኑ እንግንዘቦዩ። ንሽወደናዊ ዜጋ ጋዘጠኛ ዳዊት እሳቕ ዝኣሰረን ዝሸመመን ስርዓተ ህግደፍ ከም ልቡ ክሕንብጥ ምግዳፍን ብገንዘብ ግብሪ ህዝቢ ሽወደን ብዝሕገዛ ፍጥረታት ማሕበራት ህግደፍ: ዓይንኻ ዓሚትካ ሰባት ከነውሩን ንሽወደናውያን ኤርትራውያን ከባሳብሱን ዕሽሽ ምባል ግን: ምስ ሕጋዊ መሰል ምውዳብ ሽወደን ዝምድና የብሉን። በዝስ ታሪኽ ክኽስሶምዩ።
ህግደፍ ከም ድላዮም ክዋራዘዩ ኣኽኢልዎም ዘሎ ተወሳኺ ድኽመት ከኣ ብዙሓት እንቋዎሞም ከለና ብዘይ ግቡእ ምጥርናፍና ይላገጹልና ኣለው። መንግስቲ ሽወደንን ትካላቱንውን ሕብረትና ብዘይምርኣዮምዮም ዝዘርዩና ዘለው። ሽግርና ንምፍታሕ: ሕብረትና ብውድባዊ መልክዕ ነሐይሎ። እዛ መስርትኩማ ዘለኹም ማሕበር ክሉኹም ስርሑላ። ነዛ ሲቪካዊት ማሕበርዚኣ ንምምስራትን ንምምዕባልን ዝተሓጋገዙ ዘለው ብጾት ሽወደናውያን ንውህደታዊ ስርሖም ብግቡእ ኣቕልብሉ። ምሕዝነቶም ብምኽባር ብዓጸፋ ንልዙብ ምንባር ምስ ህዝቢ ሽወደን ብውህደታውን ሰላምውን ዕላማ ምርኣዩ ኣገዳስዩ። ህግደፋውያንን መሰለቶምን ብኹሉ ኣሎ ዝበሃል መናውራ ከዕንቅፍኹም ክፍትኑዮም። ንውሽጥን ንግዳምን እናጠመትና ንምብርዓኖም ንተዓጠቕ። እዚ ክከኣል ድማ ብጉልበትን በሊሕ ኣእምሮን በርቲዕና ብጽንዓት ንቕድሚት ንመርሽ። ናይ ሎሚ ሽግርና ንናይ ጽባሕ ትንሳኤና ክኣስሮ ዕድል ኣይንሃብ።
ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩምኒ አመስግን።
ሓድነት ደሞክራስያውያን ይዓንብብ።
ረዘነ ተስፋጽዮን
25 ግንቦት 2017
ክቡራትን ክቡራንን
ህዝቢ ኤርትራ፡ ን30 ዓመት ዘካየዶ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ብ1991 ዓ.ም ንሰራዊት ጐበጣ ኢትዮጵያ ካብ መሬቱ ሓግሒጉ ብምጽራግ፡ ኤርትራ ናጻ ኣውጺእዋ። ብ24 ግንቦት 1993 ብዝተኻየደ ህዝባዊ ሪፈረንደም ድማ፡ ኤርትራ ናጻን ልዑላዊትን ሃገር ኰይና ኣህጕራዊ ተፈላጥነት ረኸበት። እዚ ናጽነት’ዚ ብሃቦ ተረከቦ ዘይኰነስ፡ ከቢድ ናይ ህይወት፡ ንብረት፡ ግዜ መስዋእቲ ብምኽፋል ኢዩ ተረጋጊጹ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብኣጋጣሚ መበል 26 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ዮሃና መልእኽቱ እናመሓላለፈ፤ በቲ ካልእ ሸነኽ ከኣ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ዘሕልፎ ዘሎ ናይ ስቓይን ዓፈናን ሃለዋት መሪር ሓዘኑን ጓሂሁን ይገልጽ።
መበል 26 ዓመት ናጽነት ኣብ እንጽንብለሉ ዘለና እዋን፡ ህዝብና ብሰንኪ ስእነት ማይ፡ መብራህቲ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሕክምና፡ ስራሕ ይሳቐ ምህላዉ ዘይከሓድ ህዝብናን ዓለምናን ዝምስክርዎ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ኤርትራ፡ ናይ መጻኢ ዕድሎምን ተስፋኦምን ስለዝጸልመቶም፡ ዝፈትውዋ ሃገሮምን ዝፈትውዎ ህዝቦን ራሕሪሖም ንስደት የምርሑ ኣለዉ። ኣብ ጕዕዞ ስደቶም ድማ፡ ንሞት፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ዓዛብን ይቃልዑ ኣለዉ። እቲ ህዝብና ዝልለየሎም ክብርታትን ባህልታትን ተደዊኖም፡ ስደተኛታትን ስኡናትን ዝብል ስም መጸዊዕናን ሕላገትናን ምዃኑ ከመይ ዘየሕዝን።
ስርዓት ኢሳያስ ምስ ኢትዮጵያ፡ የመንን ጅቡትን ዝወልዖ ኵናት ገለ ክፋል ካብ መሬትና ክንስእን ገይሩና ኢዩ። ሕጂ ድማ፡ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ማያትና፡ መሬትናን ሰማያትናን ነቶም ኣንጻር ሓይልታት ሖቲ ዝዋግኡ ዘለዉ ብስዑድያ ዝምርሑ ሓይልታት ስለዘካረዮ፡ ሃገርና መዐንደሪ ናይ ወጻኢ ሰራዊት ኰይና ኣላ። ህዝብና ድማ፡ ኣብ ገዛእ ባሕሩ ከይገፍፍ፡ ኣብ ገዛእ መሬቱን ማያቱን ድማ ከይንቀሳቐስ ተሓሪሙ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብደብዳብ ነፈርቲ ልፍንቲ ሃገራት ኣዕራብ ንሞት ክዳረግ ጀሚሩ ኣሎ።
ክቡራትን ክቡራንን
እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ምብላዕ ዝለመደ ስርዓት፡ ሕጂ ከኣ፡ ጥሙር ዘላቒ ልምዓት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምቁር ቃላት፡ ነተን ኣብ ግዳም ዝርከብ ህዝብና ርሂጹን ደኺሙን ዘዋህለለን ናይ ወጻኢ ባጤራታት ንምምንዛዕ ከምባህቕ ይርአ ኣሎ።
ድሕሪ ፍሽለት መደባት ጥሙር ሕርሻ፡ ምህናጽ መንበሪ ኣባይቲ፡ ፎንድ፡ ብቸክ ምስራሕ ዝብል መፈንጠራ ምሕዳግ ገንዘብ ህዝቢ ክታለል ዝኽእል ሰብ ዝህሉ ኣይመስለናን። ኣብ ኤርትራ ገንዘበይ ኣብ ልምዓት ኣፍሲሰ ረብሓ ክረክብ’የ ኢሉ ዝሓስብ ኤርትራዊ ይኹን ወጻእተኛ እንተደኣሃልዩ ዝዓበደ ወይ ነገር ዘይጸገበ ጥራሕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ማዕድን ኤርትራ ተጓሕጕሖም ብወደብ ምጽዋዕ ንግዳም ክወጹ ይርኣዩ ኢዮም። ኣታዊታቶም ግን፡ ኣበይ ይውዕል ዝፈልጥ እቲ መላኺ ዘውዲ ዘይደፍአ ንጉስን መጋበርያታቱን ጥራሕ ኢዮም።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳያስን ፖሊሲታቱን ሰላም፡ ልምዓት፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር ክትከውን ከምዘይትኽእል ዝሓለፍናዮ ናይ 26 ዓመታት ተመኵሮ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ብዘይካ ንስርዓት ኢሳያስን ፖሊሲታቱን ቀይርካ፡ ብቅዋም እትመሓደር፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዝሰፈና ኤርትራ ምህናጽ ካልእ መተካእታ የለን።
ነዚ ክውን ንምግባር፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ግዳምን ዝርከቡ ንለውጢ ዝቃለሱ ኤርትራውያን ነቲ ብሓባር ከስርሖም ዘይከኣለ፡ ኣሉታዊ ተመኵሮታት ካብ ምድጋም ወጺኦም፡ ለውጥን ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣንን ከረጋግጽ ዝኽእል ባይታ ክምድምዱ ወይ ከንጽፉ ይግባእ።
ነዚ ንምግባር ድማ፡ ክሳብ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት፡ ኣብ ህዝባዊ፡ ዲፕሎማስያውን ዜናውን ዕዮታት ክካየዱ ወይ ክሳለጡ ዘለዎም ሓባራዊ ዕማማትን ዕላማታትን ምስምማዕ ጥራሕ ኢዩ ዝሓትት።
ብዘይ ሃገር ክብሪ ይኹን ዲሞክራሲ ክረጋገጽ ስለዘይከኣል፡ ነዛ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈልናላ ሃገር ምሕላው፡ ንሰማእታትና ምኽባርን ንሓድነትና ዝፈታተኑ ሓይልታት ምብዳህን ሓላፍነትናን ግቡእናን ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገፋዒ ስርዓት ከም ኵሎም ከምኡ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ምውዳቑን ምሕላፉን ኣይተርፎን ኢዩ። ድሮ’ኳ፡ ኣንፈታቱ ክርአ ጀሚሩ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ነባሪ ስለዝዀነ፡ ዓስቢ መስዋእቱን ቃልስታቱን ክረክብ ምዃኑ ኣይንጠራጠርን ኢና።
ጸላም ተቐንጢጡ፡ ብርሃን ክነግስ!!
መብጽዓና ንቓልሲ እንደገና ነሐድስ!!
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንሰማእታትና!!
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
24 ግንቦት 2017
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ግዜ የማን ጸጋም ዘይብል፡ ብናቱ ሕጊ ዝግዛእ መንገደኛ ስለ ዝኾነ፡ እነሆ ኣብ መበል 26 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ በጺሕና። ብሓፈሻዊ ተረድኦ ሓደ ተረኽቦ ዕድመ እንዳበለዐ ክኸይድ እንከሎ ማዕሪኡ ይዓብን ይስስንን። እቲ መስርሕ ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግና ኣብቲ ጉዕዞ ጸገም ኣሎ ማለት እዩ።
ናጽነት ኤርትራ ኣብ ናይ 26 ዓመት ዕድሚኡ ህያውነቱን ክብሩን ኣብ ዘለዎ ኮይኑ፡ ፍሪኡ ግና ከምቲ ዝተነብረሉ ትጽቢት ኣዕንጋሊ ኣይኮነን። እኳደኣ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ናብ ራህዋ፡ ንሓንሳብ ኣብ ዘለዎ ጠጠው ንሓንሳብ ድማ ንድሕሪት ናብ ደልሃመት እንዳተጓዕዘ ሕጊግ ይብል እነሆ። ናይዚ ጠንቅን ተሓታትን ድማ እቲ ንናጽነት ካብ ዋናኡ ህዝቢ ኤርትራ መንዚዑ ናይ ጸቢብ ክሊ መጣልዒ ገይርዎ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ካብ መግዛእትን ሕሰምን ከድሕኖ ዘካየዶ ቃልሲ፡ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ስለ ዝተኾልፎ ብሓፈሻ “ዘስካሕክሕ” ኢልካ ጠቒስካዮ ክትሓልፍ እምበር ክትዝርዝሮ ኣብ ዘጸግም ኩነታት ይነብር ኣሎ። ጉጅለ ህግደፍ ወዮ ኮነ ኢሉ ዝትግብሮ ዘሎ ስለ ዝኾነ ናይ ህዝቢ ሕቶ ሓርነት፡ መሰል፡ ሰላምን ዕቤት ከምዘይምልስ ካብ ዘረጋግጽ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እዚ ጉጅለ ብዓቕሚ ይኹን ብባህሪ፡ ናብቲ ናይ ድሕሪ ናጽነት ምዕራፍ፡ ደሞክራሲ፡ ልዕልና ህዝቢ፡ ሰላምን ዕቤት ክስጉም ስለ ዘይክእል ንድሕሪት እንዳጠመተን ሕሩስ እንዳሓረሰን ኣብ ሕሉፍ መዋእልዩ ዝነብር ዘሎ።
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ሓቀኛ ፍቕሩ ምስቲ ዝሓለፈ ጥራይ ኮይኑ፡ ኣብ ከምዚ ዓመታዊ ዝኽሪ ናጽነት ኮይኑ ዝኣትዎ ግና ዘይትግብሮ መብጸዓታት’ውን የስምዕ እዩ። ብዛዕባ ሰላም፡ ደሞክራስን ልምዓትን ደጊኡ ጥዑይ ዝመስል ውሽጡ ግና ብመዓር ዝተላዕጠጠ ዕረ ሓረጋት ምቅላሕ እውን የዘውትር። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ግና ነቲ እንዳተዓሻሸኻን እንዳፈራራሕካን ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ሕልሙ ጥራይ ዘንጸባርቕ እዩ።
ከምቲ ዝኾነ ተረኽቦ መጀመርታን መወዳእታን ዘለዎ ኣብዚ እዋንዚ መወዳእታ ዕድመ ህግደፍ ይቀራረብ ከም ዘሎ ዘመልክቱ ተርእዮታት ብዙሓት እዮም። ህዝቢ ኤርትራ እምነቱ ካብቲ ጉጅለ ጸንቂቑ እዩ። ዋልታን ሴፍን ኮይኑ ስልጣኑ ክሕልወሉ ዝጽበዮ ዝነበረ ወተሃደር ኤርትራ ኢዱ የልዕል ኣሎ። ብዘይ ክፍሊትን ናይ ግዜ ደረትን ብጉልበቱ ካዝንኡ ክመልኣሉ ዝተጸበዮ መንእሰይ ከምቲ ዝደለዮ ኣይኮነሉን። ኣብቲ ውሱን ጉጅለኡ ድማ ረብሓን ምጥፍፋእን ዝወለዶ ምፍሕፋሕ ሰማይ ይዓርግ ኣሎ። ወጻኢ ካብ ኤርትራ ደንበ ህግደፍ እንዳ ቆረረ ደንበ ሓይልታት ለውጢ ይመውቕ ኣሎ። ናይ ርሑቕን ናይ ቀረባን ሓይልታት ግዳም ህግደፍ ናብ ልቡ ክምለስ ዝነበሮም ትጽቢት ቅሂሙ እዩ።
ኩነታት ከምዚ ኣቐዲሙ እንዳሃለወ፡ ጠንቂ ናይዚ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መከራ ብግቡእ ክርድኡ ዝተጸገሙ ወገናት ኣይተሳእኑን። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ናጻ ሃገር ስለ ዝወነና ኢና ኣብ ከምዚ ወዲቕና ዘለና። ንናጽነት ምቅላስና ጐዲኡና እምበር እንታይ ጠቒሙና። ዝኣመሰሉ ምድንጋር ዝወለዶም ሓሳባትን ዘይብሱል መፍትሕታትን በጨቕ ክብሉ ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ተጠዓሲ ሓሳባት ዘንጸባርቑ ወገናት ሰኣን ምፍልጦም እንተኾይኑ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ናብ ግቡእ ቦታኡ ዝምለስ እዩ። ኮነ ኢልካ ነቲ ብክቡር መስዋእትን መሪር ቃልስን ዝተረጋገጸ መበል 26 ዓመቱ ንዝክሮ ዘለና ናጽነት ኤርትራ ንምዕጻፍ ዝተማህዘ ተንኮል እንተኾይኑ ግና ምዉት ከተተንስእ ካብ ምፍታን ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። እንተ ንሕና ናጽነትና ንጠዓሰሉ ዘይኮነ፡ እንሕበነሉ’ዩ።
መበል 26 ዓመት ናጽነት ክንዝክር እንከለና ማእከላይ ጠመተና ሕሉፍ ምዝንታውን ህልዊ ጸገማትና ምዝርዛር ዘይኮነ “እሞኸ ካብዚ ንምውጻእ እንታይ ንግበር?” ናብ ዝብል ምምዕዳው እዩ። ጸገምና እንታይ ምዃኑ ብሩህ ስለ ዘሎ እንታይ ክንገብር ከም ዝግበኣና እውን ዝስወረና ኣይኮነን። እቲ ዝተርፍ እቲ ክንገብሮ ዝግበኣናን ንብህጎን ክንገብር ቅሩባት ክንከውን ምብቃዕን ዘይምብቃዕን እዩ። ሎሚ ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ቃልስና ድርብ እዩ። ምናልባት’ውን ድርብርብ። በቲ ሓደ ወገን ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ በቲ ካልእ ድማ ኣንጻር ክሳብ ሕጂ ዘየዕወተ ኣተሓሳስባና። እቲ ቀንድን ቀዳምነት ዝሕዝን ከኣ እቲ ድሑር ኣተሓሳስባና ስዒርና ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስና እንዕወተሉ ኩነታት ምፍጣር እዩ። እዚ ዕማምዚ ብባህሪኡ ኮነ ብኣቀማምጣ ናይ ሓደ ኣካል ዘይኮነ ናይ ኩልና ኣብ ስዕረት እቲ ጉጅለ እምነትን ረብሓን ዘለና ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ግዱሳትን እዩ።
እቲ ቀንዲ ተዋሳኢ ኣብ ቃልሲ ምርግጋጽ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ እዩ ነይሩ። እቲ ቀንዲ ፍረ ናጽነት ዝተነፍጎ ከኣ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እቲ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ቀንዲ ናይ ለውጢ ሓይሊ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እቲ ናይ ካለኦት ወገናት ኣበርክቶ ድሕሪ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ዝስራዕ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ኣይተሓጐሰን ጥራይ ዘይኮነ ቅሒሩ እዩ። ኣባና ኣብቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት እውን ሕጉስ ከምዘይኮነ ተኣሚንና፡ ህዝብና እምነቱ ኣባና ከም ዘሕድስ ክንገብር ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዓብይ ዕማም’ዩ። ስለዚ ኣብ መጻኢ ኩሉ ክኢልና ብሓባር ክንሰርሕ ክንበቅዕ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዝኽሪ ናጽነት ቃልና ነሕድስ።
ናጽነትና ንጠዓሰሉ ዘይኮነ፡ እንሕበነሉ’ዩ
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ
24 ጉንበት 2017
More...
ቃለ መጠይቕ ምስ ብጻይ ተኽለ መለኪን ኣባል ማ/ባይቶ ሰዲህኤ ብምኽንያት መበል 26 ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ
Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣቐዲመ በዚ ናይ መበል 26 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ዝዝከረሉ ዕለት፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዮሃና ብምባል ክጅምር እፈቱ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንኩሉ ጸገማቱ ስዒሩ ብሰላም ብልጽግናን ኩርዓትን ክነብር ክኽእል ዝለዓለ ትምኒተይ ኢዩ።
ንክፍሊ ዜና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፥ ነዚ ቃለ መጠይቕ ንክምልሽ ኣብዛ ዓባይ ታሪኻዊት ዕለት ነዚ ዕድልዚ ምሃብኩም ክብሪ ይስምዓኒ፥ ኣዝየ ድማ የመስግን።
ንሓርነት፡ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ናጽነት ብኸመይ ትገልጾ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንግሆኡ ንናጽነቱ ብዝምልከት ሓሳባቱ ክገልጽን ተወዲቡ ክቃለስን ዝተራእዬ ህዝቢ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ድሮ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ንዝነበረ ምንቅስቓሳት ተመሊስና ክንርኢ እንተኾና፡ እተን ኣቐዲመን ዝተፈጥራ ውድባት ምንባረን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሰፊሕን ጽፉፍን ዝኾነ፡ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፈ ዘጠቓለለ ውደባ ዘካየደ ብማሕበር ሸውዓተ ዝፍለጥ (ሓርነታዊ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ) ከም ዝነበረ ዝፍለጥ ኢዩ። ስዒቡ ድማ ብረታዊ ቃልሲ ንምጅማር ዝተወስደ ስጉምትን፣ ናይቶም ኣብ ሱዳን ዝነበሩ ወተሃደራት ተባዕ ውሳነታትን፣ ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ጥራይ ጎልጎል፡ ዝጠቅም ዓይነትን ብዝሕን ብረት ከይወነኑ ክንሶም ኣንጻር ሓደ ሓያል መንግስቲ (ኢትዮጵያ) ምብጋሶም ዘስተንክርን ዘኹርዕን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ነዞም ጀጋኑ ጀመርቲ ብረታዊ ቃልሲ፣ ንገሊኦም ዘርከብናሎምን ኣብ ጎድኖም ክንቃለስ ዕድል ዝረኸብናን፡ ክሳብ ክንደይ ሰብ ዓቢ ጅግንነትን ታሪኽን ምንባሮምን ምዃኖምን ከየስተማቐርና፤ ዝግብኦም ምስጋናን ሞጎስን ኣድናቖትን ከየስማዕናዮም ዝሓለፍና ብዙሓት ኢና። (ኣብ ኢድካ ዘሎ ወርቂ ክንዲ ነሓስ ከም ዝበሃል)። ብወገነይ ሎሚ ክዝክሮ እንከለኹ፣ የጣዕሰኒ፡ የግሁየኒ፡ ክሳብ ክንደይ ብስለት ይጎድለኒ ከም ዝነበረ’ውን የዘኻኽረኒ። ህዝቢ ኤርትራ ወትሩ ክዝክሮም ዝግባእ ታሪኻውያን ድማ ኢዮም። ብፍላይኣብ ከም ሎሚ፡ ዕለት ናጽነት፡ ንሳቶምን ኩሎም ድሕሪም ዝሰዓቡ ስዉኣትን ስንኩላትን ዝዝከሩሉ ዕለት ስለዝኾነ።
ህዝቢ ዘይሰዓቦን ዘይደገፎን ቃልሲ ክዕወት ዘይምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ሰውራ ተባሂሉ እውን ክስመ ኣይክእልን ኢዩ። ኣብ ሜዳ ብረት ሒዙ ዝቃለስ ዝነበረ ኩሉ እውን ናይ ህዝቢ ደገፍን ተሳትፎን ምስማዕ ኣብ ቃልሱ ከም ነዳዲ (በንዚን) ዘንህሮን ዘሐይሎን ኢዩ ነይሩ ክብል እደፍር። ንተጋዳላይ ኣብቲ ሒዝዎ ዝነበረ ተግባርን ዕላማን ንክጸንዕን፡ ብዝለዓለ ንክውፈን ዝገብሮ እውን ደገፍን ትጽቢትን ህዝቡ ኢዩ ነይሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ንካብ ጸላኢ ክበጽሖ ዝኽእል ሓደጋታት እንዳፈለጠ፡ ንተጋደልቲ ዋላ ካብ ዘይብሉ መጊቡን ኩነታት ጸላኢ ሓቢሩን ኣብ ጊዜ ውግኣት ተደለይቲ ነገራት ኣብ ምቕባል ተሓባቢሩን፡ ከም ሚሊሻ ኮይኑ ናይ ቦትኡ ጸጥታ ሓልዩን ኣብ ውግኣት’ውን ተሳቲፉን፥ ገንዘቡን ንብረቱን ብምውፋይ ኣተባቢዑን ኢዩ ንቃልሱ ኣብ ዓወት ዘብጽሐ። ህዝቢ ኤርትራ፤ ጓልን ወድን፡ ንእሽቶን ዓብን ዝተሳተፎ፡ ንካብኡ ብዝተዓጻጸፈን ዝዓብዮን ዝሕይልን መንግስቲ ዝሰዓረ ሓደ ካብተን ኣብ ዓለም ዝድነቓ ሰውራታት ኮይኑ ኢዩ።
ንሓርነት፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ናጽነት መሪር ነይሩ ክንብል እንከለና፥ እቲ ምረቱ ብኸመይ ይግለጽ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ እወ፣ ብሓቂ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዊሕን መሪርን ኢዩ ነይሩ፤ ከም ስሙ ቃልሲ ስለዝኾነ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኤርትራዊ ቃልሲ ናቱ ባህርያትን ትሕዝቶታትን ስለዘለዎ ድማ ኢዩ። ሰውራታት ነናተን እወንታውን ከምኡውን ዘደናጒን ዝዕንቅፍን ኣሉታዊ ትሕዝቶታትን ክህልወን ይኽእል፡ ሰውራና”ውን ኣብ ዓወት ቅድሚ ምብጽሑ ናቱ ጸገማት ነይርዎ ኢዩ።
ብቐዳምነት እቲ ንኤርትራ ገዚኡ ዝነበረ መንግስቲ ብብዝሒ ህዝብን ብወተሃደራዊ ዓቕሙን ካብቶም ኣብ ኣፍሪቃና ሓያላት ዝበሃሉ ዝነበሩ ሓደ ምንባሩ ኢዩ። ኣብ ኣጀማምራ ሰውራ እውን ንገለ ኤሪትራውያን ዘይከኣል ዕማም ዝመስሎም ኮይኑ ይርኣዮም ከምዝነበረ ካብ ሃንደበታት ውልቀሰባት ዝወጽእ ዝነበረ ኢዩ። እዚ ግን ምስ ጊዜ፡ ብሓደ ሸነኽ ሳላ ዕዙዝ ዝኾነ ተሳፍነት ህዝብን ጅግንነትን መስዋእትን ፡ ብካልእ ሸነኽ ድማ ሳላ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ በብእዋኑ ንሰውራ ዝምችእ ኩነታት ምፍጣሩን፡ ክሕለፍን ኣብ ዓወት ክብፅጻሕን ተኻኢሉ ኢዩ። ኮይኑ ግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ጨካንን ግፍዓውን ተግባራት ይፍጸም ብምንባሩ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ዓድታቶምን ሃገሮምን ርሒቖም ክነብሩን ክብሪ ዘይብሉ ናብራ ከሕሉፍን ተገዲዶም ኢዮም። ብፍላይ ኣብ ሱዳን ካብ ፍርቂ ሚልዮን ንላዕሊ ኤርትራውያን ተሰዲዶም ከም ዝነብሩ (ገሊኣቶም ጌና ሕጂውን ናብ ሃገሮም ከም ዘይተመለሱ) ይፍለጥ።
ናይ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ምእታው፡ ብድልየት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ፣ ኣህጉራውያን ሓያላት መንግስትታት ኢደን ዘእተዋሉ ብምንባሩ፡ ንጥርዓን ኤርትራውያን ይኹን ንቃልሲ መደንፍዒ ሓገዝ ንምርካብ ዝድግፍ ወይ’ውን ዝሰምዕ እዝኒ ኣይነበረን። ስለዝኾነ ድማ ኤርትራ ካብቶም ኣብቲ እዋን’ቲ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ኣካል ናይ ቃልሶም ገይሮም ዝርእይዎ ዝነበሩን፡ ኣንጻር’ቶም ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ንክትቁረን ዝገበሩን ሃገራት ይቃለሱ ዝነበሩን ገለ ሃገራት ኣዕራብ ሓገዝን ደገፍን ክርከብ ተኻእለ። ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ብፍላይ ብብረታዊ ዓቕሚ ድልየታቱ ከማልእን ኣድማዒ ስርሒታት ከካይድን ሓጊዝዎ ኢዩ። እንተ ዕላዊ ደገፍ ሓያላት ሃገራት ክሳብቲ ሃገርና ናጻ ዝኾነትሉ ሰዓት ብኹር ኢዩ ነይሩ፡ እዚውን ሓደ ካብቶም ንናጽነት ዘደናጎየን፡ ዝያዳ ወጽዓ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝወርድ ዝገበርን ኢዩ ኢልካ ኣብ ጸብጻብ ተእትዎ ሓቂ ኢዩ።
ህዝቢ አርትራ ብቋንቋታቱ፡ ባህልታቱን ልማዳቱን ዓለታቱን እምነታቱን ብዝሒ ዘለዎ ሃብታም ሕብረተሰብ ኢዩ። ብሓባር ኣብ ትሕቲ ባዕድነት ዝነበረን፡ ብሓባር ሃገር ዝሃነጸን ናይ ኤርትራዊ ሃገርነትን መንነትን ዘማዕበለን ህዝቢ ኢዩ። ኮይኑ ግን እዚ ተውህቦታት’ዚ ብጸላእትን ብውሽጣዊ ናይ ስልጣን ተወዳደርትን፣ ከም መሳርሒ መፈላለይን ናይ ሕድሕድ መጠራጥሪን ኮይኑ ክስረሓሉ ከም ዝጸንሐ ይፍለጥ። ንኣብነት ኣብቲ ቅድሚ ፈደረሽን ዝነበረ ምንቅስቓሳት፡ ብሸነኽ ኢትዮጵያ ዝነበረ ሜላ ንሃይማኖት ዘመልክት ምንባሩ ይፍለጥ። ኣብ ጊዜ ሰውራ እውን ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ናይ ሃይማኖት ናይ ኣውራጃታት ከምኡውን ቋንቋታት ሽግራት በለቕ ይብል ምንባሩን፡ ኣብ ታሪኽ ሰውራ ኣሰራት ምግዳፉን ግሁድ ኢዩ። እዚውን ብወገኑ ንጥርኑፍ ቃልሲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከብቅዕ ከም ውጽኢቱ ውድባት ሰውራ ኤርትራ ንክበዝሓ ካብ ዝገበረ ምኽንያታት ሓደ ኢዩ ክበሃል ይከኣል።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ድማ እቲ ብዙሕ ዘይዝረበሉ፡ ግን ድማ ኣብ ጸገማት ሰውራ ዓቢ እጃም ክህልዎ ዝኽል ክዝከር ዝግብኦ ጉዳይ ኣሎ። ኣብ ላዕሊ ነቲ ብግሉጽ ዝርአ ዝነበረ መርገጽ ሓያላን መንግስታት ጠቒሰ ነይረ፡ ኮይኑ ግን ብምስጢር ምስ (ናጽነት ኤርትራ ዘይድግፉ) ጸላእትን ምስ ገለ ካብ ሓያላን መንግስታትን ዝግበር ዝነበረ ርክባት፡ ኣብ ኤርትራ ብዝኾነ ይኹን መንግድን ሜላን ሰላምን ሓቢርካ ምስራሕን ሓድነትን ከምዘይህሉ ገይርዎ ከም ዝነበረን ከም ዘሎን ምጥቃስ’ውን ኣገዳሲ ኮይኑ ይስምዓኒ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣብ ሓንቲ ብናይ ስትራተጂ ዓለም (መጎዓዓዝያ፡ ንግዲ፡ ውግእ) ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ዞና ኢያ ኤርትራና እትርከብ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ኩሉ ሓይልን ሃብትን ኣለኒ ዝብል መንግስቲ ኣብ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪ ከተኩር ግድነት ስለዝኾነ፡ ኣብ ኤርትራ ከተኩር ግድነት ኢዩ፡ ንቃልስና ከንውሕዎን ከምርርዎን ካብ ዝኸኣሉ ኣገደስቲ ረቛሕቲ ድማ ኢዩ ነይሩ። ንዓና ንኤሪትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ንኹሉ ዞናና ዘይህዱእ ዝገብር ጉዳይ ኢዩ።
ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዘናውሑ ቀንዲ ረቛሕቲ እቲ እናሻዕ ዝተርእየ ናይ ሕድሕድ ውግኣትን፡ ሓቢርካ ኣንጻር ጸላኢኻ ምምካት ስለዘይተኽእለ ኢዩ ነይሩ። እዚ ጸገም’ዚ ሕጂውን 26 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ዝቕጽል ዘሎ ምዃኑ ዓይኒ ንዘለዎ ብሩህ ኢዩ። ምፍንጫላትን ሃገሮም ናጻ ንምውጻእ ዕላምኦም ዝነበረ ብዙሓት ንጹሃት ተጋደልቲ ዘጥፍአ ናይ ሕድሕድ ውግኣትን እንተዘይነብር፣ ኤርትራ ካብቲ ናጻ ዝወጸትሉ ዓመት ኣዝዩ ኣቐዲሙ ናጻ ንክትወጽእ፣ ብርእይቶይ ሰለስተ ጊዜ ዝኸውን ዕድላት ሓሊፍዋ ኢዩ (1975, 1977, 1980).
ኣብዛ ዕለት ክንዝክሮ ዝግብኣና፣ እቲ ኩሉ ብሰንኪ መግዛኣትን፡ ባዕላትና ከም ኤርትራውያን ብዝወሰድናዮ ግጉይ ናይ ፍታሓት ኣገብባትን ዝጠፍአ ህይወታትን ዝበረሰ ንብረታትን ፋሕ ብትን ዝኣትዎ ስድራቤታትን፣ ድሒሩ እውን ብሰንኪ ምልካዊ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ ሃገር ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን ግፍዕታትን ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ- ማእሰርቲ ተኣኲቶም ዘለዉ ናይ መሰል ደቂ ሰብ ተማጐትን ካልኦት ንጹሃት ደቂ ሃገርን ኢዮም። ከምኡውን ንኩሉ ኤሪትራዊ ኣብ ሃገሩ ሰላምን ፍትሕን ምዕማለን ንክርኢ ኢድንኢድ ተተሓሒዙ ብምቅላስ ዕድመ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ከሕጽር መጸዋዕታ ክቐርበሉ ዝመችአ ኣጋጣሚ ኢዩ።
ንሓርነት፡ ህዝቢ ኤርትራ ናይቲ ዋጋ ከፊሉ ዘረጋገጾ ናጽነት ተጠቃሚ ኣይኮነን እንብል እንታይ ስለ ዝጎደሎ ኢዩ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ኤርትራ ሳላ ባዕድነት፣ ርእሰማላዊ ኣገባብን ስርዓትን ኣፈራርያ ማእቶትን ኣቕድም ኣቢሉ ዝኣተዋ ሃገር ኢያ። ኣብ ጊዜ መግዛኣቲ ጥልያን ኣብያተ ዕዮ ኣስፋሕፊሑ ነበረ፡ ኤርትራውያን ድማ ኣብ ብዙሕ ኢደ ጥበባዊ ስርሓትን ተክኒክን ክምዕብሉን ገለ እውን ናይ ውልቆም ትካላት ዘቖሙ ነበሩ። ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ኢትዮጵያ’ውን እንተኾነ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ጀሚሩ ዝነበረ ርእሰማላዊ ግስጋሰ ቆጽዩዎ ኢዩ፡ ኩሉ ኣተኩሮ ኣብ ኢትቶጵያ እዩ ኮይኑ’ኳ እንተተባህለ፡ ሰራሕተኛታትን ክኢላታትን ኤርትራውያን ንኢትዮጵያ ብምስጋር ኣብ ምዕባለ ናይታ ሃገር ዓቢይ ኣጃም ኣብርኪቶም ኢዮም። ኣብ ብዙሕ መዳያት ድማ ዕዉታት ኮይኖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣዝዮም ብዙሓት ኢዮም ነይሮም። ኮይኑ ግን ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ዓዲ ጓና ዘጥረይዎ ሃብትን ንብረትን ኣብ ሃገሮም ክኸውን ትምኒቶም ብምንባሩ፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ቃልሲ ዝተሳተፉን ዝሓገዙን ውሑዳት ኣይኮኑን።
ድሕሪ ናጽነት ድማ ኤርትራውያን ልቦምን ቀልቦምን ምስ ኤርትራ ኮነ፣ ካብ ናይ ገዝእ ርእሶም ጥቕሚ : ብዝያዳ ነቲ ኣብ ኤርትራ ትካል ከፊትካ ኣብ ምዕባለኣ ግደኻ ምልዓልን፡ ከም ክብርን ምስጋናን ነቶም ዝተሰውኡን ብጅግንነት ናጻ ዘውጽኡን ዝሓሰቡ ውሑዳት ኣይኮኑን። ውጽኢቱ ግን ነዞም ሃገራውያን ገንዘቦምን ሕልንኦምን ኣብሪስካ ናብ ዘዝመጽዎ ከምዝምለሱ ምግባር ኢዩ ነይሩ። እቲ ገንዘብ ኣብ ስልጣን ጽልዋ ከምዝህልዎ ኣጸቢቑ ዝርዳእ መላኺ፡ ነቶም ናይ ምዕባለ ርእሰ ኲናት ዝኾኑ ሃገራውያን ርእሰማላውያን ኩሉ መንገዲታትን ኣኽእሎታትን ዓጸወሎም። ኩሉ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣተወ፡ ወላውን ደቂ ሰባት ንብረት መንግስቲ ኮኑ። ውጽኢቱ ድማ ብዘይ ኣገልጋልን ጊላን መንግስቲ ምዃን ጥዑይ ስራሕን ደመወዝን እትረኽበሉን ብሕታዊ ትካላት ዘይብሉ፡ ኣብ ናይ ድኽነት ዕንክሊል ተኣትወ። ነቲ ብባህርያቱ ኣንጻር መንግስቲ ክለዓል ትጽቢት ዝግበረሉ ተመሃራይን ሰራሕተኛን ካብ ከባቢ ርእሰ ከተማ (ኣስመራ) ብምርሓቕ ኣብ ምስ ህዝቢ ክራኸብ ዘይክእለሉ ስፍራታት ፋሕ ኣበሎ። ውጽኢቱ ድማ ህዝቢ ካብቲ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ናይ መንፈስ ትሕትነት ከምኡ’ውን ናይ ናጻ ስራሕ ምድላይን ምፍጣርን ንታሕቲ ዘንቆልቁል ኮይኑ ንረኽቦ።
ኤርትራዊ ጻማ ቃልሲ ኣይረኸበን። መጀመርታ ብቃልሱ፣ ድሕሪ ምምጻእ ናጽነት ድማ ንኣዋርሕ ዘየቋርጽ ፈስታታት ዝገበረ፡ ዘመስገነ፡ ዝተመባጽዐ ኣብ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ፡ ነታ ዕለት ናጽነት ሎሚ ብኸመይ ከምዝገልጻ ምስማዕ ኣገዳሲ ምኾነ። ነዚ መበልየይ፡ ናጽነት ኣለኒ ንክትብል ናጽነት ክስመዓካን ክህልወካን ስለዘለዎ። ብዝተረፈ ናጽነት ባዕሉ ዘጽግበካን ዝኸድነካን ስድራኻ ዝኣልየልካን ቃል ስለዘይኮነ። ህዝቢ ኤርትራ ንዝገብሮ ኩሉ ተኣማሚኑ ንከይገብር፡ ዝምርሓሉን ዝውከሰሉን ንገዛእ ርእሱ ውሕስነት ተሰሚዕዎ ንክምዕብል ክነብርን ዘተኣማምን ሃገራዊ ቅዋም የብሉን። ዝደልዮምን ድልየታቱ ከማልእሉ ዝጽበዮምን መራሕቲ ከይመርጸ እነሆ ሎሚ መበል 26 ዓመቱ መሊኡ። ከምቲ ልሙድ ደቁ ሓቚፉን ምሂሩን ኣምሂሩን ኣብ ዝብጻሕ ደረጃ ከየብጽሕን ብደቁ ተሓጊዙ ናብርኡ ከየመሓይሽን፡ ደቁ ንብረት መንግስቲ ኮይኖም፡ ኣተሓሳስባ መንግስቲ ተማሂሮም ፍረ ዘይብሎም ኮይኖም ኣለዉ። እቲ ዝኸፍአ ድማ መንእሰያት ብኣንጸርጽሮት፡ ዘጋጥመ የጋጥመና ብምባል ካብ ሃገር ክጠፍኡን ክስደዱን ብመከራን ስቓይን ሓሊፎም (ዕድለኛታት ምስ ዝኾኑ) ኣብ ፈቐዶ ሃገር ፋሕ ምባሎም ኢዩ። ኩነታት ህዝብና ከመይ ከምዝመስል ድማ በዚ ዝተጠቕሰ ክንግምት ንኽእል።
ንሓርነት፡ ድሕሪ 26 ዓመታት ኣብ ናጽነት፥ ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግድፍን ብኸመይ ትገልጾ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ህግድፍ ብህዝቢ ዝተመርጸ ሰልፊ ስለዘይኮነ ምስ ህዝቢ ክህልዎ ዝኽእል ዝምድና ናይ ኣዛዝን ተኣዛዝን፡ ረጋጽን ተረጋጽን ጥራሕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ብህዝቢ ክፍቶን ካብ ህዝቢ ደገፍ ክረክብን ድማ ዘይግመት ኢዩ። ህዝቢ ብጭካኔ ህግድፍ ስለ ዝረዓደ፡ ምቅዋም ገዲፍና፡ ድልየቱ ክዛረብ ኣብዘይክእለሉ ደረጃ ኢዩ ዝርከብ። ውጽኢት ናይ ከምዚ ዝበለ ስርዓት ድማ እዚ ወግሐ ጸብሐ ንሰምዖን ንርእዮን ዘለና ዘስካሕክሕ ጉዕዞ ስደት ኢዩ። ብዝሒ ስደተይና ኣብ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ዘይተራእየ ክኸውን እንከሎ፡ ዓለም ከይተረፈ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ክሰርዖ ከም ዝጸንሐ ኣብ ማዕከናት ዜና ንሰምዖ ዘለና ኢዩ።
ሃገር ናጻ ምውጻእ ማለት ንሃገርካ ኣብ ካርታ ዓለም ተሳኢላ ምርኣይ ጥራይ ኣይኮነን፣ እንታይ ድኣ፡ ህዝቢ ሕገመንግስቱ ኣቚሙ ካብ ደቂ ሃገሩ (ባዕሉ) ሃገሩ ክመርሕ፡ ደቁ ክምህር፡ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ክረክብ፡ ሃገሩ ከማዕብልን ፍርያት ሃገሩ ናብ ዕዳጋ ብምቕራብ ክወዳደርን፡ ርእሰማሉ ተጠቒሙ ትካላት ክምስርት፡ ብሰላም ስራሑ ሰሪሑ ገዝኡ ክኣቱ፡ ሓሳባቱ ክዛረብን ክጽሕፍን፡ ምስ ዓለምን ጎረባብቱን ዓለምለኻዊ ሕግታትን ስምምዓትን ብምኽባር ብምክብባር ክነብርን፡ ብዘይዕንቅፋት ካብ ዓዲ ክወጽእን ናብ ዓዱ ክምለስን …. ወዘተ ገለ ካብ መስረታውያን ቅድመኩነታት ኢየን።
ካብ ናጽነት ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ኤርትራ፤
26 ዓመታት ናይ ውግእ ሃዋህው ዘንጸላለዋ
26 ዓመታት ሕገ መንግስቲ (መንግስታዊ ቅዋም) ዘይብላ
26 ዓመታት ህዝቢ ህዝቢ ኤርትራ ዲሞክራሲ ከይረኣየን ዝደልዮ መራሒ ወይ ሰልፊ ከይመረጸ
26 ዓመታት መን ተኣስረ መን ተቐትለ ጥራሕ ትሰምዓሉ፡ ዝተኣስረ ምህላዉን ምማቱን ዘይፍለጠሉ፣ እሱር ዘይብጸሓሉ
26 ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራ ንምንጻል ብዝካየድ ንተቓወምትን ጎረባብትን ዘጸልም ፕሮፓጋንዳታት ንህዝቢ ዘጽመመ
26 ዓመታት ንክእለታት፡ ርእሰማላትን ብቕዓታትን ኤርትርውያን ዓጊቱ ባዕሉ ንኩሉ ዝወነነ መንግስቲ
26 ዓመታት ሕቶ ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ከም ማይን አለክትሪሲቲን (መብራህትን) ዘይፈትሐ መንግስቲ
26 ዓመታት ጥዑይ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዘይብሉ፥ ኤርትራዊ ኣብ ጎረበት ሃገር ከይዱ ጥዑይ ሕክምና ዘናድየሉ ኮይና ኣላ።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት፥ ህዝቢ ብሰንኪ ምርዓዱ ክቃወምን “ሃህ” ኢሉ ክዛረብን`ኳ ዕድል እንተዘይረኸበ፥ ንምልካዊ ስርዓት ብመርገጽ ክቃወሞ ባህርያዊ ኢዩ።
ንሓርነት፡ ኣፍና መሊእና ”ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ፍትሓዊ፥ መስዋእትነት ጀጋኑና ከኣ ክቡር ነይሩን ኢዩን” ከብሉና ካብ ዝኽእሉ ነጥብታት ንኣብነት እንታይ ትጠቅስ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ቃልሲ፡ ስለ ቃልሲ ትቃለሶ ዘይኮነስ መበገሲ ምኽንያት ዘለዎ ከምዝኾነ ዝጠፍኦ ዘሎ ኣይመስለንን። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ፖለቲካዊ ይኹን ብረታዊ ቃልስታት ከካይድ እንከሎ: ብቑዕ መበገሲ ምኽንያት ነይርዎ ኢዩ። ንክቃለስ ዘገደዶ ድማ ብቐዳምነት፡ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጥልያን ዳርጋ ን60 ዓመታት ዝኣክል ድሕሪ ምጽንሓ፡ ጥልያን ብእንግሊዝ ተሳዒሩ ከብቅዕ፡ ኢትዮጵያ ናጽነታ ክትረክብ እንከላ፡ ኤርትራ ግን ኣብ ትሕቲ ሞግዚትነት እንግሊዝ ን10 ዓመታት ክትካየድ ዝተገብረ ውሳነ፡ ሓደን ቀዳማይን ንጉዳይ ኤርትራ ሓንኳል መገዲ ከም ዝሕዝ ዝገበረ ውሳነ ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኤርትራ ናጽነታ ክትረክብ ይግብኣ ነይሩ። መንቀሊ ናይ’ዚ ድማ ናይ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲኣ ናይ ምእታው ጠለባትን፣ ናይ’ቶም ምስኣ ጽኑዕ ምሕዝነት ፈጢሮም ዝነበሩ ሓያላን ምዕራባውያን ሃገራት ንኢትዮጵያ ብምድጋፍ ድልየታቶም ከረጋግጹ ዝነበሮም ትምኒታትን ነበረ።
ኣስዒቡ ድማ ንኤርትራ ኣብ ሞንጎ ናፅነትን ምስ ኢትዮጵያ ”ምጽንባርን” ዝብል፡ ንጉዳይን መሰልን ኤርትራን ኤርትራውያንን ኣብ ዘይግባእ ዕንክሊል ዘእቱ መስርሕ ተኣትወ። ንኤርትራውያን ብዓሌትን ሃይማኖትን ንምክፍፋል ዝተገብረ ጻዕርታት እውን ገለ ኣሉታዊ ኣሰራት ከምዝገድፍ ኮይኑ ኢዩ። ድሕሪ ነዊሕ ናይ ፖለቲካ ድራማታት ድማ፡ ኤርትራ ን10 ዓመታት ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ክትቁረን ዝብል፡ ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ዝቖመ ፈደረሽን ብምእላም ዓበይቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሰኑ። ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ዝቖመ ፈደረሽን ክብል ከለኹ ድማ፡ በቲ ልሙድ ናይ ክልተ ርእሰን ዝኸኣላ ሃገራት ዝግበር ፈደረሽናዊ ስምምዕ፣ ብካብ ክልቲኣተን ዝተወከሉ ፈደራላዊ ላዕለዋይ መንግስቲ ድማ ክምርሓ ኢዩ ዝግባእ ዝነበረ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብሃፀይ ሃይለሰላሰ ንበይኑ ዝቖመን ዝምራሕን ከም ዝኸውን ተገብረ። እዚውን ካልእ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ንምእታው ዝተኣልመ ምዃኑ ዘየጠራጥር ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ብምርጫኡ (ብሪፈረንደም) ናጽነቱ ክረጋግጽ ዕድል’ኳ እንተነበሮ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣቐዲሙ ንክዕንቅጾ ኣብ ቅድድም ኣተወ፡ ክሳብ ንባንደራ ኤርትራ ኣቐዲሙ ብምውራድ ብባንደራ ኢትዮጵያ ናይ ምትካእ ስጉምቲ ወሰደ፡ ጦር ሰራውት ኢትዮጵያ ድማ ናብ ኤርትራ ኣተዉ ። እዚ ካብ ”ወራር” ሓሊፉ ካልእ ቃል ዝርከበሉ ኣይነበረን።
ብካልእ ሸነኽ ድማ፡ እቶም ንመደባትን ስጉምትታትን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተረድኡ ኤርትራውያን፡ ማዕረ ማዕሪኡ ተቓውሞታትን ናይ ቃልሲ ምድላዋትን ኣካየዱ። ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ተመሃሮን ሰራሕተንያታትን ግሁድ ተቓውሞታት ኣርእዮምን ተኣሲሮምን ተገሪፎምን ተሰዊኦምሉ ኢዮም። ካልኦት ድማ ውድባት ኣብ ምምስራትን ህዝቢ ኣብ ምስራዕን ተዋፈሩ፡ ብረታዊ ቃልሲ እውን ኢትዮጵያ ንኤርትራ ሓንቲ ካብ ኣውራጃታት ኢትዮጵያ ምዃና ቅድሚ ምእዋጃ ኢዩ ጀሚሩ።
ካብዚ ሓጺር መስርሕ ክንመዝን ኣንተኾንና፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዕለት ሓደ ኣትሒዙ ብቑዕ ምኽንያትን መበገሲን ዝነበሮ፣ ንመሰሉን ንስለፍትሕን ንናቱ ናጻ ድልየት፡ ናጽነት ኤርትራ፡ ምንባሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ኢዩ። ንናጽነቱ ክቃለስ ከሎ ድማ፡ ባዕሉ ሃገሩ ክመርሕን መሰሉ ተሓልዩሉ ሃገሩ ኣማዕቢሉ ብጽቡቕን ኮሪዑን ክነብር ድኣ’ምበር፣ ዓላማ ዘይብሉ ቃልሲ ከምዘይነበረ ኣበጋግሳኡን ዘካየዶ ዕቱብ ቃልስን ዝምስክረሉ ኢዩ።
ኣብ ጉዕዞ ካብ 40ታት ኣትሒዙ ኣብ ዝተኻየደ ቃልሲ ኤርትራውያን ተገፊዖምን ተሰዊኦምን ኢዮም። ናይ ጸላኢ ግፍዕን ጨካን ናይ ቅትለት ተግባራትን ንኤርትራውያን ኣብ ክንዲ ዘርዕዶምን ካብ ቃልሲ ዘብኩሮምን፣ ብኣንጻሩ ኣብ ቃልሲ ክጽንበሩን ንቃልሲ ከደንፍዑን ክሳተፉን ኢዩ ደፋፊኡዎም። ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝተራእየ ናይ ሰራዊት ይኹን ናይ ውልቀ ተጋደልቲ ዓወታትን ጅግንነትን ኣብ ምድንፋዕ ቃልስን ምድኻም ጸላኢን ዓቢ ግደ ዝነበሮ ኢዩ።
ካብቲ ተመሃሮን ሰራሕተኛታትን ኣንጻር ይካየድ ዝነበረ ናይ ጎበጣ ተግባራት ዝተቓወሙሉን ብሰንኩ ድማ ዝተኣስሩሉን ዝተገፍዑሉን ካብ ሃገሮም ከምዝርሕቁ ዝኾኑሉን ጊዜታት ኣትሒዝና፥ ቃልስን መስዋእትን ህዝቢ አርትራ ክንዝክር እንትኾንና፥ ኣውዒሉ ዘሕድር መስተንክራት ዝሓዘ ታሪኽ ኢዩ ነይሩ ክብል እየ ዝኽእል። ኣብ ታሪኽ እቲ ጸላኢ ብናቱ ሰራዊት ኣንጻር ሰውራ ዝተበገሰሉ ቀዳማይን ታሪኻውን ውግእ፥ ውግእ ተጎርባ´ኳ አንተኾነን: ክዝከር እውን ዝግብኦ ምዃኑ እናስመርኩሉ፥ ድሕሪኡ ብዓቐንን ዓይነትን ዝዓዘዘ ናይ መኸተ ስርሒታትን ታሪኻውያን ውግኣትን እናተኻየደ ኢዩ ናብ ዓወት ተበጺሑ። ኩሉ ድማ ነቲ ብሽርክነትን ብተንኮልን ዝተመንዝዐ መሰሉን ናጽነቱን ንክመልስ ዘካየዶ ቃልሲ ፍትሓዊ ኢዩ ነይሩ።
ንሓርነት፡ ብሰንኪ ስሱዕ ኣካይዳ ጉጅለ ህግድፍ፥ መንእሰያት፥ ኣፍልተኦም ብዛዕባ ቃልስና ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ናጽነት ከምቲ ዝድለ ኣይኮነን። መንእሰያት ካብዚ ዝንቡል ኣረዳድኣ ወጺኦም ሓቀኛ ትሕዝቶኡ ክፈልጡ ክኽእሉ እንታይ ትመኽሮም?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ እዚ ሎሚ ንህዝቢ አርትራ ኣብ ልዕሊኡ ወሪዱ ዘሎ ኣደራዕ፤ ”ብሰንኪ ስሰዐ ስልጣን ኢዩ” ኢልካ ዝሕለፍ ጥራይ ኣይኮነን። ብዙሕ ንሓቅታት ናይዚ ሽግር ዝሕብሩ ሓበረታትት ክወሃብ ጸኒሑ ኢዩ፥ ኮይኑ ግን ምስ ጊዜ ዳርጋ ከም ቤላ ቤለው ኮይኑ ዝተሓልፈ ይመስል። እቲ ጸገም ድማ ንሱ ኢዩ። ብመሰረቱ ነዚ ንአርትራ ዝመርሕ ዘሎ መላኺ ካብ ኣበጋግሳኡ ክምዘን ይግባእ። ካብ ጭቡጥ ሓበረታታትን ካብ ምስቲ ሓበረታታት ዝሰማማዕ ኣካይዳን ኣመራርሓን ስጉምትታቱን ድማ ንዕላማ ናይ ሎሚ መራሒ አርትራ ክብጻሕን ኣብኡ ዝተመስረተ ቃልስን ወፈራን ክካየድን፥ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ክርድኦን ክኣምነሉን ዝግባእ ኢዩ።
ናይ ሎሚ መራሒ መንግስቲ አርትራ፥ ገና ተፈንጪሉ ምስ ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ተጋደልቲ እንከሎ ”ጀብሃ ክትጠፍእ ኢያ” ዝበለን ብሰንኩ ድማ ብሓያሎይ ግሩሃት አርትራውያን ከም ነብይ ዝተቖጽረ ኢዩ፤ ናይ መጀመርታ ብሓንጎል አርትራውያን ዝተጻወተላ እዋን ኮይና ድማ ትስመዓኒ። እስከ ንሕሰብ፥ በቲ ዝነበሮ ዓቕሚ ከመይ ገሩ ናይ ጀብሃ ምጥፋእ ነብዪ ክኸውን ከኣለ፥ መጀመርታ ናይ ህልውናን ቀጻልነትን ዕሸል ውድቡ ኢዩ ከገድሶ ዝግባእ ዝነበረ። እዚ ግን ብዘይምኽንያት ኣይኮነን ተባሂሉ። እስከ ነዘን ንጥብታት ንርኣየን። ኩለን ድማ ዝተገብራን ዝተባህላን ኢየን።
1. ምስ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ናይ አርትራውያን ተመሃሮ ማሕበር (ጉጅለ) ኣቦ መንበር ዝነበረ ወልደየሱስ ዓማር፥ ኢሳያስ "ወዲ ዓማር ተታሊልካ፡ ኣይተታልለና፣ ብጀብሃ ዝካየድ ዘሎ ጅሃድ ኢዩ..." ይብል ከምዝነበረ ይጠቅስ። ኢሳያስ ከምዚ ዝበለ ኣብ ከባቢ ወርሒ 4/1966 እዩ። ድሕሪ ከምዚ ምባሉ 6 ኣዋርሕ ጸኒሑ ከኣ ናብ ሜዳ ከይዱ።
2. ኢሳያስ ንሜዳ ከይዱ ምስ ሰምዐ፥ መምህር ስዉእ ሚኪአል ጋብር ናብ ተጋድሎ ሓርነት ”ኢሳያስ ወይ……………ወይ ድማ ክፍንጨል ኢዩ” ዝብል መልእኽቲ ምምሕልላፉ።
3. ብስዉእ ተስፋሚካአል ጆርጆ ኣቢሉ ምስ ኣብ ቃኘው ስቴሽን ዝነበሩ ኣመሪካውያን ከም እተራኸበ። ኣነ ኣብ ሜዳ ካብ ኣፍ ወዲ ጆርጆ ዝሰማዕኩዎ ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ኢሳያስ ንኣመሪካውያን ብምኽሳስ ዘረብኡ ይጅምር፥ እቲ ኣመሪካዊ ድማ እዚ ንመንግስትና ዝምልከት ኢዩ፥ ሕጂ ግን ንስኻ ኣስላም ንክርስትያን ይቐትሉ ኣለዉ ኢልካ ተፈሊኻ ኣለኻ፥ ብሸነኽና ድማ ተጋድሎ ሓርነት አርትራ ምሰ´ዚ ኣብዚ ዞና ዘለና ስትራተጂ ትኸይድ ስለዘይኮነት ኣንጻራ ኢና፥ ስለዚ ብሓባር ኮይንና ኣንጻራ ክንቃለስን ከነጥፍኣን ንሰማማዕ ይብል። ድሕሪ´ዚ እንታይ ግዝያዊ ሓገዛት ከም ዝግበረሉን፥ ንመንግስቲ ኣመሪካ ሓቢሩ ድማ ካልኦት ዓበይቲ ሓገዛት ከም ዝረክብን ቃል ኣተወ። ክንሕግዘኩም ከለና፥ ይብል እቲ ኣመሪካዊ፥ ዝምድናታትና ንከይክሻሕ ናይ ኣመሪካ ብረት ኣይኮንናን ንህበኩም፥ ካብ ቬትናም ዝተኣከበ ብረታት ስለዘሎ ናይ ምብራቕ ብረት ኢና ክንህበኩም ከም ዝበሎ፥ ኣብ ልዕሊ´ዚ፥ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ምጥቃዕ ኮማንዶስ ከም ዝተሓባበሩኹም ክንገብር ንኽእል ኢና፥ ነቶም ኮማንዶስ ኣብ ዕላማኹም ከም ዝኣምኑ ምግባር ግን ከም መንፍዓትኩም: ከም ዝበሎ ካብ ኣፍ ውዲ ጆርጆ ብእዝነይ ዝሰማዕኵዎ ኢዩ።
ነቲ ካብ ኢትዮጵያ ተላኢኹ፥ ምስ ኣስራተካሳ ርክብ ነይርዎ ዝብል ተወሳኺ ሓበረታታት ብሸነኸይ ጽጹይ ሓበረታ ስለዘይብለይን ብግቡእ ስለ ዘይዝክሮን ክዛረበሉ ኣይመርጽን። እቲ ሕጂ ከስምረሉ ዝደሊ፡ እዚ ዝገልጾ ዘለኹ ካብ ሓልዮት ንህዝቢ አርትራ ድኣ´ምበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ አርትራ ብምልጋሳ ቅርሕንቲ ሒዘ ከምዘይኮነ ኢዩ። ብርእይቶይ፥ ከምቲ ንተጋደልቲ ህግሓኤ ከም ሓይሊ ህዝቢ አርትራ ዝርእዮም፥ ህዝብና ንተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ´ውን ከም ኣካል ሓይሊ ኤርትራ ከም ዝርእዮም እምነት ኣለኒ። (ሰኣን ፖሊቲካዊ ኣፍልጦ ዝጋገ ሰብ ግን ክህሉ ከም ዝኽእል ይርድኣኒ።
እንበኣርከስ ካብዘን ኣብ ላዕሊ ጠቒሰየን ዘለኹ ሓቅታት ምስ እንብገስ፥ ናይ ሎሚ መራሒ ኤርትራ ብግስ ከይበለ ንተጋድሎ ሓርነት አርትራ ክድምስስ ዝኽእል ሓይሊ ኣብ ጎድኑ ዘሰለፈ ስለዝኾነ ኢዩ ዓይኑ ከይሓሰየ ንምድምሳሳ ዝተነበየ። ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ጸረ ገድሊ ክትብሎ እንከላ እውን፥ ነቲ ንጹህ ተጋዳላይን ሰዓባይን ድኣ ዝልክም ኮይኑ´ምበር ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይመስልን። ነዚ ስም´ዚ ንምጥፋእ (ንከይቅጽል) ዝተቓለሱ ድማ እቶም ደለይቲ ሰላምን ሓድነትን ዝነበሩ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት አርትራ ኢዮም።
ከምዚ ሎሚ በቢሸነኹ ዝስማዕ ዘሎ፥ ንህዝቢ አርትራን ሰውርኡን ምውጻዕ: ብንግሆኡ ኣብ ሜዳ ነቶም ንኣካይዳኡ ዘይዓጀቦምን ዝነቐፍዎን ብምልጋስ ኢዩ ተጀሚሩ። ህዝብን ተጋደልትን ድኣ፤ ገለ ምእንቲ ናጽነት ክብሉ፡ ካልኦት ብሰንኪ ሕጽረት ኣስተብህሎ፥ ገለ ድማ ብፍርሒ ክዓግትዎ ኣይከኣሉን። እቲ ዘሰክፍ ድማ፥ ገና ሕጂውን ንመንእሰይ ነመሓላልፎ መልእኽቲ ዝተዋቕዐን ዘደናግሮምን ምዃኑ ኢዩ። ነቶም ናብ ቅኑዕ ኣረዳድኣን ኣተሓሳስባን መርገጻትን ከትሕዝዎም ዝጽዕሩ፥ ክንድኦም ዝኾኑ ዘረግትን መደናገርትን ኣፍረስትን ርኢቶታት ኣብ ውሽጢ ደለይቲ ሰላምን ተቓለስቲ ውድባትን ዘለዉ ኢዩ ዝመስል። ነተን ክሰምዓን ንመንእሰያት ኣብ ከባቢአን ከዕስላን ከማዕብላን ድልየት ዘለወን ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ክንዲ ምድንፋዕ ብስም ሲቪካዊ ማሕበራት መአከቢ ዘይብሉ ፋሕጭንግራሕ ዝበለ ህልውና ብዙሕ ሓጋዚ ኣይኮነን ዘሎ።
መንእሰያት አርትራ ኣይ ካብ ትምህርቲ፡ ኣይ ካብ ኣፍልጦ ታሪኽ ሃገሮም፡ ኣይ ካብ ኣፍልጦ ታሪኽ ሰውርኦም ኮይኖም ኣለዉ። አዚ ድማ እንተወሓደ ሓደ ወለዶ ተሰናኺሉና ከም ዘሎ ዘርኢ ኢዩ። መንእሰይና: ነቲ ካብ ሃገር ብክንደይ መከራ ተሰዲዱ ኣብ ኣውሮጳን ኣመሪካን ንክኣቱ ዝገበሮ ብቑዕ ኤርትራዊ ሽግራት፥ ፖለቲካዊ ጠንቂ ምዃኑ ናይ ምርዳእ ጸገም እውን ከይሃለዎ ኣይተርፍን። ስለዚ እዞም ተካእቲ ዝኾኑ ብመንግስቶም ዝተበደሉ መንእሰያትና፥ ነቲ ናይ ብሕታዊ ጸገሞም ጥራሕ ኮይኑ ዝረኣዮም ሽግራት ናይ ሓባር ከም ዝኾነን፥ ብሓባር ፍታሕ ረኺብና ንኩሉ ከም ዝሕሾን ከምዝጥዕሞን ምግባር ምርጫ ኩላትና ክኸውን ከምዝርድኡን ዝዓግቡን ምግባር ኢዩ ዘድሊ ዘሎ።
ተቓለስቲ ወለዶታት ስለ ናጽነት ክቃለሱን ክስውኡን ከለዉ፥ ብዛዕባ መጻኢት ኤርትራ ዝነበሮም ሕልሚ ንመንእሰያት ከም ትምህርቲ ክመሓላለፉሎም ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ከም ናይ ቀደምን ዝሓለፈን ታሪኽን´ሞ ዘየድሊ ኢዩ ብምባል ብኣሉታ ዝገልጽዎ ድማ፥ እንተ ብፍላጥ እንተ ብዘይፍላጥ ንመንእሰያት/ሓዲሽ ወልዶ ይሃስዩን የደንቁሩን ኣለዉ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ጎድኒ ህግድፍ ከምዝተሰርዑ ኢዩ ዘቕጽሮም። ናይ ሎሚ መንእሰያት፥ ብፍላይ እቶም ኣብ ስደት ዝርከቡ፥ ነቲ ጸረ ህግድፍ ዝካየድ ቃልሲ ንናይ ሃገርን ህዝብን ሓልዮትን፥ ንመንእሰያት ድማ ዝሓሸት፥ ምዕብልትን ብሰላም ዝነብሩላን ሃገር ከረጋግጹሎምን ዝግበር ዘሎ ዕቱብ ቃልሲ ከምዝኾነ ክርድኡን ክስዕብዎን፥ መተካእታ ክኾኑ ንክኽእሉ ድማ ክሳተፉን ሓላፍነት ክስከሙ ክበቕዑን በዚ ኣጋጣሚ´ዚ ክምዕድ እፈቱ።
ንሓርነት፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኰንካ፥ ኩሉ መዳያዊ ሃለዋት ኤርትራ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ንምብጽሑ እጃምን ሓላፍነትን ናብ ዘለዎም ኣካላት (ህዝቢ ኤርትራ፥ መንእሰይ፥ ሓይልታት ተቓውሞ፥ ሰራዊት ኤርትራ) እተመሓላልፎ መልእኽቲ እንታይ`ዩ?
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ደንበ ተቓውሞ ንሓያሎይ ዓመታት ነዚ ሎሚ ኣብ አርትራ ስልጣን ብኢደወነኑ መንዚዑ ዝመርሕ ዘሎ ምልኪ ክቃወሞን ከቃልዖን ዝጸንሐ`ኳ እንተኾነ፥ ኣብ አርትራ ናይ ስርዓት ለውጢ ከረጋግጽ ግን ኣይከኣለን። እቲ ምኽንያታታት ባዕላውን ወድዓውን ኢልካ ክትንተን ዝከኣል`ኳ እንተኾነ፥ ዓንቃፊ ግደ መንግስቲ ኤርትራ እውን ዓቢ ከም ዝነበረን ዘሎን ዘይሰሓት ኢዩ። ንመንእሰይ ገና ካብ ዓዲ ከይወጸ እንከሎ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ጥርጣረን ጽልእን ከሕድር ጌሩ ብምኹስኳስ፤ ካብ ሃገር ምስተሰደደ እውን ምስ አምባሲታቱ ከምዝቑረንን ንብሕታዊ ጥቕምታቱ ክብል ጥቓ ተቓውሞ ከይቀርብን፡ ኣብ ልዕሊዚ ድማ 2% (ሚእታዊት) ካብ እቶቱ ንክኸፍልን፥ ተኣማማንነቱ ከመስክር ብዕሊ ኣንጻር`ቲ ዝሓልየሉ ደንበ ተቓውሞ ከም ዝምድርን ብምግባር፤ ኣብ ውሽጢ ደንበ ተቓውሞ (መን ይፈልጥ ኣብ ውሽጢ ውድባት፥ ከምቲ ናይ ወትሩ ተግባራቱ፥ ሰለይትን ዘረግትን ብምስዃዕን) ቀጻሊ ዕንቅፋትን ምድኻማትን ንክህሉ ግደታቱ ተጻዊቱን ክጻወት ድማ ይርከብን ኣሎ።
እቲ ሕጂ ዘገድስ ግን፤ ነዚ ኩሉ ኣብ ግምት ብምእታው፤ ኣብ ክንዲ ኣብ መጻወድያ ጸላኢ ምእታው፤ ብሓድነት ጉድለታትካ ኣለሊኻ ነቲ ናይ ሓባር ዕላማኻ ብሓባር ከተዕውት ምብጋስ ኢዩ። ኩሉ`ቲ ንጽቡቕ ናይ ሃገሩ ዝተበገሰ ምንቅስቓሳት፥ ካልኣዊ ጉዳያቱ ንድሕሪት ኣጽኒሑ፥ ነቲ ንኤርትራን ህዝባን ጨፍሊቑ ዝገዝእ ዘሎ መላኺ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ከተኩር እዋናዊ ጠለብ ኮይኑ ይስምዓኒ። ነዚ ንምግባር ድማ ምክብባርን፥ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ መንፈስን ምዕዛዝ፥ ንኩሉ ናይ ኣነነት ዓንቃፍን ድሑርን ዝኾነ ኣተሓሳስባ ምውጋድን ይሓትት። ፖለቲካውያን ግንባራትን ሰልፍታትን በዚ መንግዲ ምስ ዝኸዳ ድማ: ኩሉ ሲቪካዊ ማሕበራትን ድስኩላት ብቕዓት ዘለዎም ውልቀሰባትን ክድግፍዎምን ግደታቶም ከበርክቱን ክጅምሩ ባህርያዊ ክኸውን ከምዝኽእል ዘጠራጥር ኮይኑ ኣይስመዓንን። እቶም ንመንግስቲ ነጺጎም ድሮ ኣብ ደንበ ተቓውሞ፥ ግን ድማ ፋሕ ኢሎም ዝርከቡ መንእሰያት’ውን: ብናህርን ብተስፋን ክስዕቡን መንእሰያዊ ባህርያቶም ብዝመርሖም መገዲ ክቃለሱን ምዃኖም ይርኣየኒ።
እዚ ምስ ዝረጋገጽ ድማ፥ እቲ ምልካዊ መንግስቲ ናተይ ኢዩ ዝብሎ ውጹዕ ሰራዊት ኤርትራ እውን እንተኾነ፥ ተስፋ ክገብርን ነቲ ከም መሳርሕን መፈራርሕን ከም ዝዓጀቦ ገይሩ ዝጥቀመሉ መላኺ ምንግስቲ ክነጽጎን ክሳብ እውን ከውርዶን ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ክበጽሕ ኣኽእሎታት ከምዘሎ ክግመት ይከኣል። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ፥ ሓይልታት ተቓውሞ፥ መንእሰያትን ሰራዊት አርትራን፥ ለውጢ ንክመጽእ ብሓደ መንፈስን ናይ ስርዓት ምቕያር ድልየትን ኣብ ዝሃለዉ ሃልዮም ብምትእምማን ክሰርሑ ኣዝዩ ኣገዳስን ኣብ ምቅልጣፍ ዓወት ግደ ዘለዎን ኢዩ።
ንሓርነት፡ የቐንየልና ብጻይ ተኽለ
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ኣነ’ውን ስለቲ ዝተዋህበኒ ዕድል ደጊመ የመስግን
ኣብ ኣወስትራልያ ዝርከባ ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንበት 14 ጉንበት 2017 ናይ ሓባር ኣኼባ ከም ዘካየዳ ወኪል ዜና ሰዲህኤ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
እተን ጨናፍር ኣብ ኣኼባአን፡ ንሃገርን ንሰልፍን ኣብ ዘገድሱ ዓበይቲ ጉዳያት ብሰፊሑ ተመያይጠን፡ ከም ውጻኢቱ ናብ መርሕነት ሰልፊ፤ እዋናውያን ኣገአደስት ለበዋታትን መተሓሳሰብታትን ኣቕሪበን። ኣብ ርእሲ እዚ፡ ኣብ’ዚ ኣኼባ'ዚ ሰልፊ ንምሕያል $2500 (ክልተ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእትን) ኣወስትራልያን ዶላር ተወፍዩ። እቲ ወፈያ ኣብ መጻኢ’ውን ቀጻሊ ከም ዝኸውን ተገሊጹ። ነዚ ዝተጠቕሰ ወፈያ ዘበርከቱ፡ 1- ደስታ ተኽለ (ብርኮይ) $1000፡ 2- ብንያም ሃይለ $500፡ 3- ተኪአ ተስፉ $500ን 4- ሃይለ ገብሩ $500ን እዮም።
ስርዓት ህግደፍ ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ ትካላት ዝዘርግሖ መርበብ ስለያ ዝያዳ ከም ዘሕየሎ ካብ መርበብ ዓዋተ ዝሰፈረ ሓበሬታ ገሊጹ። በቲ ሓበሬታ መሰረት ሰራሕተኛታት ስለያ ሃገራዊ ድሕነት ናብቶም ነቲ መንግስቲ ህግደፍ ዘውጸኦ ናይ ቸክ ስርዓተ ምንቅስቓስ ናቕፋ ጥሒሶም፡ ጥረ ገንዘብ የንቀሳቕሱ ኣለዉ ዝበሃሉ ነጋዳ ኣድሂቦም ኣለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2015 ሓድሽ ናቕፋ ከተኣታቱ እንከሉ ብመንጽር ንትካላትን ንውልቀሰባት ዝመደቦ ዓቐን ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ባንክ ዘሎ ካብቲ ዝተጸበዮ ኣዝዩ ዝተሓተ ምዃኑን፡ ነቲ መምርሒ ጥሒሶም ጥረ ገንዘን ዝሓብኡ ወገናት ከም ዝህሰዩን ከከም ክብደት ናይቲ ጉዳይ ከም ዝእሰሩን ትካላቶም ከም ዝዕጾን እውን እቲ ሓበሬታ ጠቒሱ። ብመሰረት እቲ ስርዓት ኣውጺእዎ ዘሎ ሕጊ፡ ኣብ ባንክ ሕሳብ ዘለዎም ኣብ ወርሒ 5 ሺሕ ናቕፋ ወጻኢ ይግበሩ፡ እንተኾነ ነዚ 5ሺሕ ኣብ ምንታይ ከም ዘውዓልዎ መረጋገጺ እንተዘይኣቕሪቦም ዋላ ኣብ ሕሳቦም ገንዘብ ይሃልዎም ቀጻሊ ከውጽኡ ኣይፍቀደሎም እዩ።
ነዚ ምንቅስቓስ ገንዘብ ንምክትታል ተወሰኽቲ ኣባላት ስለያ ተቖጺሮም ከም ዘለዉን፡ እዞም ሓደስቲ ሰለይቲ ከም መቕሹስ፡ ኣብ ምዕዳል ራሽን ዝያዳ ኩቦን ከም ዝወሃቡን ካብ ኣብ ገጠር ኣብ ከተማ ናይ ምምዳብ ዕድል ከም ዝረኽቡን እዚ ካብ ዓዋተ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣመልኪቱ። ሓደ ኣብ ንግዲ ዝተዋፈረ ሰብ ብክኢላዊ ዘይኮነ ጸብጻብ ናይቶም ሰለይቲ ተገምጊሙ፡ ንግዳዊ ምንቅስቓሱ ካብ ዓቕሚ’ቲ ዘዋህለሎ ገንዘብ ንላዕሊ እዩ እንተተባሂሉ ይሕተት እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብዞም ነጋዶ ዝስላዕ ግብሪ ኣፍልጦ ብዘይብሉ ግምት ናይዞም ሰለይቲ እዩ። በዚ ናይ ሓለፍቲ ቀጻሊ ኢድ ኣእታውነትን ዘይሓጋዚ ፖሊሲ ገንዘብን ንግድን ብዙሓት ኤርትራውያን ነጋዶ ትካላቶም ክዓጽዉ እንከለዉ ገሊኦም ድማ ኣብ ዝኣምንዎም ወገናት ብጸሊም ዕዳጋ ክነግዱ ተገዲዶም ኣለዉ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብቶም ብሕጊ ክነግዱ ዝፍትኑ ክሳብ ክንድዚ ገንዘባዊ ምቁጽጻር ዝገብር ዘሎ፡ ኣሙናቱን ናይ ስልጣኑ ሓለውትን ግና ሚሊዮናት ናቕፋ ኣብ ገዛውቶም ከም ዝኽዙኑን ክሳብ ናብ በዓል ሱዳን ወሲዶም ናብ ዶላርን ካልእ ናይ ወጻኢ ሸርፍን ከም ዝቕይሩ እንዳፈለጠ እዩ።
ነበርቲ ከተማ ኣስመራ፡ ንመካይን ዝኸውን ነዳዲ ኮነ ኣብ ገዛ ንመብሰልን መብራህትን ዝጥቀምሉ ላምባ ንምርካብ፡ ከምቲ ናይ ባኒ ሪጋ ተሰሪዕም ይሓድሩ ከም ዘለዉ ተፈሊጡ። ኣብ መስርዕ ሓዲርካ እውን፡ ደሓር የለን ወይ ተወዲኡ ኢሎሙኻ ጥራይ ኢድካ ምምላስ ከኣ ዝተለምደ ተርእዮ ኮይኑ ኣሎ። ምናልባት እንተተረኽቡ እውን እቶም ዝሸጥዎ፡ ብኣባልነቶም ናብ ህግደፍ ቅርበት ዘለዎም ገንዘብ ንምኽዕባት ማይ ሓዊሶም ስለ ዝሸጥዎ ተሽከርከርቲ ዘበላሹ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣብቲ ናይ ገዛ ኣገልግሎት እውን ጸገማት ይፈጥር ኣሎ። እዚ ድማ ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ዘድሊ መሰረታዊ ነገራት ብእኹል ደረጃ ዘየቕርብ ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነ ዝኣምኖም ኣባላቱ ኣብ ምጥፍፋእ ጥሒሎ ከም ዘለዉ ዘመልክት እዩ።
ምስዚ ምጥፍፋእ ብዝዛመድ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ኩሉ ኣባል ህግደፍ እዩ ካብ ዝብል ሸፈጥ ነቒሉ ኣገዲዱ ናይ ኣባልነት ውጽኢት እንዳኣከበ ካዝናኡ ከም ዘህጥር ተገዲዶም ዝኸፍሉ ወገናት ኣቃሊዖም። እቲ ክፍሊት ኣብ ከታማታት ብውሕዱ ኣብ ወርሒ ናይ ሰብእይን ሰበይትን 24 ናቕፋ ከም ዝበጽሕ ይጠቕሱ። ሕሉፍ ሓሊፉ ናይ ቃል ኣዋዲ እንዳተባህለ ብስም ኣብያተ-ክርስትያን ዝዋጻእ ገንዘብ‘ውን ኣብ ካዝና ህግደፍ እዩ ዝኣቱ። እዚ ናይ ግዱድ ግብሪ ጉዳይ ኣብ ከተማታት ጥራይ ዝተደረተ ዘይኮነ ኣብ ገጠራት እውን ብሰፊሑ ከም ዝዝውተር እሞ ህግደፍ ንሓረስቶት ብደረጃታት መዲቡ ኣብ ዓመት ታሕተዎት 75-80 ናቕፋ ላዕለዎት ድማ 80-16 ናቕፋ ከም ዝኸፍሉን እዚ ገንዘብ ኣብ ካዝና ህግደፍ ከም ዝኣቱን እቶም ከፈልቲ የረድኡ። እቲ ዘገርም ከኣ እቲ ግብሪ ግዱድን ብዘይንጹር ሕጊ ዝእከብን ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ከፋሊ ግብሪ፡ ካብቲ ግብሪ ዝእክብ ኣካል ዝረኽቦ ኣገልግሎት ዘይምህላዉ እዩ።
