ድሕሪ ዕዉት ታሪኻዊ  3ይ ሓድነታዊ ጉባኤ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ፡ ኣብ ዳግመ ስርርዕን ሓድሽ ሰንጠረጅ ምምላእ ተጸሚዶም ድሕሪ ምጽናሖም ብቀዳም ዕለት 30/11/2019 ካብ ሰዓት 20.30  ክሳብ  22.30 ብኤለትሮኒካዊ መራኸቢ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባኦም ኣካይዶም። ኣኼባ 5ተ ኣጀንዳታት ዝሓቆፈ ኮይኑ ማለት፡ ኣብ ጽማቅ እዋናዊ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርርዕ፡ ኣብ ምጣነ ሃብታዊ ኣብ ህዝባዊ ዲፕሎማስን ብዕምቆት ተካቲዑ ኣገደስቲ ርእይቶታትን ለዋባታትን ኣስፊሩ። ብዝያዳ እዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ናይ ይእክል ህዝባዊ ምንቅስቃሳት ብምእኩልን ሓባራዊ ተሳታፍነት ዝሕመረቱ ክኸውን ንግደን ተሳታፍነትን ውድባት ኤርትራ ዝሓቆፈ ክኸውን ብጥንቁቅ ኣገባብ ኩሉ ኣባል ጨንፈር ክሳተፍ ኣስሚሮምሉ። ኣብ መወዳእታ ስፍሓት ሰዲህኤ እናማዕበለ ይኸይድ ሰለ ዘሎ ኣብ ሃገረ ዳንማርክ ጨንፈር ናይ ምቋም ዘድሊ ምድላዋት ምግባር ሽማገለ ጨንፈር ብንጥፈት ክትዋሳእ ኣስሚሮምሉ ፡ ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝተሰዉኡ ብጾትን ቤተሰብን ዝኽሪ ብምግባር ኣኼባ ብዉህደት ተዛዚሙ።

“ሓሳውስ ምስክሩ የርሕቕ” ይብል ምስላ ኣበው። ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ናይ መበል 29  ዓመት ቁ.76 ናይ ዕለት 28 ሕዳር 2019 ሕታማ፥ ኣብ ዘውጸኣቶ ጋዜጣዊ መግለጺ”ዕብዳን ቐጠርን ውጥን ኲናት 2019ን” ብዝብል ዝጸሓፈቶ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ እዩ።

“ቐጠር፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ካብ መሬት ሱዳን ኣንጻር ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ተበግሶ ብዛዕባ ዝነበረት ተጻብኦታት ዝተዋህበ መግለጺታት ዝዝከር’ዩ። ሱዳን ከም መድረኽ ሽበራዊ ሸርሕታት እናጸበበ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎናዮ ዓመት፡ ዕብዳን ቐጠር፡ ኣሸቀልታን ከደምታን እናዓረገ ስለዝኸደ፡ ሓድሽ ውጥን ቐጠር፡ እዚ ስዒቡ ዘሎ 10 ነጥብታት ዝሓዘ ሰነድ’ዩ።

እቲ ውጥን፡ ኣብ’ዚ 10 ነጥብታት ከይተሓጽረ፡ ናይ ምብራቕ ሱዳን “ቀቢላዊ ምንቛት” ዘጠቓልል’ውን እዩ።

1. ፖለቲካውያን መራሕቲ ተቓወምቲ ስርዓት ኤርትራ ብምእካብ፡ መሳርዖም ኣስሚርካ ምድጋፎም።
2. ኣተኲሮ ናብ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ኣንጻር ስርዓት ኤርትራ ምንዕዓቦም፡ መሳርዖም ከኣ ምውዳብ።
3. ካብ እስላማውያን ተቓወምቲ ንስርዓት ኤርትራ ብምጥቃም፡ ኣብ ውሽጦም ሃይማኖታዊ ክብርታት ብምዝራእ/ብምስራጽ፡ ሃይማኖታዊ ቅኒት ምህራም፡ ንኣስላም ኣንጻር ካልኦት ምንዕዓብ።
4. ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቀቢላዊ ጽልኢ ምዝራእ።
5. ጽርግያ ኤርትራ፡ ኣንጻር ስርዓት ኤርትራ ተቓውሞታትን ኣድማታትን ምእንቲ ኪገብር፡ ንምድፍፋእ ምፍታን።
6. ንስርዓት ኤርትራ ዝቃወሙ ሓይልታት “ኣል’እኽዋን ኣልሙስልሚን”፡ ኣብ ዓውዲታት ነተጒትን ምውዳድ ድብያታትን ቅትለት ኣገደስቲ ሰባትን ምስልጣኖም፡ ምድጋፎምን ምድላዎምን። ካብኡ ናብ ኤርትራ ሰዲድካ ስርሒታት ከምዝፍጽሙ ምግባር።
7. ናይ ስርዓት ኤርትራ ጸለውቲ መራሕቲ ምቕንጻል።
8. ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ከባቢታት ምዕናው።
9. ተጻባኢ ዜና ምጽዓቕ።
10. ኣብ ውሽጢ ኣህጉራዊ ውድባትን ናይ ወጻኢ ሃገራትን፡ ንፍጹም ስእነት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ሃገረ ኤርትራ ምግዋሕን፡ ሰነዳትን ቪድዮታትን ምስናቖምን። ዓጀብ ዘብል ውጥን!

(እቲ ንምብራቓዊ ሱዳን ዝምልከት “ቀቢላዊ ምንቛት”ን ዝርዝራቱን፡ ኣብ ቀጻሊ መግለጺታት ክቐርብ’ዩ።) ዓወት ንሓፋሽ! ሚኒስትሪ ዜና ኣስመራ - 28 ሕዳር 2019”

ቅድሚ ገለ መዓልትታት ኣብ ሱዳን ንናይ ዓሊ ቢታይ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተገብረሉ ሕክምናዊ ወጻኢታት  ንወጻኢ ከይዱ ከምዝተሓከመ  ዜናታት ሱዳን ገሊጸነኦ ነይረን። ስዒቡ ድማ ገለ ውድባት እቲ ቀደም ኣብ ኣስመራ ብጉዳይ ናይ ምብራቓዊ ሱዳን ዝነበረ ናይ ሰላም ስምምዓት ዝተፈራረሙን ብኡ መሰረት ከምዝጎዓዙን እውን ተወሳኺ ዜና ተዋሂቡ። ስርዓት ኢሰያስ ብኹሉ ጎድንታቱ ደጊም ኣብ ናይ ተስፋ ምቚራጽ ምእታው ዘርኢ ምልክታት እዩ።

ቅድም ክብል ንኹሉ ሓጢኣት ኣብ ልዕሊ ክሳድ መንግስቲ ኣመሪካ ብምውራድ እንታይ ዘይበለ። ንእስራኤል ውን ሓንሳብ ሸበብ ኣቢሉዋ ነይሩ። ሎሚ ድማ ኣንጻር ቐጠር ዛዝዩ ነዚ ልዕል ኢሉ ብመግለጺ መልክዕ ወጺኡ ዘሉ ክኸስስ ይርከብ። ንምዃኑ እዚ ጨቛኒ ስርዓት እዝስ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕን መከራን ጨኾናንከ እዞም ከም መፋወኒ ዘቕርቦም ዘለዉ ዲዮም ከምኡ ግበር ኢሎሞ? ወይ ነቲ ንሱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕን ጭፍጨፋን ብርግጽ ንህዝቢ ኤርትራ ዘርብሕን ዝሰርሕን ኮይኑ ዲዩ ዝስመዖ ዘሎ? ብሓቂ ዘስደምም እዩ።

እቲ በብግዚኡ ንስልጣኑ ዘናውሕን፥ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጎብለል ኮይኑ ክዕንትርን ብማለት ዝገብሮ ዝነበረ ምትኹታዃት ኩሉ ምስ ፈሸሎ ኣመሪካ ዘርያትኒ፥ ኢስራኤል ሰልያትኒ፥ ቐጠር ደገመትኒ ክብል ለይቲ ምስ መዓልቲ የህተፍትፍ ኣሎ። እዚ ናይ ምብራቕ ሱዳን ቀቢላዊ ምንቛት ንሱ ባዕሉ ንጨቛኒ ስርዓት ዑመር በሺር ከዳኽም ክብል ዝፈጠሮ ክንሱ፡ ከመይ ኢሉ ኢዩ ናብ ቐጠር ዘሳብቦ ዘሎ።

እቲ ሰራዊት ምክልኻል ሃገረ ኤርትራ ዘይረኸቦ ሓለፋታትን ብጥሙይ ከብዱን ጥራይ ዝባኑን ፥ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ድቃስ ዝኸልኡ ተቓወምቲ ውድባት እናዓንገለ ኣብ መሬት አርትራ ዝሕብሕብ ዝነበረ ረሲዕዎ ድዩ ንቐጠር ዘላግበላ። መን ድዩ ናይ ቅንጸላታትን ሽበራን ተግባራት ዘካይድ ዝነበረን ዘሎን? ርሑቕ ከይከድና ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ንናይ ኣሰና ረድዮን ተለቪዝዮንን ልሳን ውጹዕ ህዝቢ ኮይና እተቃልሕ ዘካይድ ኣማኑኤል እያሱ ኣብ ልዕሊኡ ዝተሃቀነ መጠቃዕቲ ቐጠር ዲያ ፍሒሳቶ ወይ ኣሊማቶ?

ስርዓት ኢሰያስ እምበኣር ንስልጣኑ ክብል ዝገብሮ ሽበራዊ ስርሓት፡ ወዮ ደኣ ህዝብና ምስማዕ ኣብዩ እምበር፡ ሎሚ ዝጀመሮ ዘይኮነስ ከሎ ገና ብግስ ከይበለ ንመቓልስቱ እንዳበልዐን ንተጋደልትን መሪሕነትን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እናቐንጸለ፡ ዝመጸ ባእታ ኢዩ። እዚ ናይ ፈራሓት ስጉምቲ እዚ ነቲ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ተቓዋሚ ሓይሊ ንምርዓድን፥ ንምሽቚራርን ዝፍጽሞ ዘሎ ምዃኑ ርዱእ እዩ።

እወ! ነዚ ከምዚ እኩይ ስራሓት ከካይድ ዝሕግዞ ምኽንያት ኣለዎ። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እዚ ሓይሊ ተቓውሞ ጥርኑፍ ስለዘይኮነ፡ በብሓደ ስጉምቲ ምስ ዝወስድ ኩሉ ይርዕድን ይፈርህን ዝብል ሓሳብ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ድማ ደጋፍን ተቓዋምን ኣብ ንሓድሕዱ ክተፋነንን ክተሃራረምን ሓድነት እቲ ህዝቢ ላሕሊሑ ምስምማዕ ክስእን ዝምህዞ ዘሎ ውጥን እዩ። እንተኾነ ኢሰያስ ኣይተረደኦን እምበር፡ ከምዚ ዝዓይነቱ ተግባራት ነቲ ደምበ ተቓውሞ መሊሱ ከም ዘደልድሎን ክጠራነፍን እዩ ዝገብሮ እምበር፡ ርዒዱን ፈሪሁንሲ ንመሰሉ ህይወቱ እውን ክሕልፍ ድሉው ምዃኑ ይዝንግዖ ኣሎ።

ደጊም ደምበ ተቓውሞ ነዚ “መለበምን ኣይግበርካ መለበምን ኣይኽላእካ” ዝበሃል ምስላ፡ እንቋዕ ደኣ ሞት ኮይኑ ኣይመጸ እምበር፡ ኣብ ልዕሊ ሓውና ተቓላሳይ ኣማኑኤል እያሱ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ኩሉ ደላይ ለውጢ ኤርትራዊ ንኽሓስብን፥ እንታይ ክገብር ከምዘለዎ ክበላሓትን ዘበራብርን ዝሕብርን እዩ። ሎሚ ኩሉ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ማሕበራትን፥ ምንቅስቓሳትን ናተይ ናትካ ምባል ገዲፉ ናይ ሓባርና ኢሉ ሓደ ንኹሉ ዝሓቊፍ ሰፊሕ ናይ ሓባር ጽላል ብዝቐልጠፈ ክምስረት ኣለዎ።

ዲክታቶራት ካብ ዝፈርሕዎ ብዙሕ ጉዳያት፡ ናይቲ ዝጭቁንዎ ህዝቢ ሓድነት ቀንዲ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብቲ ናይ ወጽዓ ወንበሮም ምእንቲ ዕድሚኦም ከናውሑ ፍሉይ ቆላሕታ ሂቦም ዝሰርሕሉ ብዝተጸንዐን ቀጻልን ኣገባብ ናይቲ ዝገዝእዎ ህዝቢ ሕድሕዳዊ ምትእምማን ኣዳኺምካ ምፍልላዩ እዩ።

ዲክታቶራት ሓድነት ህዝቢ ንምብታንን ናይ ሕድሕድ ምትእምማኑ ንምድኻምን ዝመርጽዎ ቀንዲ ሜላ ነቲ ብግቡእ ምምሕዳርን ምጽውዋርን ክተሓዝ እንከሎ ናይ ህዝቢ ዓቕሚ ምንጭን መልክዕን ዝኾነ ብዙሕነት ምምዝማዝ እዩ። ካብቶም መግለጺ ብዙሕነት ህዝብና ዝኾኑ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ቋንቋ፡ ጾታ፡ ከባብያዊ ኣሰፋፍራ፡ ዕድመ፡ ናይ ስራሕ ምክፍፋል፡ ገጠርን ከተማን ካልእን እቶም ቀንዲ ከም ጉጅለ ህግዲፍ ዝኣመሰሉ ዲክታተራት ሓድነት ህዝቢ ንምልሕላሕን ምድኻምን ዝጥቀምሎም መዳያት እዮም።

ዲክታቶራት ነዚ ቀጻልነቶምን ዘይቀጻልነቶምን ዝውስን ዕማም ብሃንደበት ዝፍጽምዎ ዘይኮነ፡ “ኣይናይ እዩ ብቐሊሉ ተባሊሑ ሓድነት ህዝቢ ዝብትን?” ዝብል ሕቶ ዝምልስ እኩይ መጽናዕቲ ብምክያድ፡ ነዚ ዝበቅዕ በታኒ ዓቕሚ ሰብ ብምምዳብን ርቡሕ ንዋት ብምስላዕን እዩ። ኣብ ኣተገባብራ ከኣ ንሓንሳብ ንሓደ ስምዒት ንበይኑ መዚዞም ሰማይ ኣዕሪጎም ይጥቀሙ። ብድርብ ዝጥቀምሉ ግዜ እውን ኣሎ። በቲ ቅድም ዝሓዝዎ ሜላ ምድማዕ ምስ ሰኣኑ ከኣ እዋናዊ ኩነታት ርእዮም ካልእ መንገዲ ይቕይሱ። ኣብዚ እኩይ ተግባሮም ከምቲ ዝደልይዎ ከድምዑ ዝኽእሉ ግና እቲ ህዝቢ ነቲ ጉዳይ ክነቕሓሉ ክሳብ ዝኽእል ጥራይ እዩ። ህዝቢ ኣብ ልዕልቲ ምስጢር ሓያልነቱ ዝኾነ ሓድነቱ ዝእለም ተንኮል ምዃኑ ምስተረደአ ግና፡ ወዮ ዲክታተር ውዲታቱ ተቓሊዑ፡ ኣብ ጐልጐል ዝወግሖ ዝብኢ እዩ ዝኸውን። ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዳርጋ ኩሉ ብዝበሃል ደረጃ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘሕዝንን ኣብ ቃልሲ ክትሕርን ዝድርኽን ኩነታት ኣስተብሂሉ፡ “ህግዲፍ ንጥፍኣተና ዝተላእከ ጉጅለ እዩ” ክብል ምኽኣሉ ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።

ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ሓደ እምነት መጥቃዕቲ ክፍጽም እንከሎ፡ እቶም ካለኦት ኣመንቲ “እዚ ንዓና ዝምልከት ኣይኮነን” ብዝብል ድምጾም ክሓብኡ እዩ ዝጽዕር። እዚ ኣብቲ ህዝቢ ምድግጋፍን ሓድነትን ከይዓኩኽ ካብ ዝብል ዝጥቀሞ ሜላ እዩ። ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ኦርተደኩሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኢዱ ኣእትዩ ክሳብ ምምዛዝን ምውራድ ፓትርያርክታት ኣብ ዝበጸሓሉ፡ እቲ ካልእ እምነታት ዝስዕብ ህዝቢ ድምጹ ከየስምዕ ጉጅለ ህግዲፍ “ንዓኻትኩም ስለ ዘይምልከት ኣፍኩም ሓዙ” ዝትሕዝቶኡ ስቱር ምልዕዓላት ኣካይዱ። ቀጺሉ ኣብ ጉዳይ ምስልምና ኣትዩ ቤት ትምህርቲ ምዕጻውን ምእሳር ዓገብ ንዝበሉ መራሕትን ሰዓብትን ምስ ኣካየደ፡ ናብቶም ካለኦት ኣመንቲ ዝነዝሖ ተመሳሳሊ ሰላሕታዊ መልእኽቲ ነይሩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ትካላት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ክወርስ እንከሎ እውን ከምኡ።

እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሕልሚ ህግዲፍ እዩ። ብግብሪ ግና ሕልሙ ከምቲ ዝደልዮ ኣይተጋህደን። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ “ጽባሕ እውን ነዓይ” ብዝብል ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮኑ እቲ መርኣያ ከፋፊልካ ግዛእ ዝኾነ ወጽዓ ናብ ኩሉ ከም ዝልሕም ናይ ግድን ምንባሩ ተረዲኡ ኣንጻርቲ ኣብ ኩለን ሃይማኖታዊ ትካላት ዝተፈጥረ በደል ብሓባር፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ኣብ ወጻኢ ብልዑል ድምጺ “ዓገብ” ይብል ኣሎ። እዚ ንዝርደኦ ስርዓት ኢደእግሩ ኣኪቡ ስልጣን ናብ ዋናኡ ህዝቢ ከረክብ ዘጠንቅቕ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ግና ሓንሳብን ንሓዋሩን ስለ ዝሰኸረ፡ በዘይካቲ ንሱ ዝሓስቦ ብጋህዲ ይኹን ብስዉር ዝንገሮ መልእኽቲ ዝቕበል ኣይኮነን።

ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ብዘይካቲ እዚ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ ብዙሕነትና፡ ጉጅለ ህግዲፍ ሓድነት ህዝብና መፍረሲ ከይጥቀመሉ ክንገብሮ ዝግበኣና ጥንቃቐ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ሓድነትና ናይ ምድልዳል ሓላፍነት እውን ኣሎና። ህግደፍ ፖለቲካዊ ኣተሓሳባና ከይሰጥም እውን ካልእ ዝሰርሓሉ እዩ። ገሌና ደገፍቲ ገሌና ተቓወምቲ ተበሃሂልና ክንናቖት ይሰርሕ። ገሌና ህግድፍ መወዳድርቲ ዘየብሉ ዲክታተር ስለ ዝኾነ ክውገድ ኣለዎ ክንብል፡ ገሌና ከኣ ከምቲ ንሱ ክበሃለሉ ዝደልዮ ሃገር ዘምጸአን ሃገር ዝሕሉን ንሱ ስለ ዝኾነ ይንበረልና ደኣ ክንብል ይጽበ። ነቲ ኣንጻር ወጻዒ ፖሊሲ ህግዲፍ ዝቃለስ ዘሎ ኣካል ገሌና ናይ ለውጢ ሓይሊ፡ ገሌና ድማ ናይ ወያነ ልኡኽ ወይ 5ይ መስርዕ ክንብሎ እሞ ኣቕጣጫና ስሒትና  ክንበኣሰሉ ይደልን ይሰርሓሉን።

ሎሚ ግና ህግዲፍ ኣብዚ መዳይ እዚ እውን ተሳዒሩ እዩ። ንህግዲፍ ዝድግፍ፡ ዝንእድ፡ ይንበረልና ዝብል ድምጺ ኣዝዩ ቅሂሙ እዩ። እቲ ኣዝዩ ትሑት ሰብ ከይሰምዖ እንዳፈረሐ ንህግዲፍ ዝንእድ ድምጽታት  ብብሕታዊ ረብሓታትን ሓለፋታት ዘውህብ ስልጣንን ዝተላዕጠጠ እዩ። ብኣንጻሩ እቲ ህግዲፍ ዲክታተርን ጸረ-ህዝብን እዩ፡ ህግዲፍን ናይ ጭቆና መሳርሒ ትካላቱን ይወገዱ፡ ኣብ መቓብሩ ከኣ ሕገ-መንግስታውን ብዙሕነታውን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ይተኸል ዝብል ድምጺ ኣብ ኩሉ ኤርትራውያን ዘለዉሉ ከባብታት ዓለም ይሃምም ኣሎ። እቲ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኣንጻር ህግዲፍ ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ክሳብ ክንደይ ብዙሓት የሳትፍን ብኤርትራዊ ብዙሕነት ይውቅብን ከም ዘሎ ምዕዛብ ይከኣል። ስለዚ ሓድነትና፡ ዲክታተር እንስዕረሉ መሳርሒና ስለ ዝኾነ፡ ኣትኪልና ክንሰርሓሉ ዝግበኣና ናይ ምዕዋትና ቅደመ-ኩነት እዩ።

ቅድሚ ሎሚ ንፖለቲካ ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ዘማዕብል ህላዌ ኣብዘሓ ሰልፍታት ኣግዳስነቱ ዕዙዝ ምዃኑ ብዙሕ ግዜ ተዘሪቡን ተጻሒፉን እዩ። ካብ የማን ክሳብ ጸጋም ወይ ትሒዘ-ጸኒሓዊ ኣተሓሳስባ ዘለወን ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክምስረታ ኣድላይነት ኣለዎ። እዚ ምስረታ እዚ ግን ብሕጊ ናይታ ሃገር ዝወጸ ቅዋም ተገዚኤን ክኸዳን ከማልእኦ ዘለወን እውን ከማልኣ ግዱዳት እየን። ይኹን እምበር እዚ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኤርትራ ኣብ ዘይንቡር ህላዌ ስለዝርከባ  ኣብ ውሽጢ ሃገር ጥራይ  ክምስረታ ኣለወን ኢልና ክንገትአን ናይ ግድን ኣይኮነን።

ሰልፍታት እምበኣር ናይ ምብዘሐን ዘይኮነ ከዛርብ ዝግበኦ፥ እንታይ ደኣ ነየናይ ዕላማን ፖለቲካዊ ምሕደራን እየ ተወዲበን ዝነጥፋ ዘይምፍላጥ እዩ እቲ ዓቢ ጸገም። ስለዚ እቲ ህዝቢ መጀመርያ ንኣድላይነት ሰልፍታት፡ ጥቕመንን ጉድኣተንን ከጽንዕን ህላዌን ክኣምንን ክፈልጥ ይግባእ። ብድብድቡ ሰልፍታት ክህልዋ ኢልና ጥራይ ህዝቢ ዘይፈልጠን እንተኾይኑ ግና ዋጋ ክህልወን ኣይኮነን። ምኽንያቱ መላእ ህዝቢ ናይ ሓንቲ ሃገር ኣብ ሰልፍታት ክስለፍ ወይ ኣባል ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ንኣብነት ኣብ ሆላንድ  ዝቕመጥ ብዝሒ ህዝቢ ኣስታት 17 ሚልዮን ኣቢሉ ይኸውን። ካብዚ ብዝሒ ህዝቢ እዚ፡ እቲ ናይ ሰልፊ ዕዮ ዳርጋ 45,000 ኣባላት ኣለውዎ። ኣብተን ዘለዋ ካልኦት ሰልፍታት ውን ካብዚ ናይ ሰልፊ ዕዮ ዝበዝሕ ኣባልነት የብለንን።

ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ንሓድሕደን ብፖለቲካዊ ስነሓሳብ ክዋጠጣን ክካትዓን ግቡእ እዩ፥ ነዚ ገዲፈን ክጸላለማ፡ ዕግርግር ክፈጥራን ንህዝቢ ብዝፈላሊ ኣገባብ ክዋሳኣን ግን ብሕጊ የኽስሰንን ክሳብ ንሰልፈን ዝእገድ ደረጃ’ውን ይበጽሕ እዩ። እቲ ዘይንቡር ህላዌ ሰልፍታት ግን ኩሉ ከም ድላዩ ኣፉ ዝሃቦ ናይ ገዛእ ርእሱ ፍልስፍናን ስሚዒታዊ ራኢኡን ክዝርግሕ ይረአን ይስማዕን ኣሎ። ልክዕ እዩ  ዘይነኣድ ባሀሪ  ወይ ኣሉታዊ ጎኒ ናይ ሰልፍታት ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ባህርያዊ ተፈጥሮ ደቂ ሰባት ስለዝኾነ። ይኹን እምበር ካብ ሰልፍታት እንታይ ረብሓ ኣሎ እዩ እቲ ኣገዳሲ ክፍለጥ ዘለዎ ነጥቢ።

ሰልፍታት ምስቲ ኩሉ ጉድለታተን መንግስትን ህዝብን ዘራኽባ ኢየን። ማለት እቲ መንግስቲ ንድሌት ህዝቢ ዘየማልእን በቲ ቅዋም ተማእዚዙ ምስዘይከይድን እተን ሰልፍታት ነቲ ፖለቲካዊ ኩነታት ናብ ህዝቢ ንምብጻሕን፥ ህዝቢ ክርደኦ ንምግባርን ይጽዕራ። በዚ ኣቢልን ድማ ህዝብን ሰልፍታትን ነቲ መንግስቲ ተጽዕኖ ይገብርሉ። ነቲ ህዝቢ ዘጽደቖ ሃገራዊ ቅዋምን ስልጣን ከይበሓትን  እውን ይከላኸላሉ። ህላዌ ሰልፍታት ዋላ ኣብ ደገ ይኹን ኣገዳሲ እዩ።

ፖለቲካዊ ሰልፍታት ካብቲ ቀንዲ ዝህበኦ ጠቕሚ ውደባ እዩ። ውደባ ድማ ተካላዊ ኣሰራርሓን ቀጥዕን ስለ ዘለዎ፥ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ነቲ ንሱ ዝኣምነሉ ስርዓተ-ምሕደራን ስነሓሳብን ዘተኣናግድ እዩ። እዘን ሰልፍታት እዚአን ነቲ ዘለወን ፖለቲካዊ ሰነሓሳብ ኣብ ህዝቢ ሸይጠን፥ በቲ ህዝቢ ዝህበን ደገፍን ድምጽን ይምዘና። ስለዚ ሓደ ሰልፊ ኣብ ደገ ይሃሉ ኣብ ውሽጢ እቲ ዕላማኡ ንህዝብን ሃገርን ዘርብሕ ዲዩ ኣየርብሕን ዝመዝኖ እቲ ህዝቢ ካብ ኮነ፥ እቲ ህዝቢ ድማ ብአአን ኣቢሉ ኣተሓሳስባኡ ከማዕብልን ፖለቲካዊ ተሳትፎ ክህልዎን ሰልፍታት ብኢደ ወነነን ናብ ስልጣን ክመጻ ከምዘይክእላ ውህብ እዩ። ኣብዚ ግደ ሲቭላዊ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን ዓቢ እጃም ኣለወን። ንሱ ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ ክትከል ዝድለ ንጹር ዝኾነ ስርዓተ-ምሕደራን፥ ንህዝቢ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ መከላትን ሰብኣዊ መሰላትን ምስትምሃርን፥ ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምሉኡ ሰላማውን ፍትሓውን ኮይኑ ዝህነጸሉ ብዕቱብ ክነጥፋ ይግበአን።

እምበኣርከ ብተዘዋዋሪ ይኹን ብቕጥታ ጸረ-ህላዌ ሰልፍታት ምኻድ ወይ እውን ኣየድልያን እየን ምባል፥ መጀመርያ ስነፍልጠታዊ ኣይኮነን ካልኣይ ድማ ንረብሓ ህዝቢ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ውደባ ኢዩ ንናይ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ሓሳባት ዘቕርብን ህዝቢ ድማ ካብቲ ፖለቲካዊ ሓሳብ ሰኒቑ ሚዛኑ ኣብ ልዕሊ ሰልፍታት ከንብር ባይታ ዝረክብ። ሎሚ ሎሚ ንፖለቲካዊ ሰልፍታት ብህዝባዊ ምንቅስቓሳት ይኹን ናይ ጸቕጢ ጉጅለታት ወይ እውን ዘይመንግስታውያን ትካላት ከም ተካእቲ ኰይነን ዝንቀሳቐሳሉ ይመስል ኣሎ። በዚ መስረት እዩ ድማ እቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ከምቲ መልክዕ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክውደብ ወይ ምስቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዩ ናይ  ዝቖማ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝመሳሰል ኣገባብ ዝሕዝ ዘሎ። ስለዚ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ይኹና ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ዝኸድኦ መስርሕ ዝመሳሰል ካብ ኮነ፥ ክልቲኡ ድማ ኣብ ደገ ካብ ሃለወ፡ ሓደን ኣድማዒ እቲ ካልእ ድማ ዘየድምዕ ገርካ ምውሳድ ቅኑዕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኩሉ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ይኹን ህዝባዊ ወይ ሲቪላዊ ምንቅስቓሳት ፖለቲካዊ ውደባ ዝብል ኣተሓሳስባ ዝሓዘለ ስለዝኾነ።

ስለዚ ነቲ ኩሉ መስርሕ ናይ ሰልፍታትን ማሕበራትን በቲ ቅኑዕ ትርጓሚኡን ኣቋቑማኡን ተኸቲሉ ምስዝጎዓዝ ተመላላእትን ተደጋገፍትን ኰይኖም ንዲሞክራሲያውነት ምድልዳልን ንምውሓስን፡ ምልኪ ንኸይስዕርር እውን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ምሃለወን። ካብኡ ሓሊፉ እቲ መስርሕ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ሲቪላዊ ማሕበራትን ካልኦት ጉጅለታትን ብዓይኒ ምውድዳር እንተተዋሲኦም ንጹር ዘይኮነ ናይ ስልጣን ውድድር እዩ ክኸውን።

26 ኖቬምበር 2019

ናይ ምስሊ መግለጺ ኣልጋነሽ ገብረን ዘውዲ ተስፋማርያምን

 

ጓለንስተይቲ፡ ኣደ፣ ሓፍቲ፣ ሰበይቲ፣ ኣፍቃሪት እያ። ኣደ ኸኣ መብራህቲ ገዛ፡ ተስፋን ፍቕርን እያ። "ኣብዛ ዓለም ከም ወላዲት ዝልውህ ከም ወላዲት ዝርህርህ፡ ከም ወላዲት ዘፍቅር እንተዝነብር ጸገማትና ምተቓለለ" ይብል ንወላዲቱ እንክዝክር ንብዓት ዝቕድሞ ሃይለ ክብሮም።

ይኹን'ምበር ኣብ ዓለምና እቲ ዝበዝሐ ጭንቅን መከራን እትረክብ፡ ብዝወለዳ ሕብረተሰብ ተጨቊና፡ ብፍላይ ኣብቲ ብዙሕ መንቋሕቋሕታ (ኣፍልጦ) ትምህርትን ምዕባለን ዘይረኸበ ርሑቕ ገጠራት እትነብር ጓለንስተይቲ፡ ትሕቲ ደቂ-ተባዕትዮ ኣሕዋታ ከምእትረአ ተዛተይቲ እዚ ዕለት ኣልጋነሽ ገብረን ዘውዲ ተስፋማርያምን ይገልጻ።

እዛ ጭንቅን ጸገምን ደቃን ስድራኣን ንኽትኣሊ ብስራሕ እትድፋእ ጓለንስተይቲ እምበኣር፡ ልክዕ ከም አሕዋታ ደቂ ተባዕትዮ ክትክበር፣ ክትፍቀር ክትሕፈር ይግበእ።

ጓለንስተይቲ ማዕረ ዕድል እንተረኺባ፡ ከምቶም ተማሂሮም ናይ ዝተፈላለየ ዓውዲ ዶካትር፡ ህንጻን ድንድልን ዝሰርሑ መሃንዲሳት፣ መድሃኒት ዘቃምሙ ተመራመርትን ለይትን ቀትርን ዝፈላሰፉ ተመራመርትን ክትከውን ጸገም የብላን። ክሳብ ሕጂ ኸኣ ዓቕመንን ብቕዓተንን ንዓለም ብግብሪ ዘርኣያ ብኣብነት ዝጥቀሳ ደቀንስትዮ ውሑዳት ኣይኮናን።

• ጾታውን ዘቤታዊ ዓመጽ ኣብ ስደት
• ህይወት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ሰራዊት ሰሜን ኮርያ
• "ጥቕዓት ዘብጽሑ ደቂ ተባዕትዮ፡ ይቅርታ ብምሕታት'ዮም ዝፍለጡ"

ይኹን'ምበር ማዕርነት ደቀንስትዮ ብምልኣት ክረጋገጽን፡ ኩሉ ዓይነት ዘጋጥመን ዓመጽ ክውገድን፡ ገና ነዊሕ ጉዕዞ ከምዘድሊ ን25 ሕዳር ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ንዝወርድ ዓመጽን በደልን ንምውጋድ ከም መቃለሲትን መዘኻኸሪትን ዕለት ዝሓረያ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።

ኣብዚ ዛዕባ እዚ ዘተኮረ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፡

• ሓንቲ ካብ ሰለስተ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ህይወተን ብመጻምድተን ወይ ቀረባ አዕሩኽተን ኣካላዊ ማህረምቲ ከምዘጋጥመን
• ኣብ ዓለም እተን 52% ኣብ ሓዳር ዝርከባ ደቀንስትዮ ጥራይ፡ ብዛዕባ ድሌት ጾታዊ ርክብ ኮነ፡ ምጥቃም መከላኸሊ ጥንስን ኣተዓባብያ ቖልዑን ብናጽነት ክውስና ከምዝኽእላ፡ ዝተረፋ ግን ካብቲ ስእሊ ወጻኢ ምዃነን
• ኣስታት 750 ሚልዮን ደቀንስትዮ፡ ዓቕመ ሄዋን ቅድሚ ምብጽሐን ከምዝምርዓዋ፤ ኣስታት 200 ሚልዮን ከኣ ብቑልዕነተን ከምዝኽንሸባ
• ኣብ ዓመተ 2017 ጥራሕ፡ ንኣብነት፡ ሓንቲ ካብ ክልተ ደቀንስትዮ ብአዕሩኽተን ወይ ብስድረአን ከምዝቕተላ፤ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ግን ሓደ ካብ 20 ጥራይ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከምዘጋጥሞ ይሕብር።

እዚ ኣሃዝን ቁጽርን'ዚ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ነብሲ-ወከፍ ብስታስቲክስ ዝተወከለት ጓለንስተይቲ ንዝወርድ ዛንታታት ዓመጽን ግህሰትን ኣይገልጾን እዩ።

Image copyright AFP/Getty images

ኣብ ገሊአን ደቀንስትዮ ዝፍጸም ግፍዒ መጻሕፍቲ ዘይኣኽሎ'ውን ክኸውን ተኽእሎ ኣሎ። ኣብቲ ኣሃዝ እትሳቐ ጓለንስተይቲ፣ እትቑንዞ ኣደ ወይ ሓፍቲ፣ እትነብዕ በዓልቲ ቤት ኣላ። ኣብቲ ናይ ውክልና ቁጽሪ ብሰንኪ ኣብ ኣዴታቶም ኣሕዋቶም ዝፍጸም ዓመጽን በደልን ዝሳቐዩ ሕጻናት ቖልዑን ኣለው።

እዘን ነዚ ዕለት ኣመልኪተን ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ቃለ-መሕትት ዝገበራ ኣብ ጉዳይ መሰላት ደቀንስትዮ ዝነጥፋ፡ ኣባል ማሕበር ተበግሶ ደቂ-ኣንስትዮ ጀርመን፡ ኣልጋነሽ ገብረን ኣባል ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ስዊዘርላንድ ዘውዲ ተስፋማርያም ካብ ጄነቫ ስዊዘርላንድን፡ ንኣገዳስነት እታ ንምውጋድ ዓመጽን ግህሰትን ደቂ-ኣንስትዮ ዝተወከለት ዕለት ተመሳሳሊ ሓሳብ እየን ዝህባ።

ንሳተን፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ኣብ ቤትን ግዳምን ዝፍጸም ጾታውን ኣካላውን መጥቃዕቲ ኣብ ዓለምና ግኑን ምህላው፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ ኩለን በዚ ጉዳይ እዚ ዝግደሳ ኣባል ሃገራትን፡ ዝምልከቶም መሻርኽትን ነዚ ኣብ ልዕሊ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ኣብ ኣዴታት፣ ኣሓት፣ መናብርቲ፣ ሰብ ሓዳር ፍቑራት ዝፍጸም ግህሰት ጠጠው ንኽብል፡ ውሁድ ቃልሲ ንክግበር ከምዝጸወዐ ብምዝኽኻር፡ ንቕሓት ሕብረተሰብ ክሳብ ዝዓብን ዝብርኽን፡ ጉዳይ ደቂ ንስትዮ ከም ኣውደኣመት ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዘይኮነ፡ ብቐጻሊ ክዝረበሉን ክጉስጎሰሉን ይግባእ ይብላ።

ደቂ-ኣስትዮ ኣሓት፡ ብሰንኪ እቲ ዘዕበየን ኣባታዊ (ፓትሪያርካል) ሕብረተሰብን ባህላዊ ጸቕጢን፡ ንዘጋጠመን ጸገም ከይተዛረባሉ፡ ብውሽጠን እናተሳቐያ ሰቲረንኦ ዝጓዓዛ ውሑዳት ኣይኮናን።

"ከብዲ እኽሊ ጥራሕ ኣይኮነን ዝዓቁር ስተርዮ ደኣ!" ስለዝተባህላ፡ ዘድልን ዝግባእን ሕክምናን ምኽርን ሓገዝን ከይረኸባ፡ ለይቲ ለይቲ ካብ ድቃስ ዘባህርረን ክንደይ ጸቕጥን ግፍዕን ሰቲረን ዝኸዳ ደቀኣንስትዮ ውሑዳት ከምዘይኮና፡ እዘን ተጣበቕቲ መሰላት ደቀንስትዮ ተዛተይቲ የረድኣ።

71 ሚእታዊት እተን ኣብ ግዳያት ንግዲ ደቂ ሰባትን ስውር ጾታዊ ምዝመዛን ዘጋጥመን ደቂ ኣንስትዮ እየን። ከምዝን ከምዝን ክንገብረልክን ኢና፣ ናብ ዝበለጸን ዝማዕበለን ዓለም ክንወስደክን ኢና። ሽዑ ሰሪሕክን ህይወትክንን ህይወት ስድራኽንን ትቕይራ ተባሂለን፡ ተደሊለን ካብ ቤተን ወጺአን ኣብ ኢድ ነጋዶ ደቂ ሰባትን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርትን ወዲቐን፡ ዳሕራይ ግዳይ ዘይደልየኦን ዘይመርጸኦን ወሲባዊ ስራሕ ኮይነን፡ ህይወተን ዝተበላሸወ ደቂ ኣንስትዮ ውሑዳት ኣይኮናን።

ኣብ ኣባታዊ ሕብረተሰብ "ጓል ኣንስተይቲ ሓንሳብ ዕድላ እንተተሰይሩ ኣኺሉዋ እያ" እናተባህለት ስለእትዓቢ፡ ጓለንስተይቲ ቅድሚ መርዓ ኮነ ኣብ ሓዳራ፡ ኣካላዊ ማህረምቲ እንተጋጢሙዋ'ውን ኣይትዛረበሉን።

• ሓሳባትኩም ብድሆታት ደቂ ኣንስትዮ ይፈትሑ
• ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዘጓዓዕዛ ኣውቶቡሳት
• መዓልታዊ 137 ደቂ ኣንስትዮ፡ ብመጻምደንን ቤተሰበንን ይቕተላ

እንተ ተዛረበት'ውን ብባህልን ሃይማኖትን እናተመኽነየ፡ ዝወለደት እንተኾይና ከኣ "ንዒ ነዞም ቆልዑ ረኣዪ ንዐኦም ክትብሊ ተጸቐጢ" እናተባህለት ወትሩ ኣብ ወጽዓ ከምእትነብር ዘውድን ኣልጋነሽን ኣረዲአን።

ይኹን'ምበር ሕጂ ኣብ ዓለም ተዛማዲ ንቕሓትን ኣፍልጦን ይዓቢ ስለዘሎ፡ ኣብዛ ዕለተ ዝኽሪ ግህሰት ደቀንስትዮ ብዙሓት ወጽዓን በደልን ዘጋጠመን ሓያሎ ደቀንስትዮ፡ ነቲ ዘጋጠመን ጸገማት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ወጺአን ይዛረባሉ ስለዘለዋ ዓቢ ንቕሓት ይፍጠር ኣሎ።

ኣብ ሆሊውድ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ጾታዊ ግህሰት ዘጋጠመን ደቀንስትዮ፡ '#ሚቱ' (#MeToo) 'ንዓይ እውን ኣጋጢሙኒ እዩ' ዝብል ጎስጓስ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንሰትዮ ንዝፍጸም ግህሰት ዓቢ ንቕሓት ደሪዑ እዩ።

ሎምዘበን'ውን ዝተፈላለያ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ሓዳር ንዘጋጥም ኣካላዊ ማህረምቲ፡ ዋላ'ውን ኣብ ሓዳርን ምስ መጻምድትኻን ብዘይ ፍታው ንዝስግደድ ጾታዊ ርክብ፣ ንጸርፍን ምንሻውን፣ ኣብ ጎደና ምልኻፍ፣ ብኣካል ምትንካፍ፣ ንምድላልን ምትላል ዝምልከት ጉዳይ ክዛረባሉ እየን።

ሕብረተሰብ ዓለም፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ዓጢቑ መታን ክቃለሶን ክጉስጉሰሉን ከኣ፡ ሕቡራት ሃገራት፡ ኩለን ኣባል ሃገራትን ዝምልከቶም መሻርኽትን፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ኣብ ኣዴታት፣ ኣሓት፣ መናብርቲ ሰብ ሓዳር፣ ፍቑራት ዝፍጸም ግህሰት ጠጠው ንክብል ውሁድ ቃልሲ ንክግበር ይጽውዕን የጎሳጉስን ኣሎ።

ኣብ መወዳእታ እምበኣር እተን ተዛተይቲ ኣሓት፡ ንነብሰን ሓዊሰን ደቀንስትዮ መሰልናን ክብርናን ንክረጋገጽ፡ ክንመሃር፣ ዓቕምና ከነዕቢ፣ ህሉው ፖለቲካውን ማሕበረ ቁጠባውን ከባቢናን ሃገርናን ክንፈልጥን ከነጽንዕ ይግባእ፡ ድሕሪ ምባል ጉዳይ መሰልን ክብርን ደቀንስትዮ ኣብ ዝኽሪ ኣህጉራዊ መዓልቲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብቐጻሊ ክዝረበሉ ከምዝግባእ ኣዘኻኺረን።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-50555181

• ምርጫታት ወከልቲ ናይ ምንቅስቃስ ይኣክል ንምንታይ ኣድለየ፡ ኣበይ ሃገርከ ከምኡ ተኻይዱ ይፈልጥ፡ ኣብነት ናይ ሱዳንን ቱኒዝያን ኣንተ ወሲድና ወከልቲ ናይ ዝተፈላለያ ህዝባውያን ማሕበራት ኢዮም ናይ ደቂ ኣንስትዮ ዶካትር ሕጊ ዝተማህሩ ማሕበር ሰራሕተኛታት ወዘተ……….ናይ ቱኒዝያ እቶም ኣርባዕተ ማሕበራት Quartet ዝተባህሉ ወከልቲ
• The Tunisian General Labour Union(UGTT, Union Générale Tunisienne du Travail)
• The Tunisian Confederation of Industry, Trade and Handicrafts(UTICA, Union Tunisienne de l'Industrie, du Commerce et de l'Artisanat)
• The Tunisian Human Rights League(LTDH, La Ligue Tunisienne pour la Défense des Droits de l'Homme)
• The Tunisian Order of Lawyers(Ordre National des Avocats de Tunisie)

ናይ ሱዳን ከኣ ናይ ህዝባውያን ማሕበራት ወከልቲ

 Sudanese Professionals Association, No to Oppression against Women Initiative, MANSAM, the Sudan Revolutionary Front, the National Consensus Forces, Sudan Call, the Unionist Gathering, and the Sudanese resistance committees, created in January 2019 during the 2018–19 Sudanese protests

ነፍሲ ወከፍ ማሕበር ናይ ኩሉ ዓይነት ምሁራት ስለ ዘለዎም ንመን ኣብ ስራሕ የዋፍሩ ሽግር የብሎምን። ስልጣኖም ከኣ ቅዋም ምስ ቆመ የብቅዕ።

ንዓ ተለዓል ሰራሕተኛ ንዓ ተለዓል መንእሰይ ንዒ ተለዓሊ ጓል ኣንስተይቲ ንዓ ተለዓል  ተመሃራይ  ንዓ ተለዓል  ምሁር ንዓ ተለዓል ሓረስታይ  ወዘተ……  ክጽውዑ ዝኽእሉ ህዝባያን ማሕበራት ኢዮም፡ እቲ ጽቡቅ ከኣ ኣብዘን ማሕበራት ናይ ኣውርጃ ዓሌት ሃይማኖት ወዘተ…… ፍልልይ የለን፡ ኣብቲ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ምጥርናፍ እውን ንኹለን ደቂ ኣንስትዮ ዝሓቍፍ ምዃኑ ኣመስኪሩ ኢዩ። ስለዚ ሓንቲ ማሕበር ናይ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓንቲ ማሕበር ናይ መንእስያት፡ ዝተፈላለያ ናይ ሞያ ማሕበራት፡ ሓንቲ ማሕበር ናይ  ዜና ክህልዋ እቲ ምዕቡል ኣካይዳ ህዝባዊ ናዕቢ ኢዩ።

ነፍስ ወከፍ ሰብ ቅድም ንመሰሉ ኢዩ ዝሓስብ፡ ኣባል ፓርቲ ኮይኑ እውን እታ ፓርቲ ዋላ ትመረጽ መሰሉ ክትሕልወሉ ኣይትኽእልን ኢያ፡ ከም  ኣብነት ሰራሕተኛ ኮይኑ ንመሰሉ ብማሕበር ሰራሕተኛ ጥራሕ ኢዩ ዝወሓሰሉ። ስለዚ ህዝባውያን ማሕበራት ጽላል ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ኢየን። ኣባል ውድብ ሰልፊ ኩን ኣይትኹን እቲ መኣዲ ንኹሉ ኢዩ። ክእለት ኣሎካ ክእለትካ ኣበርክት፡ ኣቶም ክእለት ዘይብሎምን ሓገዝ ዘድልዮም ምምሃርን ምሕጋዝን ከኣ ጥዑይ ሕብረተሰብ ንምድላው ኢዩ እቲ ቁምነገሩ።

ካልእ ኣገባብ ናይ ምቅላስ ከኣ ኣብ ዝተፈላለየ ሓይሊ ዕማማት ቆይሙ ካብ ውሽጦም ወከልቲ ይምረጹ፡ ገለ ኣብነታት ንምሃብ ክእለትካ እንታይ ኢዩ ክትሰርሕ ክትምህርዶ ክትመሃር  ክትለኣኽ ፡

1. ኣብ ናይ መንእሰያት ምንቅስቃስ ፥ 2. ኣብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ምንቅስቃስ ፥ 3. ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ሽማግለ ፥  4. ንስደተኛታት ብምምሃርን ምንቅቃሕን ምትርጓምን ይኹን ምትሕግጋዝ ፥   5. ኣብ ናይ ቤተ መንግስቲ  ወኪሎም ክዛረቡ ዝኽእሉ (lobbyisten)፥  6. ምስ ካብ ዘሎኻዮ ከተማ ወጻኢ ዘለዋ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ፠፠፠፠  ናይ ኣካያዲት ሽማግለ   ዕማም፥   7. ሰሚናራትን ህዝባዊ ኣኼባታት ዘዳልዉን ሓሳብ ዝህቡን ፥ 8. ፋይናንሲያዊ ትሕዝቶ ጥርናፈ ንምምዕባል፥  9. ዓራቂት ሽማግለ ግርጭታት ዝፈትሑን ኣስተምህሮ ዝህቡን  (Conflict resolution)፥  10. ኣብ ናይ ዜና ስርሓት ክተሓጋገዙ ዝደልዩ፥  11. ባህልናን ቋንቋናን (ትግርኛን ዓረብኛን) ዘማዕብሉ፥  12. ንዘይሕጋዊ ተግባራት ህግድፍ ዘቀልዑን ዝኸሱን።

ህግደፍ ካብ ቆልዑ ጀሚሮም ክሳብ ሽማግለታት ብማእለያ ዘይብሉ ሓሶት ወይ ከኣ ብምፍርራሕ  ኢዮም ዝቃለሱ ነዚ ህዝብና ኣረዲእና እንተኣሕዲግናዮም ውግእ ኢዩ ንርእሱ፡ ግን ማዕሪኦም በቲ ናይታ ዘለኻዮ ሃገር ቋንቋ እውን  ንመንእሰያት ከተረድእ ኣሎካ።

ተስፋይ ባይረ

ሕዳር 2019

ክንዕወት ኢና

እቲ ኤርትራዊ ኣብ ግዜ ገድሊ ንሜዳ ወጺኡ እታ ኤርትራ እትብል ጥልያን ዝመስረታ ንሕና ድማ ሃገራውነትናን መንነትናን ዝፈጠርናላ፡ በቲ ሕማቕ ዕድል ዘጋጥመ ተመሊስና ካባና ብምዕብልና ካባና ዘይሓይሽ  ህዝቢ ኢትዮጵያ ዳግማይ መግዛእቲ ብምቕጻል፡ ኤርትራ ነጻ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ክትከውን፡ኣብ'ታ ነጻ ኤርትራ እውን ህዝባ ሓራ ክኸውን፡  ናቱ ህዝባዊ መንግስቲ ክምስርት፡ ብቕዋም እትመሓደር ክትከውን ኢሉ እዪ እዚ ኩሉ ዝተቓለሰን ዝተሰዋኣላን ዝሰንከለላን።

 ብመጀመርያ ዝስራዕ እቲ ነቲ ስርዓት ደርግ እኳ እንተነበረ ፡እቲ ብድሕሪኡ ዝስዕብ ዕማም ብሓደ ክንርእዮ ስለዘይከኣልና ወይ ድማ ነቶም ሰውራ መሪሖም ዝመጹ ኩሉ  ሓልፍነትና ዘንጊዕና ጽቡቕ ክገብሩ እዮም ኢልና ተዓዘብቲ ክንከውን ስለመረጽና ኣብ'ዚ በጺሕናዮ ዘለና ኣቲና ንርከብ። እዚ ከይድገም እንታይ ተገበርና ይሓይሽ ምባል ጽቡቕ እንድዩ፡ ካብ ዝተፈላለየ ሓሳባት ድማ ክንመሃር ስለ እንኽእል ዝጽላእ ኣይኮነን።

እቲ ናይ ርሑቕ ዕላማና ሓንቲ ቕዋማዊ  ምሕደር  ዘለዋ ሃገር ምፍጣር፡  ፍትሕን ዲሞክራስን ዝነግሰላ፡ ህዝቢ ኩሉ እቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ሃልዩዎ ኣብ ምዕባለ ሃገሩ ተሳታፊ ንኽኸውን፡ብዝያዳ ድማ ህዝቢ ስልጣኑ ተሰኪሙ ንዝደለዮ ከደይቦ ከውርዶ መንግስቲ ክመርጽ እየን።

 ኣብ ጉዕዞ ደንበ ተቐዋሙ ብዝሑት ናይ ኣረዳድኣ ፍልልያት እናጸበቡን፡ እናተቐራረቡ  ክኸዱ ንዕዘብ ስለዘለና፡ ዝነኣድ እዩ።  እቲ ነቐፈታ ግን ነዊሕ ግዜ ይወስደልና ብምዃኑ ጥራሕ'ዩ።ሓደ ክልተ ከም ነጥብታት ምልስ ኢልና እንተሪኢና እተን ጎነጻዊ ቓልሲ ዝብላ እቲ ውድባተን  ወይ ጽላላት ከም  መተካእታ  ህግደፍ  ማቕማጥን  እየን፡ እዚ ናይ ሎሚ ናይ ይኣክል ተበግሶ ነቲ ህዝባዊ ናዕቢ፡ እንቢ ንምልኪ ኣቢልካ ሰዓብቲ ህግደፍ ኣብ ጎድንኻ ኣሰሊፍካ እዩ ስርዓት ዝወድቕ ብዘይጎነጻዊ ዝብል ኣምር ዝነበረ ውሑዳት ውድባት/ ሰልፍታት ሎሚ ኩሉ ርዒምዎ ክትርኢ ብዙሕ ከም ዝሶጎምና እዩ ዘመልክት። እቲ ብፍላይ ድሕሪ ምምስራት ምሕዝነት፡ኪዳን ውዘተ ዝርኤ ዝነበረ ኣረኣእያታት ንነብሱ ከም መተካእታ ህግደፍ ምጥማቱ ሓደ ካብ'ቲ ድኽመታት ዝነበረ እዩ።

  ኣብ'ዚ መድረኽዚ  እንበኣር ዝጽበየና ዘሎ ስራሕ  ነቲ ዕላማና ንኸይንበጽሕ ዝዕንቕፈና ጉጅለ ህግደፍ ምእላይ  እታ ቀዳመይቲ  ልክዕ ከምታ ሰውራ ኤርትራ ንደርጊ ከም ዕንቕፋት ዝኣለዮ ትኹን። ኣብ ረብሓ ናይ ቕዋማዊ ምሕደራ ዘለዋ ሃገር ምፍጣር ናይ ኩሉ ለውጢ ዝደሊ ህዝብና ኣብ ውሽጥን ግዳምን ዘሎ፥ እቶም ነቲ ስርዓት እንቓወሞ ዘለና ዝተወደብናን ዘይተወደብና፥ በርጌሳዊ ማሕበራትን ኣብ ግዳም ምስቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ብሓልፍነቶምን ብቐረባ ኣብ ምቕያርን ምልዋጥን ዓቢ ግደ ክጻወቱ ዝኽእሉ፡ ናይ እዞም ክልተ ሓይልታት ድሌት ንሰላምን ርግእትን ዝፈጠር  መሰጋገሪ መድረኽ ክንፈጥር ናይ ግድን ክኸውን እዩ።

 መሰጋገሪ መድረኽ ብዝብል ይጸሓፍን ይግለጽን ብምህላዉ ኣብ'ዚ እዋን ምስኡ ኣሰንዮም እቲ ክህልወና ዝግብኦ ስርዓተ ምሕደራ ዝብል እውን ብዙሕ ኣበርክቶ ብምህላዉ ተስፋ ዝህብ ስለዝኾነ ምስጋናይ ነቶም ነዚ ዘበርክቱ ዘለዉ ባእታትን ውድባትን ይኹን።ኣብ'ዚ ክፍለጥ ዘለዎ ነገራት ንሕና ኣብ ቓልሲ ተሰሪዕና ነዚ ስርዓት ክንቓወም እንከለና ምስቲ ምሳና ዘለዎም ኣረዳድኣ ዝቐራረብ  ውልቀ-ሰባት ኣብ'ቲ ሎሚ ነዚ ስርዓት ምምዛንን ኣብ ድሕሪ  ውድቀቱ ዘለና ናይ ሓባር ኣረኣእያ ደኣንበር  ወዲ ገዛውተይ፥ ኣብ ገድሊ ነይሩ ምሳይ፥ ወይ ኣንጻር እገለ ውድብ/ ሰልፊ ስለዝኾነ ምሳይ/ ምሳና ኢልካ ክኸውን ኢልካ ናይ ህልኽ ፖለቲካ ኣይኮነን፥ ስለዚ ንሕና ብጽባሕ ደኣንበር ንድሕሪት እንዳጠመትና፡ ክንፈላለን ካብ ቃልሲ ክንበኩርን ኣይግበኣናን።

ናብ'ቲ መሰጋገሪ ክምለስ፡ እታ ምስ ውድቐት ስርዓት ኢሰያስን ምትካል ህዝቢ ዝሳተፎ ናብ ዲሞክራሲን ፍትሕን ዝብገሰሉ ዘሎ እዋን ወይ ግዜ እዩ።እዚ መድረኽ ግን ብእንረደዳኣሉ ነጥብታት ልሙጽ ወይ ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል። እቲ መበገሲ ክኾነና ዘለዎ እዚ ዘለናዮ  ሚዛን ክህበና ይኽእል ኢለ ይግምት። እስከ ነቶም ምናልባታት ንፈትሾም፡

1 ወዲ- ሰብ  እንድሕሪ ተወሊዱ ኣብ ሓደ ግዜ ህላዌኡ የብቕዕ ኣላህ ድዩ ዝጽዋዖ ወይ እግዛብሄር

2 ሓደ ይኣክል ኢሉ ኣብ ሂወት ስጉምቲ ይወስድ

3 ገለ ኣባላት ህግደፍ ዕልዋ ይፍጽሙ

4 ዝለዓለ ተሳትፎ ዘለዎ ወተሃደራዊ ሓለፍቲ መንግስቲ ይግልብጡ

5 ናይ ግዳም ሓይልታት ኢድ ዘለዎ ምቕያር ይፍጠር

ዝብላ ክኾና እንከለዋ ነናተን ኩነታትን ሳዕቤናትን ኣለወን። ኣብ'ዚ እቲ ደንበ ተቓውሞ ዋላ ሓንቲ ኣስተዋጽኦ የብሉን ከም ማንም ሃገራዊ ተጸባያይ ናይ'ቲ ምዕብልናታት ተዓዛባይ ኮይኑ ወይ ክነቕፍ ወይ ክድግፍ ኢዩ ዝኸውን።

  ነብስና ከይነዕሹ ኣብ ግዳምን ውሽጥን ዋላ ሓንቲ ምትእስሳር የለን። ኣብ ሰናይ ድሌት ናይቶም ኣብ ቁጽሪ 3 ን 4ን ዘለዉ ኢና ንወድቕ። ነዚ ምናልባታት ክንሰግር እንተኾይና ግን ከሎ ጌና ሎሚ ጽባሕ ዘይኮነ፡ ደንበ ተቓውሞ ብፍላይ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታን ኣብ ሓደ ስምምዓት ክብጽሓ ይግባእ፡ፖለቲካዊ ውድባት እየን ነቲ ፖለቲካ ሃገር ዝፈትሓ ንሕና ከም ተራ ኣባላት ህዝቢ ነቲ ስምምዓት ርኢና ደገፍናን ነቐፌታን ክንህብ  ህዝባዊ ሕላፍነትና ኢዩ  እንበር ኣብ መሰጋገሪ ውድባት ክህልዋ የብሉን ዝብል ሓሳባት ዓዲ ዘእቱ ኣይኮነን። ሃናጺ እውን ኣይኮነን። እተን ውድባትን ሰልፍታትን እኮ ኤርትራውያን እቶም ኣባላተን እውን ሰባት ኮይኖም ከይተወደብካ ኣይትዕወትን ኢኻ ኢሎም ኣሚኖም ነቲ ውድብ/ ሰልፊ ከም መሳርሒ ነቲ ንምውዳቕ እቲ ስርዓት እንበር ንዘይተታሕዘ  ስልጣን  ኢልካ ዘየድሊ ሓሳባት ምስራጽ ጽቡቕ ስራሕ ኣይኮነን።

 እቲ መሰጋገሪ  መድረኽ እንበኣር ከም'ቲ እንትምነዮ ክኸውን ስለዘይክእል ካብ ሎሚ ተዳሊና ነተን ምናልባታት ብልክዕ ኣንቢብናን ተዳሊናን ምጽናሕ ከድልየና እዩ፡ እዚ ክንገብር እንተዘይበቒዕና ግና ነቲ ለውጢ ናይ ግድን ድማ ክመጽእ ተጸበይትን ኣብ ሰናይ ድሌት ናይቶም ዝልውጡ ሓይልታት ክንከውን ምዃና ካብ ሕጂ ክርድኣና ይግብእ።  እት ደንበ ተቓውሞ ሓላፍነቱ ክስከም ይግብኦ ብፍላይ እተን ሰልፍታትን ውድባትን። እቲ  ለውጢ ዝደሊ ህዝቢ እውን ኣወንታዊ ግደ ይጻወት ምኽንያቱ ናይቲ ስርዓት ምውዳቕ  ቀሊል እዩ ። እቲ ዝኸበደ እቲ ዝጽበየና ኣብ  ክንድኡ ንእንተኽሎ ን ንምስርቶን ስርዓተ ምሕደራ እዩ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ኤርትራውያን ኣብ ስራሓት ዕንጸይቲ

ኣብ ጥሪ 2019 ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ክሰርሑ፡ ክምሃሩ፡ ካብ መዓስክር ወጺኦም ኣብ ድላዮም ክነብሩ፡ ዘፍቅድ ሕጊ ምጽዳቑ ዝዝከር እዩ።

እንተኾነ ዝሓለፈ ረቡዕ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም '21 ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ሕጋዊ ናይ ስደተኛታት ወርቐት እንከለዎም ብፖሊስ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ፡ ክልል ትግራይ፡ ተኣሲሮም' ዝብል ሓበሬታ ስለዝበጽሓና ንምጽራይ ፈቲንና።

ኣዛዚ ፖሊስ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኢንስፔክተር ትኩእ ንጉሰ ግን "ብሽም ኤርትራዊ ተባሂሉ ዝተኣሰረ ሰብ የለን፡ እንተኾነ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ብዘይፍቓድ ዝመጽኡ 21 ኤርራውያን ረኺብና፡ ወረቐት ስለዘይነበሮም ኸኣ ናብ እንዳ ኣራ መሊስናዮም፡ ናብ ቤት-ማእሰርቲ ዝብሃል ግን ኣየእተውናዮምን" ኢሉ።

• መንግስቲ ትግራይ ረብሓ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከስፍሕ'የ ይብል
• ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ዩኒቨርስቲ ዘእቱ ፈተና ከይወስዱ ተኸልኪሎም ድዮም?
• "ትግራይ ከመዚ ኣይመስለንን ነይሩ"

ኣዛዚ ፖሊስ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኢንስፔክተር ትኩእ ንጉሰ ብተወሳኺ፡ "ታሴራ ንዘይብሉ ዋላ ኢትዮጵያዊ ይኹን'ውን ንሓትት ኢና" ድሕሪ ምባል "ዝኾነ ስደተኛ ካብ መዓስከር ወጺኡ ኣብ ዝኾነ ከተማ ንክሓድር እንድሕር መደብ ሃልይዎ፡ ካብቲ መዓስከር ትውሃቦ ወረቐት ኣላቶ።

"ካብ መዓስከር ወጺኡ ኣብ ዝኾነ ክፋል ኢትዮጵያ ናይ ምንባር መደብ ምስ ዝህልዎ ኸኣ ናቱ ኣገባባት ኣለዎ። ካብ ኤርትራ ብቀጥታ መጺኡ ኣብ መዓስከር ከይኣተወ ኣብ ከተማታት ዝነብር ዘሎ ኸኣ፡ ካብቲ ዝነብሮ ዘሎ ምምሕዳር ወረቐት ኣውጺኡ ዝነብረሉ ኣገባብ እዩ ዘሎ" ኢሉ።

ኣዛዚ ፖሊስ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኢንስፔክተር ትኩእ ንጉሰ፡ "ሰትዮም ክርብሹ ንሕዞም ኣለዉ፡ ኤርትራውያን ብምዃኖም ግን ኣይኮነን" ኢሉ።

ካብ ትካል ምምሕዳር ጉዳይ ስደተኛታት (ARRA) ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ ብኽልተ ኣገባባት ካብ ማዓስከር ወጺኡ ኣብ ኢትዮጵያ ክንቀሳቐስን ክሰርሕን ከምዝኽእል ይሕብር።

እቲ ቀዳማይ፡ ካብ መዓስከር ወጻኢ ኢትዮጵያዊ ኮነ ግዝያዊ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎ ዜጋ ካልእ ሃገር፡ ንሓደ ኤርትራዊ ሓላፍነት ወሲዱ ከንብሮ ዝኽእል እንተኾይኑ፡ ተዋሒሱ ከውጽኦ ይኽእል እዩ።

ኣብዚ እቲ ኤርትራዊ ቅድሚ ምውጽኡ፡ ን45 መዓልታት ኣብቲ መዓስከር ዝጸነሐ ክኸውን ኣለዎ፡ ዝብል ክኸውን እንከሎ።

እቲ ካልኣይ ዋሕስ ዝኾኖ ዘይረክብ ግን ድማ፡ ካብቲ መዓስከር ወጺኡ ክንቀሳቐስ ዝደሊ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ናብቲ ዝደለዮ ክኸይድ ንክልተ ኣዋርሕ ፍቓድ ይወሃቦ። ፍቓድ ከምዝተወሃቦ መረጋገጺ ሕጋዊ ወረቐት ክሕዝ ኸኣ ይግበኦ ይብል።

ነታ ዝተወሃበቶ ወረቐት እናሕደሰ ክንቀሳቐስን ክሰርሕን ይኽእል፡ ካብ ትግራይ ወጻኢ ዘሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዘሕድስን፡ ኣብ ትግራይ ዘሎ ድማ ኣብ ሽረ ከይዱ ከሐድስ ከምዝኽእልን ከኣ እቲ ሓበሬታ የብርህ።

ካብዘን ዝተሓበራ ክልተ መምርሒታት ወጻኢ ግን፡ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ወጺኻ ምንቅስቓስ ኣይከኣልን። ብዘይፍቓድ ክንቀሳቐስ ዝተረኸበ ናብቲ መዓስከር ክምለስን ሕጋዊ ኣገባብ ክኽተል ይግበር ድሕሪ ምባል፡

"እቶም ኣብ ሽረ ክንቀሳቐሱ ፖሊስ ዝረኸቦም 21 ኤርትራውያን ሕጋዊ ፍቓድ ኣይነበሮምን። ፍቓድ እንተዝህልዎም እሞ፡ ፖሊስ እንተሒዝዎም ሕጋዊ ኣይኸውንን። ሕጋዊ ፍቓድ ስለዘይነበሮም ናብ ቤት-ጽሕፈት መተሓባበሪ ስደተኛ ኣምጺኡዎም፤ ንሕና ድማ ናብቲ መዓስከር ተመሊሶም ሕጋዊ ኣገባብ ክኽተሉ ምዒድና ልኢኽናዮም ኣለና" ዝብል ሓበሬታ ረኺብና።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-50528170