http://ascenteq.com/project/epdp

ብጻይ ወልደየሱስ ዓማር ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ “ሓጺር መእተዊ ፖለቲካዊ ማሕበራትን ከመይነት ናይ ጽባሕ ሰልፍታት ኤርትራን” ብዝብል ኣርእስቲ ብ30 ጉንበት 2026 ንኣባላት ሰልፊ ኣስተምህሮ ሂቡ። እቲ ኣስተምህሮ “ጥምሮ ኣብያተ-ጽሕፈት ውደባ፡ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ሰዲህኤ” ኣብ ዝሰርዖ ወርሓዊ መድረኽ እዩ ተዋሂቡ።

ወልደየሱስ ኣብቲ ኣስተምህሮኡ ንታሪኻዊ ኣመጻጸኣ ሰልፊ ክገልጽ እንከሎ፡ ኣብቲ ቅድም ማሕበር ይበሃል ከም ዝነበረ ጠቒሱ፡ ሰልፊ ተመሳሳሊ ርኢቶ ዘለዎም ሰባት ዝምስርትዎ፡ ከም ግንባርን ምንቅስቓስን ኣብ ህልዊ ኩነታት ጥራይ ዘተኩር ዘይኮነ፡ ኣርሒቕካ ናይ ምምዕዳው ከቢድ ሓላፍነት   ዘለዎ ውዳበ እዩ ኢሉ።

ሰልፊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅርጻን ዝውንን ውዳበ ምዃኑ ብምብራህ ከኣ፡ ሓደ ካብቲ ሰልፊ ዝልለየሉ ንስልጣን ናይ ምውድዳር ተልእኮ ዘለዎ ምዃኑ’ውን ኣስፊሑ ገሊጹ። ስልፍታት ከከም ፖለቲካዊ ባህሪአን ብዝተፈላለየ ኣስማት ከም ዝጽወዓ ከኣ ገሊጹ። 

ናይቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ግዜ ህግደፍ ተነዲፉ ዘይተተግበረ ሕጊ ሰልፍታት ዝርዝር ትሕዝቶ ዝምልከት መብርሂ ዝሃበ ብጻይ ወልደየሱ፡ ኣብቲ ናይ 1952 ሕገምንግስቲ ኤርትራ ከኣ “ህዝቢ ፖለቲካዊ ማሕበር ናይ ምምስራት መሰል ኣለዎ” ዝብል ዓንቀጽ ከም ዝነበረ ጠቒሱ፡ ተዛማዲ ኣብነታት እውን ጠቒሱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ኣብ 40ታት ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ሰልፍታት ብዝሐንን ፖለቲካዊ ባህረአንን ኣመልኪቱ ተንቲኑ።

ምስዚ ብምትሕሓዝ ኣብ ቅድሜና ዝጽበየና መሰጋገሪ መድረኽ ከም ዝህሉ ጠቒሱ፡ ነቲ ብደሆ ንምስጋር፡ ግደ ምምስራት ዘተኣማምን ሰልፊ ዕዙዝ ምዃኑ ብኣብነታት ናይ ዝተፈላለዩ ተመኩሮታት ኣሰንዩ ገሊጹ። ብምቕጻል ከኣ ግደ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዝጽበየና ዘሎ ብደሆ ኣብ ዝምልከት እውን ዘርዚሩ።

ብጻይ ወልደየሱስ  መግለጺኡ ብምቕጻል ኣብ ኤርትራዊ ኩነታት ከይተደረተ፡ ብዛዕባ ታሪኽ ሰልፍታት ኣፍሪቃ ዝጠቐሰ ኮይኑ፡ ኣብታ ኣህጉር ሃገራት ካብ መግዛእቲ ናጻ ካብ ምውጻእ ሓሊፈን፡  ሰልፍታት በቲ ኣብ ስልጣ ዝመጽእ ኣካል ተዓብሊለን  ብሓደ ሰልፊ ስለ ዝበሓታ ኣድማዒ ዓወት ከምዘየመዝገባ ናይ ሃገራት ተመኩሮ  ዳህሲሱ።

ድሕሪቲ ሰፊሕ መግለጺ ብጻይ ወልደየሱስ ዓማር፡ ብተሳተፍቲ ኣኼባ ኣብ ኤርትራ ዘተኣማምና ሰልፍታት ኣብ ምምስራት ዝህሉ ብደሆታ፡ ሰልፍን ፖለቲካዊ ኣይድዮሎጅን፡ ኣብ ዓለምና ዝቀላቐል ዘሎ ናይ ሓይሊ ትርጉምን፡ ምብርባር ሃይማኖታውን ብሄራውን ስምዒታት ብመንጽር ወሳኒ ግደ ሰልፊ፡ ምምሕዳራዊ ምክፍፋል ኣብ ምምስራት ሰልፊ ዝህልዎ ጽልዋ ዝብሉን ዝኣመሰሉን ዛዕባታት ተላዒሎም ሰፊሕ ምይይጥ ብምክያድን ምስቲ ዛዕባ ዝዛመዱ ለበዋታት ብምቕራብን ኣኼባ ተደምዲሙ።

ጉጅለ ተዓዘብቲ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ

ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ  ናጻ ምጥቃም ዘመናዊ መራኸብታትን ተልእኮ ምዕዛብ ብናጻ ምፍጻምን ዝምልከቱ ምስ  መንግስቲ ኢትዮጵያ ክሰማማዕ ሰለ ዘይከኣለ፡ 7ይ ዙርያ ምርጫ ኢትዮጵያ ብቐጥታ ከምዘይዕዘብ ኣፍሊጡ።

ዝያዳ ዝርዝር ናይቶም ዘየሰማምዑ ነጥብታት፡ ኣብ መላእ እታ ሃገር ብዘይ ገደብ ምንቅስቓስ፡ ምስ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ሲቪላዊ ማሕበራትን ወሃብቲ ድምጺ ዜጋትን ብቐጥታ ምርኻብን ሓበሬታታት ብዘይገደብ ምዝርጋሕን ዝብሉ ከም ዝርከብዎም ተፈሊጡ። በቲ ሓበሬታ መሰረት፡ ሰብ መዚ ኢትዮጵያ ኣብዞም ዝተጠቕሱ ዛዕባታት ምስ ሕብረት ኤውሮጳ መረዳድኢ ሰነድ ክኽትሙ ፈቓደኛታት ኣይኮኑን።

እቲ ሕብረት ነቲ ምርጫ ንዝዕዘቡ ሲቪካዊ ማሕበራት  ንሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያን ሓገዝ ክገብር ከም ዝጸንሐ ግና  ተፈሊጡ።

እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብቲ ባሕቲ ሰነ 2026 ዝካየድ 7ይ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ብናይ ቀደም ፕረሲደንት ኬንያ እሁሩ ከኒያታ ዝምራሕ፡ ካብ ኣባላቱ 61%  ደቂ ኣንስትዮ ዝኾና 73 ኣባላት ዘለዉዎ ተዓዛቢ ጉጅለ ብምምዳብ ክዕዘብ ተዳልዩ ከምዘሎ ሓቢሩ።

እቲ ሕብረት ነዚ ጉጅለ ዝመደበ፡ ብፈደራላዊ ሪፐብሊክ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቐዲሙ ብዝቐረበሉ ወግዓዊ ዕድመ  ምዃኑ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ሓቢሩ። ናይቲ ተዓዛቢ ጉጅለ ኣባላት፡ ነባራት ኣንበሳድራት፡ ኣብቲ ሕብረት መስርሕ ምርጫ ዝምልከቶም ክኢላታትን ኣባላት ሲቪካዊ ማሕበራትን ከም ዝርከብዎም እውን እቲ ሕብረት ኣፍሊጡ።

ኣባላት ናይቲ ጉጅለ ተዓዘብቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ኢትዮጵያ ተዋፊሮም፡ መስርሕ ኣጀማምራ ምርጫ፡ ኣደማምጻ፡ ኣተዓጻጽዋን ምቑጻር ድምጽን ብቐጻሊ ክዕዘቡ እዮም። እቲ ምዕዛብ ብመንጽር ብሄራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ዘውጸኦ ቀጥዕታትን ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኽተሎ መትከላት ምርጫን ከም ዝካየድ ድማ ተፈሊጡ። እዚ ጉጅለ ተዓዘብቲ 3 ሰነ 2026 ኣፈናዊ ውጽኢት ትዕዝብቱ ዝምልከት መገልጺ ከውጽእ ትጽቢት ይግበረሉ።

ብኻልእ ወገን ድማ፡ ኢጋድ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ ንምዕዛብ ምድላዉ ወዲኡ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ሓቢሩ። ካብ ጅቡቲ፡ ሶማሊያ፡ ኬንያ፡ ደቡብ ሰዳንን ኡጋንዳን ዝተዋጽኡ ክኢላታት ኣብዚ ዞባዊ ተዓዛቢ ጉጅለ ከም ዝሳተፉ ከኣ ኣፍሊጡ። ናይቲ ተዓዛቢ ጉጅለ ተልእኮ ናይ ኢትዮጵያ ምርጫ ብመንጽር ግሉጽነት፡ ተኣማንነትን ርትዓውነትን ደረጃኡ ዝሓለወ ምዃኑን ዘይምዃኑ ምርግጋጽ ከም ዝኸውን ኢጋድ ኣፍሊጡ።

ሻውዓይ ዙር ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ኣብታ ሃገር ዝተፈላለዩ መልከዓት ዘለዎ ቅልውላዋት ይዓር ኣብ ዝሃለወሉ ኩነታት እዩ ዝካየድ ዘሎ። በዚ መሰረት ኣብ ክልል ትግራይ ምሉእ ብምሉእ ኣይካየድን እዩ። ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሞን ድማ ብሰንኪ ቀጻሊ ውግኣት ኣብ ዝተወሰኑ ወረዳታት ምርጫ ኣይካየድን እዩ። ኣብተን ዝተረፋ ክልላት እውን ስግኣታት ኣሎ። ዝተፈላለያ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜናን ፖለቲከኛታትን እውን ነቲ መስርሕ ምርጫ  ብትሪ ይነቕፍዎ’ለዉ።